Me transferimin e beftë të Erion Veliajt në burgun e Fierit, një konflikt mes tij dhe kryeministrit Edi Rama doli në sipërfaqe duke e tejkaluar fatin e Bashkisë së Tiranës.

Përmes avokatit të tij, Plarent Nreca dhe letrave nga burgu, Veliaj pretendon se Rama është kujdesur personalisht për ndëshkimin e tij me transferimin në Fier dhe se po e shantazhon për dorëheqjen e tij nga Bashkia e Tiranës, përmes një mesazhi të përcjellë në burg nga ministri i Drejtësisë, Toni Gogu.

Veliaj thotë se e takoi Gogun në burg në orët e vona të mbrëmjes së premte dhe gjatë takimit iu kërkua në emër të Ramës jo vetëm dorëheqja, por edhe të pranojë se është përfshirë në protestat e Flamingove si dhe të heqë dorë nga avokati i tij, Plarent Ndreca. Në të kundërt, pretendon ai, do t’i shtoheshin akuza të reja penale.

“Refuzoj haluçinacionet bolshevike që unë kam organizuar ose financuar protestat… Sfidoj Kryeministrin e vendit të nxjerrë një provë të vetme për aludimet e protestave. Ndryshe ik!,” shkroi Veliaj.

Qeveria ka folur deri më tani përmes ministrit Gogu, i cili pranoi vizitën në burg, por mohoi kategorikisht t’i kishte përcjellë atij ndonjë mesazh nga kryeministri. Ministri i Drejtësisë tha se ishte i befasuar nga aludimet e Veliajt, të cilat i konsideroi si “stisje të pavërteta”.

Mes pretendimeve të kundërta të secilës palë, SPAK thotë se “nuk ka asgjë për të ndarë” si përgjigje ndaj pyetjes së BIRN nëse kishte nisur zyrtarisht një hetim.

Konflikti mes kryeministrit Edi Rama dhe ish-bashkëpunëtorit të tij të afërt politik, Erion Veliaj, ka ngritur pikëpyetje mbi përdorimin e pushtetit ekzekutiv për ushtrimin e presionit politik dhe ndikim në proceset e drejtësisë. Duke iu referuar akuzave të Veliajt, ekspertë të drejtësisë dhe të shoqërisë civile kërkojnë hetim të pavarur nga organet e drejtësisë, ndërsa e konsiderojnë këtë çështje një test për pavarësinë e SPAK-ut.

“Institucionet e drejtësisë dhe veçanërisht SPAK-u duhet t’i verifikojnë në mënyrë të pavarur pretendimet e Erion Veliajt, sidomos nëse ato përmbajnë dyshime për përdorimin e pushtetit ekzekutiv si instrument presioni politik,” tha avokati Gentian Serjani, drejtues i organizatës për Drejtësi Sociale.

Edhe pse e sheh me skepticizëm përfshirjen e SPAK në një çështje me dimensione politike, Serjani thotë se pretendimet e Veliajt nuk duhet të anashkalohen.

“Çdo pretendim i Veliaj dhe i avokatit të tij duhet të shqyrtohet mbi bazën e provave konkrete, komunikimeve dhe dëshmive përkatëse, dhe jo thjesht mbi bazën e deklaratave publike,” tha Serjani.

Edhe drejtuesi i organizatës ‘Qëndresa Qytetare’, Rigels Xhemollari, argumenton se çështja duhet të hetohet në mënyrë të pavarur dhe vizita e ministrit të Drejtësisë në burg duhet të sqarohet.

“SPAK duhet të verifikojë vizitën e ministrit Gogu në burg, a i përmbush kriteret ligjore apo kemi të bëjmë me një takim ekstraligjor në kufijtë e atij mafioz, siç pretendon kryetari i Bashkisë,” tha Xhemollari.

Sipas tij, akuzat nuk duhet të shndërrohen në një tjetër përplasje politike, por të marrin përgjigje institucionale. Në këtë kontekst ai argumenton se avokati i Veliajt duhej t’i drejtohej menjëherë SPAK-ut për pretendimin që ka për ministrin e Drejtësisë dhe Kryeministrin dhe jo emisioneve televizive.

“Kjo nuk mund të mbetet në terma të retorikës dhe luftës politike, por duhet t’i nënshtrohet verifikimeve ligjore dhe proceduriale,” përfundon ai.

Zef Preçi, drejtor i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike, mendon gjithashtu se akuzat e Veliajt duhet të verifikohen në mënyrë të pavarur.

“SPAK dhe institucionet e drejtësisë duhet t’i verifikojnë në mënyrë të pavarur pretendimet e Veliajt,” tha ai për BIRN, duke shtuar se çështja është me ndjeshmëri të lartë publike për shkak se akuza i drejtohet kryeministrit për presion ndaj një të burgosuri.

Preçi beson se rasti i Veliajt ka një ngjashmëri me rastin e ish deputetes socialiste Klotilda Bushka, e cila u akuzua nga SPAK për pengim të drejtësisë, sepse dyshohet se i bëri presion dëshmitares në procesin e Veliajt.

“Në të dyja rastet, një mbajtës i lartë i pushtetit politik akuzohet se ka përdorur pozitën e tij për të ndikuar te një person kyç në një proces penal në zhvillim. Atëherë, nga Kuvendi, në favor të Veliajt; sot, sipas pretendimit, nga qeveria kundër tij,” thotë ai.

Sipas tij, SPAK duhet të tregojë të njëjtën vendosmëri në hetim.

“Vetëm kështu tregohet se standardi kundër ndërhyrjes politike në drejtësi vlen njësoj, pavarësisht se kush ushtron presionin dhe mbi kë,” përfundon ai./BIRN/

Njohuritë juridike, verifikimi rigoroz i fakteve, respektimi i etikës profesionale, mbrojtja e viktimave dhe kontrolli i emocioneve janë ndër shtyllat themelore të raportimit profesional në kronikën e zezë dhe në situatat me ndjeshmëri të lartë.

Etika është busulla që duhet ta orientojë gazetarin në çdo rrethanë, duke përcaktuar kufijtë ndërmjet interesit publik dhe cenimit të dinjitetit njerëzor, ndërmjet informimit dhe sensacionalizmit, si dhe ndërmjet të drejtës për të ditur dhe përgjegjësisë për të mos dëmtuar.

Gazetaria profesionale nuk e ushqen frikën, por e informon shoqërinë; nuk prodhon gjykime, por kërkon dhe prezanton fakte; nuk i shërben zhurmës, por së vërtetës. Sepse gazetaria pa etikë e humb besueshmërinë, ndërsa gazetaria pa verifikim e rrezikon vetë të vërtetën.

“Kur bie telefoni në mesnatë, zjarrfikësit i duhet vetëm të veshë pantallonat dhe të shuajë flakët. Kurse gazetari duhet t’u tregojë një milion njerëzve se kush e ndezi shkrepësen dhe pse.” – David Randall

Kjo thënie e gazetarit dhe autorit britanik David Randall përmbledh në mënyrë domethënëse kompleksitetin e profesionit të gazetarit. Për dallim nga shumë profesione të tjera, gazetaria nuk përfundon me konstatimin e një ngjarjeje.

Ajo kërkon të zbulojë rrethanat, të verifikojë faktet, të identifikojë burimet, të analizojë përgjegjësitë dhe, mbi të gjitha, t’i ofrojë publikut një pasqyrë sa më të saktë të asaj që ka ndodhur.

Kjo përgjegjësi bëhet edhe më e madhe kur gazetari përballet me ngjarje kriminale, tragjedi njerëzore, vrasje, dhunë, aksidente me pasoja fatale, trafikim të qenieve njerëzore, korrupsion, abuzime apo situata të tjera me ndjeshmëri të lartë shoqërore.

Të raportosh për një konferencë shtypi, një aktivitet institucional apo një deklaratë politike është një proces që ka specifikat e veta profesionale.

Por të raportosh nga një vendngjarje kriminale, të mbledhësh informacione në rrethana të tensionuara, të komunikosh me dëshmitarët, institucionet dhe familjarët e viktimave, ndërkohë që duhet të ruash saktësinë, paanshmërinë dhe maturinë, është një sfidë krejt tjetër.

Pikërisht këtu dallohet gazetari që vetëm transmeton informacionin nga gazetari që e kupton thellësisht përgjegjësinë e profesionit të tij.

Kriza si test i vërtetë i profesionalizmit gazetaresk?

Në kohë krizash, qytetarët kërkojnë përgjigje. Ata duan të dinë çfarë ka ndodhur, kush është i përfshirë, cilat janë pasojat dhe çfarë po bëjnë institucionet kompetente.

Në këto rrethana, mediat dhe gazetarët marrin një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në informimin e publikut, transparencën institucionale dhe llogaridhënien.

Mirëpo, pikërisht në momentet kur publiku kërkon informacion të menjëhershëm, gazetari duhet të tregojë se nuk është rob i presionit kohor, i konkurrencës mediatike apo i numrit të klikimeve.

Gazetaria profesionale nuk është garë për të publikuar e para një fotografi, një emër, një pretendim apo një informacion të pakonfirmuar. Nuk është garë për tituj tronditës dhe interpretime të pambështetura në fakte.

Është përgjegjësi publike.

Gazetari duhet të jetë i përgatitur fizikisht, psikologjikisht, emocionalisht dhe intelektualisht. Duhet të jetë vigjilent, këmbëngulës, i pranishëm në terren, i kujdesshëm në komunikim dhe i aftë të përballojë situata që shpesh janë të paparashikueshme.

Përgatitja profesionale nuk nënkupton vetëm njohjen e teknikave të intervistimit apo shkrimit të lajmit. Ajo përfshin edhe kulturën e përgjithshme, njohuritë juridike, edukimin mediatik, aftësinë analitike dhe kontrollin e emocioneve.

Kronika e zezë: ku njohuritë juridike bëhen domosdoshmëri profesionale?

Raportimi për vrasjet, vrasjet e rënda, plagosjet, dhunën në familje, dhunimet, grabitjet, trafikimin, korrupsionin dhe format e tjera të kriminalitetit kërkon njohuri më të thelluara sesa ato që ofron gazetaria e zakonshme informative.

Gazetari duhet t’i njohë dallimet ndërmjet personit të dyshuar, të ndaluarit, të arrestuarit, të akuzuarit dhe të dënuarit. Këto nuk janë sinonime dhe nuk mund të përdoren në mënyrë të pakujdesshme vetëm për ta bërë titullin më tërheqës.

Një person i dyshuar nuk është person i dënuar. Një aktakuzë nuk është aktgjykim. Një arrestim nuk dëshmon fajësi dhe një deklaratë e dhënë në polici nuk përbën domosdoshmërisht një përfundim të pakontestueshëm të një procedure penale.

Gazetari që nuk i kupton këto dallime rrezikon të prodhojë dezinformim, të cenojë reputacionin e individëve dhe të krijojë perceptime të gabuara te publiku.

Prandaj, njohja e terminologjisë juridike nuk duhet të konsiderohet privilegj i gazetarëve që mbulojnë gjykatat. Ajo duhet të jetë pjesë e përgatitjes themelore të secilit gazetar që raporton për çështje kriminale.

Prezumimi i pafajësisë – parim që nuk duhet të negociohet?

Një ndër gabimet më të shpeshta në raportimet për kronikën e zezë është shpallja e parakohshme e fajësisë përmes titujve, formulimeve dhe interpretimeve të gazetarëve.

Shprehjet si “vrasësi”, “dhunuesi”, “krimineli” apo “hajni”, kur ndaj personit nuk ka një vendim përfundimtar gjyqësor që përcakton fajësinë, mund të përbëjnë shkelje serioze të standardeve profesionale dhe etike.

Gazetari nuk është prokuror, gjykatës apo organ hetimor. Ai ka të drejtë dhe detyrim të informojë, të hulumtojë, të kërkojë përgjegjësi dhe të analizojë veprimet institucionale, por nuk mund të marrë rolin e organeve të drejtësisë.

Kjo nuk nënkupton se gazetari duhet të jetë pasiv apo të kufizohet në komunikatat zyrtare. Përkundrazi, ai duhet të jetë këmbëngulës në kërkimin e fakteve, por gjithmonë brenda kufijve të ligjit, etikës dhe interesit publik. Pavarësia editoriale nuk e përjashton përgjegjësinë juridike dhe etike.

Dhuna në familje dhe dhuna ndaj grave: ndjeshmëria nuk duhet të shndërrohet në sensacionalizëm?

Raportimi për dhunën në familje dhe veçanërisht për dhunën ndaj grave përbën një nga fushat më të ndjeshme të gazetarisë.

Në shumë raste, mediat publikojnë hollësi të panevojshme për viktimën, raportet e saj familjare, jetën private, komunikimet personale dhe rrethanat e ngjarjes. Ndonjëherë, këto detaje nuk kanë asnjë vlerë të mirëfilltë informative, por publikohen për të rritur interesimin e lexuesve.

