VOAL

VOAL

Më 1 maj 1840 u lëshua pulla e parë postare në histori (video)

May 1, 2019

Komentet

Parlamenti i 1991-shit: Pronat, Ligji 7501 u kalua pa votimin final

 

[callout]Legjislatura e 12: Parlamenti i dalë pas zgjedhjeve të 31 marsit të vitit 1991 kishte gjithsej 250 deputetë. Përbërja politike në Parlament ishte:

“Omonia” – Pesë deputetë

Partia Socialiste – 170 deputetë

Partia Demokratike – 75 deputetë

8 ditë – Periudha e diskutimeve të Ligjit të famshëm 7501 zgjati 8 ditë diskutime dhe debate në seancën e Parlamentit, e cila nisi më 11 korrik dhe mbaroi më 19 korrik

350 diskutime – Vetëm në tri ditët e para pati mbi 350 fjalime dhe ndërhyrje të shkurta në Parlament gjatë diskutimit të projektligjit të debatueshëm

Qeveria e Stabilitetit – Qeveria e Stabilitetit kishte në përbërje emra të propozuar nga Partia e Punës dhe Partia Demokratike. Kryeministër i saj ishte Ylli Bufi

Kastriot Islami – Parlamenti i asaj kohe drejtohej nga Kastriot Islami. Ai u zgjodh deputet nga lista e Partisë së Punës dhe Frontit Demokratik

Aleksandër Meksi – I zgjedhur nga PD, Meksi u caktua në postin e zëvendëskryetarit të Parlamentit. Meksi mbajti peshën kryesore të kalimit të Ligjit 7501[/callout]

Dossier/Si ndryshoi teksti i draftit, Azem Hajdari i kërkon PD-së të tërhiqet. Gjithçka ndodhi në 8 ditët e diskutimit

Procesverbali i 11-19 korrikut 1991. Ligji “Për Tokën” shqyrtohet dhe miratohet në kaos

Ylli Pata / Bledar Hoti

 

Dy muaj pasi ishte krijuar qeveria e stabilitetit, e drejtuar nga Kryeministri Ylli Bufi, në korrik të ’91, në Parlament paraqitej projektligji që do të përcaktonte themelin e pronës bujqësore në Shqipërinë e sapodalë nga periudha e egër e komunizmit. Sot, pas 23 vitesh, ai është një nga ligjet bazike të Republikës dhe megjithatë më i kontestuari. Është më i mbrojturi politikisht dhe realisht më i pazbatuari. Por përveç kësaj, Ligji 7501 “Për tokën bujqësore”, është miratuar nga Kuvendi më 19 korrik të vitit 1991 pa respektuar në mënyrë rigoroze procedurat parlamentare, me të cilat duhet kaluar, shqyrtuar dhe miratuar çdo draft ligjor. Edhe pse 23 vjet me vonesë, kjo mund të vihet re shumë mirë në procesverbalin e seancave plenare maratonë të korrikut të vitit 1991, të cilat janë drejtuar nga Aleksandër Meksi, në atë kohë nënkryetar i Kuvendit të dalë nga zgjedhjet e para të lira, ato të 31 marsit të 1991-shit.

Sipas procesverbalit zyrtar të seancës plenare, i cili është i vetmi dokument autentik arkivor, Ligji 7501 është shqyrtuar, diskutuar dhe miratuar kuturu, duke u votuar në mënyrë “fshatçe” pa përcaktuar apo shënuar numrin e votave që ka marrë në fillim në parim, më pas të 27 neneve e Ligjit 7501, ndërkohë që ajo që është më e rëndësishme dhe që përbën faktin më skandaloz, ligji që ndau tokat e shqiptarëve nuk është votuar në tërësi, çka përbën një shkelje të rëndë ligjore dhe kushtetuese. Sipas praktikës parlamentare, Rregullores së Kuvendit të asaj kohe, drafti në seancë votohet në parim, nen për nen dhe më pas në tërësi. Shkelja e rëndë faktohet në procesverbalin zyrtar të seancës plenare të miratuar të datave nga 11-19 korrik, të cilin “Shqip” e disponon të plotë. Në të nuk ka asnjë rresht apo shifër për votat që Ligji 7501 mori në tërësi.Konkretisht, diskutimi i ligjit për tokën ka nisur më datën 9 korrik, por në arkivin e Kuvendit mungojnë dy ditë nga procesverbali, përkatësisht datat 9 dhe 10, çka në fakt thellon skandalin për këtë ligj të rëndësishëm, pasi nuk është i plotë dokumenti autentik zyrtar që vërteton atë që ndodhi në diskutimin, shqyrtimin dhe miratimin e Ligjit 7501. Në 311 faqe material arkivor, jepen etapat e diskutimit maratonë të draftit të 7501-shit, paraqitur nga qeveria e “Stabilitetit”, e drejtuar nga Ylli Bufi, e mbajtur në këmbë falë një koalicioni të madh ndërmjet Partisë Socialiste dhe Partisë Demokratike.

