VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Çfarë na tha ai që e njihte Oliver Ivanoviçin – Nga YLLI POLOVINA

By | January 21, 2018

Komentet

Kryeministri Haradinaj takon Papa Françeskun

Kryeministri Ramush Haradinaj gjatë takimit me Papa Françeskun

 

 

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Ramush Haradinaj, gjatë vizitës dyditore në Vatikan, është pritur në audiencën e mbyllur nga Ati i Shenjtë, Papa Françesku.

Sipas një komunikate për media të dërguar nga Zyra e Kryeministrit të Kosovës, thuhet se Haradinaj ka njoftuar Atin e Shenjtë Papa Françeskun për zhvillimet politike në Kosovë, rrugën evropiane dhe euroatlantike.

“Kosova është shembull i tolerancës fetare dhe i promovimit të paqes. Rruga jonë euro-atlantike fuqizohet me partneritetin strategjik me Vatikanin. Shenjtërisë së tij, Papa Françeskut i shpreha përkushtimin e qytetarëve tanë, që vlerat shpirtërore dhe demokratike t’i ruajmë e kultivojmë, në frymën e për të mirën përbashkët”, citohet të ketë thënë kryeministri Haradinaj.

Kryeministri Haradinaj thuhet në komunikatë t’i ketë përcjell Atit të Shenjtë një letër – kërkesë, për pranimin, njohjen dhe për kujdesin ndaj Kosovës.

“Më bëri përshtypje se Ati i Shenjtë, Papa Françesku ishte vërtetë njerëzor, me ngrohtësi të jashtëzakonshme, tha se “E kam në zemër popullin e Kosovës””, tha Haradinaj.

Takimi me Papa Francesku u bë në rezidencën e Atit të Shenjtë, në Vatikan në audiencë të mbyllur, në kuadër të vizitës zyrtare të kryeministrit Haradinaj në Vatikan, e cila ka për qëllim vendosjen e bashkëpunimit strategjik dhe njohjen e shtetësisë së Kosovës nga Selia e Shenjtë.

Nikolla Gruevski dënohet me dy vite burg

Nikolla Gruevski dhe Gjoko Popovski u shpallën fajtor për lëndën “Tanku”. Ish-kryministri u dënua me dy vite burg, ndërsa Popovski me 6 vite dhe 6 muaj.

Nikolla Gruevski, Gordana Jankulloska dhe Gjoko Popovski në këtë lëndë janë të akuzuar për blerje të paligjshme të makinës “Mercedes” për siç kanë thënë, nevojat e Ministrisë së Punëve të Brendshme.

Në leximin e aktgjykimit gjykatësja lexoi të gjitha dëshmitë të cilat janë thënë gjatë gjykimit nga Prokuroria Speciale dhe nga pala mbrojtëse.

Gjykatësja tha se të akuzuarit së pari kanë zgjedhur makinën dhe kanë bërë porosinë e saj, ndërsa më pas edhe është shpallur tenderi nga MPB.

E akuzuara Gordana Jankulloska në këtë lëndë është gjykuar me procedurë të veçantë, ndërsa vendimi për të do të merret në seancë tjetër.

Kurse i akuzuari Gjoko Popovksi edhe gjatë ditës së djeshme nga Gjykata Penale u dënua me nëntë vite burg në lëndën “Treqind”, e cila ka të bëjë poashtu me blerjen e 300 makinave për nevojat e Ministrisë së Punëve të Brendshme.

Intervista – Bashkim Shehu: Për Tepelenën kam të njëjtin mendim me shkrimtarin Agron Tufa

Shkrimtari Bashkim Shehu ishte dje i ftuar te “Forumet” e Universitetit Europian të Tiranës. Nën moderimin e prof.as.dr. Belina Budini, drejtuese e Departamentit të Komunikimit, profesorë e studentë i drejtuan pyetje Shehut në lidhje me raportin e letërsisë me kujtesën, me politikën, me reflektimin e ngjarjeve personale në krijimtarinë e tij, për raportin me Zotin, por edhe për debate aktuale siç është ai mbi përmasat e diktaturës dhe më konkretisht për kampin e Tepelenës, që vuri përballë historianin Pëllumb Xhufi dhe shkrimtarin Agron Tufa.

Shehu do të shprehej se “Burreli përpara kampit të Tepelenës ishte një hotel”. 

 

 

Vjet keni qenë i ftuar edhe në ditët letrare të Razmës, ku ndahet edhe Çmimi “Kadare”. Si kryetar jurie, si e gjetët letërsinë shqipe, bazuar në dorëshkrimet që keni lexuar nga autorë të rinj dhe jo vetëm?

Fizionomia e veçantë e këtij çmimi në raport me çmimet e tjera është sepse janë vepra të pabotuara. Për mua ishte interesante që zbulova dy autorë të rinj, që nuk i njihja. Janë autorë të moshave të ndryshme. Kishte vepra nga të gjitha nivelet.

Ju jeni duke përgatitur një biografi për politikanen Liri Belishova. Pavarësisht se jetoni në Spanjë, por a e ndiqni atmosferën letrare në Shqipëri?

Unë pak e ndjek edhe atje, sepse lexoj. Autorët e rinj që dalin i lexoj kur jam shumë i sigurt, sepse nuk ka kohë. Kur njerëz, që unë besoj në shijen e tyre dhe më thonë t’i lexoj, unë i lexoj. Nga autorët që zbulova unë në kuadër të çmimit “Kadare” është Rigel Rizaj, 25 vjeç me librin “Ameba” dhe Balil Gjni me “Teqeja e shterpave”, që nuk i kam njohur më parë si autorë. Ndërsa Visar Zhitin dhe Virion Graçin i njihja. Po kështu ka qenë edhe një shqiptar i Maqedonisë rreth 16 vjeç, që premton shumë.

Kemi folur edhe herë tjetër për mungesën e një ekosistemi në Shqipëri. Themi se botime ka, emra ka, por nuk duken, nuk shfaqen dhe nuk komunikojnë mjaftueshëm?

Ky është mendimi im sepse mungon hapësira e ekosistemit kulturor. Nuk ka kritikë letrare.

Si mund të përmirësohet kjo situatë?

Një gjë e tillë po ndodh pak a shumë në mbarë botën, por këtu është edhe më e theksuar, sepse mungon shtypi dhe kritika letrare, sepse nuk ka shumë interes për letërsinë. Është pakësuar shumë për shkak të ndryshimeve politike dhe sociologjike, që kanë ndodhur. Njerëzit sot interesohen për gjëra gjithmonë edhe më tepër që përkthehen në para, ndërsa për vlera shpirtërore interesohen më pak fatkeqësisht. Kjo është klima e përgjithshme në kulturë.

Ju mendoni se është përgjegjësi e instancave shtetërore?

Jo, kjo është situatë sociologjike. Autoriteti shtetëror normalisht që mund të bënte më shumë, por nuk ka ndonjë interes për kulturën. Në shumicën e rasteve ministri i Kulturës, nuk them në rastin konkret, por që nga 1991 deri më tani, ka qenë një post që i jepej dikujt si shpërblim. Buxheti që i jepet kësaj ministrie është qesharak. Është, në mos gaboj, 0.33 për qind e buxhetit shtetëror.

Aq sa i ndiqni zhvillimet e botimeve, që kanë të bëjnë me autorë shqiptarë në hapësirën europiane. A vlerësohen atje këto figura më shumë sesa për autorët edhe shkrimtarët shqiptarë?

Jo. Nuk mund të them se shkrimtarët shqiptarë vlerësohen jashtë më shumë sesa këtu.