Kjo qasje mund të shkaktojë viktimizim të përsëritur, të cenojë dinjitetin e viktimës dhe të ekspozojë familjarët ndaj presionit publik.

Gazetari duhet të bëjë dallimin ndërmjet asaj që është interesante për publikun dhe asaj që është realisht në interes të publikut.

Jo çdo informacion që sigurohet duhet të publikohet. Jo çdo hollësi që gjendet në një dosje hetimore ka vlerë për lexuesin.

Veçanërisht në fazat fillestare të hetimit, duhet treguar kujdes i shtuar me deklaratat e personave të përfshirë. Ato mund të ndryshojnë, të sqarohen apo të kundërshtohen gjatë procedurave të mëtejshme.

Gazetari duhet t’i verifikojë pretendimet përmes burimeve të pavarura, dokumenteve dhe institucioneve kompetente, duke mos e trajtuar asnjë deklaratë të vetme si të vërtetë përfundimtare.

Mbrojtja e viktimës nuk është pengesë për informimin. Është pjesë e gazetarisë me përgjegjësi.

12 orët e para: kur nxitimi mund të prodhojë dëm profesional?

Një nga problemet që e vërej në raportimet e mediave online është nxitimi për të publikuar informacione menjëherë pas ndodhjes së një ngjarjeje kriminale.

Presioni për të qenë i pari, për të marrë më shumë lexime dhe për të mos mbetur prapa konkurrencës, shpesh i shtyn redaksitë të publikojnë të dhëna që nuk janë verifikuar mjaftueshëm.

Orët e para të një hetimi janë veçanërisht të ndjeshme. Informacionet mund të jenë të pjesshme, dëshmitë mund të jenë kontradiktore dhe rrethanat e ngjarjes ende të paqarta.

Një deklaratë fillestare mund të ndryshojë. Një pretendim mund të rezultojë i pasaktë. Një person që fillimisht është përmendur si i përfshirë mund të mos ketë asnjë përgjegjësi në ngjarje.

Kjo është arsyeja pse gazetari duhet të tregojë maturi dhe të mos e ngatërrojë shpejtësinë me profesionalizmin.

Nuk është e domosdoshme që çdo informacion të publikohet brenda minutës. Është shumë më e rëndësishme që informacioni i publikuar të jetë i saktë.

Nga përvoja ime profesionale, hulumtimi dhe verifikimi i çdo detaji përpara publikimit janë ndër garancitë më të rëndësishme të gazetarisë së besueshme.

Burimet, dokumentet dhe verifikimi: mos e ngatërroni besueshmërinë me autoritetin?

Gazetari duhet të ndërtojë raporte profesionale me policinë, prokurorinë, gjykatat, institucionet dhe burimet e tjera të informacionit.

Por komunikimi me një zyrtar nuk duhet të konsiderohet automatikisht garanci e plotë për vërtetësinë e çdo informacioni.

Edhe burimet zyrtare duhet të trajtohen me standarde verifikimi.

Dokumentet e nënshkruara, vendimet institucionale, aktet procedurale dhe komunikatat zyrtare mund të jenë burime me rëndësi të veçantë, por gazetari duhet të kuptojë përmbajtjen, kontekstin dhe kufijtë e tyre.

Një dokument mund të konfirmojë se një procedurë ka filluar, por jo domosdoshmërisht se pretendimet e paraqitura në të janë vërtetuar.

Një deklaratë e policisë mund të konfirmojë arrestimin, por jo fajësinë e personit.

Prandaj, gazetari duhet të krahasojë burimet, të kërkojë konfirmime të pavarura dhe të mos i publikojë pretendimet si fakte të përfunduara.

Ekziston një shprehje amerikane që e përmbledh mjaft mirë këtë parim: “Edhe kur nëna të thotë të dua, verifikoje.”

Në gazetari, besimi është i rëndësishëm, por verifikimi është i domosdoshëm.

Viktimat, të miturit dhe tragjeditë familjare: dinjiteti njerëzor mbi interesin komercial?

Një nga provat më të vështira për një gazetar është raportimi për vdekjet, vetëvrasjet, vrasjet e grave, dhunimet, aksidentet me pasoja fatale dhe tragjeditë që përfshijnë fëmijë.

Në këto raste, gazetari nuk duhet të harrojë se përtej një lajmi ekziston një familje, një histori njerëzore dhe njerëz që po përballen me dhimbje të jashtëzakonshme.

Publikimi i fotografive të viktimave, identifikimi i panevojshëm i tyre, intervistimi i familjarëve në gjendje shoku dhe përshkrimi i detajuar i mënyrës së vdekjes mund të shkaktojnë pasoja të rënda.

Raportimi për vetëvrasjet, për shembull, kërkon shmangien e hollësive mbi metodat, vendndodhjet dhe elementet që mund të nxisin imitimin e veprimeve të tilla.

Kur në ngjarje përfshihen të mitur, mbrojtja e identitetit dhe interesit më të mirë të fëmijës duhet të jetë përparësi.

Gazetari duhet ta kuptojë se jo gjithçka që mund të fotografohet, regjistrohet apo zbulohet duhet të bëhet publike.

Etika profesionale fillon pikërisht aty ku gazetari është në gjendje të heqë dorë nga një informacion apo fotografi që nuk i shërben interesit publik.

Gazetari nuk është hetues, por duhet të ketë mendësi hulumtuese?

Shpesh e kam theksuar se gazetari duhet të jetë një lloj hetuesi në kuptimin profesional të fjalës, por kjo nuk do të thotë se ai duhet t’i marrë kompetencat e policisë apo prokurorisë.

Gazetari duhet të hulumtojë, të krahasojë deklaratat, të kërkojë dokumente, të analizojë kundërthëniet, të identifikojë mospërputhjet dhe të kërkojë përgjigje nga institucionet.

Ai duhet të jetë i aftë të dallojë një pretendim nga një fakt, një indicie nga një provë dhe një dyshim nga një përfundim juridik.

Mendësia hulumtuese është një nga cilësitë më të rëndësishme të gazetarit profesionist.

Megjithatë, gazetari nuk duhet të ndërhyjë në prova, të pengojë veprimet hetimore, të zbulojë pa arsye identitetin e dëshmitarëve të mbrojtur apo të publikojë informacione që mund të rrezikojnë sigurinë e personave të përfshirë.

Detyra e tij është të informojë dhe të kërkojë llogaridhënie, jo të pengojë drejtësinë.

Emocionet dhe paragjykimet: dobësia që mund ta dëmtojë gazetarinë?

Nuk mund të jemi gazetarë pa ndjenja kur raportojmë për vrasje, dhunime, plagosje, aksidente, trafikim, korrupsion apo tragjedi familjare.

Gazetari është njeri dhe përjeton emocione. Ai mund të tronditet nga një skenë kriminale, të preket nga rrëfimi i një viktime apo të ndiejë revoltë përballë një padrejtësie.

Por ekziston një dallim thelbësor ndërmjet ndjeshmërisë njerëzore dhe paragjykimit profesional.

Emocionet nuk duhet të shndërrohen në përfundime gazetareske. Revolta personale nuk mund të zëvendësojë provën. Simpatia për njërën palë nuk mund të ndikojë në paraqitjen e fakteve.

Gazetari duhet të ruajë aftësinë për të raportuar me dinjitet, edhe kur tema është emocionalisht e rëndë.

Kjo nuk kërkon mungesë ndjenjash, por vetëkontroll, pjekuri dhe integritet profesional.

Media online dhe kurthi i klikimeve: shpejtësia nuk është vlerë nëse dëmton të vërtetën?

Mediat online dhe televizive funksionojnë në një mjedis ku koha ka marrë një rëndësi të jashtëzakonshme.

Publiku kërkon lajme në kohë reale, ndërsa redaksitë përballen me presionin e konkurrencës dhe të audiencës.

Megjithatë, problemi shfaqet kur shpejtësia shndërrohet në kriterin kryesor të suksesit dhe kur titulli bombastik vlerësohet më shumë sesa përmbajtja e verifikuar.

Titujt që shpallin fajtorë, krijojnë panik, dramatizojnë situata të paqarta apo përdorin terma të ekzagjeruar nuk e ndihmojnë informimin publik.

Një titull duhet të jetë tërheqës, por para së gjithash duhet të jetë i saktë.

Një lajm mund të jetë ekskluziv pa qenë sensacional. Mund të jetë i fuqishëm pa qenë tronditës. Mund të tërheqë vëmendjen pa e cenuar dinjitetin e askujt.

Mediat duhet ta kuptojnë se besueshmëria nuk ndërtohet me një klikim, por me vite pune të përgjegjshme.

Siguria e gazetarit në terren: përgatitje fizike, psikologjike dhe profesionale?

Raportimi nga mjediset konfliktuoze, protestat, trazirat, fatkeqësitë natyrore, vendngjarjet kriminale dhe situatat e rrezikshme kërkon përgatitje të veçantë.

Gazetari duhet të dijë si të veprojë në një mjedis të pasigurt, si të vlerësojë rrezikun, si të komunikojë me ekipin dhe si të mbrojë veten dhe burimet e tij.

Përgatitja fizike është e rëndësishme, por nuk mjafton. Po aq e rëndësishme është përgatitja psikologjike, njohja e protokolleve të sigurisë, aftësia për të ruajtur qetësinë dhe për të marrë vendime të shpejta pa rrezikuar jetën.

Gazetari nuk duhet ta dëshmojë profesionalizmin duke u ekspozuar ndaj rrezikut të panevojshëm.

Asnjë fotografi, incizim apo ekskluzivitet nuk vlen më shumë se jeta dhe siguria e gazetarit.

Njohuritë juridike dhe etika – pjesë e domosdoshme e formimit të gazetarit?

Gazetaria bashkëkohore kërkon më shumë sesa aftësi për të shkruar një lajm të mirë.

Ajo kërkon njohjen e ligjeve, procedurave, institucioneve dhe terminologjisë juridike.

Gazetari që raporton për gjykatat duhet të kuptojë funksionimin e sistemit gjyqësor, rolin e prokurorit, avokatit mbrojtës, trupit gjykues, Gjykatës së Apelit, Gjykatës Supreme dhe Gjykatës Kushtetuese.

Duhet të dijë çfarë përfaqëson një kallëzim penal, një aktakuzë, një masë paraburgimi, një aktgjykim dhe një vendim të formës së prerë. Po ashtu, duhet të njohë kufijtë ndërmjet interesit publik, privatësisë, mbrojtjes së burimeve dhe përgjegjësisë për publikimin e informacioneve.

Këto njohuri nuk e shndërrojnë gazetarin në jurist, por e bëjnë atë më të aftë për ta ushtruar profesionin me saktësi dhe përgjegjësi.

Përvoja profesionale dhe kontributi im në trajtimin e raportimit për situatat e ndjeshme?

Të gjitha këto çështje nuk janë vetëm vlerësime teorike apo parime të përgjithshme të gazetarisë. Ato burojnë edhe nga përvoja ime profesionale, hulumtimet, angazhimi në gazetari dhe puna ime akademike.

Për t’i trajtuar më gjerësisht këto problematika, në vitin 2023 kam botuar librin tim me titull: “Mediat, etika, raportimet për situatat e ndjeshme, hetimet dhe nocionet juridike në gazetari”. Në këtë botim kam trajtuar një spektër të gjerë temash që lidhen me raportimin profesional, etik dhe juridik.

Kam analizuar raportimin për vrasjet, vetëvrasjet, plagosjet, aksidentet, dhunën në familje, dhunimet, ngacmimin seksual, trafikimin me qenie njerëzore, prostitucionin, korrupsionin, ryshfetin, vjedhjet, grabitjet, krimet e luftës, terrorizmin, gjenocidin, rrëmbimet, pengmarrjet, krimet kibernetike dhe shumë kategori të tjera të veprave penale.

Vëmendje të veçantë i kam kushtuar raportimit për të miturit, personat me aftësi të kufizuara, personat me probleme të shëndetit mendor, viktimat e dhunës dhe familjet e prekura nga tragjeditë.

Një pjesë e rëndësishme e librit trajton raportet ndërmjet mediave, policisë, prokurorisë dhe gjykatave, si dhe nocionet juridike që gazetarët i përdorin në punën e përditshme.

Kam trajtuar gjithashtu procedurat hetimore, veprimet policore, kallëzimin penal, obduksionin, ngritjen e aktakuzës, raportimin nga seancat gjyqësore, rolin e avokatëve mbrojtës, trupin gjykues, fjalët përfundimtare dhe llojet e aktgjykimeve.

Përfshirja e këtyre temave në një botim profesional ka për qëllim të ndihmojë gazetarët që të mos mbeten vetëm në nivelin e raportimit sipërfaqësor, por të zhvillojnë njohuri më të thelluara për çështjet që trajtojnë.

Gazetaria kërkon përgatitje të vazhdueshme. Njohuritë juridike, etike dhe profesionale nuk janë luks, por domosdoshmëri.