Qeveria paraqiti një variant në Kuvend për ndarjen e tokës në përdorim, i cili më pas ndryshon gjatë diskutimeve pas kundërshtimit të fortë të grupit parlamentar të Partisë Demokratike. Socialistët, në të gjitha ditët e diskutimit u shprehën kundër dhënies në pronësi pa u bërë reforma fondamentale e tokës e në veçanti miratimi i Kushtetutës, i cili duhet të përcaktojë në mënyrë restriktive qëndrimin mbi tokën bujqësore dhe pronën private në veçanti. Por në dy ditët e fundit, me ndërhyrjen e Kryeministrit Bufi dhe kreut të PS-së, Fatos Nano, teksti ndryshon dhe në mënyrë të rrufeshme termi “përdorim” kthehet në “pronësi”, pa u konsultuar paraprakisht. Çështja shkakton paqartësi te  deputetët socialistë, të cilët në fund vihen të votojnë në mënyrë kaotike pa e ditur se si dhe pse. Dhe ç’është më e rëndësishmja, edhe procedura degradoi duke vënë në dyshim legjitimitetin e këtij ligji, i cili edhe pse i hyrë në fuqi që prej 23 vjetësh, ende nuk është zbatuar në të gjithë territorin, ndërkohë që aty ku është zbatuar është bërë “fshatçe” ashtu siç dhe u miratua, pa një praktikë të saktë ligjore dhe procedurë standarde.

“Toka në përdorim”

Ditët e nxehta të korrikut shoqëroheshin me debatet të zjarrta të deputetëve të të dyja kaheve dhe dukeshin se paralajmëronin katastrofën me pronën që pas rrëzimit të sistemit të sistemit komunist, kishte mbetur “jetim”. Ajo çfarë do të ndodhte pas 23 vitesh, kaosi dhe amullia me pronat jepet si një pasqyrë në debatin 8-ditor të korrikut. Vetëm në shqyrtimin në parim dhe për nenin 2 dhe 8 pati mbi 350 diskutime të deputetëve. Në një kohë që Kuvendi gjithsej kishte 250 parlamentarë. Sipas procesverbalit zyrtar, drafti që qeveria solli në Kuvend parashikonte ndarjen e tokës në përdorim, për të bërë më vonë një ligj që do të rregullonte çështjen e pronës. Neni 2 i këtij drafti theksonte në mënyrë të qartë që “toka është pronë shtetërore dhe u jepet në përdorim personave fizikë dhe juridikë”. Deputetët e Partisë Socialiste e mbështetën fuqishëm këtë draft, duke u ndalur në dy pika kryesore: dhënia në përdorim dhe ndalimi i shitblerjes deri në zgjidhjen përfundimtare, të cilën disa e imagjinonin pas 10 vitesh disa më herët.

Bie në sy që shumë nga grupi parlamentar i madh socialist që dominohej nga drejtues bujqësorë lokalë apo specialistë agronomë e zooteknikë të kooperativave apo Ndërmarrjeve Bujqësore (NB-ve) që po jepnin shpirt apo po grabiteshin në atë verë të 1991-shit, argumentonin një ndarje toke për fshatarët dhe një administrim publik të kullotave, pyjeve dhe ujërave.

Ndërsa një numër i konsiderueshëm i deputetëve të Partisë Demokratike ishte për dhënien në pronësi të tokës, dy nga njerëzit më të rëndësishëm të saj, apo deputetët më me emër, kryetari i parë i komisionit nismëtar, Azem Hajdari, dhe arkitekti dhe poeti, Petraq Kolevica, kanë mbajtur diskutime jashtë rrymës, duke dhënë alarmin për shkatërrimin e territorit, alarme që në fakt u vërtetuan se ishin “profetike”.

Kështu, Kolevica me një fjalim të shkurtër apeloi që qeveria urgjentisht të ndalonte ndërtimet në bregdet për të parandaluar “masakrën” urbane që pasoi vitet.

