Disa emigrantë në ujërat ndërkombëtarë duke pritur një anije gjermane për t’i shpëtuar. Fotografi ilustruese nga arkivi.
Jetmira Delia-Kaci
Pas gjashtë tentativave të dështuara për të emigruar në Britani të Madhe, 28-vjeçari V.H. – identiteti i të cilit është i njohur për redaksinë e REL-it – po përpiqet të mbajë gjallë biznesin e tij të vogël në Kukës, të cilin e hapi pasi nuk kishte alternativë tjetër për të mbijetuar.
Ky, megjithatë, i duket një mision i vështirë, pasi gjendja ekonomike në Shqipëri është rënduar.
Sipas Institutit të Statistikave në këtë vend (INSTAT), Kukësi është qarku më i varfër në Shqipëri.
V.H. thotë se fitimet nga biznesi i tij janë të pamjaftueshme.
Ai ka provuar të gjitha ato herë të largohet ilegalisht nga Shqipëria me gomone, përmes Kanalit të La Manshit apo Kanalit Anglez, drejt Britanisë. Dhe, pavarësisht tmerrit që thotë se ka kaluar, sërish do të ishte i gatshëm ta bënte rrugën e njëjtë, në formën e njëjtë.
Rrugëtimi i tij për kërkimin e një jete më të mirë nisi tetë vjet më parë, fillimisht në Gjermani.
Duke folur për Radion Evropa e Lirë, ai tregon se për shkak të njohurive që kishte në gastronomi dhe falë ndihmës së bashkatdhetarëve të tij, nuk e pati të vështirë të gjente punë.
Por gjithçka ndryshoi me shpërthimin e pandemisë COVID-19, në vitin 2020, kur thotë se u detyrua të kthehej në Shqipëri.
“Sapo u liruan masat anti-COVID, emigrova sërish. Ishte e pamundur të mbaje familjen me një pagë shteti 36 mijë lekë [rreth 310 euro] në muaj. Ika në Francë, ku çdo ditë dëgjoja nga miqtë e mi se në Britani është më e lehtë të gjesh një punë dhe paguhet më mirë. Nuk e mendova gjatë, por provova të ikja me dokumente të falsifikuara si shtetas grek… Sigurisht që u kapa nga policia dhe më kthyen mbrapsht në Shqipëri”, tregon V.H. dhe shton se kësaj here e kishte të pamundur të qëndronte gjatë në Shqipëri, pasi kishte humbur edhe punën.
Miqtë i kishin thënë se për të emigruar në Britani, e vetmja mënyrë ishte kalimi me gomone nga Franca drejt Britanisë.
Tmerri i udhëtimeve me gomone që nuk u finalizuan kurrë
“Kam provuar gjashtë herë kalimin me gomone, secila përvojë ka qenë më e vështirë se tjetra. Ruaj kujtime të tmerrshme, episode që kur i kujtoj, habitem se si kam tentuar ta bëj sërish, por kam frikë se do ta provoj prapë”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.
Ai tregon se, herën e parë, ka qëndruar rreth dy muaj në Francë pa pasur mundësi që të niset drejt Britanisë, për shkak të kontrolleve të shpeshta të policisë, por edhe motit të keq.
Grupi i trafikantëve shqiptarë, thotë ai, i mblidhte nëpër zona të ndryshme emigrantët “dhe i dorëzonte më pas te kurdët”, për të cilët thotë se kontrollojnë trafikun e emigrantëve të paligjshëm.
Kur plotësohej grupi prej 80 vetash, mund të bëhej nisja, thotë ai.
Ky udhëtim i parë i tij drejt Britanisë nuk u finalizua. Ai tregon se gomonia u kthye, pasi drejtuesit kuptuan se nuk po orientoheshin dot.
Dëgjojeni rrëfimin e V.H.
Të pashpresë, shqiptarët po rrezikojnë jetën për të shkuar në Britani
Sërish duhet të prisnin momentin e duhur e të fillonin nga e para me montimin e gomones, mbajtjen e saj mbi supe dhe nisjen mes të ftohtit.
I riu thotë se i ka mbetur në mendje gruaja që e ndihmoi të hynte në gomone, e cila kishte dy fëmijët me vete – djalin 14 vjeç dhe vajzën 9 vjeçe.
“Ndërsa prisja udhëtimin e radhës, thosha me vete se sa e pashpresë mund të jetë një nënë sa të detyrohet të marrë fëmijët e saj dhe të përballet me këtë situatë, duke e ditur se mund të rrezikojë edhe jetën duke udhëtuar me gomone”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.
Ai kujton se derisa prisnin nisjen, ruheshin me armë nga kurdët, dhe se përveç grupit të tyre kishte mjaft të tjerë, që prisnin të njëjtën gjë – udhëtimin me gomone drejt Britanisë.
Edhe pesë tentativa të tjera dështuan – herë se drejtuesit e gomones nuk ishin të orientuar, herë sepse mbaronte benzina. Ai tregon se kanë qëndruar deri në 20 orë në det, pasi sa niseshin, viheshin re nga policia dhe largoheshin.
V.H. kujton se pjesa më e madhe e shqiptarëve që prisnin udhëtimin me gomone, ishin 14-19 vjeç. Ai e mban në mend se si një 17-vjeçar nga Tirana qante shpesh, sepse ishte i pasigurt për fatin e tij – nëse do t’ia dilte dot të kryente udhëtimin shumë të rrezikshëm me gomone.
Në këtë fotografi shihet një fëmijë migrant që është shpëtuar nga organizatat ndërkombëtare në Detin Mesdhe. Fotografi nga arkivi.
“Ishte e rëndë ta dëgjoje kur fliste, ta shihje kur qante dhe gjithnjë përsëriste: A thua do ta shoh prapë vëllain e vogël 9 vjeç? Më dhimbsej shumë e në të njëjtën kohë mendoja se si ka mundësi që pas kaq vitesh demokraci, ende ikim… tani edhe fëmijët. Mbaj mend një natë kur na tha që kishte ditëlindjen, por në kushtet ku ishim, çfarë mund të bënim për të… E morën vesh edhe kurdët që na drejtonin. Njëri prej tyre tha se meqë ka ditëlindjen, mund të qëllonte me armë, dhe i mituri qëlloi në ajër pa e menduar gjatë. Po atë natë, një grup tjetër kurdësh erdhën dhe u përleshën me grupin që na drejtonte neve, duke i akuzuar për vrasje, rrëmbime. Atëherë na kapi një frikë e madhe se 17-vjeçari mund të arrestohej, pasi kishte gjurmët e tij në një armë që nuk dihej për çfarë krimesh ishte përdorur”, kujton V.H.