Ju vetë, si ndiheni në këto dy mjedise?

Mirë ndihem në të dyja. Këtu ka më shumë ego. Ndihem i vlerësuar edhe atje, edhe këtu. Jashtë kam marrë dy çmime. Pastaj jam vlerësuar me çmime në Shqipëri dhe në Kosovë, por shkallët e matjes janë të ndryshme. Atje publiku që interesohet për krijimtarinë time mund të them se është i kufizuar, janë ata që interesohen për letërsinë shqipe, ballkanase. Kurse këtu lexuesit janë të paktë. Ajo që mundon, që edhe botuesit e quajnë kështu, është se shkrimet e mia janë pak të vështira.

Ju e mendoni këtë?

Nuk e di, mua më duket i vështirë të shkruarit, pastaj se si është të lexuarit nuk mund ta them dot. Besoj se kjo nuk më ndodh vetëm mua.

Kam dëshirë që të ndalemi pak edhe te kujtesa. Ju nuk e shihni kujtesën apo letërsinë, që mund t’i shërbejë kujtesës, por anoni pak nga qasja tjetër, që në fakt kujtesa duhet që t’i shërbejë letërsisë. Cila është më legjitime që të ndodhë?

Letërsia nuk i shërben asgjëje dhe nuk është në funksion të asgjëje. Mua më shërben, është pjesë e jetës sime. Nuk them që duhet që t’i shërbejë, sepse kjo varet se si ndihet më mirë autori. Por në përgjithësi në prozën e gjatë zë vend të rëndësishëm kujtesa. Mund të them se është një periudhë e caktuar e jetës sime. Aty janë menduar që një pjesë e mirë e ngjarjeve të rrëfehen. Flas për burgjet, internimet, presionet, krimet etj. Por, që ajo vjen vetvetiu, jo se e bëj për të shkruar historinë e Shqipërisë.

Ju nuk mendoni se mundet që të ketë për pasojë edhe efekte të kësaj natyre?

Po, po ato që quhen efekte kolaterale.

Në Shqipëri ka shumë debate, që duken të kundërta në lidhje me kujtesën. Kam parasysh qëndrimet për krimet e komunizmit. Ka pasur një debat midis Agron Tufës dhe Pëllumb Xhufit, sesa e rëndë ka qenë situata në kampet e internimit etj. Ka ende dilema edhe pozicione të papajtueshme, në lidhje me atë se çfarë përbën vuajtje ekstreme. Ju, në cilën anë të këtyre debateve qëndroni?

Pozicioni im është pak a shumë i njëjtë me atë të Agron Tufës. Për çështjen e burgut të Tepelenës, që është diskutuar, unë them se burgu i Tepelenës, pastaj në Berat ku është vendosur apo edhe në Porto Palermo, mendoj se Burreli ku kam qenë unë është hotel në krahasim me to. Po! Mund të them se në ato burgje ka pasur gra, fëmijë, të moshuar edhe foshnja që kanë lindur atje. Ato burgje i mbylli Ministria e Brendshme e Shqipërisë, sepse vdekja infantile ishte shumë e lartë, sepse ishte tepruar me krimet që janë bërë atje. Edhe atyre u janë dukur tepër, ndërsa ndonjë sot nuk e mendon kështu.

Ende festohet 5 Maji, konferenca e Pezës, nuk gjen data edhe emra të rinj. Kam parasysh që për Liri Belishovën nuk pati asnjë organizim shtetëror. Nuk pati vizita të autoriteteve shtetërore të tanishëm. Si e gjykoni ju këtë, kur kemi të bëjmë me të vetmin rast që bëri mea culpa për krimet që kishte bërë. Por u braktis nga të gjitha autoritetet…

Ndoshta kjo është një nga arsyet.

Shkuan vetëm të djathtët…

Këtu janë të dyja njëlloj. Për mua të dyja janë të djathta, PD dhe PS, nuk shikoj ndonjë ndryshim në programet e tyre sociale apo kulturore. Është ndarje që projektohet duke i vënë etiketa të kohës sonë, të majtë apo të djathtë.

Nuk iu duket absurde kjo?

Sigurisht që është një anomali në shoqërinë shqiptare. Kjo ndodh pikërisht në momentin që kokën e ka të kthyer mbrapa, sepse nuk i kanë larë hesapet me të kaluarën, nuk i kanë mbyllur ende këto hesape.

Personazhi juaj është kompleks dhe shumëdimensional. Gati një profil unik në galerinë e personazheve në Shqipërinë e tranzicionit, megjithatë diçka ju karakterizon shumë mirë, që është rënia, tragjedia familjare etj. Si do ta imagjinonit personazhin tuaj pa këtë rënie, nëse do ta kishit përfunduar në vitet ’90 si shumë nga fëmijët e tjerë të Bllokut, që në një farë mënyre ishin në një proces normal. Si do ishte struktura e personazhit tuaj, si Bashkim Shehu? Çfarë ju ka ndryshuar juve te personazhi i sotëm ajo ngjarje?

Pikë së pari, unë nuk jam personazh, por jam person. Personazhe kam vetëm unë rreth 50-të (qesh). Për këtë mund të përdorej një fjalë, që më vjen zor t’ia them vetes; Personalitet. Por si do të ishte jeta ime nëse nuk do të ekzistonte regjimi? Letërsi unë kam bërë që 17 vjeç, por mund të them, se ndoshta do ta kisha pasur më të vështirë momentin e ndryshimit të regjimit për pozicionin se ku do të ndodhesha, por është ndryshe që të kesh qenë në burg. Por në anën tjetër nuk e di se si do të kishte qenë kjo, më mirë apo më e vështirë. Ajo që di me siguri është se e shkuara ime do kishte qenë më keq. Sepse do të kishte qenë edhe nëntë vite, që isha në burg, internim opurnizëm. Burgu në pikëpamje letrare ka qenë zhvillim për mua, sepse jam ndier më i lirë kur kam shkuar në burg, pasi censura nuk ishte ajo që ishte jashtë.

Ideja e një raporti me të kaluarën, rikonceptimi i këtij raporti me krimet e komunizmit e manifestuar kryesisht te historia e së majtës shqiptare. A nuk ju duket (sipas Mero Bazes), që e majta shqiptare sot nuk e pranon të majtën para ’41 dhe të majtën enveriste edhe antienveriste?

Mendoj se e majta apo e ashtuquajtura e majtë, i sheh shtrembër ata që nuk kanë qenë me Enver Hoxhën, mund të kenë qenë edhe komunistë edhe socialdemokratë apo progresistë që në përgjithësi shihen shtrembër, sepse kriteri është: Enver Hoxha edhe linja e tij, historia zyrtare, ADN-ja zyrtare politike që nga 1941. Për këtë jam dakord. Për shembull, përse fondacioni politik i PS quhet “Qemal Stafa” dhe jo “Musine Kokalari”? Meqenëse e konsiderojnë veten socialdemokratë mundet që të quheshin “Musine Kokalari”.

Pozicionimi i intelektualëve shqiptarë sot në lidhje me përgjegjshmërinë në raport me zhvillimin e vendit dhe raportin e tyre me publiken, a ju duket normal? A duhet përmbysur ky raport që kanë zërat publikë? A është shpëtimtare, varrosëse apo nuk i ndryshon asgjë gjendjes së shoqërisë shqiptare?