Ndërsa, Azem Hajdari, në fjalimin e gjatë të përgatitur me kujdes i kërkoi Partisë Demokratike që të mos marrë pjesë në votimin e ligjit të ri për tokën dhe të mbajë një qëndrim pas kongresit të parë të saj që ishte i parashikuar në gusht, në të cilin duhej të vendosej një normë programore edhe për tokën. “Ne nuk duhet të ngutemi për këtë problem, sepse ky është dhe ligji që zgjidh problemin themelor të qenies pronar i tokës dhe i mjeteve të prodhimit në dispozicion të përpunimit të saj. Është detyra kryesore e ne të gjithëve që përfaqësojmë mendimin e popullit dhe jemi përfaqësuesit legjitimë të tij për këtë periudhë tranzitore, që ta shikojmë me shumë kujdes këtë projektligj, që ka të bëjë me vendosjen e qetësisë e të stabilitetit, që ka të bëjë me vendosjen e ligjshmërisë e të përmirësimit të të gjithë jetës, me qëllim që Shqipëria të futet e nderuar, ashtu siç i takon, në Europën e qytetëruar”, thekson Hajdari në fjalën e tij. Themeluesi i PD-së dhe kreu i komisionit nismëtar të saj, i drejtohet Berishës dhe drejtuesve të partisë së tij: “I propozoj Partisë Demokratike, e cila është në fazën e marrjes formë të një kongresi të saj, pa tërhequr mendimet nga seksionet, pa tërhequr të gjitha ato projekte dhe pa bërë një projekt të qartë, mbi zhvillimet në perspektivë të bujqësisë shqiptare, të tërhiqet deri mbas kongresit dhe të mos marrë pjesë në votim, ku do të kihet parasysh ruajtja e pronës shtetërore mbi tokën. Gjithashtu, u propozoj deputetëve, duke njohur tri specifikat e familjeve fshatare, fshatari që dha shumë tokë dhe u prek nga reforma, fshatari që mori dhe fshatari i mesëm, i  respektuan këto raporte dhe raporti pakicë-shumicë të ketë parasysh kompensimin dinjitoz të pakicës, jo sot, kur shteti është bosh, si rezultat i manovrave politike, por nesër ose pasnesër, kur Shqipëria të ketë një ringritje të ekonomisë dhe, më vonë, nëpërmjet faljes së kredive, të cilat do të stimulohen nga bankat e specializuara që do të ngrihen në fshat ose nëpërmjet dhënies së parave, pas një rritjeje të ekonomisë dhe raporti pakicë-shumicë të zgjidhet në shërbim të çështjes së madhe”.

Ndërkohë që zhvilloheshin seancat maratonë të diskutimeve pro dhe kundër dhënies së tokës në pronësi, negociatorët vazhdojnë përpjekjet për gjetjen e një konsensusi, edhe pse të vështirë. Në një nga seancat e diskutimeve, më datën 11 korrik, e merr fjalën Kryeministri i qeverisë së koalicionit PS-PD, Ylli Bufi, i cili propozon një formulim që shpreson të kënaqë palët. “Konkretisht, unë propozoj që një formulim i mundshëm do të ishte ky: ‘Në Republikën e Shqipërisë shteti t’u ndante tokën personave fizikë dhe juridikë’ dhe ligji të ngarkonte Këshillin e Ministrave që në kuadrin e reformës ekonomike të përgatiste një ligj për tokën. Do të isha i mendimit që një formulim  i tillë të diskutohet në grupet parlamentare dhe të gjendej një formulim i saktë rreth kësaj çështjeje themelore, për të cilën po diskutohet në disa seanca”. Por edhe të nesërmen vazhdon avazi i diskutimeve me dy qëndrime, PS për dhënien në përdorim, PD për dhënien në pronësi. Kryetari i Kuvendit i asaj kohe, Kastriot Islami, mbyll seancën e 12 korrikut dhe fton të hënën krerët e komisioneve dhe të grupeve parlamentare që të takohen në 07.30 të mëngjesit të 15 korrikut. Ndërsa seanca do të hapet në orën 18.00 të pasdites. Të hënën, kryeparlamentari Islami hap seancën duke iu drejtuar deputetëve: “Kryesia e Kuvendit Popullor, së bashku me kryetarët e grupeve parlamentare, ranë dakord që pas diskutimeve të shumta lidhur me projektligjin “Për tokën” të fillojnë nesër në orën 9.00 miratimin në parim, nen për nen dhe në tërësi të këtij ligji. Të gjithë deputetët duhet të marrin pjesë në këtë votim, meqenëse votimi do të bëhet nominal”.