“Kam kaluar shumë momente të vështira, por prapë nuk e mendova të kthehesha, derisa policia na kapi”, thotë ai, duke treguar se u mbajtën 28 ditë në paraburgim dhe u kthyen në Shqipëri.
Vështirësitë e integrimit të një emigranti: Gati të nisem sërish me gomone
Kur Radio Evropa e Lirë e pyet përse zgjodhi të rrezikonte kaq shumë dhe të mos tërhiqej edhe pas këtyre vuajtjesh, ai ka vetëm një përgjigje:
“Çfarë të bëj këtu në Kukës apo kudo tjetër? Ky vend nuk ofron asgjë. Nuk të jep mundësi, nuk të mbështet, shkurt nuk mbijeton dot, nuk mban dot familjen”.
Pas kthimit i duhej të mendonte se si të siguronte të ardhura për familjen, dy prindërit, bashkëshorten dhe vajzën e tij.
“E nis punën në 4:00 të mëngjesit dhe e mbyll në 8:00 të darkës. Të gjitha çmimet janë rritur, nafta, energjia, lënda e parë. Dhe, çdo ditë them: Dakord, e pata një ide, hapa një biznes, por si do të mbijetoj në një vend si Kukësi, ku ka gjithnjë e më pak banorë, dhe ku varfëria është e madhe? Vijnë, pyesin për çmimet dhe largohen pasi të kritikojnë pse i mban kaq lart çmimet. Dhe, si t’ua shpjegoj se ndryshe nuk ia vlen dhe më duhet ta mbyll biznesin tim? Por, ndërsa qytetarëve nuk ua shpjegoj dot situatën, nuk arrij të kuptoj se si ka mundësi që institucionet nuk ndihmojnë iniciativat e të rinjve, që të rrimë këtu. Askush nuk do të ikte nga vendi i tij”, thotë ai.
Ai tregon se është në borxh, të cilin e mori për ta hapur biznesin, dhe thotë se do të provojë edhe pak të qëndrojë në Shqipëri.
“Por, nuk e di se sa do të zgjasë. Kam frikë se sapo të më vijë mundësia e parë, do të emigroj prapë, prapë me gomone. Kam arritur në pikën që jam gati të rrezikoj, edhe nëse e di se mes dallgëve të pret vdekja… Por, sigurisht, ik me shpresën se do ia dal dhe do të punoj e do të paguhem aq sa e meritoj, aq sa më mjafton për të jetuar me dinjitet. Është e vështirë të përballohet jetesa me kaq të ardhura dhe kam një pyetje për zyrtarët: A do të jetonin dot vetëm një muaj me 30 apo 40 mijë lekë [më pak se 400 euro] në muaj?”, thotë ai.
“Nëntë orë në kamion frigoriferik, pagova 18 mijë funta”
Një tjetër i ri nga Kukësi, që po ashtu nuk dëshiron të identifikohet, rrëfen për Radion Evropa e Lirë se si arriti të hynte në Britani, ku po punon në të zezë.
“Jam larguar në fund të vitit 2020, me autobus drejt Belgjikës. Kam qëndruar disa ditë në një hotel, ku vetëm aty ishin rreth 500 shqiptarë që prisnin të iknin drejt Anglisë. Prej aty, duhet të kalonim në Spanjë dhe kam parë mënyra nga më të ndryshmet dhe të rrezikshmet se si shqiptarët përpiqeshin të arrinin në Angli. Futeshin në aksin e kamionëve për të hyrë në traget pa u vënë re, kapeshin pas litarëve të anijeve… Unë kam udhëtuar në një kamion frigoriferik për nëntë orë. Kam qenë me dy shqiptarë të tjerë. Ishte shumë e vështirë t’i përballoje temperaturat e ulëta dhe në çdo çast në ankth nëse do ia dilja, nëse do zbulohesha nga policia”, tregon ai.
Migrantë tjerë të shpëtuar nga forcat kufitare franceze, që kanë synuar të nisen në Britani. Fotografi ilustruese nga arkivi.
Ky udhëtim i ka kushtuar shtrenjtë këtij emigranti.
“Kam paguar 18 mijë funta [mbi 20 mijë euro] për të hyrë në Britani. Më duhen akoma edhe 4 mijë euro për ta shlyer këtë borxh. Punoj në ndërtim, së bashku me shumë shqiptarë, por jemi pa dokumente. Për këtë arsye paguhemi më pak se ata që janë të rregullt, e po ashtu jemi me frikën se mund të ndalohemi e të kthehemi mbrapsht”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.
Ai tregon se shumë shqiptarë shkojnë në Britani me vizë turistike 6-mujore dhe se kjo u jep mundësi që të punësohen dhe më pas të arrijnë t’i bëjnë dokumentet.
Duke kujtuar peripecitë që i ka kaluar për të hyrë në Britani dhe referuar nevojës që ka ky vend për forcë punëtore, emigranti thotë se do të ishte mirë të mundësohej punësimi legal sezonal, e në këtë mënyrë, sipas tij, do të shmangej edhe përfshirja e të rinjve shqiptarë në aktivitete ilegale.
Një anketë e INSTAT-it, e realizuar në bashkëpunim me disa organizata ndërkombëtare dhe e publikuar në vitin 2019, ka treguar se në periudhën 2011-2019 nga Shqipëria janë larguar 360 mijë persona. Sipas kësaj ankete, 50 për qind e të larguarve janë të rinj të moshës 15-24 vjeç.
Shkaku kryesor që të anketuarit kanë përmendur për emigrimin e tyre, është varfëria, ndërsa ndër qarqet me humbjet më të mëdha të banorëve renditej Kukësi.
Numri i lartë i emigrantëve shqiptarë shqetësoi autoritetet britanike, dhe në mes të muajit dhjetor të vitit që shkoi, Britania dhe Shqipëria ranë dakord për ngritjen e një task-force të përbashkët, për të adresuar emigracionin e paligjshëm.