Mendoj se publiken duhet që ta mbrojnë jo vetëm intelektualët, por duhet që ta mbrojnë të gjithë qytetarët. Por figurat më tepër, si qytetarë me vizibilitet, sepse ndikojnë shumë te të tjerët. Te ne është një sferë që mungon, interesi i së mirës publike. Kur flitet për publike këtu flitet për shtetërore, sepse mungon ajo sferë e pavarur, që qëndron midis privates edhe pushtetit shtetëror. Pra, ajo që disa e quajnë shoqëri civile, disa hapësirë publike, por të abandonuar nga sfera politike. Kjo mungon edhe kjo është një mangësi. Kjo ndodh sepse secili sheh parcelën e vet, kjo ka bërë që këto vite herë pas here të ketë shfaqje, të rikthehet autoritarizmi.

Në një farë mënyre keni qenë në anën e duhur për historinë?

Fjala histori më tremb, është një përbindësh, është një sfinks që shqyen dhe shkatërron. Nuk më intereson historia.

Keni më për të shkruar kujtime?

Po kam, por tani jam duke shkruar librin e Belishovës, që nuk ka të bëjë me mua, sepse shkruaj për jetën e dikujt tjetër. Kujtimet, që kanë zënë vendin e duhur në letërsi, për mua fillojnë që nga 2004.

A i ka ardhur fundi letërsisë në këtë fillimshekulli? Nëse jo, si mundet që ta ndryshojë një person në shoqëri?

Nuk mendoj se i ka ardhur fundi letërsisë. Historia e modernitetit është e mbushur me këto: fundi i romanit, fundi i autorit…Letërsia, artet dhe humaniteti në përgjithësi janë në një moment të vështirë. Si mundet që të ndryshohet njeriu? Kjo gjë varet nga momenti se kur e lexon njeriu, kjo mund të ndikojë në mënyra të ndryshme tek ai. Sa ka njerëz aq ka mënyra se si mundet që të ndikojë letërsia.

Ju jetoni në Spanjë, çfarë ka të ngjashme mes një spanjolli dhe një shqiptari?

Në komunikim dhe mënyrën e të bërit humor kemi shumë gjëra të përbashkëta. Komunikimi me ta për mua ka qenë shumë i thjeshtë. Kjo ka qenë e ndërsjellë. Por dallojnë sepse janë më pak agresivë në raport me të tjerët.

Përse zgjodhët Barcelonën?

Dy mundësitë që unë pata ishin ose të shkoja në një fshat të madh të Austrisë, në Tirol, ose në Barcelonë, zgjodha Barcelonën. Ishte qytet i madh. Qytetet e vogla më kujtojnë internimin.

Gjithnjë është konsideruar Enver Hoxha si problem i së keqes në Shqipëri, nëse ju do të bëni një progresion, nëse Enver Hoxha të eliminohej dhe të ishte babai juaj në vend të tij, do të kishte një trajektore tjetër në politikën shqiptare?

Në thelb do të ishte e njëjta gjë.

Ju jeni një nga përkthyesit më të mirë të letërsisë së huaj. A mendoni se duhet krijuar një formë vetërregullimi për të rritur reputacionin e përkthimit?

Nuk mendoj se duhet të ketë një licencë për përkthimin, për aktet juridike po, por nuk mund të aplikohet te letërsia, është subjektive, varet nga talenti.

Si ka qenë zhvillimi i letërsisë në këto 5 dekada prej viteve ’70?

Ka pasur periudha të ndryshme në këto pesë dekada. Në vitet ’70 filloi mirë, pastaj pati një fenomen që mund ta quajmë gjueti shtrigash, pas plenumit të katërt, kundër ndikimeve të huaja revizioniste në letërsi dhe në arte dhe aty u ashpërsua censura. Vitet ’70 në përgjithësi kanë qenë të vështira për letërsinë siç kanë qenë për të gjithë shoqërinë shqiptare, në vitet ’80 ka një lloj zbutjeje, me aq sa mund ta ndiqja. Pastaj fillon një periudhë e tretë, ajo postkomuniste, ku ka një larmi më të madhe, filluan të bëhen eksperimente që në vende të tjera ishin bërë shumë më përpara, por ca nga ca ata më të talentuarit arritën të homologohen me shkrimtarët e vendeve të tjera, duke i dhënë formë letërsisë. Natyrisht ka një kaos të madh në gjithë këtë panoramë, sepse mungon kritika letrare, mungon hapësira e komunikimit kulturor, duke përfshirë edhe artet dhe letërsinë. Por kanë dalë fenomene të reja gjatë këtyre viteve.

Sa autobiografik është romani “Loja, shembja e qiellit”, me të cilin ju fituat çmimin “Ballkanika” dhe ku rrëfeni historinë e Aleks Krastës, një ish-i dënuar, bir i një funksionari të lartë të kohës?

Nxitja e romanit është ajo, por sa ka nga unë Aleks Krasta nuk e di. Ka ndodhur që kur kam lexuar rrëfimin e At Zef Pllumit, që tregon vuajtjet e tij, më është dukur sikur isha në kampin e Spaçit dhe ai ishte duke ma rrëfyer mua këtë histori. Dhe janë dy kapituj në roman, ku pater Shtjefni i tregon historinë, që janë strumbullar. Një moment tjetër është përplasja me autoritetin shtetëror, që njëkohësisht identifikohet me autoritetin atëror dhe kjo është e qartë. Nuk u nisa të shkruaja për vete, ashtu më doli nga vetja dhe krijova një alterego. Në fillim u nisa ta shkruaja në vetë të parë..

Përgjatë gjithë kohës është një dilemë që e mundon Aleksin, nëse i ati kishte marrë pjesë në përndjekjen e klerit katolik, a është kjo një dilemë që e keni edhe ju?

Sigurisht. Jo vetëm për klerin katolik, por për gjithçka. Të pyesja veten se sa ka qenë? Nuk e dija sa…

Duke iu referuar gjithnjë librit, ju thoni se Aleks Krasta nuk e dinte nëse besonte ose jo në Zot. Cili është raporti juaj me Zotin, apo hyjnoren?

Kam pasur një edukim ateist, materialist, pastaj më vonë duke kuptuar që nuk kanë të drejtë, fillova të ngre pikëpyetje mbi gjithçka, mbi doktrinën marksiste, mbi materializmin aq simplist që na jepej asaj kohe. Kam pasur një mik besimtar, Petro Zhejin, ai më ka folur gjithmonë. Jam përpjekur të besoj, por nuk kam mundur, si duket duhej marrë që në vogëli, duke u rritur. Edhe nëse nuk ka mbetur tek unë marksizëmleninizmi, ka mbetur racionalizmi që ka filozofia marksiste. Arma që kisha unë ishte arsyeja, besimi është tjetër gjë. Arsyeja nuk më çon te besimi dhe nuk i jep dot përgjigje pyetjes nëse ekziston apo nuk ekziston Zoti. Sot unë jam agnostik, nuk jam as ateist as fetar.

Çfarë ju thoshte babai juaj, si Kryeministër i Shqipërisë, dilnit jashtë vijave të partisë. Si sillej Kryeministri i Shqipërisë me fëmijët e vet?

Sillej me të njëjtën ashpërsi si në përgjithësi, por më pas, ndoshta për shkak të moshës, mbante një qëndrim më të butë ndaj nesh, të paktën.

PERGATITI: PANORAMA

“Poshtë” Shqipëria, rroftë Italia? – Nga BESNIK DIZDARI

Të shtunën, duke pa emi sionin e lajmeve të ndonjë televizioni që ka statusin kombëtar, përjetova një rast krejt absurd, madje kundërshqiptar. Kur shkoi te lajmet sportive, TV-ja në fjalë, i qiti fundin ditës së mbrame të Kampionatit të Futbollit të Italisë. Mirë e bukur! Kush ka fituar, kush ka humbur, si ka humbur, lamtumira e Buffoni-t, deri te shqetësimi për rënien e Crotones  (a vërtet e dinë shqiptarët se kush është Crotone?). Madje, edhe se çka do të ndodhte në ndeshjen e mbrëmjes.