Votimi

Edhe pse Islami shpalli të martën e 15 korrikut si datë seance, sipas procesverbalit, ajo nuk u zhvillua, pra nuk pa pasur Kuvend. Puna ka rifilluar të mërkurën, 17 korrik 1991 nën drejtimin e nënkryetarit, Aleksandër Meksi. Ai nis votimin e Ligjit 7501 “Për Tokën”, në fillim në parim. “Projektligji ‘Për tokën’ na është paraqitur i pari nga qeveria, për të cilin kemi dhe vërejtjet e komisionit. Përpara se të fillojë votimi, i cili në parim dhe për ndonjë nen të rëndësishëm dhe në tërësi do të bëhet nominal, dua të theksoj se në qoftë se grupet parlamentare kanë ndonjë gjë për të thënë, të bëhet zgjatja minimale e kohës. Ju lutem, të tria grupet”, thekson Meksi. Propozimet në sallë për ndarjen e tokës ishin: PD, ndarja e tokës sipas frymëve për personat fizikë që jetojnë në fshat, duke e privatizuar; PS toka pronë shtetërore t’u jepet në përdorim personave fizikë dhe juridikë që janë në fshat. I pari fjalën e merr kreu i PD-së, Sali Berisha, i cili kërkon që drafti i qeverisë “Bufi” të mos ketë precedencë në votim. Meksi e përkrah, e në fakt këtu qëndron gjithë kyçi i këtij votimi. Pasi drafti i komisioneve flet për privatizimin e tokës, ndërsa ai i qeverisë, për ndarjen në përdorim. Nis orientimi i votës…Kryetari i grupit parlamentar të PD-së, Neritan Ceka, thekson qëndrimin politik për të mbështetur variantin e Komisionit Parlamentar të Bujqësisë që e jep tokën në pronësi.

Këtë qëndrim e mbështet edhe grupi parlamentar i OMONIA-s(deputetëve të zgjedhur nga radhët e minoritetit grek), të cilët janë kundër variantit toka-pronë e shtetit, por kërkojnë të ndahet për frymë.

Kreu i grupit parlamentar socialist, Ismail Lleshi, bën thirrje për  të miratuar variantin e paraqitur nga qeveria. “Ideja themelore që paraqit qeveria për të ruajtur pronën shtetërore dhe për ta dhënë në përdorim momenti i dytë; njohja e së drejtës së fshatarit për të marrë në përdorim një tokë, për të qëndruar ekonomi individuale ose dhe për t’u organizuar. Aspekti i parë i pronësisë, për mendimin tim është gjykuar drejt nga qeveria, që të ruhet si pronësi shtetërore”, theksoi Lleshi në emër të grupit të PS-së. Pas këtij diskutimi, rinis sërish maratona e fjalimeve dhe e polemikave politike. Rexhep Uka, deputet i PD-së kërkon tërheqjen e draftit nga ana e qeverisë. Kryeministri Bufi kundërpërgjigjet duke kërkuar votimin e draftit. Pas një ndërprerjeje, Meksi nis seancën dhe thotë: “Rifillojmë seancën. Kryesia, qeveria që paraqet projektligjin ‘Për tokën’ dhe kryesitë e grupeve parlamentare janë të mendimit të fillojmë me votimin e nenit 2, që është në të njëjtën kohë votimi në parim”. Pra votohet neni 2 dhe jo 1, ndërkohë që nuk ishte kryer sipas procedurës votimi në parim i projektligjit 7501. Katër variantet e nenit 2 që ishte më i kontestueshmi dhe thelbësori ishin këta:

“Varianti i parë është propozimi i komisionit: ‘Toka është pronë e shtetit, personave juridikë dhe fizikë’. Varianti i dytë është propozimi i sotëm i qeverisë: ‘Shteti u jep tokën personave fizikë e juridikë. Këta gëzojnë të drejtën e pronësisë dhe të gjitha të drejtat që përmbahen në këtë në ligj. Ndalohet shitja dhe blerja e tokës’. Varianti i tretë, i sjellë në emër të Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, nga Lutfi Dautllari është: ‘Shteti u jep tokën të gjithë personave fizikë dhe juridikë. Këta gëzojnë të gjitha të drejtat mbi tokën, të cilat përmbahen në këtë ligj ndalohet shitja dhe blerja e tokës’. Varianti i katërt është varianti i tekstit bazë të projektligjit: ‘Toka në Republikën e Shqipërisë është pasuri shtetërore. Ajo u jepet për përdorim personave juridikë dhe atyre fizikë. Ndalohet shitja dhe blerja e tokës”. Meksi më pas shpall votimin nominal për nenin, por sërish nisin diskutimet… I pari sipas rendit alfabetik voton Abdi Baleta, i cili siç është shënuar në procesverbalin e seancës theksoi në deklarimin e votës: “Nuk kam votuar plotësisht se u shtuan dhe fjalë të tjera: “shitja dhe blerja e tokës”. A është pjesë përbërëse apo s’është?

Aleksandër Meksi – Po.

Abdi Baleta – “Në qoftë se është pjesë përbërëse, unë do të them këtë: votoj me kusht që shitja dhe blerja e tokës të ndalohet përkohësisht. Jam kundër shitjes dhe blerjes së tokës përgjithnjë”

Meksi thërret deputetin e radhës, Pavllo Bojaxhiun për të votuar. Këtu seanca sërish humbet fillin dhe rinisin diskutimet. Votimi rinis sërish. Deputeti Abdi Baleta, jurist me profesion, proteston: “Për çfarë votohet, s’e kuptoj! Unë votova një herë; tri herë do të votoj sot”? Seanca sërish futet në kaos. Në procesverbalin zyrtar të seancës plenare është shkruar kështu kronika: “Aleksandër Meksi: Unë lexova tani në fund, kjo është radha. (Fillon përsëri votimin nominal). Abdi Baleta për variantin e deputetit Lutfi Dautllari.