Gazetaria ka nevojë për karakter, jo vetëm për shpejtësi?

Në fund, dua të theksoj se gazetaria profesionale nuk matet vetëm me numrin e lajmeve të publikuara, me shpejtësinë e raportimit apo me audiencën që arrin një medium.

Ajo matet me saktësinë e informacionit, me guximin për të kërkuar të vërtetën, me aftësinë për të mbrojtur interesin publik dhe me respektimin e dinjitetit njerëzor.

Gazetari duhet të jetë i guximshëm, por jo i pamatur; kritik, por jo paragjykues; këmbëngulës, por jo ndërhyrës; emocionalisht i ndjeshëm, por profesionalisht i paanshëm.

Nuk është gjithmonë e lehtë të raportosh për një vrasje, një tragjedi familjare, një rast dhune apo një krim të rëndë. Por pikërisht në këto situata shfaqet niveli i përgatitjes dhe integritetit të gazetarit.

Gazetaria nuk duhet të prodhojë frikë, panik dhe gjykime të parakohshme. Ajo duhet të prodhojë informim, transparencë, vetëdije dhe përgjegjësi shoqërore.

Në një kohë kur informacioni qarkullon me shpejtësi të jashtëzakonshme dhe kur secili mund të publikojë një pretendim në hapësirën digjitale, gazetari profesionist duhet të mbetet pikë referimi për verifikimin, besueshmërinë dhe të vërtetën.

Sepse publiku nuk ka nevojë për një gazetar që vetëm e informon se çfarë ka ndodhur. Ka nevojë për një gazetar që e ndihmon të kuptojë se çfarë ka ndodhur, çfarë dihet, çfarë ende nuk dihet dhe kush duhet të japë përgjegjësi.

E vërteta nuk duhet të jetë viktimë e shpejtësisë, etika nuk duhet të jetë peng i klikimeve dhe gazetaria nuk duhet ta humbë misionin e saj përballë sensacionalizmit.

Hulumto, verifiko dhe raporto – detaji dhe motivi si thelbi i gazetarisë profesionale?

Filozofia ime profesionale në gazetari mbështetet vazhdimisht në një maksimë themelore: “Hulumto, verifiko dhe raporto”. Këto tri veprime përbëjnë boshtin e një gazetarie të përgjegjshme, të besueshme dhe të mbështetur në fakte.

Megjithatë, përtej tyre, një rëndësi të veçantë në ndërtimin e çdo raporti, kronike apo analize informative kanë detajet dhe motivet. Jam i bindur se detaji është shpirti i çdo raportimi, sepse pikërisht përmes tij një ngjarje merr kuptim, kontekst dhe dimension të plotë informativ.

Një kronikë pa detaje të verifikuara rrezikon të mbetet sipërfaqësore, ndërsa një raportim që nuk arrin të identifikojë dhe analizojë motivet e mundshme, aty ku faktet dhe rrethanat e lejojnë, shpesh nuk arrin t’ia shpjegojë publikut thelbin e ngjarjes.

Gazetari duhet të shkojë përtej asaj që shihet në sipërfaqe, të zbërthejë rrethanat, të krahasojë dëshmitë, të analizojë dokumentet dhe të kërkojë përgjigje për pyetjet thelbësore: çfarë ndodhi, si ndodhi, pse ndodhi dhe cilat rrethana e paraprinë ngjarjen?

Natyrisht, motivi nuk duhet të shpallet si fakt pa u konfirmuar nga dëshmitë, dokumentet apo organet kompetente. Detaji e ndërton kronikën, verifikimi ia garanton besueshmërinë, ndërsa analiza e motiveve i jep asaj thellësi profesionale.

Kjo është gazetaria që mbroj dhe promovoj: jo raportimi i shpejtë i një ngjarjeje, por zbërthimi i saj përmes fakteve, saktësisë dhe përgjegjësisë ndaj publikut.

*Mr. sc. Musa Sabedini, gazetar profesionist dhe themelues i platformës “Rajonipress”, iu bashkua në vitin 2011 stafit të rregullt akademik të Universitetit për Biznes dhe Teknologji (UBT), ku ligjëron lëndët bazë për formimin e gazetarëve të rinj.

Sabedini është gjithashtu autor i librave universitarë:

• “Mediet, etika, raportimet për situatat e ndjeshme, hetimet dhe nocionet juridike në gazetari” (UBT, 2023);
• “Gazetaria online në Kosovë dhe në rajon: etika dhe sfidat e vetërregullimit” (UBT, 2024);
• “Etika, mburojë e gazetarisë profesionale” (2025).

Në këta libra trajtohen aspekte kyçe të profesionit, nga etika dhe raportimi në kohë krizash deri te gazetaria digjitale dhe sfidat juridike e morale të epokës moderne.

Krahas botimit të këtyre veprave, ai ka prezantuar mbi 12 punime në konferenca ndërkombëtare dhe ka marrë pjesë rregullisht në seminare të OSBE-së dhe të qendrave të trajnimit në fushën e medias.

Çfarë jete kjo e avokatit!

Përtej personalitetit të avokatit Saimir Visha, që ata që e njohin më mirë mund të flasin për të, lajmi për ndarjen e tij nga jeta më bëri të reflektoj për jetën e një avokati si Saimiri.

Një jetë me stres, me hallet e të tjerëve mbi shpinë, që i adopton sikur të ishin hallet e tua personale, me orare të zgjatura, me dilema pa fund, me institucione që nuk dëgjojnë, me mendje të mbyllura që nuk duan të kuptojnë, me beteja që nuk mbarojnë, që mbivendosen njëra mbi tjetrën si gurë në një thes mbi shpinë, që e mban lidhur në fyt.

Me klientë që nuk kanë durim, shpesh me të drejtë edhe ata të shkretët.

Një jetë ku harron të jetosh.

Harron familjen, fëmijët, prindërit, miqtë.

Harron veten. Harron që nuk je prej hekuri.

Çdo ditë të duhet të mprehësh shqisat për të nuhatur anët më të errëta të natyrës njerëzore, aq sa të duket që bota shumë e poshtër.

Dhe nuk ka faj avokati i shkretë.

Shpesh nuk merr asnjë falënderim.

Klientë që të negociojnë çmimet, që të kërkojnë të punosh falas, që shpesh të ngarkojnë edhe përgjegjësi që nuk i ke, që të fajësojnë pa dashje dhe shpesh nuk të falenderojnë me dashje edhe kur ke gjithë meritat që ke sjellë ndryshim në jetën e dikujt.

Të bie të bëhesh psikolog, prift, shok, engjëll, djall, armik, strateg, ilaç, busull, mbrojtës e ku di unë se çfarë tjetër…

Gjithçka, përveçse njeri me jetën tënde.

Truri nuk të pushon kurrë.

As natën, as në fundjavë, as në pushime.

Gjithmonë një dosje, një afat, një hall, një padrejtësi.

Fitoret të gëzojnë vetëm dy minuta, ndërsa humbjet të bëhen barrë të vështira për t’u shlyer.

Gjithmonë duke jetuar me një nevojë konstante migjeniane për t’ia ngjesh malit në zemër atë argumentin në formë grushti që do doje ta kishe.

Dhe befas… një ditë bëhesh një fotografi mortore.

Dosjet mbeten, gjyqet vazhdojnë, klientët gjejnë avokat tjetër.

Çfarë jete kjo e avokatit!

Një jetë e kaluar duke mbrojtur të tjerët, ndërsa harron të jetosh.

Në fund vdekja nuk është shumë ndryshe nga të harruarit e jetës.

E vetmja diferencë është që me vdekjen truri i avokatit bie në paqe.

Lamtumirë, Saimir!

Ma merr mendja që ti, si shumë të tjerë që janë ende këtu, i ke kaluar të gjitha ato më sipër.

Tani je në paqe!

U prehtë në paqe shpirti yt!

Një llogari në Netflix, pikturat familjare dhe komunikimet për ndërtimin e një pishine janë disa nga provat e SPAK që e lidhin ish-zv.kryeministren Belinda Balluku me pronësinë e një vile në Dhërmi, e cila dyshohet se u përfitua në këmbim të favorizimit të kompanisë “Eurocol”. Hetimi për vilën ka nxjerrë gjithashtu në pah një rrjet personash pranë Ballukut dhe një vijimësi marrëdhëniesh të dyshuara abuzive, që sipas prokurorisë datojnë që prej vitit 2014.

Në fund të prillit 2026, kur oficerët e policisë gjyqësore hynë për kontroll në vilën F6 të kompleksit “White Rocks” në Dhërmi, gjetën në muret e saj piktura me inicialet e vajzës së Belinda Ballukut dhe zbukurime ditëlindjeje me emrin e djalit të saj.

Në televizorin e dhomës së ndenjes, aplikacioni Netflix ishte i hapur me adresën elektronike të ish-zëvendëskryeministres, ndërsa profilet e përdoruesve mbanin emrat e saj dhe të fëmijëve.

“Belinda”, “Belenko”, “belen” dhe “princess colin” ishin emrat që hetuesit gjetën të regjistruara në televizor.

Për Prokurorinë e Posaçme, këto ishin vetëm disa nga gjurmët e një pasurie që rezultonte në emra të tjerë, por që, sipas hetimit, zotërohej dhe përdorej prej vitesh nga Balluku dhe familjarët e saj.

Sipas një vendimi për njoftim akuze të 16 tetorit 2026, vila dyshohet se ishte përfituar nga Balluku në këmbim të favorizimit të kompanisë “Eurocol” në një tender të Albcontrol-it të vitit 2014, ku Evis Berberi drejtonte Komisionin e Vlerësimit të Ofertave. Berberi e vijoi më pas karrierën në institucionet e drejtuara nga Balluku, përfshirë ARRSH-në, ndërsa dyshimet për ndërhyrje në tendera u shtrinë edhe te kontratat e infrastrukturës, të përfshira në hetimet e vitit 2025.

Prokuroria pretendon se përfitimi u fsheh përmes një kontrate porosie në emër të ish-futbollistit Igli Tare dhe një kontrate të mëvonshme qiraje me Joana Bushin, ish-shefe e kabinetit dhe bashkëpunëtore e afërt e Ballukut.

Hetimi po kryhet nga prokurorët e posaçëm Dorina Bejko dhe Dritan Prençi. Dokumenti përmban kryesisht arsyetimin e akuzës ndaj personit juridik “Eurocol” sh.p.k në pronësinë e biznesmenit Pandeli Carapuli, bazuar në provat e administruara nga hetimet për kontratat publike, pasurinë e dyshuar të fshehur dhe lëvizjen e fondeve.

Për episodin e vilës në Dhërmi, SPAK ka marrë të pandehur Belinda Ballukun, të cilën e akuzon për pastrim parash, korrupsion dhe fshehje pasurie, administratorin e “Eurocol”, Pandeli Carapuli, ish-futbollistin Igli Tare dhe Joana Bushin për veprën penale të pastrimit të produkteve të veprës penale, në bashkëpunim. E njëjta akuzë është ngritur edhe ndaj personit juridik “Eurocol” sh.p.k., të cilin prokuroria e konsideron pjesë të mekanizmit të fshehjes së përfitimit të dyshuar korruptiv.

Dosja e vilës në Dhërmi është pjesë e një hetimi më të gjerë ndaj ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, e cila u mor fillimisht e pandehur për abuzimet e dyshuara me tenderin e tunelit të Llogarasë dhe më pas për një sërë procedurash prokurimi në Unazën e Madhe të Tiranës.

Më 20 tetor 2026, SPAK i komunikoi Ballukut akuzat për pesë vepra penale, përfshirë shkeljen e barazisë në tendera në nëntë raste, korrupsionin pasiv në dy cilësi të ndryshme, fshehjen e pasurisë në dy raste dhe pastrimin e parave në bashkëpunim, më shumë se një herë.

Në total, dosja e bashkuar përfshin 24 të akuzuar, individë dhe kompani, mes të cilëve ish-vartës të Ballukut dhe biznesmenë të dyshuar për përfitime të paligjshme nga tenderat publikë.

Balluku i ka mohuar akuzat ndaj saj, ndërsa hetimet kanë shkaktuar një përplasje mes prokurorisë dhe mazhorancës socialiste. Në mars të këtij viti, shumica parlamentare rrëzoi me 82 vota kundër kërkesën e SPAK-ut për autorizimin e arrestimit të ish-zëvendëskryeministres.

Komunikimi i akuzave ndaj Ballukut në tetor 2026 nuk u shoqërua me një kërkesë të re të SPAK-ut për heqjen e imunitetit të saj, ndërsa opozita e kritikoi Prokurorinë për atë që e cilëson si trajtim të diferencuar, duke kërkuar shpjegime për mungesën e një kërkese të re për autorizimin e arrestimit të saj.

Tenderi që parapriu vilën

Sipas SPAK, historia e vilës në kompleksin White Rocks në Dhërmi nis në vitin 2014, kur Albcontrol, institucioni përgjegjës për kontrollin e trafikut ajror, drejtohej nga Belinda Balluku.