Sipas marrëveshjes mes dy vendeve, Shqipëria konsiderohet vend i sigurt dhe në këmbim të ndihmës nga Britania, merr përsipër të kujdeset për të kthyerit që konsiderohen viktima të trafikimit.
Sipas autoriteteve britanike, në vitin 2022 është shënuar shifër rekorde e njerëzve që kanë kaluar Kanalin Anglez me barka të vogla për të hyrë në Mbretëri të Bashkuar – më shumë se 33.500.
Më 14 janar, ministri britanik për Imigrim, Robert Jenrick, ka thënë se autoritetet shtetërore janë duke punuar për të luftuar hyrjet e paligjshme dhe ka përmendur në veçanti migrantët nga Shqipëria.
Sipas tij, në mesin e tyre ka edhe kriminelë.
“Këta migrantë, jo vetëm që janë këtu ilegalisht – duke tentuar të mashtrojnë sistemin përmes arritjes me barka të vogla nëpër Kanalin Anglez – mirëpo të tjerë janë kriminelë të rrezikshëm, të cilët janë dënuar për shkelje të lidhura me drogën”, ka thënë ai.
Shqipëria nis notë verbale ndaj Britanisë
Ministria për Evropë dhe Punë të Jashtme e Shqipërisë i dërgoi notë verbale Britanisë së Madhe për retorikën e përdorur, që Tirana zyrtare e cilësoi si “gjuhë urrejtjeje dhe diskriminim” ndaj emigrantëve shqiptarë.
Ministria tha të hënën se nota verbale iu dorëzua ambasadorit britanik në Tiranë, Alaistar King Smith.
“Kjo retorikë e përsëritur cenon frymën pozitive të bashkëpunimit dypalësh, të konfirmuar në Deklaratën e përbashkët mes kryeministrave Edi Rama dhe Rishi Sunak”, thuhet në notën verbale.
Përmes këtij reagimi zyrtar kërkohet shmangia e gjuhës së urrejtjes dhe diskriminimi, si dhe vazhdimi i dialogut dhe bashkëpunimit mes dy vendeve për këtë dhe çështje të tjera.
Ndërkohë, ministrja për Punë të Jashtme dhe Evropë e Shqipërisë, Olta Xhaçka, është shprehur e shokuar me deklaratat e ministrit britanik dhe e ka konsideruar gjuhën e përdorur nga ai si “linçim ndaj gjithë kombit”.
“Një veçim i turpshëm i një komuniteti nga një ministër i një demokracie të mrekullueshme, që kthen mbrapa kujtime të tmerrshme”, ka thënë mes tjerash Xhaçka.
Më herët, edhe ministrja e Brendshme britanike, Suella Braverman, i cilësoi emigrantët shqiptarë si “kriminelë”. Kjo deklaratë u dënua nga kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ndërsa qindra shqiptarë dolën në protestë në Londër.
Në vitin 1963, në vendin aziatik kishte vetëm 153 njerëz mbi një shekull të vjetër, e ndjekur nga një rritje eksponenciale, e prirë nga gratë, të cilat tani përbëjnë gati 88% të popullsisë totale super të moshuar.
Kane Tanaka, e cila vdiq në vitin 2022, në moshën 119 vjeç e 117 ditë, ishte gruaja japoneze me jetëgjatësi më të madhe në histori.
VOAL- Numri i njëqindvjeçarëve në Japoni ka tejkaluar shifrën 100 000 për herë të parë: një rekord që ka qëndruar për 56 vjet, duke konfirmuar vendin si shoqëria kryesore në botë për jetëgjatësinë e grave. Sipas të dhënave të publikuara nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies, në shtator numri i personave mbi 100 vjeç arriti në 107,677, një rritje prej 7,914.Gratë përbënin 87.6%, me 94,298 persona.Personi më i vjetër është Fuyo Kishimoto, 114 vjeç, banor i Kiotos.Ndër burrat, më jetëgjati është Hikaru Kato, 112 vjeç, nga Kumamoto. Në vitin 1963, kur filloi anketa, në Japoni kishte 153 njëqindvjeçarë, dhe që nga viti 1970, numri është rritur çdo vit: duke tejkaluar 1,000 në vitin 1981, 10,000 në vitin 1998 dhe 50,000 në vitin 2012. Në vitin 2025, jetëgjatësia mesatare ishte 87.33 vjet për gratë dhe 81.35 për burrat.Në krahasim ndërkombëtar, Japonia mban epërsinë e saj të përgjithshme falë grave, ndërsa burrat janë tejkaluar nga Suedia, Zvicra dhe Italia. ATS
Asnjë qeveri në botë nuk është vërtet e përgatitur për ndryshimet që Inteligjenca Artificiale do të sjellë në shoqëri. Paralajmërimi vjen nga bashkëthemeluesi i Microsoft, Bill Gates, i cili në një intervistë për Reuters tha se qeveritë kanë mbetur shumë prapa përballë zhvillimit të shpejtë të kësaj teknologjie.
Gates, i cili deri vonë ishte ndër zërat më optimistë për potencialin e Inteligjencës Artificiale, tashmë shpreh shqetësime më të mëdha për ndikimin e saj në tregun e punës, rrezikun e sulmeve të mundshme dhe varësinë që mund të krijohet nga “shoqëruesit” dixhitalë të IA-së.
“Nuk mendoj se ndonjë qeveri po merret me këtë në masën që duhet të merret”, tha Gates, duke shtuar se qeveritë kanë mbetur shumë prapa në këtë çështje.
Megjithatë, ai theksoi se IA ka edhe një potencial të jashtëzakonshëm për të ndihmuar njerëzit më të varfër në botë, nëse përdoret në mënyrën e duhur dhe nëse sigurohet një akses sa më i barabartë.
Fondacioni Gates njoftoi të martën se planifikon të investojë të paktën 1 miliard dollarë gjatë dy viteve të ardhshme për të zgjeruar aksesin në Inteligjencën Artificiale.
Gates tha se shqetësimet e tij i ka diskutuar me liderë botërorë, përfshirë presidentin amerikan Donald Trump dhe ekipin e tij. Ai gjithashtu tha se po përpiqet të takohet me presidentin kinez Xi Jinping më vonë gjatë këtij viti.