Abdi Baleta – Për atë e kam shumë thjesht, votoj kundër, prit të ngre dhe letrën.

Aleksandër Meksi – Pavllo Bojaxhiu. Ju lutem dhe me zë.

Përparim  Ruzi.

Gëzim Gurazi.

Kristaq Odriçani.

Fatos Zotkaj.

(Vazhdon votimi nominal, ndërkohë, dëgjohen dhe zëra nga salla)

A ka mundësi të rrini urtë? Kush flet, të thotë emrin që ta nxjerrim jashtë (Ndërkohë votimi ndërpritet). Ju lutem edhe një herë, me zë dhe me karton. Mundësisht të mos flasin të tjerët.(Fillon edhe njëherë votimin nga e para) Në këtë situatë, kryetari i grupit parlamentar i  Partisë Demokratike, Neritan Ceka, proteston: “Nuk marr pjesë në votim. Aleksandër Meksi – Abstenoni?

Neritan Ceka – Jo, e quaj të pavlefshëm këtë votim. Këtu nuk bëhet komedi me popullin”. Në procesverbal jepet e dhëna për votimin në parim të Ligjit 7501: “Aleksandër Meksi – (lexon deri në fund listën e deputetëve. Dëgjohen diskutime nga deputetët). Ju lutem, jemi në procesin e votimit. Kanë mbaruar diskutimet për këtë problem.

Rezultati: 106 vota pro, 52 kundër, 19 abstenime. Ky votim ishte i nenit 2 dhe njëkohësisht, ishte dhe për miratimin në parim të ligjit sipas këtij parimi bazë. Kalon ligji në parim. Pranohet, gjithashtu, edhe neni 2, sipas propozimit të Lutfi Dautllarit. Do të kalojmë te neni 1, nenin 2 e votuam, do të kalojmë te neni 3″. Pra është votuar në parim, si dhe për nenin 2 së bashku e më pas kalohet te neni 1 i ligjit “Për Tokën”.

Por ky votim, kontestohet hapur nga opozita, edhe pse ka përfunduar si procedurë. Kreu i PD-së, Sali Berisha, thekson: “Zoti Kryetar, kam një pyetje: Do të ketë votim për variantet e tjera të nenit 2, apo jo? I lutem Kryesisë të më sqarojë, se jam i paqartë. A do të ketë votim përsëri, apo do të mbetet në fuqi varianti famëkeq që u votua përpara”. Pra kërkohet rivotim, pasi Kuvendi ka kaluar variantin e dhënies në përdorim.

Kryetari i seancës, Aleksandër Meksi, deklaron: “Më kërkuat të zbatoj procedurat, mos më vini në pozitë të vështirë, ju lutem”. Në këtë situatë kaosi, kreu i grupit parlamentar të PD-së, Neritan Ceka, kërkon pushim për konsultim dhe nga ana tjetër u bën presion “skifterëve” të grupit të PS-së që ishin për variantin e parë. Ceka thekson se ata mund të përgatisin qeverinë e re, duke aluduar një prishje të koalicionit.

Pas pushimit, siç duket pasi është arritur një marrëveshje mes PD-së dhe PS-së, flasin liderët respektivë.

Sali Berisha – Zoti Kryetar, mendoj të votohet nominalisht se është votim historik.

Fatos Nano – Duke qenë një forcë politike e angazhuar realisht për stabilizimin e vendit dhe për mbështetjen e Qeverisë së Stabilitetit, mbështes propozimet e mëparshme, do të ishte një mesazh qetësie, sikur të bëhej me të gjithë kartonët ngritur njëherësh”. Të njëjtën gjë e kërkon edhe Kryeministri Bufi. Por votimi sipas procesverbalit bëhet nominal, edhe pse në kaos. Në dokument shkruhet: “Aleksandër Meksi – (Komunikon rezultatin e votimit nominal.) Pro 158, kundër 13, abstenime 24. (Duartrokitje)”

Seanca mbyllet dhe fillon më 15 korrik për votimin e nenit të parë.

Këtu dokumenti zyrtar nuk ka asnjë të dhënë sesa vota mori ky nen. Në procesverbal shkruhet: “Aleksandër Meksi – Ju lutem shumë tani!

Rexhep Uka, keni ju vërejtje? (Nuk ka.) Atëherë, kush është dakord për miratimin e nenit të parë, me këtë vërejtje të bërë nga komisioni? Kundër? Abstenim? Miratohet me shumicën e votave.