Në nëntor të atij viti, institucioni hapi një procedurë prokurimi për rikonstruksionin e godinës teknologjike, me një fond limit prej rreth 73.9 milionë lekësh pa TVSH.

Në garë morën pjesë katër operatorë ekonomikë, me oferta që varionin nga 48.3 milionë deri në 72.4 milionë lekë. Komisioni i Vlerësimit të Ofertave, i drejtuar nga Evis Berberi, në atë kohë zyrtar i Albcontrol-it dhe një nga personat që akuzohen në dosjen e bashkuar, skualifikoi tre ofertuesit e tjerë për mosplotësim të kritereve teknike dhe dokumentare.

Fituese u shpall kompania “Eurocol”, e cila kishte paraqitur ofertën më të lartë prej 72,3 milionë lekësh pa TVSH. Ky tender dhe roli i Evis Berberit, i cili e vijoi karrierën në institucionet e drejtuara nga Balluku, japin një panoramë të një dekade tenderash të dyshuar si të manipuluar, që nisin në Albcontrol dhe vijojnë në Ministrinë e Infrastrukturës dhe institucionet në varësi të saj.

Pas largimit nga Albcontrol-i, Berberi u emërua këshilltar në Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë dhe në qershor 2021 mori drejtimin e Autoritetit Rrugor Shqiptar, ARRSH. Në këtë detyrë, sipas hetimeve të SPAK-ut, Berberi zbatonte udhëzimet e Ballukut për procedurat e prokurimit, përfshirë tenderin e tunelit të Llogarasë dhe lotet e Unazës së Madhe të Tiranës. Komunikimet e sekuestruara në telefonin e tij tregojnë se ai konsultohej me ministren për vendimmarrjen mbi tenderat e mëdhenj, ndërsa hetohet edhe për një sërë tenderash më të vegjël për mbikëqyrjen e punimeve.

Ekspertimi kompjuterik i celularit të sekuestruar në banesën e Berberit ka shërbyer si një prej indicieve për hetimin. Në këtë rast, të dhënat e zbuluara në celular treguan se kriteret e tenderit ishin, me gjasë, hartuar paraprakisht nga vetë kompania private që do të shpallej fituese. Në vendim thuhet se katër ditë përpara se Balluku të nxirrte urdhrin e prokurimit, më 6 nëntor 2014, nga adresa zyrtare elektronike e kompanisë “Eurocol” iu dërgua Berberit dokumenti me titull “Kriteret përfundimtare Albkontrolli (2)”.

Sipas vendimit të SPAK-ut, kushtet e dërguara me email nga kompania u kopjuan fjalë për fjalë nga Njësia e Prokurimit në dokumentet zyrtare të tenderit.

Hetimet zbuluan se një ditë pas shpalljes së garës, administratori i “Eurocol”-it, Pandeli Carapuli, dhe punonjësi i tij, Fejzi Kodra, shkëmbyen mesazhe në celular. “Shiko u shpall ky i fundit. I madh”, i shkruante Carapuli, për të vijuar: “Ok të fillojmë përgatitjet”.

Kur dy kompani konkurruese paraqitën ankesa kundër kritereve kufizuese të tenderit, Balluku ngarkoi Berberin për shqyrtimin e ankesës së parë, ndërsa të dyja ankesat u rrëzuan. Po atë ditë, Carapuli i dërgonte me SMS punonjësit të tij numrin e celularit të Berberit. “Ky është numri i Visit”, i shkruante ai.

Në hapjen e ofertave, më 8 dhjetor 2014, “Eurocol” sh.p.k. u rendit e fundit mes katër konkurrentëve, me ofertën më të shtrenjtë. Por, sipas hetimit, tre ditë më vonë, komisioni i drejtuar nga Evis Berberi skualifikoi të tre garuesit që kishin paraqitur çmime më të ulëta, duke përdorur si shkak skualifikimi po ato kritere që kishte dërguar me email “Eurocol” para nisjes së garës.

Sipas prokurorisë, favorizimi vijoi edhe me lidhjen e kontratës dhe pagesat. Ende pa u publikuar fituesi në Buletinin e Prokurimeve Publike, Berberi i dërgoi kompanisë “Eurocol” draftin e kontratës.

Kontrata u nënshkrua nga Balluku dhe Carapuli më 30 dhjetor 2014, duke përfshirë një klauzolë parapagimi prej 50 për qind të vlerës totale. Vetëm një ditë më pas, më 31 dhjetor 2014, Albcontrol transferoi në llogarinë e “Eurocol”-it 43.4 milionë lekë me TVSH, ndonëse punimet nisën vetëm në shkurt të vitit 2015.

Një vit më vonë, në dhjetor 2015, përmes një procedure me negocim pa shpallje paraprake të njoftimit, ku komisioni i negocimit drejtohej sërish nga Evis Berberi dhe kishte anëtare Joana Bushin, Balluku i dha kompanisë “Eurocol” edhe një shtesë kontrate në kufirin maksimal prej 20 për qind, duke e çuar vlerën totale të paguar nga Albcontrol në afro 102 milionë lekë me TVSH.

Sipas prokurorisë, procedurat e prokurimit dhe marrëdhënia e krijuar mes drejtueses së institucionit dhe kompanisë përbëjnë sfondin e përfitimit të dyshuar korruptiv që u materializua më vonë në vilën F6.

Në arsyetimin e tij, SPAK e lidh përfitimin me vendimmarrjen e Ballukut në Albcontrol, duke iu referuar “paracaktimit, krijimit të avantazheve dhe privilegjeve për shoqërinë fituese” të tenderit të rikonstruksionit.

Sipas prokurorisë, vila e tipit “Begonia”, me një sipërfaqe ndërtimi prej 103 metrash katrorë, verandë prej 34 metrash katrorë dhe një parcelë të rrethuar prej të paktën 300 metrash katrorë, ishte përfitimi i parregullt që Balluku mori në vitin 2018.

“Ky përfitim i parregullt rezulton të jetë marrë nga shtetasja Belinda Balluku në vitin 2018”, shkruajnë prokurorët, duke iu referuar procedurës për blerjen e një vile nga ish-futbollisti i Kombëtares, Igli Tare.

Si u fsheh vila në Dhërmi

Në dhjetor 2018, kompania “Eurocol” lidhi një kontratë me ish-futbollistin Igli Tare për vilën F6 në kompleksin “White Rocks”, me çmim 145 mijë euro. Nga kjo shumë, sipas SPAK-ut, ishin paguar vetëm 70 mijë euro, ndërsa ekspertimi e vlerësoi pronën 420 mijë euro në kohën e kontraktimit, gati trefishin e çmimit të deklaruar.

Prokuroria pretendon se Tare kishte vepruar për llogari të Ballukut dhe se vila ishte shpërblim për favorizimin e ndërtuesit në tenderin e Albcontrol-it. “Kjo pasuri rezulton të jetë krijuar si përfitim i parregullt i dhënë nga shtetasi Pandeli Carapuli, administrator i shoqërisë ‘Eurocol’ sh.p.k., në drejtim të shtetases Belinda Balluku,” thuhet në vendim.

Tare figuron si pronar edhe i një vile tjetër në kompleksin “Green Coast” në Palasë, të cilën SPAK e dyshon gjithashtu si pasuri të fshehur të Ballukut, në një episod tjetër të hetimit që lidhet me tenderat e Unazës së Madhe. Tare i ka mohuar akuzat përmes të vëllait.

Për të fshehur pronësinë e vilës F6, sipas prokurorisë, në maj 2022 Tare lidhi një kontratë qiraje me Joana Bushin, ish-shefen e kabinetit të Ballukut për 450 euro në muaj, shumë që u rrit në 600 euro në vitin 2024. Hetuesit gjetën edhe dy dokumente për depozitimin e shumave prej 5400 eurosh secila nga Bushi në llogarinë e Tares, por arritën në përfundimin se marrëdhënia e qirasë ishte fiktive.

“Për të fshehur këtë pasuri, si produkt i veprës penale të korrupsionit, shtetasja Belinda Balluku ka përdorur shtetasin Igli Tare dhe vartësen e saj, shtetasen Joana Bushi,” arsyetojnë prokurorët.

Sipas prokurorisë, fiktiviteti i kontratës mbështetet kryesisht në provat e gjetura në vilë, komunikimet e drejtpërdrejta të Ballukut për ndërtimin e pishinës, si dhe komunikimet mes personave të tjerë të lidhur me të apo punonjësve të “Eurocol”-it.

Ato përfshijnë referenca të qarta për “vilën e shefes”, ndërsa në një prej celularëve të ekspertuar u gjetën edhe fotografi të një kutie të mbushur me para në euro, të cilën prokuroria e lidh me ambientet e vilës.

Fotografia u gjet në telefonin e pastrueses së familjes dhe ishte dërguar nga bashkëshorti i saj, i cili gjithashtu rezulton se punonte në vilë. Në të shfaqet një kuti e mbushur me tufa kartëmonedhash 50-euroshe, të lidhura me llastik. Sipas hetuesve, fotografia ishte dërguar përmes WhatsApp-it më 17 korrik 2021 dhe paratë ndodheshin “në dukje si në ambientet e vilës F6”.

SPAK e ka përfshirë fotografinë mes provave të administruara për përdorimin e pasurisë dhe marrëdhëniet e personave të lidhur me të, por nuk përcakton shumën totale të parave, origjinën e tyre apo personin të cilit i përkisnin.

Ndërkohë, në disa komunikime Balluku shfaqet drejtpërdrejt. Më 3 prill 2020, Julian Kelo, ish-punonjës i Albcontrol-it, i dërgoi Ballukut një email me subjekt “Pishina”. “Mirëmengjes! Po të nis planet e pishinës”, shkruhej në email.

Email-i iu përcoll më pas nga adresa e Ballukut Viola Haxhiademit, një prej personave që ndiqte punimet dhe që, sipas prokurorisë, kishte një vilë në afërsi. Sipas ekspertimit, investimet dhe mobilimi i vilës, përfshirë pishinën, u vlerësuan në rreth 9.8 milionë lekë.

Megjithëse prokuroria pretendon se vila ishte përfituar përmes korrupsionit, ndjekja penale për korrupsionin aktiv dhe shkeljen e barazisë në tendera në këtë rast është parashkruar për shkak të kalimit të afatit pesëvjeçar. Parashkrimi nuk e ka penguar SPAK-un të ngrejë akuzën për pastrim parash ndaj Ballukut dhe personave të tjerë të dyshuar si të përfshirë në këtë aferë./BIRN

Nga Irena Beqiraj

Kur fillova të shfaqesha më shpesh para kamerave, kërkova këshilla për komunikimin korrekt në publik. Një ekspert komunikimi studioi daljet e mia televizive. Natyrisht, nuk u mor aq me atë që thoja, sesa me mënyrën se si komunikoja: si isha veshur, si qëndroja, ngjyrimet e zërit, gjuhën e trupit, gjestikulacionin etj.

Kujtoj që një nga vërejtjet e tij kishte të bënte me lartësinë deri ku duhej t’i ngrija duart gjatë të folurit. Sipas tij, nuk duhej ta kalonin nivelin e gojës , idealja të qëndrojnë poshtë mjekrës .

Por nga gjithë raportet që ai shkroi kuptova diçka, rregullat e komunikimit profesional në publik janë shumë më strikte nga sa mund të mendojmë. Edhe një gjest i thjeshtë, i pavetëdijshëm, si rrotullimi i unazës në gisht, mund të përcjellë mesazhin e padurimit apo ankthit.

Veshja ishte një nga elementet kryesore të vlerësimit, por jo si element estetik. Sepse siç thoshte Thatcher “veshja është sfondi i personalitetit”, dhe si e tillë është pjesë thelbësore e komunikimit. Përmes saj përcjellim, me vetëdije ose jo, se si duam të perceptohemi. Madje, ajo mund të përcaktojë nëse publiku do të përqendrohet te ajo që po themi apo do ta zhvendosë vëmendjen te veshja, aksesorët, modeli i flokëve apo ndonjë detaj tjetër i pamjes sonë. Një paraqitje e menduar mirë, e përshtatshme për kontekstin dhe pa elemente që konkurrojnë me mesazhin, e lehtëson komunikimin. Nuk e kam fjalën të bëhemi të padukshme, por të mos lejojmë që pamja të marrë protagonizmin e fjalës.

E kritikoj këtë shpesh tek gratë, sepse ato kanë një hapësirë shumë më të gjerë zgjedhjesh në veshje sesa burrat. Por pikërisht kjo liri e madhe mund të kthehet ndonjëherë në një kurth, në një disavantazh ku në vend që ta përdorin veshjen për të përforcuar autoritetin dhe mesazhin e tyre, rrezikojnë ta zhvendosin vëmendjen e publikut nga ajo që thonë te mënyra se si duken.