Potenciali i IA-së në shëndetësi
Pavarësisht paralajmërimeve, Gates dhe fondacioni i tij besojnë se Inteligjenca Artificiale mund të ndihmojë në ngushtimin e hendekut mes vendeve të pasura dhe atyre të varfra, në vend që ta thellojë atë.
Programi prej 1 miliard dollarësh është pjesë e një plani më të gjerë të Fondacionit Gates, i cili ka njoftuar se do të shpenzojë rreth 9 miliardë dollarë në vit. Fondet e reja do të përdoren për të mbështetur partnerët që punojnë në fusha si arsimi, shëndetësia dhe bujqësia.
Një tjetër synim është krijimi i bazave të të dhënave të nevojshme për zhvillimin e IA-së, duke përfshirë mundësinë që modelet e mëdha gjuhësore të funksionojnë në të gjitha gjuhët që fliten në botë.
“Në sektorin e shëndetësisë, është e vështirë të mbivlerësohet madhësia e mundësive”, tha Gates, duke iu referuar përdorimit të IA-së për të mbështetur punonjësit e kujdesit shëndetësor, si dhe për zbulimin e barnave dhe vaksinave të reja.
Por ai paralajmëroi se qeveritë duhet të bashkëpunojnë për të shmangur probleme serioze, duke e krahasuar zhvillimin e IA-së me skenarët e filmave ku një kërcënim i jashtëzakonshëm i detyron vendet rivale të bashkohen.
“IA është në një farë mënyre si kjo inteligjencë aliene. Ata janë këtu dhe ne më mirë të bëjmë atë që i shohim të bëjnë në këto filma”, tha ai.
Çështja Epstein dhe ndikimi në reputacionin e Gates
Në qershor, Gates dëshmoi para Kongresit lidhur me marrëdhënien e tij me Jeffrey Epstein, i dënuar për krime seksuale dhe që tashmë ka vdekur.
Gates nuk është akuzuar për asnjë krim dhe ka thënë vazhdimisht se i vjen keq për marrëdhënien me Epstein. Sipas tij, ai kishte shpresuar se financuesi mund të siguronte donacione për kauza globale në fushën e shëndetësisë.
Gates ka deklaruar gjithashtu se Epstein u përpoq ta shantazhonte duke përdorur informacione lidhur me marrëdhëniet e tij jashtëmartesore.
Çështja e shtyu Fondacionin Gates të kërkonte një auditim të jashtëm. Sipas materialit, hetimi nuk gjeti pagesa për Epstein apo përfshirje në aktivitete kriminale.
Gates ka deklaruar se, pavarësisht zbulimeve, marrëdhënia me Epstein nuk i ka shkaktuar dëme të konsiderueshme as reputacionit të tij dhe as atij të fondacionit.
“Sa i përket aksesit tim tek udhëheqësit e qeverisë ose gatishmërisë së gazetarëve për të më intervistuar, nuk shoh ndonjë rënie”, tha ai, duke shtuar se interesi për ekspertizën e Fondacionit Gates në uljen e vdekjeve të fëmijëve dhe eliminimin e malaries nuk është zvogëluar “aspak”. bw
Anija ruse e logjistikës ushtarake “Sparta”, shihet e ankoruar në Tartus të Sirisë në fillim të shtatorit. Foto:. (RFE/RL)
Amos Chapple
Një muaj pasi u tha se bazat e Rusisë në Siri do t’i “dorëzoheshin” Damaskut, anijet ushtarake ruse janë rikthyer në portin e Tartusit, konfirmojnë imazhet ekskluzive të siguruara nga Radio Evropa e Lirë (REL).
Një flotë prej tri anijesh ruse, të shoqëruara nga një anije shkatërruese e marinës, u pa për herë të parë duke lundruar drejt jugut, në brigjet e Spanjës, në fund të gushtit. Destinacioni i deklaruar i autokolonës detare ishte Egjipti, por menjëherë pasi kaluan Ngushticën e Gjibraltarit, anijet i fikën transponderët për të shmangur gjurmimin e tyre.
Një imazh i publikuar në llogarinë “Russian Forces Spotter” në X tregon flotën ruse duke lëvizur në drejtim të jugut përgjatë bregdetit spanjoll, gjatë rrugës së saj për në Siri në fund të muajit gusht.
Imazhet e siguruara nga REL-i, të shkrepura në fillim të shtatorit, konfirmojnë se flota është ankoruar së fundi në portin sirian të Tartusit për të shkarkuar një ngarkesë të panjohur. Imazhet, të cilat nuk ishin publikuar më parë, duket se kundërshtojnë pretendimet zyrtare se pjesa e objektit të Tartusit, e cila më herët ishte nën kontrollin rus, i ishte dorëzuar Sirisë për përdorim civil.
Anijet që shihen në imazhet nga Tartusi janë anija shkatërruese e marinës, Admiral Levchenko, Sparta, një anije ushtarake logjistike, dhe Akademik Pashin, një anije furnizuese e projektuar për furnizimin e anijeve të tjera në det. Anija e katërt e flotës, cisterna e naftës, General Skobelev, nuk duket në imazh.
Ankorimi i anijeve ruse mbështet vlerësimet e analistëve se pazaret e ftohta gjeopolitike ia kanë mundësuar Kremlinit t’i mbajë bazat e tij në Siri, edhe pse deklaratat zyrtare duket se janë formuluar në mënyrë të tillë që të sugjerojnë të kundërtën.
“Udhëheqjes së re të Sirisë i duheshin gjëra që vetëm Rusia mund t’i ofronte”, tha për REL-in Ruslan Trad, analist për çështjet e Sirisë. Ndër faktorët e tjerë, rezervat e armëve të Sirisë janë kryesisht ruse dhe Damaskut “i duhet t’i rimbushë depot”, tha Trad.
Hyrja e portit në Tartus më 12 gusht.
Presidenti i Sirisë, Ahmed al-Sharaa, kishte udhëhequr një grup rebel gjatë luftës civile në vend, i cili ishte shpesh objektiv i bombardimeve ruse, ndërsa Kremlini përpiqej të mbështeste ish-udhëheqësin sirian Bashar al-Assad. Në vitin 2017, Moska pretendoi se kishte plagosur al-Sharaan në një sulm ajror.
Assad u rrëzua nga pushteti në dhjetor të vitit 2024 dhe forcat ruse që po evakuoheshin nga Siria në atë kohë u goditën me gurë teksa largoheshin nga bastionet e tyre nëpër vend.