Nenin 2 e miratuam dje”. Sa është shumica? Në rregullore duhet doemos të dokumentohet numri i votave për secilin votim: pro, kundër apo abstenim. Te neni 3 nisin sërish diskutimet pa fund. Teksti i tij është: “Toka bujqësore u jepet në pronësi ose në përdorim personave juridikë a fizikë vendas pa shpërblim”. Seanca ndërpritet, fillon sërish bashkë me diskutimet e gjata. Situata është e paqartë, ndryshojnë formulimet shpejt e shpejt. Deputeti socialist, mjeku Ahmet Kamberi, bën thirrje për kujdes në formulim. Ai kërkon që të kihet parasysh që fshatarëve t’u ndahet edhe kullota apo zabeli, në mënyrë që të mos krijohet kaos në shpërndarjen e tokës, e cila nuk është vetëm bujqësore. Pas diskutimeve të pafund, bëhet edhe votimi i nenit 3, por sërish pa numër votash. Në procesverbal shkruhet: “Aleksandër Meksi -Në fund, propozimi i komisionit. Kush është për këtë, ju lutem! Toka bujqësore u jepet në pronësi ose në përdorim personave juridikë e fizikë vendas pa shpërblim”. Kundër? Abstenime? Miratohet me shumicë votash”.

E njëjta gjë për nenin 4, nuk ka numër votash, vetëm miratohet me shumicë. Po ashtu për nenin 5. Neni 6 diskutohet gjatë dhe drejtimin e seancës e merr Kryetari i Kuvendit, Kastriot Islami. Në procesverbal  citohet Islami që ka theksuar: “Miratohet neni 6”. Jo vetëm që nuk ka numër, por as fjala shumicë. Për nenin 7, Meksi që rikthehet në drejtim thekson frazën miratohet me shumicë votash. Për nenin 8 janë zhvilluar bisedime të gjata dhe është kërkuar të hiqet. Nuk ka asnjë të dhënë në procesverbal se si është votuar ky nen. Më tej vazhdohet me nenin 9. Edhe për këtë nen citohet Meksi të thotë frazën: “Miratohet”. Sërish s’ka numër votash. E njëjta gjë për nenin 10. Asnjë të dhënë për nenin 11 përveç frazës “miratohet me shumicë votash”. Për nenin 12 përdoret vetëm fraza “miratohet”. Neni 13 nuk ka asnjë të dhënë për miratimin. 14-a kalon me shumicë votash. Për nenin 15 sërish nuk ka asnjë të dhënë si është votuar. Gjatë diskutimit të këtij neni, Kuvendi boshatiset nga deputetët. Sipas Procesverbalit: “Një deputet – Zoti Nënkryetar, në sallë janë 109 deputetë. Unë mendoj të mos vazhdojmë në këtë mënyrë. Aleksandër Meksi – Në rregull. Sekretaria t’i numërojë; do të bëjmë apelin. Të dimë, kush mungon dhe nga cili grup janë. Kastriot Islami– Ju lutem, sekretaria, numëroni! Do të bëjmë apelin, dhe ta marrë vesh gjithë populli kush ikën nga mbledhja. Aleksandër Meksi – E dëshironi, në rregull. Neve nuk na ka shkuar në mend ikja. Ju lutem, sekretaria, sa veta janë në sallë? (Nga sekretaria jepet përgjigje që në sallë janë 105 veta). Kastriot Islami – 105 veta. Ju lutem, mbani qetësi! Aleksandër Meksi – Ju lutem, qetësi, e dimë që keni ndjenjën e humorit, ruajeni në lokalet e asaj pune. Kastriot Islami – Me qenë se shumica e deputetëve s’është e pranishme, duke i bërë thirrje popullit të gjykojë për të gjithë këta deputetë që mungojnë dhe kur vijnë bëjnë vetëm deklarata, po mbyllim seancën për të filluar nesër në orën 9.00″.