Ky nuk është aspak një sulm seksist siç duan ta trajtojnë disa “përkrahës të feminizmit “përkundrazi, është çështje zgjedhjeje dhe vetëdijeje.

Për më tepër si ekonomiste mund t’ju them se në ekonominë e vëmendjes, gjithçka matet me sekonda. Në tregun e saj fiton ai që arrin ta mbajë shikimin e publikut disa sekonda më shumë. Por si çdo burim tjetër vëmendja është e kufizuar. Ndaj kur dekolteja fundi i ngushtë, e çara e fustanit përdoren me dashje ose pa dashje për të marrë pjesën dërrmuese të saj, tek mesazhi mbetet thërrimet.

Në fund, ne që paguajmë me vëmendjen tonë varfërohemi. Dhe bashkë me ne varfërohet edhe vetë komunikimi.

Të komunikosh në televizion nuk mjafton të kesh diçka për të thënë, Duhet të dish edhe si të mos lejosh që mënyra se si dukesh të pengojë atë që thua.

Unë nuk mësova ti ul kurrë duart , në lartësinë e gojës, edhe nuk jam fare krenare për këtë !

Mbi 20 për qind e arrestimeve të protestuesve gjatë javëve të fundit janë vlerësuar të paligjshme nga Prokuroria dhe Gjykata e Tiranës, duke nxjerrë në sipërfaqe praktikën represive të ndjekur nga Policia e Shtetit, në shkelje të ligjit dhe të të drejtave të njeriut.

 

Prej 13 tetorit, kur protestat antiqeveritare ndoqën një kurs përplasjesh të dhunshme, Policia e Shtetit ka arrestuar me qindra protestues të rinj, një pjesë e të cilëve edhe në moshë të mitur.

Nga numri total i 319 protestuesve të arrestuar deri më 31 tetor, 291 prej tyre janë përballur me gjykatën për vlerësimin e masave të sigurisë. Por të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se 62 arrestime ose mbi 21 për qind e totalit janë vlerësuar të paligjshme nga Gjykata e Tiranës apo direkt nga prokurorët.

Mes të arrestuarve kanë qenë edhe 38 të mitur, nga të cilët gjykata ka vlerësuar se gjashtë janë ndaluar në mënyrë të paligjshme. Policia ka proceduar penalisht deri më 27 tetor edhe 653 protestues të tjerë, nga të cilët 179 janë të mitur.

Nga personat e arrestuar, Gjykata e Tiranës ka vendosur masën e arrestit me burg për vetëm 12 raste, ndërkohë që tetë të tjerë janë lënë në arrest shtëpie. Pjesa më e madhe e protestuesve (157) janë lënë në masën e detyrimit për paraqitje, ndërsa 18 protestues të tjerë janë urdhëruar që të mos shkojnë më në zonat ku zhvillohet protesta.

Radikalizimi i protestave me pjesmarrjen e studentëve dhe të rinjve prej 13 tetorit ka ngritur shqetësime jo vetëm për përhapjen e dhunës, por edhe për reagimin jo-proporcional të Policisë së Shtetit.

Policia nuk ka pranuar zyrtarisht tejkalimin e proporcionalitetit, por më datë 22 tetor, zv.drejtori për Sigurinë Publike në Policinë e Tiranës u kërkoi komisariateve që të respektojnë legjislacionin penal për të miturit gjatë shoqërimit, kontrollit dhe marrjes së deklarimeve të tyre – duke bërë kështu një hap pas nga metodat në trajtimin e protestuesve të mitur dhe kontrollin arbitrar të telefonave të tyre.

Gjithsesi, reagimi i dokumentuar i Policisë dhe një përqindje e lartë e arrestimeve të vlerësuara si të paligjshme nga gjykata kanë shkaktuar shqetësime për kufijtë e kompetencave që i jepen Policisë së Shtetit në raport me të drejtën për protestë paqësore.

Pa garanci ligjore

Avokati Gentian Serjani ka përfaqësuar dhjetra protestues të ndaluar ose të arrestuar gjatë protestave të javëve të fundit dhe sjell ndërmend shumë raste paligjshmërish. Në njërin prej tyre, ai kujton ndalimin për 11 orë në komisiariatin numër 1 në Tiranë të disa protestuesve, të cilët sipas tij u privuan nga uji, ushqimi dhe duhani.

“U shoqëruan pa asnjë arsye të ligjshme,” pretendon avokati për BIRN.

“Një tjetër shkelje lidhet me mungesën e provave që do të justifikonin arrestimin dhe mbajtjen e personave për 72 orë. Kjo është konfirmuar edhe nga gjykata në disa raste, kur ka shpallur të paligjshme arrestimet e kryera,” konstaton Serjani.

Njësoj si Serjani, edhe avokati Lulzim Tanushi pretendon se Policia e Shtetit nuk ka respektuar garancitë ligjore sa i përket kushteve të arrestit në flagrancë apo dyshimit te arsyeshëm, pasi është komunikuar arrestimi me burg. Sipas tij, janë arrestuar edhe persona të papërfshirë në dhunë apo që nuk kanë ppasur asnjë lidhje me protestën.

“Shumicën e rasteve, janë shoqëruar në polici, janë ndaluar dhe janë arrestuar në flagrancë persona që nuk kanë pasur lidhje me protestën ose që nuk janë përfshirë në veprime të dhunshme,” vëren Tanushi.

“Është ushtruar dhunë brutale e pajustifikuar ligjërisht, pasi personi ndaluar është neutralizuar. Është ushtruar dhunë gjatë ndalimit dhe në mjetet shoqëruese,” shtoi më tej Tanushi, duke kujtuar se ndalimet ishin kryer nga punonjës policie të paidentifikuar.

Sipas Tanushit, probleme ka pasur edhe në marrjen e deklarimeve, ku punonjësit e Policisë nuk i kanë kursyer intimidimet apo kërcënimet. Në rastin e një klientit të tij, Tanushi tregon se oficeri i policisë gjyqësore shkoi në spital në orën 3 të natës dhe i kërkoi atij që ta firmoste procesverbalin e arrestit në flagrancë, pa praninë e avokatit.

Tanushi flet për një model veprimesh të policisë, që sipas tij nuk ndjek udhëzimet e ligjit por urdhrat politikë.

Edhe avokatja Dorina Aluku Lamaj rendit shkeljet që sipas saj lidhen me ligjshmërinë e shoqërimeve të klientëve të saj protestues.

“Thuajse në të gjitha rastet, shoqërimet dhe arrestimet janë kryer pa një bazë të qartë dhe të individualizuar ligjore. Një nga problematikat kryesore ka qenë mungesa e provave konkrete dhe individuale që të justifikonin kufizimin e lirisë së personave të caktuar,” tha Lamaj.

“Fakti që një individ ndodhet në një protestë, gjatë së cilës mund të jenë kryer veprime të kundërligjshme nga persona të tjerë, nuk e bën automatikisht atë përgjegjës penalisht”, argumenton ajo.

Lamaj thotë se ka siguruar dëshmi për ushtrimin e dhunës brutale ndaj protestuesve përmes gazit lotsjellës, plumbave të gomës dhe shkopinjve me shufra hekuri.

“Të gjitha këto problematika ngrenë një shqetësim thelbësor: A po vepron policia mbi bazën e provave konkrete dhe përgjegjësisë individuale, apo po përdoret arrestimi si instrument reagimi ndaj pjesëmarrjes në protestë?” thotë ajo.

Shkelje e të drejtave të njeriut

Avokatët që mbrojtën protestuesit përpara gjykatës pretendojnë për shkelje masive të të drejtave të njeriut me “heqjen e paligjshme të lirisë” dhe “cënimin e së drejtës për protestë paqësore”.

Në dhjetra raste të njohura tashmë nga gjykata ose prokuroria, liria është privuar pa pasur prova konkrete – një situatë kjo që ka sjellë edhe kufizimin e së drejtës së individëve për të protestuar.

Avokati Gentian Serjani i tha BIRN gjithashtu se studentët u intimiduan nga policia nga mënyra se si u thirrën për të dëshmuar nëpër komisariate, pa ua bërë të qartë se në çfarë cilësie dhe me çfarë statusi procedural po pyeten.

“Kio përbën një formë tjetër intimidimi, që synon t’i dekurajojë ata nga ushtrimi i së drejtës për të protestuar,” shtoi Serjani.

Edhe avokati Lulzim Tanushi vëren se ka parë çdo ditë shkelje të të drejtave të njeriut gjatë arrestimeve në protesta, sipas tij masive dhe të përsëritura. Ai rrëfen disa raste, që sipas tij tregojnë dhunë në formën e torturës, trajtimit çnjerëzor apo degradues.

Ai shton se kjo bëhet më e rëndë me rastet kur Policia ka shpërndarë protestën në mënyrë të dhunshme, duke përdorur gaz lotsjellës në masë pa dallim si dhe duke përndjekur dhe frikësuar qytetarët nëpër rrugët e Tiranës.

“Këto veprime të policisë kanë ndikuar drejtpërdrejtë në pengimin e ushtrimit të së drejtës kushtetuese për të protestuar paqësisht,” thotë ai.

Sipas Tanushit, ka shkelje edhe në trajtimin e të miturve, kryesisht përmes ushtrimit të dhunës fizike dhe psikologjike.

“Rrahja ka qenë prezente tek shumica e tyre… Është konstatuar se shumica e telefonave të të miturve janë hapur, madje kjo provohet lehtësisht edhe tek procesverbali i sekuestrimit të telefonave, ku në shumicën e tyre jane shënuar edhe kodet e telefonave, që është shqetësuese sesi kanë shkuar deri në këtë pikë,” thotë ai.

Si shkelje të rënda ai konsideron mbajtjen e të miturve në qeli tek Blloku i Sigurisë, tej kapaciteteve duke i detyruar të flenë në dysheme, si dhe rastin kur janë ndaluar dhe shtrirë në dysheme në ambjentet e godinës së Ministrisë së Arsimit. “Ato pamje janë shumë shqetësuese dhe tregojnë nivelin e rëndë të paligjshmërisë ndaj të miturve,” vlerëson Tanushi.

Avokatët thonë se do t’i ndjekin këto çështje ligjërisht, ndërsa kërkojnë që veprimet e policisë të verifikohen dhe të hetohen./BIRN

Të martën, më 3 nëntor, në Shtetet e Bashkuara zhvillohen zgjedhjet. Këtë herë, amerikanët nuk votojnë se kush do të hyjë në Shtëpinë e Bardhë, por se kush do të zerë vend në Kapitol: janë zgjedhjet e mesmandatit, të ashtuquajturat midterm elections.

Këto zgjedhje zhvillohen çdo katër vjet, pikërisht në mes të mandatit mes dy zgjedhjeve presidenciale. Qytetarët me të drejtë vote në SHBA vendosin se kush do t’i përfaqësojë në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat, dy dhomat e Kongresit. Përveç kësaj, në disa shtete votohet edhe për guvernatorin ose guvernatoren.

Por përtej këtyre vendimeve, që shfaqen qartë në fletën e votimit, zgjedhësit japin edhe një vlerësim tjetër.

Zgjedhjet e mesmandatit janë “shpesh një referendum për presidentin dhe partinë që është në pushtet”, pati shpjeguar J. Miles Coleman, analist i zgjedhjeve në Qendrën për Politikë të Universitetit të Virxhinias në SHBA, para zgjedhjeve të fundit të mesmandatit në vitin 2022. Kur qytetarët janë të kënaqur, partia e presidentit del më mirë në zgjedhje; kur mbizotëron pakënaqësia, rezultatet janë më të dobëta. Aktualisht, niveli i mbështetjes për presidentin Donald Trump ka rënë në nivelin më të ulët historik.
Kë zgjedhin amerikanët në zgjedhjet e mesmandatit?
Të gjitha vendet në Dhomën e Përfaqësuesve të SHBA-së janë në garë. Në të gjithë vendin, qytetarët me të drejtë vote zgjedhin 435 anëtarët me të drejtë vote të kësaj dhome. Çdo deputet ose deputete përfaqëson një zonë zgjedhore. Këto zona përcaktohen në bazë të numrit të popullsisë.

Kështu, shtete relativisht të mëdha për nga sipërfaqja, si Wyoming, por me popullsi të vogël, kanë vetëm një vend në Dhomën e Përfaqësuesve. New Jersey, i cili është dukshëm më i vogël për nga sipërfaqja, por ka më shumë banorë, ka 12 vende. Anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve zgjidhen për një mandat dyvjeçar.

Ndërsa mandati i një senatori amerikan zgjat gjashtë vjet. Senati, dhoma tjetër e Kongresit, ka 100 vende, nga dy për secilin prej 50 shteteve, pavarësisht nga madhësia e tyre. Çdo dy vjet rinovohet rreth një e treta e vendeve. Në zgjedhjet e këtij viti, amerikanët votojnë për 35 vende. Ndryshe nga Dhoma e Përfaqësuesve, në zgjedhjet e mesmandatit nuk zhvillohen votime për Senatin në të gjitha shtetet.