 

Mbasi mbaroi, pra, bukur e mirë, me këtë rubrikë të italianizimit krejt të papranueshëm e artificial, “papritmas” dha një lajm që, për të, dukej se ishte i dorës së dytë: që Kombëtarja e Shqipërisë – e shtetit të cilit i përkiste ky televizion – kishte fituar 3-0 me Gjeorgjinë për Ligën e Europës në volejboll për femra. E kaloi sikur Serie A të ishte Kampionati i Shqipërisë, ndërsa fitorja e bujshme, që me të drejtë gazeta “Panorama Sport” e titulloi në faqen e parë si “Start mahnitës i vajzave kuq e zi” , TV në fjalë, pra, e trajtoi sikur kjo fitore të kishte të bënte me një shtet tjetër, joshqiptar! Është pak të thuash skandal gazetarie.

 

Në të vërtetë është shkombëtarizim tejet domethënës në fushën e medias kombëtare, çka nuk e gjen në asnjë vend të botës. Dhe, për fat, kjo ndodh vazhdimisht. Deri dhe psikologjikisht ia vlen për t’u studiuar. Kështu, nëse do t’i psikologjisësh fytyrat e folësve kur përshkruajnë a komentojnë ngjarjet e Serie A të Italisë, vetvetiu fytyra iu merr një pamje vetëkënaqësie, madje dhe impozante, doemos edhe krejt artificiale. Kur shkon më vonë (gjithmonë më vonë) për te lajmet e Shqipërisë, fytyra iu merr një pamje si “për të ikë sa më parë”.

E, edhe kur janë në rolin e “analistit” apo të “pseudoanalistit”, e pranojnë me eufori se janë tifozë, bie fjale të Juventusit të Italisë!? Kjo është Shqipëria e sotme megalomane me “veprat e të tjerëve” dhe krejt “modeste” apo e mpakur me veprat e kombit të vet. Tash, nëse dikush gjen një prej shteteve të Ballkanit, pra, jo të Europës që është plot mend, që në lajmet qendrore të ditës, i jep në TV kë- sisoj hapësire Kampionatit të një shteti tjetër, qoftë dhe të Serie A të Italisë, kështu si Shqipëria, le të na e thonë. Keq kemi përfunduar! Kemi sendërtuar një ndjenjë kundërshqiptare pompoziteti “sui generis”. Që më rëndësi për Shqipërinë ka se la futbollin 40-vjeçari Buffoni (punë e madhe fort!) sesa që Shqipëria fiton 3- 0 në volejboll me Gjeorgjinë për Europën.

Madje, me atë Gjeorgji që vjen nga shkolla e volejbollit të Bashkimit Sovjetik, që ka qenë dhe është ndër më të përparuarat në botë. Kjo prepotencë kundërshqiptare përmes spekulimit në politikën e dhënies së lajmeve sportive, gati për natë deri dhe për çikrime të Kampionatit të Italisë Serie A, është vetëm një shpikje televizive e Shqipërisë, e cila aty e ka shqetësimin. Pra, se si fitoi Juventusi titullin e Italisë dhe, jo te Shqipëria që fiton 3-0 me Gjeorgjinë ne volejboll për Europën – që dikur ka qenë një nga sportet më të përparuara të Shqipërisë. Vështirë të gjeje dje një gazetë të përditshme josportive që e jepte lajmin e fitores shqiptare me Gjeorgjinë për Ligën e Europës.

Pa, sa për fundin e Kampionatit të Italisë, shkoni e i shihni sa me “origjinalitet”, e aty-këtu edhe me sa pompozitet, që e jepnin… E pra, a nuk duhet ndalë kjo dukuri nënshtruese, për të mos thënë fyese dhe e një ndjenje inferioriteti për një komb, për formimin kombëtar të rinisë shqiptare? Është një ndjenje Qeveria e Edi Ramës është praktikisht me mision të kompromentuar rëndë edhe nga këndvështrimi politik socialist dhe europianist. Shpirti i kësaj qeverie, i njollosur pareshtur me dallavere, mashtrime të turpshme e të vazhdueshme, është zvogëluar, zvetënuar, ndryshkur dhe menteshat e banalitetit mbisundojnë veprimin e saj kundërshqiptare.

Këtu, shteti, qeveria, ministria duket që nuk kanë njerëz të një kulture a të një dije kësisoj, për ta njohur e as dëshirë për ta përvetësuar. Këtë e di fort mirë autori i këtij shkrimi, i cili kritikon rregullisht këtë dukuri. Këtë sigurisht e dinë po aq mirë edhe mijëra e mijëra shqiptarë atdhetarë. Dhe çudi vërtet! Ndërsa “autorët” e këtyre bëmave, edhe kur në një shkrim të vetëm kritikohen për 12 rrena që botojnë, prapë i varin buzët e ankohen. Në vend që të thonë “faleminderit, se nuk do të rrej më”. E, po përsëris edhe këtu thënien emblematike të Indro Montanellit: “Dita më e lumtur e imja është kur botoj ndonjë pasaktësi në gazetë, sepse ky është rasti i vetëm që më jep mundësinë t’i kërkoj të falur lexuesit, padronit të vetëm që kam”!

Mirëpo, kush kërkon të falur në këtë vend, kush pyet këtu, në këtë rast për shikuesin?… E njohin për injorant, që mezi pret që t’ia tregosh ti sesi do të luajë Interi a Roma ndeshjen e mbrëmjes a të ditës, apo cilët lojtarë do të blejë apo do të shesë Juventusi. Harrojnë se ky shikuesi i ka në xhep televizionet e gazetat e Europës, lajmet e menjëhershme, madje me germa të shkruara, me zë e figurë, që i sheh edhe duke shëtitur në qytet. Për fat, ndoshta mezi gjen fitoren shqiptare të volejbollit kundër Gjeorgjisë, mu atë, që ti gati ia fsheh! Ndonëse është një ngjarje fort e rëndësishme jo italiane, por shqiptare. Si i bëhet pra? Këtë duhet ta dinë e pakta dy ministri, ajo e Arsimit dhe e Sporteve dhe ajo e Kulturës, pa shkuar te institucioni i AMAs.

Më kujtohet para nja 20 a 30 vjetësh se si organizime kësisoj të Francës gjobitën një TV se kishte kaluar përqindjen e transmetimeve muzikore në pakësim të muzikës franceze. Ndoshta e italianizuar edhe ajo si Shqipëria për madhështinimin e Serie A… Çka në Shqipëri, kësisoj, nuk ka ndodhur as gjatë pushtimit fashist italian… Dhe, mu për këtë, po i shoqëroj këto radhë me frontespice faqeje të marra nga gazeta “Fashizmi” 1939, doemos e komanduar nga pushtuesi. Për çudi, shihet qartë, se nuk ka përparësi Kampionati i Serie A të Italisë, e cila një vit përpara ishte bërë madje deri kampione e botës e ne ishim pjesë e saj.