Seanca e radhës nis më 19 korrik. Meksi thotë që “Jemi te neni 16 më duket”. Pas diskutimeve të gjata në dokument përmendet fjala: Neni miratohet”. 17-a kalon sërish pa evidenca. Për nenin 18 procesverbali citon Meksin: “Ta saktësojmë, të mos merremi ne me redaktim. Kush është për ta miratuar? Kundër? Neni 19”. Pra asgjë nëse u miratua apo jo dhe me sa vota. Për 19-n, kreu është dokumentuar që vetëm miratohet. Për nenin 20, Meksi shton se është miratuar me shumicën e votave…21-shi nuk ka evidencë. Në fund të diskutimit të nenit citohet Meksi: “Ju mund të keni të drejtë për atë që keni ju në mendje. Gëzim Luli më thotë këtë. Nuk u bëj dot redaktim të gjithave. Ju më bëni një propozim të ri, ju lutem! Ju lutem kush është për ta miratuar këtë? Nuk miratohet”. Më pas vazhdohet me nenin 22. Procesverbali citon Meksin të thotë fjalën: “Miratohet sipas variantit që thamë…”. Neni 23? Vetëm fraza “miratohet”. Në nenin 24 situata hyn në kaos. Nisin diskutimet, kreu i PD-së, Sali Berisha, thotë: “Miratimi i ligjit “Për tokën” shënon një… (Ka reagim në sallë). Një minutë, kam vërejtje shumë, kam disa vërejtje të përgjithshme shumë të rëndësishme”. Ndërhyn Meksi: “Nuk kemi mbaruar me ligjin, ju lutem. Po dalin njerëzit”. Nisin diskutimet e zjarrta, Meksi ndërpret seancën dhe shpall gjysmë ore pushim. Më pas nisin diskutimet, në fund Meksi thotë që miratohet. Për nenin 25, kreu i Komisionit të Bujqësisë thekson të hiqet. Jemi te neni i fundit. Procesverbali citon Meksin: Neni 26, numërimi ndryshon, kuptohet. Sulejman Pepa – “Ky ligj hyn në fuqi menjëherë”. Duhet menjëherë ta bëjmë. Aleksandër Meksi – Kush është për ta miratuar nenin 26? Kemi miratimin në tërësi të ligjit. Kundër? I kam të shkruara radhët e kërkesës”.

Asnjë evidencë nuk jepet në procesverbalin zyrtar të seancës se sa vota ka marrë në tërësi Ligji 7501. Asnjë. Vota në tërësi është dhe ajo thelbësorja për kalimin e një ligji nga Kuvendi, ku duhet të shënohen me përpikëri të gjitha votat. Por sipas drejtuesve të Kuvendit “ligji për Tokën” ka kaluar dhe u takon fjalimeve ceremoniale. Në emër të grupit të PS-së flet Lutfi Dautllari: “Në emër të grupit të deputetëve të Partisë Socialiste dua të përshëndes Grupin Parlamentar të Partisë Demokratike dhe të “Omonia”-s që momentin historik të miratimit të ligjit “Për tokën” e kaluam me sukses të plotë. (Duartrokitje) Fshatari ynë, me këtë ligj të shumëpritur fitoi dhe garantoi përfundimisht, së pari, tokën që i takon dhe e punon. Abdi Baleta flet në emër të grupit të PD-së: Abdi Baleta “Falënderojmë për fjalinë e parë, por merita për këtë rast besoj, i takon grupit të Partisë Socialiste ose të ish-Partisë së Punës që hoqi dorë nga pronësia shtetërore mbi tokën dhe mbasi na lodhi shumë, u pajtua me ne për privatizimin. Faleminderit”! Kuvendi nis diskutimin për çështje të tjera, por deputetë të ndryshëm theksojnë se duhet ndërhyrë për çështjet e ndërmarrjeve bujqësore që u privatizuan një vit më pas nga qeveria e PD-së e dalë nga zgjedhjet e 22 marsit 1992.

Po sa vota mori ligji më i rëndësishëm pas Kushtetutës pas rrëzimit të komunizmit? Sa deputetë e votuan në tërësi Ligjin 7501 “Për Tokën?! Askush nuk do ta marrë vesh asnjëherë. Nuk ka asnjë dokument të shkruar për këtë…

