LAMTUMIRË…

.

Lamtumirë Jusuf*, lamtumirë Walt Whitman, hije

Të hijes sime – njeriu është një ëndërr hijeje –

Mjaft kemi kënduar së bashku.

Lamtumirë distikë dhe rima gazelash

Majëmprehta si një minare.

Lamtumirë strofa të guximshme biblike

Sensuale, me frymë demokratike.

.

Ose nuk po ju them lamtumirë, ju jeni tek unë, aty do të mbeteni.

Por sot unë jam këtu, unë jam vetëm

Xhuzepja, i biri i Anitës dhe i Frankos,

Një njeri gjithmonë i fyer dhe asnjëherë i mundur,

Një njeri i poshtëruar dhe i plagosur në ijë

Që ka vjelë si rrush ëndrra dhe fatkeqësira,

Një njeri që ka njohur një mijë qytete,

Që i ka dashur degët e thata dhe degët me lule

Dhe detin, dhe dashurinë. Unë jam vetëm ky njeri.

Kjo është këngë ime e re.

*G. Conte-ja shkruan se Jusuf Abdel Nur që përkthehet:“ Xhuzepja, shërbëtor i dritës“ është një nga emrat që do t‘i kishte pëlqyer të kishte.   

.

TRUPI IM, TI QË PO RRËGJOHESH

.

Trupi im, ti që po rrëgjohesh, siç rrëgjohet Europa,

Ti që po të bie vlera pak nga pak,

Siç po i bie vlera

Prodhimit të çelikut e të thëngjillit

Në krahasim me elektronikën,

Trupi im gjysmëshekullor,

Trupi im me kocka për të cilat radiologu

Thotë që duken më të vjetra sesa mosha e tyre,

Me thonj të shtrembëruar,

Me një brishtësi të ashpër,

Me barkun ku një shtresë dhjami e urryer

Nuk resht së rrituri : ti që ke qenë

I hajthëm si mendimet më të reja,

Si Akili dhe si Patrokli –

Ti që tash e tutje nuk bën dot

Pa përdorur çdo mëngjes Norvasc

Si një shami xhepi.

Trupi im, o ti, trup, kërko larg

Kësaj Europe rini më të reja :

Ji shqiptar, etiopian, magrebin,

Mos iu nënshtro fatit të stërkequr

Të kontinentit tënd,

Mos humb në hiçin e tij,

Në konceptimin e tij për kohën

Që zbret në një rrafsh të pjerrët

Drejt një shpërbërjeje fatale.

Trupi im-dëshirë-pasion,

Trupi im-paqe-magjepsje

Lule kumaku dhe akante

Ji malezian, tamul,magrebin,

Më në fund bëhu trup hyjnor.

.

KËRKOJI NJË BAJAMEJE

.

Kërkoji një bajameje në mars,

Trëndafilit që matet të çelë.

Kërkoji një reje në agim.

Kërkoji një përroi që vërshon në zallishte,

Kërkoju të gjithë fiqve të kopshteve

Kur në degët e përdredhura e të zhveshura

Fillojnë të buisin sythat.

Kërkoju atyre.

.

Nga ata ti do të mësosh se ç‘është padurimi

Që të mundon e të vë poshtë,

Kur ti dëshiron, o trup.

Ti do të mësosh se ç’është pafajnia dhe forca jote.

Ti  do të mësosh për dashurinë më shumë të vërteta

Sesa duke lexuar të gjithë librat e shkruar

Qysh nga fillimi i kohës.

Mos u zër besë filozofëve

As Platonit, as Heraklitit.

Mos i pyet profetët,

Dijetarët, priftërinjtë

Se çfarë është dëshira jote.

.

Kërkoji një bajameje.

Vështro një bajame.

.

MREKULLIA JOTE, DASHURI

.

Sa shumë që zgjaten orët

E ditës, sa i pangishëm është Shkurti

Prej ari të marrtë dhe jete

Që sapo ka nisur të lindë

Te degët që mbijnë nga asgjëja

Ku do të çelin lulet

Që na thonë se duke nisur nga asgjëja

Mund të kemi sërish forma, erëmime, ngjyra.

Kjo është mrekullia jote, Dashuri

Ky vullnet i papërmbajtshëm për të qenë

Lënda që brufullon e lëviz

Që paloset dhe përzihet dhe trazohet,

Energjia detare e erës,

Energjia ajrore e dallgëve.