Në janar të vitit 2025, autoritetet e reja siriane i dhanë fund qirasë 49-vjeçare të Moskës për pjesën veriore të portit, e cila ishte e rezervuar për anijet ruse.
“Në përgjithësi, rusët bënë një bast të keq duke mbështetur Assadin, por më pas e luajtën dorën e tyre mjaft mirë dhe armiqtë e tyre sirianë rezultuan të ishin shumë pragmatikë”, tha Aron Lund, analist për Lindjen e Mesme në Agjencinë Suedeze të Kërkimeve të Mbrojtjes.
“Nafta dhe gruri rus e kanë ndihmuar Sirinë të qëndrojë në këmbë gjatë trazirave ekonomike”, ndërsa “votat ruse në OKB kanë mundësuar heqjen e udhëheqjes aktuale të Sirisë nga listat e OKB-së për terrorizmin. Dhe, natyrisht, bashkëpunimi sirian i ka mundësuar Rusisë t’i mbajë bazat e saj”, tha Lund, duke shtuar se objektet “mund të jenë duke funksionuar tani në një formë të kufizuar”.
Automjete ushtarake ruse të grumbulluara në portin e Tartusit para evakuimit të tyre nga Siria, pas rënies së Assadit në dhjetor të vitit 2024.
Tartusi është baza e vetme detare ruse jashtë ish-Bashkimit Sovjetik dhe është një qendër kyç furnizimi për praninë ushtarake të Kremlinit në Afrikë. Objektet alternative të mundshme në Libi dhe Algjeri kanë infrastrukturë më pak të zhvilluar dhe do të kërkonin marrëveshje të ndërlikuara diplomatike, përfshirë me Turqinë.
Një raport i qershorit nga Shërbimi rus i REL-it tregoi se baza ajrore Khmeimim, pika e dytë kryesore e pranisë ruse në Siri, vazhdon të përdoret nga avionët e Ministrisë së Mbrojtjes së Rusisë që fluturojnë drejt Malit dhe vendeve të tjera afrikane. Korpusi Afrikan i Rusisë po përpiqet të ndihmojë ushtrinë e Malit të rimarrë kontrollin e zonave në veri të vendit, të mbajtura nga rebelët tuaregë dhe grupet xhihadiste.
Imazhet e fundit satelitore të bazës ajrore tregojnë se në bazë po zhvillohen punime të mëdha ndërtimore. Siria dhe Rusia kishin deklaruar se baza Khmeimim do të presë një “qendër të përbashkët trajnimi dhe rehabilitimi”.
Pasojat e një sulmi me dronë rusë ndaj një pike karburanti në Kiev, më 15 shtator.
Shërbimi ukrainas i REL-it
Rusia dhe Ukraina kanë shkëmbyer sulme gjatë natës duke goditur një pikë karburanti dhe një rafineri nafte, sipas autoriteteve vendëse dhe kanaleve vëzhguese në Telegram.
Këto sulme ndodhën vetëm disa orë pasi presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, tha të hënën mbrëma se Moska dhe Kievi ishin pajtuar të mos i sulmonin objektet energjetike të njëri-tjetrit.
Ndërkohë, autoritetet lituaneze thanë se një avion luftarak i NATO-s e rrëzoi një dron që hyri në hapësirën ajrore të vendit në orët e para të së martës.
Në kryeqytetin ukrainas, një pikë karburanti dhe disa objekte magazinimi u goditën të martën herët dhe një burrë u shtrua në spital në gjendje të rëndë pas sulmit, tha kryetari i Kievit, Vitali Klitschko.
Rusia i ka zgjeruar sulmet së fundmi edhe ndaj pikave të karburantit në Kiev, ndërsa autoritetet ukrainase thonë se rreth 300 pika karburanti janë goditur muajt e fundit, shumica e tyre në ose pranë rajoneve të vijës së frontit.
Ndërkohë, një sulm me raketa në qytetin rus Taganrog, pranë kufirit me Ukrainën, dëmtoi një magazinë në pronësi të shitësit online Ozon, si dhe magazina që u përkasin kompanive bujqësore, tha të martën guvernatori rajonal, Yuri Slyusar.
Rajoni i Samarës në Rusi u vu gjithashtu në shënjestër të dronëve gjatë natës, ndërsa një objekt industrial pësoi dëme, sipas guvernatorit rajonal, Vyacheslav Fedorishchev, i cili shtoi se 40 dronë u shkatërruan gjatë sulmit.
Ai nuk tregoi se për cilin objekt bëhej fjalë. Ky rajon është shtëpi e një numri rafinerish të mëdha të naftës.
Kanalet vëzhguese në Telegram raportuan se pas një sulmi me dronë, në zonën industriale të rafinerisë së naftës në Syzran, në rajonin e Samarës, u pa një zjarr.
Sulmet ndodhën pak pasi Trump tha në një postim në Truth Social të hënën se: “Ukraina është pahtuar për të mos i goditur caqet energjetike ruse. Rusia është pajtuar për të njëjtën gjë!”
Pas postimit të Trumpit, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se Kievi ishte i gatshëm t’i ndalte sulmet ndaj Rusisë nëse aleatët e Ukrainës do të garantonin se Moska do t’i ndalte sulmet ndaj objekteve energjetike, infrastrukturës kritike dhe rrugëve të furnizimit me ushqime në Ukrainë.
Avioni i NATO-s rrëzon dronin mbi Lituani
Ndërkohë, në Lituani, një avion luftarak i NATO-s e rrëzoi një dron të martën herët në mëngjes, tha Qendra Kombëtare Lituaneze për Menaxhimin e Krizave, pasi më herët ishte lëshuar një alarm për dronë në kryeqytet, Vilnius, dhe në rajonin përreth.
“Së bashku me aleatët e vet të NATO-s, Lituania do ta mbrojë hapësirën e vet ajrore”, shkroi presidenti lituanez, Gitanas Nauseda, në X pas incidentit.
Sipas transmetuesit publik lituanez LRT, i cili iu referua të dhënave paraprake nga Qendra Kombëtare për Menaxhimin e Krizave, droni kishte ardhur nga Bjellorusia fqinje dhe po lëvizte drejt perëndimit.