E kështu pra, te “Fashizmi”, siç shihet, përparësi ka sporti modest shqiptar aq sa ai ishte. Shihni titujt e shkrimeve. Do të gjeni Berat e Vlorë, Tiranë e Shkodër, madje edhe emra të tillë sportistësh si Vllas Arapi, Perlat Rexhepi, Lef e Mitaq Sallata e të tjerë, të cilët po bëheshin gati të rrëmbenin pushkën dhe të jepnin jetën për çlirimin e Shqipërisë. Ishte viti 1939. Sot më 2018-n e Shekullit XXI nuk na mbetet gjë tjetër veçse të thërrasim: “Poshtë” Shqipëria dhe rroftë Italia e Serie A!… Por jo!

Ne i urojmë fitoren e çmueshme volejbollisteve të Shqipërisë e arritur pikërisht në vitin e 60-vjetorit të shpërthimit të volejbollit shqiptar në Europë. Ka qenë 1958 dhe Shqipëria midis 11 ekipeve më të mira të Europës: 3-0 Austrisë, 3-1 Turqisë, 3-1 Tunizisë, 3-0 Egjiptit, 3-1 Finlandës, 3-2 Holandës… Do t’i kthehem më vonë këtij jubileu të madh sportiv, që i bën nder jo sportit të Shqipërisë, por historisë së Shqipërisë. Asaj historie që qenka errësuar krejt prej Serie A të Italisë!…

Haradinaj kërkon njohje nga Vatikani

Kryeministri i Kosovës Ramush Haradinaj, gjatë takimit me sekretarin e shtetit, Kardinalin Pietro Parolin në Vatikan.
Kryeministri Ramush Haradinaj ka kërkuar nga Vatikani që ta njohë pavarësinë e Kosovës dhe të krijojë marrëdhënie diplomatike me shtetin më të ri në Evropë.

“Kosova është në kërkim të partneritetit diplomatik me shtetin e Vatikanit, njohja nga Selia e Shenjtë është një hap i nevojshëm”, ka shkruar Haradinaj në profilin e tij në Facebook, pasi ka takuar sekretarin e shtetit të Vatikanit, Pietro Paroli.

 

“Shteti i Kosovës është faktor i rëndësishëm i paqes dhe i stabilitetit si dhe promovues i fqinjësisë së mirë”, ka shtuar Haradinaj.

Pritje e ngrohtë në Selinë e Shenjtë, nga Sekretari i shtetit, Kardinali Pietro Parolin.

Kosova është në kërkim të partneritetit diplomatik me shtetin e Vatikanit dhe për këtë, njohja nga Selia e Shenjtë është hap i nevojshëm.

Kardinalit Parolin, i shpreha përkushtimin e vendit që të ruajmë dhe avancojmë marrëdhëniet tona, derisa Eminenca e Tij, na inkurajoi për rrugën tonë euro-atlantike.

Shteti i Kosovës është faktor i rëndësishëm i paqes dhe i stabilitetit si dhe promovuese e fqinjësisë së mirë.
Liria fetare dhe orientimi ynë euro-atlantik janë vlera të pacenueshme.

Vizita e sotme dhe pritja zyrtare nga Kardinali Parolin është dëshmi e orientimit tonë, drejt vendosjes së partneritetit strategjik me Vatikanin.

RH

Përkujtohet 19-vjetori i masakrës së Dubravës

Sot është shënuar 19 vjetori i masakrës së Dubravës, e cila cilësohet si një nga masakrat më të mëdha kundër shqiptarëve që ndodhën në Kosovë.

Të mbijetuarit dhe familjarët e të vrarëve kanë bërë homazhe në ambientet e burgut aty ku 19 vjet më parë u vranë 160 të burgosur.

Këtë ngjarje e ka kujtuar edhe presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi. Përmes një postimi në Facebook ai ka thënë se kjo ngjarje përbën një nga tragjeditë më të mëdha, autorët e së cilës ende janë të lirë.

“Në përvjetorin e masakrës në Burgun e Dubravës i kujtojmë të gjithë të burgosurit shqiptarë që përjetuan jo vetëm persekutime sistematike, por edhe vrasje mizore nga forcat policore serbe”, është shprehur ai.

Nëntëmbëdhjetë vjet më parë brenda burgut të Dubravës u vranë 160 të burgosur shqiptarë dhe u plagosën më shumë se 300 të tjerë.

Kjo masakër zgjati disa ditë, përkatësisht nga 19 deri më 24 maj 1999.

45 vjetori i revoltës së Spaçit

Në Shqipëri po përkujtohet 45 vjetori i revoltës së të dënuarve politikë në burgun e Spaçit, një prej burgjeve më famëkeqe të diktaturës komuniste

Revolta e Spaçit përfaqëson një nga simbolet e spikatura të qëndresës antikomuniste, dhe përbën një nga ngjarjet që tronditën jo pak diktaturën. Ajo zgjati nga 21 maji deri me 23 maj të 1973 dhe u shtyp me dhunë. Katër prej të dënuarve të cilësuar si oganizatorët kryesorë u pushkatuan menjëherë ndërsa shumë të tjerë morën dënime të rënda.

Në fjalën e tij presidenti Ilir Meta theksoi se përvjetori i sotëm është “një ditë kujtese, por edhe reflektimi”, duke shtuar se “përballja me të shkuarën dhe çlirimi i shoqërisë nga makthi i krimeve të diktaturës, ngelet prioritet serioz për të gjithë politikën dhe shoqërinë shqiptare.

Tragjeditë e së kaluarëstha ai – nëse harrohen, janë të destinuara të rikthehen në një formë apo mënyrë tjetër”.

Edhe ambasadorja e Delegacionit të Bashkimit europian në Tiranë, Romana Vlahutin u shpreh se “Spaçi duhet ruajtur si një vend kujtese në mënyrë që brezat e ardhshëm të mësojnë se çfarë ka ndodhur në këtë vend”.

Ajo njoftoi se “BE ka nisur një projekt që është identifikimi i ADN-ës të personave të vrarë. Projekti kanisur në zonën e Dajtit dhe kjo do të bëhet në mënyrë që familjet të fillojnë të identifikojnë të dashurit e tyre sa më shpejt të jetë e mundur”, theksoi ambasadorja Vlahutin.

Ndahet nga jeta ish-presidentja e Parlamentit Evropian, përkrahëse e Kosovës

Ish-presidentja e Parlamentit Evropian Nicole Fontaine, e cila ka mbajtur gjithashtu postin e ish-ministres franceze të Industrisë, vdiq të enjten në moshën 76-vjeçare, bëri të ditur sot ish-ministri Dominique Bussereau.

Presidenti francez Emmanuel Macron e vlerësoi si figurën e një gruaje të përkushtuar, e cila përgjatë 35 viteve të karrierës së saj politike udhëhoqi luftën për ndërtimin evropian, sipas një deklarate të presidencës.

Macron theksoi gjithashtu angazhimin e saj në drejtim të arsimit. Fontaine u lind më 16 janar të vitit 1942 pranë Fecamp, në veriperëndim të Francës.

Ish-avokate me profesion dhe drejtuese e arsimit katolik, ajo u bë e njohur në vitin 1984 gjatë protestës kundër një projektligji për arsimin privat, i cili u hoq përfundimisht nën presionin e protestave.

Për vdekjen e Fontaine, foli sot edhe ministri i Jashtëm i Kosovës, Behgjet Pacolli. Ai tha se Fontaine ka qenë një mike e madhe e Kosovës.

“I pikëlluar me lajmin se ish-presidentja e Parlamentit Evropian Nicole Fontaine ka vdekur. Ngushëllimet e mia për familjen dhe kolegët e saj. Ajo ishte një mike e mirë e Kosovës. Në një nga vizitat e saja në Kosovë në vitin 1999 ajo tha se “Bashkimi politik i BE-së ka lindur në Kosovë dhe Parlamenti Evropian nuk kishte ndërmend ta heqë rolin e saj nga Kosova”, shkroi sot Pacolli.