Kjo është mrekullia jote, Dashuri,

Fryma që depërton te gjërat,

Që zbrazëtinë e mbush me lule mimozash,

Siç bën në rrugët ligure shkurti.

.

HIRI YT NË LIQENIN MIÇIGAN

Mariella Rolfo Schield-it

In memoriam

.

Ai gjest i verbër mëshire dhe dashurie

Që e shpërndau në liqenin Miçigan

Atë që mbeti nga ti pas zjarrit

Hirin tënd ua dorëzoi

Ca viseve që ishin të huaja për historinë tënde.

Ai e mërgoi larg atdheut shpirtin tënd

Dhe të bëri përjetësisht

Njeri pa atdhe.

.

Ndoshta ky gjest ka qenë më i urti,

Të gjithë ne përfundojmë njerëz të huaj e pa tokë.

.

Shtëpitë dhe pashaportat që kemi

Nuk u hyjnë në punë më të vdekurve.

.

Megjithatë nëse dua të të shoh sërish, mikja ime,

Unë e di se të rishoh në filizin e një ulliri

Të moçëm të Ligurisë,

Ose në rrëzë të një kodrine të Piemontit,

Ose te deti që ti e kishe përballë,

Ose te qielli me re të përflakura

Mbi tarracën e San Remos.

Unë të shoh gjithmonë kështu

Në fluturimin tënd të fundit.

.

KUR BIE TELEFONI

Mariella Rolfo Schield-it

.

Kur bie telefoni, unë nuk mund të mendoj

Se prej tij nuk do të dëgjohet më zëri yt,

Mike që më ike kaq shpejt –

Si dielli që zbret në horizont

Këto ditë dimri.

.

Ku je ? Te hiçi ? Te përjetësia ?

.

Kur mendoj gjatë ditëve të shkurtit

Të ethshëm e të lulëzuar se ti nuk do ta shohësh

Pranverën që po vjen, unë them me vete :

„Nuk është e vërtetë ! Ajo është aty, iluzion

Është mungesa e saj, ajo është aty, te substanca

E gjithçkaje që çel e lulëzon sërish

Te gjithçka që ajo e ka dashur

Aq fort, te gjithçka që ajo ka  pikturuar

Dhe ka ëndërruar; nuk mund të thoni

Se ajo ka vdekur, ju lutem »  Kështu thashë me vete

Dhe unë jam në shtëpi, në tokë, miku yt

Xhuzepja.

.

AUSONE

.

Çfarë bëje, Ausone*, në një orë si kjo,

Në ditë si këto, në një muaj si ky ?

Në kopshtin tënd

Degët fillonin të çelnin sytha

Më të shumtë sesa fjalët e tua në fletë.

Dielli perëndon më vonë

Sesa në Romë, së paku një gjysmë ore.

Kur qielli është i kthjellët,

Ai hedh vezullime çeliku dhe vreshtash

Mbi mbrëmjen.

.

Çfarë bëje? Cila ishte lutja jote?

Edhe në atë kohë, marsi ishte një muaj humneror

I thatë si dje, plot dritë si pranvera.

Nuk ekziston ndonjë barazpeshim në kohën e ekuinoksit.

Dhe ti mendoje për këtë gjë, ti që kishe

Këtu një shtëpi, një kopsht, një depo

Për grurin dhe për amforat me verë.

Kishe shërbëtore që kur u bëje shenjë

Të sillnin copa akulli dhe midhje,

Dhe gaforre. Kishe shërbëtorë të tjerë

Që në instumente me korda luanin për ty

Motive të moçme keltike

Me ritëm jermues.

.

Ti e kishe njohur diturinë

Që përmbajnë librat

Dhe e kishe njohur pushtetin

Që të jepte Roma.

I moshuar tashmë, ti kishe ndjesinë

Se ka një dije që nuk gjendet

Në biblioteka dhe në faqet e librave,

Dhe se Perandoria që ishte e paqëndrueshme,

Do të shembej.

Sepse gjithmonë marsi është më i fortë sesa Cezari.

Sepse ka një dashuri pa caqe,

Të cilën asnjeri nuk mund ta mposhtë. Puhia

Luante me flokët e tu të bardhë

Dhe ti sillje ndër mend Bisulën, skllaven tënde.

*Poeti latin Ausone (309-394) ka jetuar në Bordeaux ku kishte një pronë.

.

BISULA, TRUPI YT

.

Bisula, trupi yt është festa ime

Ai është druja e tërë pemëve në pyje.

.

Ai është lëvorja, lëngu i drurëve, gjethja,

Ai është thellë dëshirave të mia të ndezura.