Incidenti në Lituani, anëtare e BE-së dhe NATO-s, ndodhi pas sulmeve të fundit me dronë nga Rusia pranë kufirit me Poloninë.
Kievi ka paralajmëruar së fundi se Moska “po troket në derën e NATO-s”.
“Sulmet barbare të Rusisë në kufirin Ukrainë-Poloni, në Yahodyn, nuk janë thjesht vazhdim i sulmeve të saj ndaj kufijve shtetërorë”, shkroi në X të dielën ministri i Jashtëm ukrainas, Andriy Sybiha.
“Ky është terrori i Putinit që po ‘troket’ drejtpërdrejt në dyert e BE-së dhe NATO-s”, shtoi ai.
Forcat ukrainase kanë goditur dy objekte të rëndësishme të industrisë së gazit në Siberinë veriperëndimore, rreth 3 mijë kilometra nga kufiri me Ukrainën. Sipas forcave speciale ukrainase, objektivat ishin dy fabrika të mëdha të përpunimit të gazit në Novy Urengoy dhe në rajonin Purovsky, në Yamal-Nenets, një nga zonat kryesore të prodhimit të gazit në Rusi.
Ukraina e ka cilësuar sulmin si goditjen më të thellë në territorin rus që nga fillimi i luftës. Forcat speciale thanë se dronët përshkuan më shumë se 3 mijë kilometra për të arritur objektivat, duke theksuar se kjo zonë konsiderohej më parë si një hapësirë e sigurt në prapavijën ruse.
Nga ana tjetër, autoritetet ruse konfirmuan se një dron ukrainas kishte sulmuar një objekt industrial në Novy Urengoy. Guvernatori i Yamal-Nenets, Dmitry Artyukhov, deklaroi se sulmi u zmbraps, ndërsa mbetjet e dronit shkaktuan një zjarr në një strukturë industriale.
Sipas tij, nga ngjarja nuk pati viktima apo të plagosur. Artyukhov u bëri thirrje banorëve të qëndrojnë të qetë dhe tha se situata ishte nën kontroll.
Sulmet me rreze të gjatë veprimi janë shtuar javët e fundit, me të dyja palët që po godasin objektiva industriale, ushtarake dhe infrastrukturore shumë larg vijës së frontit.
Sulmi në Urale është marrë përsipër nga grupi ukrainas Fire Point, i cili është përfshirë në zhvillimin e mjeteve të përdorura nga Ukraina për sulmet në thellësi të territorit rus.
Sipas ish-këshilltarit të Ministrisë së Mbrojtjes së Ukrainës, Serhiy Sternenkos, droni që kreu sulmin përshkoi rreth 3 mijë kilometra nga kufiri ukrainas, duke shënuar një tjetër rekord për sulmet ukrainase në distancë të largët.
Ukraina ka kryer edhe më parë sulme në rajone të largëta të Rusisë. Në fund të korrikut, dronët ukrainas goditën objektiva në zona si Bashkortostani dhe Çuvashia, duke treguar zgjerimin e kapaciteteve të Kievit për të goditur thellë në territorin rus. bw
Prezantuesja televizive egjiptiane Sarah Khalifa dhe 11 persona të tjerë janë dënuar me vdekje me varje, pasi u shpallën fajtorë për përfshirje në një çështje të trafikut të drogës.
Sipas gazetës shtetërore Al-Ahram, të dënuarit ishin pjesë e një grupi kriminal që importonte lëndë të para të përdorura për prodhimin e drogës, me qëllim shitjen e tyre. Autoritetet kanë sekuestruar më shumë se 750 kilogramë lëndë narkotike dhe materiale të importuara për prodhimin e tyre. Gjatë hetimeve janë zbuluar gjithashtu armë dhe municione të paligjshme.
Sarah Khalifa, 39 vjeçe, njihej kryesisht për programin televiziv “Mission Impossible”, i cili trajtonte çështje kriminale. Ajo i ka mohuar akuzat ndaj saj.
Në të njëjtën çështje, nëntë të pandehur të tjerë janë dënuar me burgim të përjetshëm, ndërsa shtatë persona janë shpallur të pafajshëm.
Avokati i Sarah Khalifas ka deklaruar se do të apelojë vendimin për dënimin me vdekje.
Vendimi ishte shpallur fillimisht muajin e kaluar, por u konfirmua vetëm një muaj më vonë, pasi gjykata mori opinionin fetar të myftiut të madh të Egjiptit, një procedurë e detyrueshme në rastet kur gjykata jep dënim me vdekje.
Gjatë procesit gjyqësor, prokuroria paraqiti dëshmi nga 20 persona, si dhe prova elektronike, përfshirë biseda dhe video. Sipas Akhbar al-Youm, gjatë një seance gjyqësore në shtator të vitit të kaluar, kur u pyet për rolin e saj të dyshuar, Khalifa tha se nuk kishte parë kurrë drogë deri në momentin kur u fotografua me të në ambientet e autoritetit kundër narkotikëve.
Sipas një raporti të Amnesty International për vitin 2025, në Egjipt u dhanë 492 dënime me vdekje gjatë atij viti, ndërsa 23 persona u ekzekutuan. Raporti thekson se dënimi me vdekje duhet të kufizohet sipas së drejtës ndërkombëtare vetëm për krimet që përfshijnë vrasje të qëllimshme. bw
Ukraina ka informuar zyrtarisht Organizatën Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO) se hapësira ajrore e Rusisë është e pasigurt për trafikun civil, tha të mërkurën Ministri i Jashtëm Andrii Sybiha.
“Ukraina ka njoftuar zyrtarisht ICAO-n se hapësira ajrore ruse nuk është e sigurt për aviacionin civil për shkak të aktivitetit të shtuar ushtarak. Ne i bëjmë thirrje të gjithëve ta shmangin këtë”, tha Sybiha në X.
Ai tha se Rusia kishte “injoruar qëllimisht kërcënimet ekzistuese” të krijuara nga lufta e saj e përgjithshme kundër Ukrainës, duke argumentuar se rreziqet kishin rezultuar tashmë në disa incidente aviacioni vitet e fundit.
“Ky është vendimi ynë i përgjegjshëm për të njoftuar ICAO-n dhe të gjitha linjat ajrore, si dhe qeveritë, që të tregojnë kujdes — edhe nëse Rusia refuzon të përmbushë përgjegjësinë e saj për t’i informuar ata. Ne duam të parandalojmë incidente të padëshiruara”, tha Sybiha.