Përveç kësaj, qytetarët në 36 shtete zgjedhin guvernatorin ose guvernatoren e tyre. Mandati zakonisht zgjat katër vjet. Në SHBA, shumë vendime merren në nivel shtetëror, që nga e drejta e abortit dhe çështjet e arsimit deri te organizimi dhe zhvillimi i zgjedhjeve. Prandaj, fakti nëse demokratët apo republikanët kanë pushtetin në një shtet të caktuar ndikon ndjeshëm në jetën e qytetarëve.

Kush e ka shumicën në Kongresin amerikan?
Aktualisht, republikanët, partia e presidentit Trump, kanë shumicën në të dyja dhomat e Kongresit. Megjithatë, epërsia e tyre është e vogël.

Në Dhomën e Përfaqësuesve ka aktualisht 218 republikanë, 214 demokratë dhe një deputet të pavarur, i cili zakonisht voton me republikanët. Dy vende janë vakante. Ekspertët e konsiderojnë të mundshme që demokratët të marrin shumicën në këtë dhomë në zgjedhjet e ardhshme.

“Do të ishte befasi nëse demokratët nuk do të fitonin të paktën Dhomën e Përfaqësuesve”, tha Coleman në fund të tetorit për televizionin amerikan CBS.

Në Senat janë aktualisht 53 republikanë dhe 45 demokratë, si dhe dy senatorë të pavarur, të cilët zakonisht votojnë me demokratët. Në rast se një votim në Senat përfundon me barazim 50 me 50, vota vendimtare i takon nënpresidentit. Kështu, aktualisht nënpresidenti i Trumpit, republikani JD Vance, mund të luajë rolin vendimtar në raste të tilla.

Pse janë të rëndësishme zgjedhjet e mesmandatit?
Pjesëmarrja në zgjedhjet e mesmandatit është më e ulët se në zgjedhjet presidenciale. Megjithatë, rezultati i tyre ka ndikim vendimtar në politikën amerikane gjatë viteve të ardhshme.

Edhe pse presidenti i SHBA-së ka kompetenca të gjera dhe mund të marrë një sërë vendimesh përmes urdhrave ekzekutivë, shumë masa duhet të miratohen nga Kongresi. Pa miratimin e tij, ato nuk mund të zbatohen.

Për Trumpin është shumë më e lehtë të zbatojë politikat e tij kur republikanët kontrollojnë të dyja dhomat e Kongresit. Nëse demokratët fitojnë shumicën në njërën apo edhe në të dyja dhomat, Trumpi do ta ketë më të vështirë të realizojë ndryshimet e synuara në politikën e brendshme dhe të jashtme.
Ku zhvillohen garat vendimtare?
Në Dhomën e Përfaqësuesve, demokratëve do t’u mjaftonte të fitonin vetëm katër vende më shumë për të siguruar shumicën me 218 deputetë. Nga 435 garat, vetëm në disa rezultati konsiderohet ende krejtësisht i hapur. Mes tyre janë disa zona zgjedhore në Iowa, Virginia dhe Montana.

Në zgjedhjet për Senatin, një ndër garat më interesante zhvillohet në Texas. Sipas sondazheve aktuale, demokrati James Talarico është baras me rivalin e tij republikan Ken Paxton. Për të siguruar shumicën në Senatin amerikan, demokratëve do t’u duhej të fitonin katër vende shtesë.

Fakti që Texas mund të ishte një prej tyre do të përbënte një sensacion. Që nga viti 1994, asnjë demokrat nuk ka fituar atje një garë në nivel shtetëror. Talarico tani po mbështetet madje edhe nga disa anëtarë të familjes Bush, dinastia republikane nga e cila dolën presidentët George H. W. Bush dhe i biri, George W. Bush.

Në zgjedhjet për guvernatorë, për herë të parë në historinë e SHBA-së mund të zgjidhet një grua me ngjyrë në krye të një shteti.

Në Minnesota, demokratja Amy Klobuchar dhe republikanja me ngjyrë Lisa DeMuth garojnë për postin e guvernatores. Në Georgia, demokratja me ngjyrë Keisha Lance Bottoms kandidon për postin e guvernatores, ndërsa përballë saj është republikani Rick Jackson.

Fitorja e DeMuth në Minnesota konsiderohet e pamundur. Shteti njihet si demokrat dhe Klobuchar, si senatore prej shumë vitesh, gëzon një njohje më të madhe në publik. Ndërsa në Georgia, sipas sondazheve të fundit, gara është shumë e ngushtë. Bottoms ka shanse reale për fitore./DW

Emri që takohet me veprën

Me Ram Gecin, shumëkush e ka pasur njohjen e parë pikërisht kështu: përpara se t’i japësh dorën për takim; në një rrugë të ndërtuar prej tij ku ke udhëtuar; në një urë të ngritur prej tij që të ka shkurtuar largësinë, në një sallë ku është nderuar libri apo një veprimtari; në një ndihmë të tij që ka mbërritur në kohën e duhur.

Pra, emri i Ram Gecit ka ardhur përmes punës dhe, pastaj, përmes dëshirës për të njohur njeriun që qëndron pas saj.

Në shkrime të mbledhura e të dedikuara për Ram Gecin takohen zëra të ndryshëm: publicistë, studiues, drejtues shoqatash, bashkëvendas e bashkëpunëtorë. Secili sjell një pjesë të portretit të tij, në profile e me fjalë të ndryshme. Njëri ndalet te sipërmarrësi i suksesshëm, tjetri te ndihma humanitare për vendlindjen; dikush kujton një takim letrar në hotelin e tij në qendër të Tiranës, dikush tjetër një festë në bjeshkën alpine të Sylbicës apo në Parkun Kombëtar të Dajtit.

Kur këto dëshmi shkrimore lexohen së bashku, del qartë në pah një vijimësi domethënëse: Ram Geci e ka mbajtur të lidhur rrugëtimin e vet me njerëzit dhe vendet prej të cilave ka marrë forcë.

Bytyçi, Paci, Kukësi, Laçi dhe Tirana janë ndalesa ndërvite të këtij rrugëtimi të tij. Në to gjenden fillimet, shkollimi, përvoja e punës dhe hapësira e sipërmarrjeve të mavonshme. Më tej, harta zgjerohet me rrugë e vepra ndërtimi, me hotelerinë, me veprimtari kulturore dhe me lidhje që shtrihen përtej kufirit shtetëror.

Në prag të Konventës Ndërkombëtare Alpine për Ballkanin Perëndimor që do të mbahet me 4-5 dhjetor 2026, Ram Geci na vjen edhe si mikpritësi i saj në “Tirana International Hotel & Conference Centre”, ku do të vijnë personalitete nga Parlamenti Europia, organizma ndërkombëtare botërore, nga institucione shtetërore të BP, nga Trupi Diplomatik në Tiranë e Rajon, etj.

Portreti i tij përmban vite përpjekjesh, marrëdhënie të ruajtura dhe kontribute që kanë lënë kujtime konkrete te përfituesit.

Në gjuhën e vendlindjes së tij, vlerësimi për njeriun humanist, të dobishëm e të rëndësishëm, përmblidhet shpesh në pak fjalë: “T’u rrittë ndera!”. Për Ram Gecin, ky urim përsëritet nga njerëz të ndryshëm. Pas tij gjenden arsye që meritojnë të tregohen.

Bytyçi që e merr kudo me vete

Ram Geci vjen nga Bytyçi sojnik i Malësisë së Gjakovës, nga kjo hapësirë zë e zemër madhe, ku lidhja me shtëpinë dhe me emrin e familjes mbetet pjesë e jetës, edhe kur puna të çon larg, në një qendër të madhe industriale si Laci apo në një metropol si Tirana kryeqytet.

Në të dhënat biografike që sjell Dr. Skënder Demaliaj, rrëfen se Ram Geci është rritur në Pac, shkolluar në Kukës, ka punuar në Kam të Tropojës dhe në Laç të Kurbinit, e – në dekadat e fundit në Tiranë.

Ibrahim Hajdarmataj kujton, ndërkaq, lidhjen e tij me shkollën e mesme të Pacit, ku ka qenë nxënës, me minierën e kromit të Kamit, me përkushtimet, sakrificat, nderet e shumta e meritat e tij të larta.

Këto pika na japin vijën e përgjithshme të formimit të tij nga fëmijëria me burrnim të parakohshëm deri tek e sotmja: një personalitet i formatit të madh të biznesit e humanizmit shqiptar.

Në materialet shkrimore të botuara ndërvite për ndihmat humanitare përmenden me nderim prindërit e tij, Alia dhe Raza. Mirësia e tyre lidhet nga autorët me bujarinë e të birit të tyre, humanistit Ram Geci. Kjo është një mënyrë e njohur e kujtesës malësore: kur vlerësohet një punë e mirë, kujtohet edhe dera ku njeriu është rritur. Përmes saj shprehet bindja se edukata e shtëpisë vazhdon të jetojë në sjelljen e mavonshme.

Vendlindja, për Ram Gecin, shfaqet në zgjedhje të prekshme: në mbështetjen për shkollën, në ndihmën për familjet e Bytyçit, në festat që i mbledhin bashkarisht banorët dhe të larguarit nga treva krahinore e administrative. Këto veprime tregojnë një marrëdhënie të ruajtur me kohën. Ai ka ndryshuar vendbanim, fushë veprimtarie e përmasa pune, por e ka mbajtur të hapur rrugën drejt Viliqit, Pacit e Bytyçit, njerëzve të tij.

Në një nga shkrimet, Dr. Demaliaj përmend mirënjohjen e tij për të afërmit që i kanë qëndruar pranë në vështirësi, ndër ta djemtë e xhaxhait, Muhameti, Shabani dhe Qerimi, si dhe tezja e tij. Ky detaj e bën më njerëzor rrëfimin e suksesit gecjan. Në jetë ka njerëz që të ndihmojnë kur rruga është ende e pasigurtë; t’i kujtosh edhe pasi ke ecur përpara është një cilësi më vete, më vehte, është sojni, fisnikëri.

Prandaj Bytyçi në portretin e Ram Gecit mbetet një prani e gjallë. Atje ai njihet me emër e me familje, qysh në shekujt e mahershëm se familja e tij ishte “Oxhak” nga ma të njohurit në Malësi të Gjakovës e rrethinat e saj – prej nga Shkupi në Shkodër. Ai njihet dhe me kujtime jetësore e shkollore, dhe me punë të sotme.

Suksesi i tij merr kështu edhe kuptimin e një kthimi të vazhdueshëm te njerëzit që e kanë njohur në fillim, në fillimet e tij në vrri e në bjeshkë, nga djepi tek diplomat arsimore, nga “miniera” e zemrës e kujtesës së tij tek mineralet e Kamit e në Laç.

Fillimet dhe shkolla e Sipërmarrjes

Në shkrimin e tij të prillit 2017, publicisti e studiuesi i njohur, Dëfrim Cani i Dibrës, e lidh veprimtarinë e kompanisë “Geci” me vitin 1992. Kjo e vendos fillimin e sipërmarrjes së tij në një kohë ndryshimesh të mëdha për Shqipërinë, kur puna private kërkonte orientim të ri dhe aftësi për të marrë përgjegjësi në kushte të panjohura. Asokohe, prej atëherit, Ram Geci hyri në këtë rrugë me përvojën e punës dhe me dëshirën për të ngritur diçka të vetën, të tijën, e – mbasandejna- edhe për kohën e për breznitë shqiptare.

Dr. Skënder Demaliaj shkruan se, kur filloi biznesin, ai nuk kishte përfunduar studime për ekonomi dhe financë. Përgatitja e tij si sipërmarrës u zhvillua në praktikë, përmes vendimeve, bashkëpunimit me specialistët dhe ndjekjes së përditshme të punëve. Kjo përvojë kërkon aftësinë për të mësuar pa u shkëputur nga detyrimet që ke marrë përsipër.

Një ndërmarrje ndërtimi private biznesore rritet bashkë me kërkesat që duhet të përballojë, sepse shtimi i mjeteve kërkon mirëmbajtje e personel të përgatitur; shtimi i projekteve kërkon organizim dhe kontroll; zgjerimi në një fushë tjetër kërkon njohuri të tjera. Në këtë proces, drejtuesi duhet të kuptojë se ku mund të vendosë vet dhe ku duhet të dëgjojë dijen e profesionistit.

Pikërisht këtu ndalen disa nga autorët që kanë shkruar për Ram Gecin si një sipërmarrës i suksesshëm. Ata përmendin këmbënguljen, përcaktimin e përparësive dhe interesimin e tij për hollësitë e punës. Në portretin që e ndërton Demaliaj, dita e sipërmarrësit lidhet me objektiva konkrete, me ndjekjen e zbatimit dhe me rishikimin e asaj që ka mbetur pas. Kjo e afron figurën e tij me procesin e përditshëm që prodhon rezultatin.