Burgu i Spaçit, burg politik i sigurisë së lartë gjatë diktaturës komuniste në Shqipëri

Burgu i Spaçit ishte një burg politik i sigurisë së lartë, që ishte aktiv gjatë diktaturës komuniste në Shqipëri. Burgu gjendet (gjendej) në fshatin Spaç. Në vitin 1973 në Burgun e Spaçit pati një rebelim të të burgosurve, të cilët arritën të ngrinin një flamur jo-komunist. Një rebelim i ngjashëm u krye edhe në Burgun e Qafë Barit në vitin 1984 ku shpërthyen të njëjtat dufe e u ngritën kërkesa e dëshira për liri, që u shtypën njëlloj me dhunë e gjak.

Në burgun e Spaçit kanë vuajtur dënimet politike disa intelektualë të famshëm, ndër të cilët edhe Fatos Lubonja.

Kohët e fundit ka pasur plane që Burgu i Spaçit të kthehej në një muzeum, por deri sot, asnjë hap i mëtejshëm nuk është bërë në këtë drejtim.

Burgu i Spaçit është një monument i trashëgimisë kulturore në Spac, rrethi i Mirditës, në qarkun e Lezhës, Shqipëri. Ky monument është i llojit “Arkitekture”, i miratuar me numër “656/DT 05.12.2007“.

Ky burg është hapur në vitin 1968 dhe ka funksionuar deri në vitin 1988, e sipas të dhënave ka pasur mbi 1000 të burgosur. I ndërtuar për shfrytëzimin e Minierës së Spaçit ku nxirrej bakër dhe pirit. Janë rreth 7 godina që janë pjesë e burgut, por më tej ka edhe godina të tjera që kanë shërbyer si kampe për të burgosurit, por edhe ambientet që shërbenin si mjedis pune për njerëz të zonës. Ka qenë një kompleks minierash ku punonin jo vetëm të dënuarit. Aktualisht është në një gjendje tërësisht të shkatërruar.Ka nje arkitekture tipike te periudhes komuniste me forma te rregullta.

Mosregjistrimi i popullsisë pamundëson projektimet zhvillimore

Maqedonia tash 16 vjet nuk ka realizuar regjistrimin e popullsisë dhe kjo në vazhdimësi ka hapur debate me kërkesën për realizimin e këtij operacioni statistikor, jo vetëm që të dihet numri i popullatës, por edhe për planifikimin e politikave ekonomike, arsimore, sociale si edhe të nevojave tjera, ashtu siç veprohet thuajse në të gjitha shtetet në botë.

Regjistrimi i fundit është realizuar në vitin 2002, që u shoqërua me debate të shumta lidhur me përqindjen e popullatës shqiptare, e cila rezultoi të jetë 25.17 për qind. Nga numri i përgjithshëm dhe në bazë të kësaj përqindjeje, u përcaktuan edhe dispozitat kushtetuese mbi të drejtat e bashkësive etnike.

Tentim për regjistrimin e popullsisë kishte dhjetë vjet më vonë, në vitin 2012, por që nuk arriti të përfundojë pikërisht për shkak të përplasjeve nëse duhet ose jo të përfshihet në regjistrim edhe diaspora, që në rast se lihej jashtë, siç kërkonte pala maqedonase, rrezikonte që përqindja e shqiptarëve të binte në mënyrë të ndjeshme.

Nga Qeveria shprehen të përkushtuar për realizimin e regjistrimit, por nuk japin detaje konkrete se kur mund të ndodhë një gjë e tillë. Një proces tjetër i realizuar, ai i regjistrit të popullatës, sipas Qeverisë, “nuk nënkupton edhe regjistrimin e popullatës, por se do të shërbejë vetëm për nevoja tjera të institucioneve”.

Ish-drejtori i Entit Shtetëror për Statistikë, Donço Gerasimovski thotë se gjatë këtij viti, apo në fillim të vitit të ardhshëm, duhet të miratohen Ligji për regjistrim, që më pas të përgatiten materialet metodologjike dhe më së voni në vitin 2020 të bëhet regjistrimi i popullsisë.

“Edhe vendi ynë si çdo shtet anëtar i OKB-së është i obliguar të fillojë me përgatitjet për regjistrim, kushtet teknike ekzistojnë. Qeveria dëshiron të ketë regjistrim duke marrë parasysh nevojën për realizimin e projektimeve të saj, e që shumë prej tyre varen jo vetëm nga numri i popullatës, por edhe të dhëna tjera që dalin nga regjistrimi, si arsimimi, gjendja ekonomike e sociale, shtrirja gjeografike e faktorë të tjerë”, thotë Gerasimovski.

Sipas ekspertëve, regjistrimi i popullsisë është më se i nevojshëm për shkak se të gjitha të dhënat ende përpunohen në bazë të regjistrimit të vitit 2002, e që nuk korrespondojnë aspak më gjendjen momentale. Fatmir Bytyçi, njohës i çështjeve ekonomike, shpreson se kësaj radhe, kur do që të mbahet regjistrimi, të mos politizohet por të shpërbejë për projektimin e politikave për të mirën e popullatës.

“Ne akoma operojmë me një numër të popullsisë prej 2 milionë banorë. Kur flasin për nivelin e papunësisë ne supozojmë se ata dy milionë banorë kanë ngelur në atë nivel ose ka një rritje progresive bazuar sipas përllogaritjeve statistikore. Pra, vlerësoj se janë supozime që e bëjnë shumë të vështirë që të themi se politikat momentale apo ato që janë vendosur kanë qenë relevante për popullatën momentale. Shpresoj se përfundimisht do të kemi regjistrim të popullsisë dhe se ai nuk do të politizohet në parim, por se do të merret vetëm se nga aspekti i përfitimeve ekonomike dhe atyre afatgjate”, thotë Bytyçi.

Edhe Jane Dimevski, nga Instituti për Demokraci “Societas Civilis” flet për nevojën e regjistrimit të popullatës.

“Nuk ka informacione të mjaftueshme e që janë të nevojshme për analiza të ndërlikuara socio-ekonomike. Maqedonia është një nga shtetet e rralla ku nuk është realizuar regjistrimi i popullatës. Këtë ne nuk e kemi bërë tani 20 vjet, që nuk është vetëm se e turpshme, por edhe e dëmshme për të gjitha proceset, pasi me këtë pamundësohet planifikimi i politikave në bazë të parametrave të popullatës, numrit, arsimimit e kështu me radhë”, thotë Dimeski.

Profesori, Risto Malçevski thotë se evidencat mbi popullatën janë të domosdoshme, edhe pse ato sipas tij ekzistojnë bazuar me letërnjoftimet dhe pasaportat e lëshuara për qytetarët. Por, ai nuk e përjashton mundësinë e politizimit, në rast të ndryshimeve të mëdha sa i përket përqindjes së popullatës apo pjesës që ka të bëjë me përkatësinë entike.

“Ky problem mund të na çojë në rrugë tjetër. Mbrojtësit e maqedonizmit thënë kushtimisht, këtë mund ta shfrytëzojnë nëse do të dalin të dhëna tjera sa i përket aspektit etnik mbi bazën e të cilave përkufizohen të drejtat e gjuhës dhe të drejta tjera, dhe në këtë rast regjistrimit do të merrte një kahje krejt tjetër”, thotë Malçevski duke aluduar për shqiptarët, të drejtat e të cilëve kanë për bazë përqindjen e tyre në shtet.