Njoftimi zyrtar erdhi një ditë pasi Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy paralajmëroi linjat ajrore, siguruesit dhe bizneset që përdorin aeroportet kryesore ruse se hapësira ajrore e vendit po bëhet gjithnjë e më e rrezikshme, ndërsa Kievi zgjeron operacionet e tij me dronë me rreze të gjatë veprimi.
“Sot duam të paralajmërojmë çdo linjë ajrore që përdor hapësirën ajrore ruse, çdo sigurues, të gjithë ata që ende përdorin aeroportet kryesore ruse: Qielli rus po bëhet plotësisht i rrezikshëm”, tha Zelenskyy të martën.
Ukraina nuk kërcënon aviacionin civil, këmbënguli Zelenskyy, ndërsa paralajmëroi se shkalla në rritje e operacioneve me dronë ukrainas brenda Rusisë do të thotë se rreziqet nuk mund të injorohen më.
Ai tha se hapësira ajrore ruse “do të mbyllet në mënyrë efektive”, ndërsa pasojat e luftës së Moskës do të kthehen gjithnjë e më shumë në territorin rus.
Pak orë pas deklaratës së Zelensky-t, disa fluturime midis Turqisë dhe Moskës u ndërprenë gjatë natës.
Kompania turke e fluturimeve me kosto të ulët Pegasus Airlines anuloi 12 fluturime për në dhe nga Aeroporti Vnukovo i Moskës gjatë natës së të mërkurës, sipas të dhënave të aeroportit.
Një fluturim i Pegasus nga Antalia për në Moskë u devijua gjithashtu për shkak të shqetësimeve të sigurisë në hapësirën ajrore ruse, sipas raportimeve të mediave turke.
Turkish Airlines, transportuesi kryesor i vendit, i mbajti kryesisht shërbimet e saj për në Moskë në funksion, megjithëse anuloi dy nisje dhe dy mbërritje nga dhe për në Stamboll.
Hapësira ajrore e Ukrainës ka qenë e mbyllur për aviacionin civil që nga 24 shkurti 2022, kur Rusia nisi pushtimin e saj në shkallë të plotë.
Aviacioni civil rus, në të kundërt, ka vazhduar të operojë gjatë gjithë luftës, pavarësisht ndërprerjeve gjithnjë e më të shpeshta dhe mbylljeve të përkohshme të aeroporteve gjatë sulmeve me dronë ukrainasë.
Pavarësisht rreziqeve, hapësira ajrore ruse ende mbart trafik të konsiderueshëm ndërkombëtar pasagjerësh.
Aeroplanët transportues evropianë dhe amerikanë ndaluan fluturimet mbi Rusinë pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska në vitin 2022.
Linjat ajrore kryesore, përfshirë Emirates, Turkish Airlines, Air India, Etihad dhe Qatar Airways, si dhe disa transportues kinezë, vazhdojnë të fluturojnë për në ose përmes vendit. bw
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, mirëpriti praninë e një delegacioni të lartë rus në G20, duke injoruar protestat e zyrtarëve të BE-së, të cilët refuzuan të shfaqeshin së bashku me Ministrin rus të Financave, Anton Siluanov, në “foton tradicionale familjare” të takimit.
Siluanov mbërriti në Asheville, Karolina e Veriut për takimin dy-ditor të ministrave të financave të G20 dhe guvernatorëve të bankave qendrore të hënën me ftesë të administratës Trump. Paraqitja e tij e parë ballë për ballë në forum që nga përshkallëzimi i konfliktit në Ukrainë në vitin 2022 shkaktoi menjëherë protesta nga delegatët evropianë.
Ministri gjerman i Financave Lars Klingbeil e quajti vendimin për ta trajtuar Siluanovin si një pjesëmarrës të rregullt një sinjal “shqetësues” . Zyrtarë të tjerë të BE-së thuhet se kërcënuan të bojkotonin foton nëse zyrtari rus nuk përjashtohej, sipas Washington Post.
Trump i hodhi poshtë kritikat kur u pyet për vizitën e Siluanov.
«Do të shohim çfarë do të ndodhë, por na pëlqen të shkojmë mirë me të gjithë», u tha ai gazetarëve në Zyrën Ovale. «Një nga arsyet pse jam kaq i suksesshëm është se shkoj mirë me të gjithë».
Ndryshe nga evropianët, Sekretari i Thesarit Scott Bessent zhvilloi një takim dypalësh me Siluanov. Moska tha se të dy diskutuan bashkëpunimin ruso-amerikan mbi çështjet financiare dhe koordinimin brenda G20.
Zyrtarët amerikanë thanë se Bessent ngriti gjithashtu çështjen e planit të Trump për zgjidhjen e konfliktit në Ukrainë dhe perspektivat për bashkëpunim dhe rritje ekonomike dypalëshe. Raportime të tjera sugjeruan se pala amerikane e bëri të qartë se nuk do t’i ofronte Moskës ndihmë ekonomike ose marrëveshje në fusha të tjera para se të përfundonin armiqësitë.
Siluanov mori pjesë në diskutimet e G20 mbi ekonominë globale, rritjen ekonomike dhe borxhin sovran. Ai paralajmëroi se “fragmentimi gjeopolitik” po pengon gjithnjë e më shumë lëvizjen e lirë të mallrave, kapitalit dhe teknologjisë, ndërsa vuri në dukje automatizimin, inteligjencën artificiale dhe zëvendësimin e importit si nxitës të rinj të rritjes ruse. bw
Drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, propozoi një takim midis Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, Presidentit rus, Vladimir Putin dhe Presidentit ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, gjatë një vizite të fshehtë në Moskë në fillim të kësaj jave, raportoi Axios të shtunën.
Vizita kishte për qëllim gjithashtu të vlerësonte nëse shefat e inteligjencës ruse mund të ndihmonin në bindjen e Putinit për të ecur drejt rifillimit të negociatave të ndërmjetësuara nga SHBA-të me Ukrainën, thanë burime për Axios.
Zyrtarët amerikanë e informuan Zelenskyy-n të premten rreth bisedimeve të Ratcliffe në Moskë dhe propozimit për samitin.