Nga fillimet e kompanisë së tij te sipërmarrjet infrastrukturore madhore, si në Rrugën e Kombit, në Unaza e Tiranës, etj. dhe më pas – te investimet në hoteleri elitare, shfaqet një zgjerim i fushës së veprimit të tij në fushat e biznesit. Çdo hap ka kërkuar burime dhe aftësi të reja. Për Ram Gecin, shkolla e sipërmarrjes ka vazhduar brenda vet punës: duke marrë përsipër një detyrë, duke mbledhur njerëzit e duhur dhe duke qëndruar pranë saj deri në përfundim.

Rrugët dhe urat që afrojnë njerëzit

Në hartën e punëve që përmenden në shkrimet për kompaninë “Geci”, një nga kompanitë më të njohura në Shqipëri e Rajonin Ballkanik, gjenden segmente të Rrugës së Kombit, rruga Kukës-Krumë, Dragobi-Valbonë, punime në drejtim të Voskopojës, ura e Gomsiqes dhe ndërhyrje rikonstrukturore në rrjetin rrugor kryeqytetas të Tiranës etj. etj. Kjo shtrirje e ka bërë emrin e kompanisë së tij, të njohur për udhëtarë e banorë të krahinave të ndryshme. Secili e lidh atë me një vend dhe me një nevojë konkrete.

Sigurisht, në një rrugë malore e alpine, puna përballet me terrenin, me ujërat dhe me motin. Pas projektit vijnë matjet, gërmimet, veprat mbrojtëse e shtresat rrugore. Për udhëtarin, të gjitha këto përmblidhen në mundësinë për të mbërritur ma lehtë, ndërsa për banorin, rruga hyn në përditshmëri jetësore përmes shkollës, shërbimit shëndetësor, tregut dhe lidhjeve me familjarët.

Dëfrim Cani e sheh këtë marrëdhënie si një komunikim qytetar përmes veprës. Ai tregon se nuk e kishte takuar personalisht Ram Gecin, por e njihte punën e sipërmarrjes së tij në hapësirat ku kishte udhëtuar. Është një dëshmi me peshë në këtë portret: njohja vjen nga përdorimi i veprës, nga ajo që njeriu sheh dhe përjeton në jetën e zakonshme.

Në një shkrim timin, vite ma herët, e kam quajtur Ram Gecin “Njeriu i Autostradave”. Ky emërtim buron nga prania e tij në ndërtimin e infrastrukturës rrugore, edhe autostradore, kombëtare shqiptare. Brenda tij duhet lexuar edhe puna e inxhinierëve, e drejtuesve teknikë, e makineristëve dhe e punëtorëve. Një segment rrugor e mban gjurmën e një përpjekjeje të përbashkët, të organizuar nën përgjegjësinë e sipërmarrjes.

Lidhja Dragobi-Valbonë e të tjera në Veriun Alpin Shqiptar, ka një afërsi të veçantë me frymën alpine të këtij portreti për Ram Gecin. Ajo të çon në një trevë ku natyra, banorët dhe mikpritja janë pjesë e së njëjtës përvojë. Çdo rrugë që afron vizitorin e turistin me malet alpine sjell edhe përgjegjësi për mënyrën si zhvillohet turizmi alpin e malor. Në këtë pikë, puna infrastrukturore e Ram Gecit takohet me pyetjet që shtrojmë për të ardhmen e krahinave tona malore alpine

Drejtuesi mes bashkëpunëtorëve

Dihet se pas emrit të një kompanie qëndrojnë njerëz me profesione, përvoja dhe përgjegjësi të ndryshme. Në rastin e Ram Gecit, materialet i përmendin vazhdimisht stafin teknik dhe punonjësit si pjesë të domosdoshme të arritjeve. Kjo e bën më të plotë figurën e sipërmarrësit Ram Geci, sepse aftësia drejtuese provohet në mënyrën se si bashkohen përpjekjet e të tjerëve dhe si mbahen në një ritëm pune.

Dëfrim Cani, në një portretizim të tij, i përshkruan kapacitetet mekanike dhe ekipin njerëzor që i vë ato në shërbim të projekteve. Dr. Demaliaj, në një material tjetër, sjell të dhëna për qindra punonjës dhe një grup drejtuesish teknikë. Shifrat u përkasin kohëve kur janë shkruar këto dëshmi; kuptimi i përbashkët i tyre është se sipërmarrja ka kërkuar një organizim të gjerë, përtej mundësive të një individi të vetëm.

Në marrëdhëniet me njerëzit, Demaliaj e përshkruan Ram Gecin si dëgjues të vëmendshëm, me të folur të qetë dhe me aftësi për të krijuar afërsi. Sipas tij, ai interesohet për mendimin e bashkëpunëtorëve dhe i vlerëson sipas aftësive. Ky përshkrim lidhet me një nevojë të zakonshme të çdo pune të madhe: drejtuesi duhet të marrë në kohë informacionin e saktë dhe punonjësi duhet të mund ta thotë atë hapur e qartë.

Një hollësi domethënëse shfaqet në rrëfimin për hotelin e ri në qendrën kryesore të Tiranës kryeqytet. Autori përmend vështirësi në gjetjen e specialistëve për punime të veçanta dhe nevojën për të riplanifikuar afatet. Këtu portreti fiton besueshmëri njerëzore. Edhe një sipërmarrës me përvojë përballet me pengesa; mënyra si kërkon zgjidhje tregon më shumë sesa një paraqitje pa vështirësi.

Njeriu që drejton ndërtime mëson të llogarisë kohën, materialet dhe koston. Ai duhet të njohë edhe mundësitë e njerëzve. Në dëshmitë për Ram Gecin, kjo marrëdhënie zë vend të dukshëm. Përkushtimi i stafit të Hotel Tirana International  gjatë veprimtarive kulturore të shumta e përditore, i vënë në dukje miradije e vlerësimi nga organizatorët, na lejon të shohim se puna e drejtuesit vazhdon te sjellja dhe përgjegjësia e bashkëpunëtorëve të tij.

Mikpritja në zemër të Tiranës

“Tirana International Hotel & Conference Centre” është një nga vendet ku puna e Ram Gecit ka marrë një formë të afërt për publikun shqiptar të gjithkahshëm dhe për të huajt prej gjithkundit. Në qendër të kryeqytetit shqiptar, hoteli njihet prej kohësh e gjerësisht edhe si “15-katëshi”. Për shumë nga autorët e materialeve shkrimore të publikuara në media tradicionale e sociale, emri i Ram Gecit lidhet me qëndrime, takime e veprimtari ku kanë qenë pjesëmarrës. Kështu, ndërtesa hotelore hyn në kujtesën e njerëzve përmes ngjarjeve që ka mikpritur aty.

Hoteleria kërkon një përkujdesje të ndryshme nga kantieri ndërtimor. Këtu puna shihet në pritjen e vizitorit, në pastërtinë e dhomës, në përgatitjen e sallës dhe në zgjidhjen edhe të një kërkese të vogël. Gjithçka duhet të funksionojë në çastin kur nevojitet. Përvoja e drejtimit provohet çdo ditë përballë njerëzve që vijnë me pritshmëri e nevoja të ndryshme.

Në shkrimet e Ibrahim Hajdarmatajt përmenden mjediset e hotelit si hapësira të veprimtarive akademike, diplomatike dhe kulturore. Përmes tyre, sipërmarrja hoteliere  lidhet me jetën publike të qytetit metropolitan, të Shqipërisë Natyrale, të Rajonit Ballkanik e kudo tjetër në hapësira globale. Një sallë merr kuptim nga njerëzit që ulen në të dhe nga fjala që shkëmbejnë: një libër që promovohet, një çështje që diskutohet, një përvojë që ndahet me të tjerët.

Mustaf Abazi, në shënimin e janarit 2022, rrëfen vizitën te kompania “Geci” dhe te mjediset e zgjerimit të hotelit të ri “InterContinental”. Në bisedën e tij me Ram Gecin, vend kryesor zënë investimet dhe projektet për Shqipërinë. Është ky këndvështrimi i një përfaqësuesi të biznesit të Diasporës, që e vlerëson sipërmarrjen edhe përmes lidhjes me vendin e origjinës dhe mundësive që ajo krijon këtu me shembullin e Ram Gecit për të ba Shqipërinë sa ma të bukur me hotelet e saj kryeqytetas, me rrugët e saj (inter)urbane.

Për ne, që merremi me librin, gazetën dhe organizimin e takimeve e kuvendeve, një mjedis mikpritës ka vlerë të drejtpërdrejtë. Ai u jep mundësi njerëzve të mblidhen dhe iu krijon kushte ta zhvillojnë bisedën me dinjitet, sikurse në veprimtarinë tona ndërkombëtare “Takimi i Madh i Tiranës, 2023” me mbi 300 të ftuar nderi deri edhe nga Amerika e Australia. Në këtë përvojë të përsëritur mbështetet edhe cilësimi i Ram Gecit si mikpritës. Është një cilësi që merr përmbajtje te dera e hapur, te puna e stafit dhe te kujdesi për veprimtarinë që zhvillohet brenda hotelit të tij, në sallat nga ma të mirat në Shqipëri e Rajonin Ballkanik e kontinental europian.

Guximi për të hyrë në një përmasë tjetër

Zgjerimi i kompleksit hotelier dhe projekti i lidhur me emrin “InterContinental” përbëjnë një kapitull të rëndësishëm në materialet shkrimore e ekranore për Ram Gecin.

Në kronikën televizive të gazetares Nertila Dosti, të 5 korrikut 2022, përshkruhet nënshkrimi i Marrëveshjes së Bashkëpunimit mes “Geci Group” dhe përfaqësuesve të markës ndërkombëtare hoteliere. Ngjarja paraqitet si hap i guximshëm drejt një niveli tjetër të shërbimit hotelier në Tiranë.

Në atë kronikë, Ram Geci shpreh shpresën për rezultate pozitive dhe për risinë që projekti do të sillte për kryeqytetin. Në fjalën e tij ndihet përgjegjësia e investitorit që ka marrë një vendim të madh dhe pret ta shohë të realizuar sa ma shpejt e sa ma mirë. Qëndrimi është i lidhur fort e mirë me punën përpara, me atë që duhet ndërtuar dhe vënë në funksion plotor e meritor.

Materialet e Dr. Demaliajt e trajtojnë më tej këtë investim, duke përmendur zgjerimin e kapaciteteve pritëse dhe të konferencave, ku në to projekti përshkruhet me dhoma e suita, salla të madhësive të ndryshme dhe shërbime për qëndrimin e vizitorëve e turistëve, si dhe të ndërmarrësve të veprimtarive të ndryshme akademike, diplomatike, kulturore. Këto janë të dhëna të paraqitjes së projektit në shkrimet përkatëse, të cilat tregojnë përmasën e angazhimit që sipërmarrësi Ram Geci ka zgjedhur të marrë përsipër në rrugëtimin e tij lartësor.

Një investim i tillë e lidh godinën me jetën që pritet të zhvillohet brenda saj. Konferencat sjellin pjesëmarrës, shërbimet kërkojnë profesionistë dhe çdo vizitor krijon një përshtypje për qytetin ku është pritur. Në këtë kuptim, interesi i sipërmarrësit takohet me interesin e Tiranës kryeqytetase për të ofruar kushte të mira mikpritjeje.

Në portretin e Ram Gecit, guximi për të investuar shoqërohet me këmbënguljen për të ndjekur zbatimin. Dëshmia për vonesat dhe kërkimin e specialistëve e vendosë këtë ambicie në terrenin e vërtetë të punës. Projekti kërkon vendime të vazhdueshme, durim dhe përshtatje. Këtu shohim një njeri që, edhe pasi ka ngritur një sipërmarrje të njohur, vazhdon të marrë përsipër detyra që i kërkojnë të mësojë dhe të punojë ma tej, ma shumë, ma lart.

                               Prilli i ndihmës për Vendlindjen             

Në fillim të prillit 2020, kur Pandemia famëkeqe e kishte vështirësuar keqas jetën e përditshme, ndihma e Ram Gecit mbërriti te familjet e Bytyçit dhe të Berishës së Brigjeve. Dëshmitë e Ibrahim Hajdarmatajt dhe shkrimet e mia për atë kohë të jashtëzakonshme i përmendin rreth 300 pako me ushqime dhe produkte të kujdesit shtëpiak. Çdo pako kishte një vlerë të raportuar prej 4 mijë lekësh të reja.

Në to gjendeshin miell, vaj, sheqer, oriz, makarona dhe artikuj të tjerë të nevojshëm. Shpërndarja e përfshiu Pacin, Viliqin, Vladin, Çorrajt, Zherkën, Kepenekun, Zogajt e Prushin, si dhe Berishën e Brigjeve. Në shkrimet e kohës përshkruhet bashkëpunimi me Bashkinë e Tropojës dhe me komisionet vendore për t’i çuar pakot te familjet trojenike alpine.