Ndryshe, për dështimin e regjistrimit të popullatës në vitin 2012, Prokuroria Speciale ka nisur hetimet nën dyshimin se partitë në pushtet regjistrimin e kanë dështuar qëllimisht për evituar pasojat e mundshme ndaj subjekteve të tyre politike.

Intervista – Blerim Blakaj: Kosova dhe Serbia – së pari normalizimin e pastaj pajtimin

Bekim Blakaj

Aktualisht lidershipi politik në Kosovë dhe në Serbi më tepër janë të angazhuar në vendosjen e marrëdhënieve normale në mes dy shteteve, sesa për një pajtim ndërmjet dy popujve, thotë në intervistën për Radion Evropa e Lirë, Bekim Blakaj, drejtor ekzekutiv i Fondit për të Drejtën Humanitare në Kosovë. Ai shpreh mendimin se udhëheqësit politikë të dy vendeve, duhet të shmangin retorikën, e cila ushqen urrejtjen ndemjet dy popujve. Gjithashtu, sipas tij, mungon vullneti politik, sidomos në Serbi, për zbardhjen e fatit të peronave të pagjetur. Ndërkaq, siç ka theksuar ai, nga Gjykata Speciale për krime të luftës në Kosovë po pritet që të japë drejtësi për viktimat.

Radio Evropa e Lirë: Z. Blakaj, pas afër dy dekadave që nga mbarimi i luftës, tani në instancat politike flitet për një pajtim të mundshëm ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Sa e shihni të mundur një pajtim mes këtyre dy vendeve dhe cilat do të ishin parakushtet e arritjes së një pajtimi të dëshiruar?

Bekim Blakaj: Mendoj se në këtë rast bëhet fjalë më shumë për vendosjen e marrëdhënieve normale në mes dy shteteve. Pra, nuk është një pajtim në kuptimin e plotë të fjalës. Pajtimi është diçka që duhet të ndodhë në mes dy palëve të armiqësuara. Besoj që dialogu në mes të Kosovës dhe Serbisë ka të bëjë më shumë për vendosjen e raporteve normale në mes dy shteteve. Nëse flasim për pajtim pas luftës apo konfliktit të armatosur, i cili ka ndodhur pothuajse para dy dekadave, atëherë duhet investohet pak më shumë se sa që është investuar deri më tani. Ajo çfarë dua të them është se ajo luftë ka prodhuar një numër të madh të viktimave, të vuajtjeve. Kemi një numër të madh të personave të zhdukur, të vrarë, familjet e të cilave nuk kanë parë drejtësi.

Në këtë kontekst, për të arritur deri te një pajtim në mes dy popujve apo dy shteteve, duhet që të zbatohen mekanizmat e drejtësisë tranzicionale, sa më shumë që është e mundshme të ndiqen penalisht ata që kanë bërë krime, nga të dyja palët, të ofrohet drejtësi për viktimat, të pranohen viktimat si të tilla nga të gjitha anët dhe të ketë një lloj dëmshpërblimi, reparacioni ndaj viktimave, qoftë material e sidomos simbolik. Pra, të kërkohet falje për ato viktima, të ngrihen memoriale të ndryshme dhe kjo mendoj që kishte për të sjellë deri te fillimi i atij procesi të pajtimit. Nëse diskutohet, nëse arrihet deri te një marrëveshje politike, ku Serbia eventualisht do të pranonte Kosovën si shtet dhe do të vendoseshin marrëdhënie në mes të dy shteteve, unë nuk mendoj që ky është bash pajtimi, për të cilin ne po flasim. Kjo është vendosje e marrëdhënieve në mes të dy shteteve.

Radio Evropa e Lirë: A mendoni se do të duhej që politikanët të ndikonin në mentalitetin e të dy popujve, pikërisht, që të paktën të mos kultivohet urrejtja?

Bekim Blakaj: Mendoj që politikanët, udhëheqësit politikë, mund të ndikojnë jashtëzakonisht negativisht në krijimin e njëfarë narracioni tek populli, të cilin e përfaqësojnë këta politikanë, sepse nëse këta shfrytëzojnë një gjuhë të urrejtjes, atëherë gjithsesi që kjo do të reflektojë edhe te qytetarët.

Radio Evropa e Lirë: A po ndodhë kjo?

Bekim Blakaj: Për fat të keq, kemi parë gjatë gjithë kësaj periudhe, viteve të fundit, në mënyrë periodike janë ngritur zërat e urrejtjes nga përfaqësues politikë. Zaten, më shumë kanë ardhur nga Serbia dhe kjo automatikisht ka ndikuar te qytetarët në ngritjen e tensioneve, paragjykimeve ndaj palës tjetër dhe kështu me radhë. Por, ky është një lloj keqpërdorimi klasik i politikanëve, keqpërdorim i pozitës së tyre që të ndikojnë në krijimin e disa opinioneve publike, të cilat janë pak më agresive. Nëse politikanët do të përdornin një gjuhë tjetër dhe do të dërgonin mesazhe, të themi, të pajtimit, atëherë kjo gjithashtu do të reflektonte te shumica e qytetarëve. Sigurisht që një pjesë që janë më radikalë, gjithsesi që do ta ngritin zërin kundër këtyre porosive pajtuese. Mirëpo, shumica do të reflektonin dhe do të zbriteshin paragjykimet.

Radio Evropa e Lirë: Një nga plagët e luftës është edhe fati i pazgjidhur i të pagjeturve. Në Kosovë, ka mbi 1600 persona të pagjetur të luftës. Çfarë mund të bëjnë në këtë fazë të dyja vendet që të ndriçohet fati i tyre?

Bekim Blakaj: Viteve të fundit ky proces ka stagnuar tërësisht. Në vitin 2015, për herë të fundit, është hapur varreza masive, e cila është gjetur në territorin e Serbisë, në Rudnicë, ku janë gjetur 54 trupa të civilëve shqiptarë. Nga atëherë, janë gjetur disa mbetje individuale, por nuk ka fare përparim. Ne në Fondin për të Drejtën Humanitare në Kosovë, mendojmë që duhet të ketë informacione për vendndodhjen e varrezave masive tjera të mundshme, qoftë në Serbi apo në Kosovë ose për asgjësimin e disa mbetjeve mortore. Këto informacione duhet t’i posedojnë edhe institucionet. Vetë fakti që kjo varrezë masive në Serbi është zbuluar 15 vjet pas luftës, e bën të qartë se autoritetet kanë pasur informacione për vendndodhjen e saktë të kësaj varreze dhe kjo tregon që kanë pritur një moment të caktuar që t’i japin ato informacione. Ne mendojmë që duhet të ketë prapë informacione.

Megjithatë, 1 mijë e 600, është një numër shumë i madh dhe domosdo autoritetet (serbe) duhet të kenë informacione për këtë. Pra, për t’u zbardhur fati – ndoshta kurrë nuk do të zbardhet i të gjithëve – por i një pjesë dërmuese e këtyre 1 mijë e 600 personave, duhet të ketë një vullnet politik, mendoj në nivel shumë të lartë. Ekziston një grup punues i përbërë nga të dyja palët, serbë dhe kosovarë, të cilët takohen për të zgjidhur çështjen e personave të zhdukur, por ai është i nivelit goxha të ulët dhe ata nuk mund të bëjnë më shumë se sa që kanë bërë deri më tash.