Administrata Trump e ka ngritur më parë mundësinë e një takimi. Zelenskyy ka shprehur mbështetje për idenë, ndërsa Putin e ka hedhur poshtë atë.
Trump i tha Axios se vizita e Ratcliffe ishte “një punë standarde” dhe nuk kishte për qëllim të paralajmëronte Rusinë kundër një sulmi të mundshëm në territorin e NATO-s.
Gazeta “New York Times” raportoi se Ratcliffe i dha Alexander Bortnikov, kreut të Shërbimit Federal të Sigurisë (FSB) të Rusisë, “një vlerësim të zymtë” të luftës dhe i kërkoi Rusisë të arrinte një marrëveshje përpara se pozicioni i saj të përkeqësohej.
Burime i thanë Axios se Ratcliffe e shihte Bortnikovin si një figurë konstruktive që mund të ndihmonte në ringjalljen e përpjekjeve diplomatike.
Shefi i stafit të Zelenskyy-t, Kyrylo Budanov, tha të enjten se bisedimet e ndërmjetësuara nga SHBA-të me Rusinë mund të rifillojnë në shtator, sipas raporteve të medias./ AA.
Bilanci i përmbytjeve katastrofike pranë kufirit mes Nepalit dhe Kinës është rënduar ndjeshëm, me 750 persona të konfirmuar të vdekur dhe 3,044 të tjerë të zhdukur. Sipas autoriteteve nepaleze, 734 persona kanë humbur jetën në Nepal, ndërsa 2,498 rezultojnë të zhdukur. Në anën kineze, autoritetet kanë raportuar 16 viktima dhe 546 persona të zhdukur në Tibet.
Ekipet e shpëtimit vijojnë kërkimet në zonat e prekura, ndërsa kushtet e vështira dhe terreni malor po e komplikojnë operacionin. Autoritetet nepaleze kanë paralajmëruar gjithashtu për mundësinë e përmbytjeve të reja, pas rritjes së nivelit të ujërave në lumenjtë e zonës.
Katastrofa ka shkaktuar dëme të mëdha në banesa, rrugë, ura dhe infrastruktura të tjera, ndërsa mijëra njerëz janë detyruar të largohen nga zonat e rrezikuara. bw
Lëvizje “shahmat” nga Trump; SHBA-të fitojnë kontrollin e 55% të prodhimit të sipërmarrjes së përbashkët në Venezuelë në një marrëveshje të paprecedentë që riformëson hartën e energjisë dhe gjeopolitike.
Marrëveshja do t’i japë palës amerikane akses në rreth 65 miliardë fuçi rezerva të provuara dhe, sipas zyrtarëve amerikanë, do të krijojë rezervën e dytë më të madhe të naftës në pronësi të korporatave në botë, pas Saudi Aramco.
Marrëveshja u bë publike nga presidenti amerikan Donald Trump përmes platformës Truth Social, i cili e paraqiti atë si një hap strategjik për forcimin e sigurisë energjetike të Shteteve të Bashkuara në dekadat e ardhshme.
Sipas Trump, marrëveshja është arritur me ndërmjetësimin e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio dhe Sekretarit të Luftës Pete Hegseth, në bashkëpunim me presidenten e përkohshme të Venezuelës, Delcy Rodriguez, si dhe me kompani private.
“Me udhëzimin tim, Sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe Sekretari i Luftës Pete Hegseth, duke punuar ngushtë me Presidenten e Përkohshme shumë të respektuar të Venezuelës, Delcy Rodriguez, dhe përmes një partneriteti me bizneset private, kanë siguruar kontrollin shumicë të SHBA-së mbi më shumë se 65 MILIARDË fuçi rezerva të provuara nafte në Venezuelë, pa asnjë kosto për taksapaguesin amerikan”, deklaroi Trump.
Presidenti amerikan e cilësoi marrëveshjen si një fitore si për Shtetet e Bashkuara, ashtu edhe për popullin venezuelian. Sipas tij, kjo nismë është pjesë e politikës “America First” dhe synon sigurimin e furnizimeve të qëndrueshme dhe me kosto të ulët të naftës në Hemisferën Perëndimore, si dhe uljen e çmimeve të karburanteve në SHBA.
Edhe Sekretari i Shtetit Marco Rubio e ka përshëndetur marrëveshjen, duke e paraqitur atë si një zhvillim të rëndësishëm për të dyja vendet.
Sipas një zyrtari amerikan, SHBA-të do të kontrollojnë 55% të prodhimit aktual të sipërmarrjes së re të përbashkët dhe do të kenë mundësi të sigurojnë furnizime nafte me kosto të ulët.
Marrëveshja përfaqëson një nga ndërhyrjet më të forta të Uashingtonit në ekonominë e një vendi të Amerikës Latine në dekadat e fundit. Ajo shihet gjithashtu si pjesë e strategjisë së administratës Trump për të zgjeruar ndikimin amerikan në Hemisferën Perëndimore, ndërsa synon njëkohësisht të kufizojë praninë dhe ndikimin ekonomik të Kinës në rajon. bw
Avioni C-17 Globemaster III i Forcave Ajrore amerikane, i cili çoi Drejtorin e CIA-s, John Ratcliffe, në Moskë të martën, ishte i pajisur me qendrën më të re sekrete të komandës ajrore në ushtrinë amerikane.
Është një njësi e projektuar posaçërisht që funksionon si një strukturë e lëvizshme dhe shumë e klasifikuar për menaxhimin e informacionit, e njohur si Njësi e Informacionit të Ndjeshëm të Ndarë (SCIF), duke i lejuar shefit të CIA-s të kryejë komunikime të klasifikuara edhe kur ndodhet në hapësirën ajrore ruse.
Sistemi, i njohur si Roll-On Conference Capsule ose ROCC , hyri zyrtarisht në përdorim operacional në vitin 2026. Misioni në Aeroportin Vnukovo të Moskës duket kështu të jetë një nga vendosjet e tij të para operacionale dhe ndoshta hera e parë që është përdorur në një mision në Rusi.
Qeveria amerikane dhe ajo ruse nuk kanë zbuluar arsyet e vizitës, por mediat kanë raportuar se shefi i CIA-s ka udhëtuar drejt Moskës për të paralajmëruar kundër një sulmi të mundshëm ndaj një shteti të NATO-s. Panorama
Komentet