.

Ai është klepsidra, koha, rëra e imët

Që rrjedh si gëzimi im dhe si mllefi im.

.

Ai është hiri, ai është zjarri, ai është dielli,

Ai ndizet si flakadan feste në rrëfenja.

.

Ai është lumi, ai është ryma, ai është gotulla

Ai është martirizimi im i domosdoshëm.

.

Ai është një urë e gjatë, e varur

Mbi hiçin e atyre që kurrë nuk të kanë dashur.

.

Ti je marsi kur të gjitha kumbullat çelin,

Një shportë përplot me prodhime deti.

.

Ti je një vreshtë e pamasë që piqet në vjeshtë,

Të gjitha poezitë që i kanë shkruar poetët.

.

Ti je Zoti që dehet me verën të cilën e ka krijuar,

Ti je unë kaq shumë, saqë dua të jesh ngjitur me mua.

.

LUTJE DASHURIE

.

Oh, Dashuri, rri pranë meje.

Rri këtu me mua, e zhdërvjellët, e artë

Si një mace që fle në shportën e saj.

Të lutem, le të mplakemi së bashku,

Edhe pse e di se Koha ikën veç për mua

Dhe se lutja ime është e kotë.

Mos ikë, mos më lër vetëm.

Ti që aq shpesh në kohën që zgjohesha

Më ke ndezur dëshirën për të kënduar dhe po aq shumë

Më ke falur gëzimin e pakuptimtë nga të qenët gjallë

Ti, farë, rreze, vesë e çdo nate,

Ti gjethnajë e gjelbër e ullirit,

Degë bajameje në mars,

Musht që mbetet

Në tinarin e rrushit.

Ashtu siç flenë kandrrat parahistorike

Në një sumbull qelibari të ndritshme,

Ti mbetsh tek unë, Dashuri, plotësisht e dukshme,

Fle dhe ëndërron në trupin tim.

Mugull me lule të rrëzuara dhe të riçelura

Në gjumë dhe pastaj ti ëndërron sërishmi.

Ti, farë, rreze, vesë e çdo agullimi.

.

PËR TY KONSTANTIN KAVAFI

.

Kafja greke  e ëmbël dhe  e bluar trashë

Që e piva sot aty ku lagjja Plaka, rrëzë Akropolit

Mbulohet me hije dhe bëhet e mugët

Më shtyu të mendoja për ty, Konstantin

Kavafi dhe për trupin tim dhe për kënaqësinë

E dashurisë. Oh, o trup, qëndro kështu

I brishtë dhe dëshirak, mos u mplak

O trup, kështu, ti gjetheplot si këto pemë

Kaq të rralla midis një bardhësie kaq të madhe

Gurësh dhe mermerësh dhe rrënojash. Qëndro,

O trup, mos i humb dëshirat e tua, mos iu nënshtro

Urdhrit hipokrit të vitytit tënd.

Ashtu si kjo kafe me shkumë përsipër

Që të duket e hidhur në gjuhë, ti, o trup,

Qëndro, premtomë se kur të ndodhë kjo gjë,

Ti do ta pranosh edhe fishkjen tënde, edhe gjendjen kalimtare.

Premtomë këtu, në tokën ku zotat

Qenë dashnorë dhe ku ata patën

Trupa me flatra dhe tejet të bukur. Dhe mos harro

Atë që ti ndieje, kur ti ëmbëlsoheshe

Si kjo kafe greke. Dhe kur bëheshe

I errët dhe nganjëherë i pacipë

Si lagjja Plaka rrëzë Akropolit.

.

NË VITRINAT E SHITOREVE

.

Nuk e kam humbur zakonin që kam pasur

Kur isha fëmijë ta vështroja veten

Të pasqyruar në vitrinat e shitoreve,

Për të parë  atë formë të mbushur me ankthin

Për trupin e vet dhe për rritjen e vet

Që i pushton djelmoshat e bëshëm.

Por sot, këtë gjë e bëj thjesht për të këqyrur

Hijen time të palëndtë, që tashmë ka zbritur në Had,

Atje ku gjithçka ka ngjyrën

E rërës së lagur dhe të shiut,

Për të këqyrur një çast silhuetën time

Tek kalon mbi xhamin që ndrit

Dhe bëhet firë si një figurant në një film,

Por kjo nuk ndodh asnjëherë me një protagonist,

Me një aktor. Ja ku jam kjo vezullimë, ky zotëri

Shtatmadh e i kërrusur, me flokë të gjatë,

Tashmë plotësisht të thinjur, me atë  shprehje të llahtarisur

Të atij që asnjëherë nuk e di ku është jeta.