Pra, duhet një vullnet politik për t’u zgjidhur kjo çështje. Kjo ka qenë njëra prej arsyeve që neve na ka shtyrë, në disa vitete e fundit, që të nxjerrim një rekomandim në raportet tona, që si temë e dialogut në nivelin e lartë politik – tash pritet edhe që presidentët e dy shteteve të vazhdojnë dialogun – të futet tema e personave të zhdukur dhe gjithashtu edhe e drejtësisë. Pra, të vendoset një lloj bashkëpunimi ndërmjet prokurorive në Serbi dhe në Kosovë që të procedohen lëndët për krime lufte. Ne mendojmë, dhe jemi goxha të bindur, që vetëm me një lloj bashkëpunimi në nivelet më të larta politike mund të zvogëlohet numri i personave të zhdukur. Pra, të ketë identifikime të personave që janë të zhdukur. Ne nuk e kemi parë një vullnet të tillë. E pse nuk ka vullnet politik, besoj që shumë njerëz, të cilët janë në qarqe politike në Serbi, por mund të ketë edhe në Kosovë të tillë, kanë frikë që po të zbulohen disa varreza masive, atëherë do të ketë pasoja dhe se dikush do të jetë përgjegjësi penale, do të ketë procese gjyqësore për këto çështje. Prandaj, më me dëshirë i mbajnë të fshehura ato informacione.

Radio Evropa e Lirë: Tashmë është paralajmëruar që Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar, e njohur si Gjykata Speciale për krime të luftës në Kosovë, do të nisin me proceset e para këtë vit. Cilat janë pritjet e juaja lidhur me fillimin e punës së kësaj gjykate?

Bekim Blakaj: Po shpresoj që vërtetë gjatë këtij viti – sa më herët aq më mirë – do të fillojnë procedurat penale, respektivisht, do të kemi ato aktakuzat e para, për të cilat është duke u folur qysh prej vitit 2015. Mendoj që bërja publike e aktakuzave është prolonguar për një kohë të gjatë dhe jemi në pritje, pothuajse qe dy vjet, që të fillojnë këto procese. Mirëpo, ishin disa faktorë dhe një ndër ta ishte edhe dorëheqja e prokurorit (David)Schwendiman. Arsyetimi zyrtar është se ka arritur një moshë të pensionit e kështu me radhë dhe tani, prokurorit të ri që ka ardhur, që e ka zëvendësuar atë, do t’i duhet një kohë që t’i analizojë krejt ato materiale që i ka prokuroria.

Po shpresoj që do të kemi së shpejti aktakuzat e para. Nëse bazohemi në atë se çka ka deklaruar më herët ish-udhëheqësi i Task Forcës Speciale Hetuese, (Clint) Williamson, presim aktakuza për krime serioze që pretendohet që kanë ndodhur, jo domosdo krime lufte, por mund të jenë edhe krime kundër njerëzimit, pra, të kryera pas përfundimit të luftës. Mbetet të shohim. Ajo që kam dëshirë është që së paku një numër i caktuar i viktimave, megjithatë, të shohë drejtësinë nga këto Dhoma të Specializuara.

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, që nga përfundimi i luftës në Kosovë, tashmë kanë kaluar 19 vjet. A prisni efikasitet të kësaj gjykate, marrë parasysh që ka kaluar kohë e gjatë nga zhvillimet që kanë ndodhur gjatë luftës?

Bekim Blakaj: Ju keni të drejtë, sepse me kalimin e kohës, këto procese gjyqësore do të jenë më të komplikuara. Për prokurorinë do të jetë shumë më e vështirë që t’i dokumentojë krimet e pretenduara. Dëshmitarët – për fat të keq natyra e bën të veten – vdesin, plaken dhe shumë prej tyre sigurisht që edhe u zbehen pak kujtimet. Pra, është goxha e vështirë që të organizohet një gjykim për një krim të pretenduar që ka ndodhur dy dekada ma herët. Megjithatë, unë besoj që prokuroriaështë përgatitur mirë dhe do të shohim prova.

Diçka që na ka bërë përshtypje, që na ka rënë në sy, është që edhe pse është përfolur thuajse në bazë ditore në këto vitet e fundit në Kosovë, se kush do të jetë i akuzuar, për cilin krim dhe kështu me radhë, ne megjithatë nuk dimë asgjë se kush mund të jenë të akuzuarit, për cilat krime dhe si rrjedhojë e kësaj, nuk mund ta dimë as kush mund të jenë dëshmitarët e mundshëm. Kjo tregon që, po besoj unë, që Dhomat e Specializuara, respektivisht, Zyra e Prokurorit të Specializuar, kanë qenë shumë të kujdesshëm në mbrojtjen e identitetit të dshmitarëve. Kjo tregon që ndoshta e kanë mësuar leksionin edhe nga Tribunali i Hagës dhe janë siguruar mirë që nuk do të ketë ndonjë ndikim tek dëshmitarët. Pra, rrjedhimisht, po besojmë që megjithatë prokuroria është e gatshme që t’i dokumentojë krimet e pretenduara, për të cilat do të ngrihen aktakuzat.

  • 16x9 Image

    Bekim Bislimi

    Bekim Bislimi ka lindur më 20. 03. 1968 në Vërban të Vitisë. Prej muajit dhjetor të vitit 2001 e deri më tash punon si korrespondent i Radios Evropa e Lirë, për shërbimin në gjuhën shqipe.

Gunther Krichbaum: “Serbia e di se Kosovën e ka kusht për anëtarësim në BE”

“Anëtarësimi i Serbisë në Bashkimin Evropian nuk është i mundur pa normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën. Megjithatë, kjo nuk është e vetmja sfidë që përballet Serbia. Të paktën po aq e rëndësishme është tema e reformave në sundimin e ligjit”, tha kryetari i Komisionit për Çështje Evropiane të Bundestagut gjerman, Gunther Krichbaum.

Sipas tij Kosova është “problem i të gjitha problemeve”, kur bëhet fjalë për integrimin evropian të Serbisë dhe se kjo është pengesa më e madhe për anëtarësimin në Bashkimin Evropian

Por Krichbaum thotë: “Ka ende shumë për tu bërë edhe në aspektin e pavarësisë së gjyqësorit, lirisë së medias dhe luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Deri tani, për shembull, nuk ishte bërë ndonjë gjykim mbi korrupsionin në nivel të lartë”, ka thënë ai në një intervistë.

Serbia është, tha ai, në rrugë të mirë drejt BE, megjithëse tha, “negociatat mund të zgjasin për disa vite të tjera”.

Kur u pyetën se cila zgjidhje në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Krichbaum tha se kuadri negociues për bisedimet e BE-së përcaktohet qartë se “marrëdhëniet mes Serbisë dhe Kosovës duhet të normalizohen plotësisht para anëtarësimit në BE”.

“Është e vetmja mënyrë që të dy vendet mund të realizojnë perspektivën e tyre evropiane. Historikisht, BE-ja është mbi të gjitha një projekt i paqes. Prandaj, ne nuk duam të importojmë konflikte të pazgjidhura dypalëshe”.

I pyetur nëse ‘normalizimi’ nënkuptonte njohjen e pavarësisë dhe nëse ndarja e Kosovës ishte e pranueshme për Berlinin , Krichbaum tha:

“Normalizim, normalizim nuk do të thotë pak”, tha ai, duke shtuar se Gjermania do të mbështes të dyja vendet.

Ai vuri në dukje se marrëdhëniet “në mes Serbisë dhe Kosovës janë duke u përmirësuar në masë të madhe”, por thotë negociatat duhet të vazhdojnë pasi “është larg nga ajo që quhet fqinjësi e mirë”.

Ai tha gjithashtu se BE-ja është partneri i vetëm në Ballkanin Perëndimor që marr parasysh stabilitetin rajonal dhe prosperitetin e njerëzve në këtë rajon.