Kujtim Hajdarmataj e kujton porosinë që ndihma të shkonte në çdo familje që jetonte në Bytyç e Berishë. Kjo hollësi tregon shtrirjen e mendimit të donatorit: të mos mbetej asnjë shtëpi jashtë vëmendjes në një kohë pasigurie pandemike kritike. Në një krahinë me vendbanime të shpërndara, përkujdesja provohet edhe nga rruga që bën ndihma për të mbërritur në derën e fundit.

Në të njëjtën periudhë, sipas materialeve, kompania “Geci” dha edhe 100 pako të tilla për familje në nevojë në territorin e Bashkisë së Matit. Ky veprim e zgjeron hartën e solidaritetit humanitar të Ram Gecit edhe përtej vendlindjes së tij. Nevoja e njeriut u bë arsye e mjaftueshme për t’iu gjendur pranë, edhe kur mungonte lidhja e drejtpërdrejtë e krahinës apo e fisit.

Në rrëfimet për ato ditë kanë mbetur urime nga përfituesit dhe bashkëvendasit. Ata e  falënderojnë Ram Gecin, kujtojnë prindërit e tij dhe i urojnë shëndet familjes. Kjo është gjuha me të cilën komuniteti e përkthen ndihmën në mirënjohje. Pakot u përdorën për nevojat e përditshme; kujtimi i njeriut që iu gjend pranë mbeti ma gjatë. Në portretin e tij, prilli 2020 është një dëshmi e qartë e humanizmit të ushtruar në kohën kur kishte më shumë nevojë për të.

Shkolla dhe festat e kujtesës

Ndër kontributet për të cilat gazetari e mësuesi veteran bytycas, Ibrahim Hajdarmataj, e vlerëson Ram Gecin, është mbështetja për rikonstruksionin e shkollës së mesme të Pacit, kryeqendra e sotme e Njësisë Administrative Bytyç. Për ish-nxënësin e saj, Ram Geci, kthimi te shkolla përmes një pune të dobishme ruan një lidhje me formimin e vet. Për nxënësit që vijnë më pas, përfitimi është i përditshëm: një mjedis më i përshtatshëm ku zhvillohet mësimi.

Një shkollë në një krahinë alpine lidhet ngushtë me jetën e komunitetit, sepse aty takohen brezat dhe ruhen kujtime që vazhdojnë edhe pasi nxënësit shpërndahen në qytete e vende të tjera. Mbështetja që Ram Geci i ka dhënë asaj tregon se lidhjen me vendlindjen e ka kthyer edhe në kujdes për ata që vazhdojnë të rriten atje.

Një tjetër hapësirë e kësaj marrëdhënieje është “Festa e Bjeshkëve” në Sylbicë të Bytyçit. Materialet shkrimore e përmendin sponsorizimin e dekorit, programit dhe drekës për pjesëmarrësit. Ibrahim Hajdarmataj veçon Festën e 4 gushtit 2021, ku mblidheshin bjeshkatarë alpinë, banorë nga vrrini dhe të ardhur nga Diaspora. Këtu kontributi merr kuptimin e mundësisë për t’u takuar sërish.

E njëjta frymë shfaqet në mbështetjen për “Festën e Bytyçit” në Dajt, të lidhur me Plisin e Bardhë dhe traditat e vendlindjes. Vendi i takimit ndryshon, por njerëzit marrin me vete kujtesën, këngën dhe mënyrën e të nderuarit të mikut. Në këto veprimtari traditore e kombëtare, brezat e rinj mund të njohin bashkëvendasit dhe të dëgjojnë historitë që përndryshe mbeten brenda familjeve.

Kontributi për shkollën dhe ai për Festën në Dajt të Tiranës apo Sylbicë të Bytyçit kanë një afërsi të natyrshme. Të dyja mbajnë gjallë lidhjen mes brezave. Njëri u shërben dijes dhe përgatitjes, tjetri i jep hapësirë kujtesës dhe gëzimit të përbashkët. Ram Geci, në dëshmitë e njerëzve të Bytyçit, del si mbështetës i të dyjave. Kjo e shpjegon afërsinë me të cilën flasin për të: e kanë parë pranë nevojës së përditshme edhe pranë ditës kur krahina mblidhet për të festuar.

Përkrah librit dhe veprimtarive…

Më  janar dhe në gusht 2025 , në sallën «Akernia» të Tirana International Hotel, u zhvillua veprimtaria «Takim me shkrimtarin tonë, Besnik Mustafaj», organizuar nga Shoqata “Tropoja” me kryetar Prof. Dr. Ing. Adil Neziraj dhe promovimi madhor i veprës “Dr. Ibrahim Rugova – Arkitekti i Pavarësisë së Kososvës”- organizuar nga Shtëpia Botuese “Jalifat Publishing” me pronar e drejtor personalitetin e shquar Ramiz Tafilaj në Hjuston të Teksasit (SHBA). Në shkrimiet e mia për ato ditë kam shënuar praninë e mbi 300 të ftuarve në secilën prej tyre dhe mbështetjen e Ram Gecit për sallën e shërbimet që e bënë të mundur takimin në atë formë elitare panshqiptare.

Kujtoj përgatitjen e mjedisit, pajisjet për paraqitjet, mikrofonat, kujdesin teknik dhe përkushtimin e personelit. Për organizatorin, këto janë pjesë thelbësore të mbarëvajtjes së një veprimtarie. Kur funksionojnë si duhet, fjala e shkrimtarit dhe vëmendja e pjesëmarrësve zënë vendin që u takon. Mbështetja e sipërmarrësit hyn kështu në shërbim të takimit mes krijuesit dhe lexuesit.

Dr. Skënder Demaliaj sjell edhe dëshminë e promovimit të 20 librave të tij në këtë hotel. Së bashku me ndihmën për botime të tjera, këto raste tregojnë një interesim të përsëritur për jetën kulturore. Libri ka nevojë për autorin dhe lexuesin, por ka nevojë edhe për njerëz që ndihmojnë të shtypet, të paraqitet dhe të mbërrijë te publiku.

Me dhjetra botues e krijues përgjatë çdo viti shprehin mirënjohjen për mundësitë elitare e humanitare që të ofron Ram Geci me shpirtmirësinë e tij për njerëzit e letrave, për veprat e tyre librore, për veprimtaritë e tyre promovuese.

Një interesim të lartë e kemi pas edhe ne, si “Gazeta e Alpeve”, në organizimin e veprimtarisë ndërkombëtare “Takimi i Madh i Tiranës, 2023” dhe po manifestohet edhe në përgaditjet për “Konventa Ndërkombëtare Alpine” (“Alpet e Malet në Shek. XXI”, me tematikë për bashkëpunimin dhe integrimin europian, rajonal e ndërkufitar, diplomacinë alpine, trashëgiminë kulturore, mjedisin dhe biodiversitetin; zhvillimin dhe turizmin e qëndrueshëm; komunitetet malore e alpine dhe rininë; ndryshimet klimatike dhe mbrojtjen nga fatëkeqësitë natyrore; bujqësinë, blegtorinë dhe ekonominë alpine e malore; ujërat, pyjet dhe burimet natyrore; shkencën, edukimin dhe inovacionin bashkëkohor për Alpet dhe Malet.

Në këtë mënyrë, bujaria e Ram Gecit merr edhe trajtën e një shërbimi për leximin dhe komunikimin mes komuniteteve.

Ura me Gjakovën dhe Diasporën

Në tetor 2023, nga Gjakova, Halil Ahmeti – veteran i arsimit kombëtar në Kosovë e Shqipëri, veteran i Luftës së Kosovës, piktor, publicist, ish deputet, veprimtar i shquar, i përcolli Ram Gecit një falënderim në emër të Shoqatës “Drini, Gjakovë-Shkodër”. Në atë shkrim ai rendit raste konkrete të mbështetjes dhe kujton lidhjen e sipërmarrësit me shoqatën, ku mban cilësimin ”Anëtar Nderi”. Dëshmia na çon përtej kufirit, në një hapësirë marrëdhëniesh që ka vazhduar ndër vite.

Ahmeti i përmend 10 abonime dhuratë në “Gazeta e Alpeve” për shoqatën e tyre në Gjakovë të Repubikën e Kosovës. Krahas tyre, kujton mbështetjen për përvjetorin e pestë të themelimit, Festivalin  “DriniFest” dhe Katalogun “8 vjet punë dhe përkushtim i Korridorit Adriatik-Alpe”. Secili prej këtyre kontributeve lidhet me një nevojë të veçantë të veprimtarisë kulturore dhe shoqërore.

Një detaj tjetër është akomodimi treditor në Tirana International Hotel i pesë anëtarëve të shoqatës, pjesëmarrës në Festivalin “Imazhi Shqiptar”. Mikpritja këtu ka një rezultat të qartë: u krijon kushte njerëzve të jenë të pranishëm në një veprimtari larg vendbanimit të tyre. Shpesh, pikërisht këto shërbime praktike, e bëjnë të mundur pjesëmarrjen dhe vazhdimin e bashkëpunimit.

Fjalët e Halil Ahmetit mbajnë edhe ndjesinë e afërsisë së Kosovës dardane me Shqipërinë. Ai e vlerëson ndihmën si shenjë, se shoqata e tyre mbetet e lidhur me vendlindjen e Ram Gecit dhe me shtetin amë. Përmes këtij këndvështrimi kuptojmë se një kontribut financiar mund të përjetohet edhe si përkatësi, si vëmendje që vjen nga ana tjetër e kufirit shtetëror.

Në shënimin e Mustaf Abazit shfaqet një tjetër lidhje, ajo me botën e biznesit të Diasporës Shqiptare në Gjermani. Vizita dhe biseda e tij me Ram Gecin për investimet e projektet sjellin interesimin e shqiptarit që jeton jashtë për atë që ndërtohet në Atdhe. Nga Gjakova te Diaspora, portreti i Ram Gecit zgjerohet me marrëdhënie konkrete dhe me dëshmi njerëzish që e njohin kontributin e tij në rrethana të ndryshme. Kjo është një hapësirë ku emri i Ram Gecit udhëton bashkë me mirënjohjen që ka krijuar.

Ndera e mikpritësit dhe masa e njeriut

Më 4-5 dhjetor 2026, Konventa Ndërkombëtare Alpine do të mbledhin në “Tirana International Hotel & Conference Centre” pjesëmarrës të jetës publike, të kulturës, të dijes dhe të bashkëpunimit mes vendeve të Ballkanit Perëndimor e të Europës, nga Parlamenti Europian, Organizata Ndërkombëtare Botërore, Trupi Diplomatik, etj. Ram Geci do të jetë mikpritësi i këtij Takimi të Madh, sepse kjo veprimtari ndërkombëtare do të mbahet në mjediset e këtij hoteli në qendër të Tiranës, në sallën e bukur “Consortium”. Për Organizatorët, kjo marrëdhënie ka afërsinë që krijohet me njeriun i cili vë në dispozicion një mjedis ku fjala mund të shkëmbehet dhe njerëzit mund të njihen më mirë, punërat marrin lartësi, me apele e projekte në vazhdimësi.

Portreti i Ram Gecit, megjithatë, shtrihet në një kohë shumë më të gjatë. Ai fillon te Paci dhe familja, vazhdon me përvojën e punës, me themelimin e sipërmarrjes, me rrugët dhe hotelerinë. Përmban prillin e ndihmave, shkollën e vendlindjes, librat, festat në bjeshkë dhe lidhjet me Gjakovën. Etj. Këto ngjarje i japin përmbajtje vlerësimit që kemi për të sot.

Dr. Skënder Demaliaj ndalet shpesh te humanizmi dhe komunikimi. Ibrahim Hajdarmataj flet me mirënjohjen e bashkëvendasit që ka parë ndihmën të mbërrijë në trevën e shtëpitë e Bytyçit. Dëfrim Cani e njeh përmes veprave, Mustaf Abazi përmes takimit dhe projekteve, Halil Ahmeti përmes bashkëpunimit me shoqatën. Kronika e Nertila Dostit sjell një çast të rëndësishëm të investimit hotelier. Shkrimet e mia ruajnë kujtime nga ndihmat dhe jeta kulturore. Secili zë e ndriçon nga afër një anë të njeriut format madh bashkëkohor Ram Geci.

Prej këtyre dëshmive del një Ram Geci i lidhur me punën dhe me përgjegjësitë që ajo sjell. Arritjet e tij marrin vlerë edhe në përdorimin që gjejnë te të tjerët: te udhëtari që kalon rrugën, te punonjësi që ka një vend pune, te nxënësi i shkollës së Pacit dhe te familja që mori ndihmë në ditë të vështira.

Në fund, më kthehet urimi i vendlindjes. Është i thjeshtë dhe ka brenda kujtesën e punëve të mira:  “T’u rrittë ndera, o Ram Geci!”. Në faqet e këtij portreti kemi ndjekur disa prej arsyeve përse ai urim është thënë. Njeriu vazhdon punën; njerëzit mbajnë mend.

Tiranë, 1 nëntor 2026