Unë e shoh veten dhe nuk e njoh.

Pastaj ajo më humb nga sytë. Me atletet e mia të zeza,

E vazhdoj rrugën më tej

Fillikat në këtë qytet, gjatë këtij mëngjesi.

Fati nuk pasqyrohet dot.

.

PËR NJË RINI KAQ TË GJATË

.

Sa vite më shumë sesa Foscolo-s dhe Katulit

Më ke falur tashmë, o jetë ?

Unë i përkas familjes së tyre,

Ata janë shokët e mi të luftës

Dhe të lojës, ata, të cilëve u ngjan më shumë

Furia ime rebele e dashurisë.

.

Dhantia e një rinie kaq të gjatë

Duhet të paguhet me një tjetër dhanti.

Ja çfarë është, o jetë ime, kjo dalldi

Për të shkruar dhe për të të lavdërur ty,

Ky gëzim i papërmbajtshëm i anijembyturit

Për t’i thënë po poezisë.

.

NJË VJESHTË SI AJO

.

Falmë një vjeshtë si ajo

Vjeshtë e drurëve të zabelit, o jeta ime.

Drithërimën zulmëmadhe e buçimtare

Të një drite që mbijeton dhe është e pafundme,

Dëshirën për të rrojtur ende,

Ëndrrën për të qenë dielli që sheh çdo gjethe

Para se të bjerë përdhé.

.

DHE JA KU JAM JETA IME

.

Jeta ime, ja ku jam gati

Për t’u dorëzuar tek ti,

Nuk ia kam arritur asnjë qëllimi

Dhe kushedi sa pasione i kam shpenzuar

Për ty, për ty që rend si pelë

Dhe fluturon si laureshë,

Për ty, kështjellë rëre,

Për ty, sajnë që t’i mbulon me shkumë

Këndet dhe pastaj t’i shkul themelet,

Për ty mirazh  – shtrëngatë,

Shkretëtirë – det.

Ah, jetë,

Më thuaj se çfarë më mbetet,

Unë e ngre flamurin

E bardhë të atij që nuk don

Të luftojë më: fitorja

E vërtetë është paqja,

Humbja e iluzioneve,

Skuadrone flakëritëse

Që deri këtu më kanë plaçkitur.

Jam fillikat, i plagosur, i largët.

Ja ku jam, fol ngadalë.

Më thuaj çfarë më mbetet

Nga dhimbja. Nga festa.

.

GJËRA QË M’I MBUSHIN SYTË ME LOT

.

Fëmija që luan me babanë e tij në kuzhinën e ndriçuar nga një dritë e zbehtë në mbrëmje.

Dhurata e gjetur te bredhi i krishtlindjes, për të cilën thonë se ka vlerë të pakët.

Të dëgjosh këngë të kënduara nga njerëz të detyruar të shkojnë në dhé të huaj.

Shtatorja e Lirisë kur ti merr vesh sesa e ëmbël ka qenë dhe është çdo liri.

Miqësia e tradhtuar nga lakmia për para dhe për pushtet.

Dashuria që nuk mund të përmbushet.

Dashuria që është dhënë me dorë të lirë.

Mendimi se nuk je kujdesur, siç do të ishte dashur për nënën tënde të mbetur në vetmi.

Një fotografi e shokut të klasës në gjimnaz.

Përpjekja që arsyeja t’i hapë rrugë zemërimit.

Gjithçka që nuk mund ta mësosh.

Gjithë mëshira që ke ndier ndaj atij që vuan dhe që vdes.

Një fëmijë që pret babanë në mbrëmje me frikë në zemër se ai mund të mos kthehet.

Kur befas ti ndien se dikush të ka keqkuptuar dhe këtë gjë e sheh në ngërthimin e një fytyre.

Të ndiesh se ti qëndron më poshtë sesa dikush që të drejtohet me mospërfillje të madhe ose me përzemërsi tepër të madhe.

Përpjekja për të mos e detyruar zemrën të ketë rrahje të shpejta.

Të dyshuarit  për një çast te  Poezia.

Të thuash :  ëndrra ka vdekur, magjia e bukurisë ka vdekur.

Këto janë gjëra që m’i mbushin sytë me lot.

Këto janë burimi i secilit lot që derdh.

.

Përktheu: Anton PAPLEKA