148 Vjetori i Kongresit të Berlinit NGJARJA QË NDRYSHOI KAHUN E POLITIKËS SË EUROPËS Nga Jusuf Buxhovi

Kongresi i Berlinit i vitit 1878, i mbajtur nga 13 qershori deri më 13 korrik, paraqet një ngjarje të rëndësishme, meqë nga rrjedhat dhe vendimet e tij do të ndikohen realitetet shoqërore të kohës dhe ato historike në përgjithësi, të cilat do të marrin kahun e ndryshme të rëndësishme gjeostrategjike dhe gjeopolitike. Natyrisht se shkas për një zhvillim të tillë paraqitnin, në njërën anë, dobësimi i vazhdueshëm i Perandorisë Osmane, që nuk kishte si të përfundonte ndryshe veçse me rrënim dhe në tjetrën anë lindja e fuqive të reja, Gjermanisë dhe Italisë, që bënte të ruhej baraspesha e deriatëhershme ndërkombëtare.
Ky ekuilibër u prish sidomos pas fitores së Rusisë mbi Turqinë në vitin 1877 dhe pas nënshkrimit të ngutshëm të Paqes së Shën Stefanit, në mars 1878. Nëpërmjet krijimit të shtetit të Bullgarisë Rusia po fitonte pjesën më të ndjeshme të Ballkanit dhe po dilte në Mesdhe me çka po realizonte ëndrrën e kamotshme për depërtim të thellë në Ballkan dhe për një hegjemonizëm në këtë pjesë nevralgjike të Evropës, pikërisht aty ku historikisht zhvillohej ndeshja midis Perëndimit dhe Lindjes dhe në njëfarë mënyre edhe mbaheshin çelësat e gjeostrategjisë botërore.
Paqja e Shën Stefanit me ato që solli, dridhi me të drejtë që të gjitha fuqitë Evropiane, të cilat nuk kishin si të mos përqendroheshin kundër realiteteve që solli ajo në planin politik dhe diplomatik. Kështu, Anglia, e cila kishte depërtuar thellë në Lindjen e Mesme dhe që edhe më tutje kërkonte shtigje të reja tutje Indisë, me një paqe të tillë, siç ishte ajo e Shën Stefanit, e detyruar nga Rusët, shihte se po i rrezikoheshin interesat vitale, veçmas ato që i kishte përcaktuar Paqja e Parisit e vitit 1856 dhe status quoja e saj. Ndërsa, Austro-Hungaria dhe Italia, sidomos kjo e para, me krijimin e shtetit të madh bullgar në Ballkan, kishte frikë të madhe se mos Rusia, pas një traktati të tillë, po ua mbyllte dyert të tjerëve në këtë pjesë të Evropës.
Pra, përpos shumicës së popujve të Ballkanit, që ishin të pakënaqur me Traktatin e Shën Stefanit, edhe fuqitë e mëdha, në krye me Anglinë, iu kundërvunë vendimeve të tilla. Bile, dukej se nëse Rusia do të vazhdonte të ngulte këmbë se paqja e Shën Stefanit ishte fjala e fundit e saj, atëherë nuk mbetej tjetër përveçse një luftë e pashmangshme midis Anglisë dhe Rusisë, në të cilën do të përfshiheshin edhe të tjerët. Për këtë arsye, u shtrua nevoja e ngutshme e një takimi ndërkombëtar, ku fuqitë e mëdha do të bisedonin shtruar për të gjitha çështjet, para se këtë ta bënin armët. Në këtë drejtim, Gjermania u tregua më e angazhuara dhe pothuajse mori përsipër që të gjitha ndërmjetësimet nga ato të uljes së tensionimeve përmes përgatitjes së një kongresi të madh, ku përveç Rusisë dhe Perandorisë Osmane, Anglisë e Austro-Hungarisë, Italisë dhe Francës do të merrnin pjesë edhe përfaqësuesit e popujve, të cilët luftonin për pavarësi kombëtare si vezhgues. Bizmarku, që kishte bërë aq shumë për unitetin dhe prosperitetin e shtetit të ri gjerman, tashmë gjendej para një detyre tejet të rëndë, që t´i zbuste konfliktet në shpërthim e sipër midis fuqive të mëdha dhe në tjetrën anë, të minonte sa më shumë vendimet e Shën Stefanit, ku Rusia do të mbahej sa më larg Evropës, por që një gjë e tillë të arrihej pa ndonjë shqetësim të madh a luftë midis superfuqive.
Sipas shumicës së studiuesve të kohës, Gjermania ishte shteti më i përshtatshëm për ndërmjetësime të tilla, ndërsa Bizmarku politikani më energjik, i cili do të duhej të ndërmjetësonte midis paleve të elektrizuara.
Natyrisht se për të marrë një rol të tillë nuk ishte shumë lehtë, sepse, siç thotë Emil Ludvig, njëri ndër studiuesit më të mirë të Bizmarkut dhe të Kongresit të Berlinit, „Rrethanat atëbotë ishin të tilla që kërkonin një personalitet të fortë, i cili do ta gjunjëzonte në mënyrë diplomatike Rusinë dhe do të bënte që baraspesha e forcave prapë t´u shkonte për shtati atyre që ishin kundër Rusisë, gjë që e gjithë kjo duhej të bëhej me një diplomaci finoke. Këtë mund ta bënte vetëm Bizmarku“.
Kështu, periudha prej marsit të vitit 1878 e deri në qershor të po këtij viti, kur do të fillonte punimet Kongresi i Berlinit, nuk mund të ishte ndryshe përveçse përplot vlime diplomatike, ku përvijoheshin vijat e qarta të vendimeve që do të pasonin në Kongres. Bizmarku ishte figura kryesore e këtyre bisedimeve. Ky, me anën e kanaleve diplomatike bënte për-pjekje që t´i harmonizonte qëndrimet para se t’i fillonte punimet Kongresi. Nga të dhënat që mund të shihen, del se pas kërcënimeve të para të drejtpërdrejta midis Rusisë dhe Anglisë, që erdhën menjëherë pas nënshkrimit të Paqes së Shën Stefanit (në fund të marsit dhe në fillim të prillit) me ç´rast Rusia haptas hodhi poshtë propozimin e Anglisë për mbajtjen e një kongresi të ri pas Shën Stefanit, forcat e tjera përreth, si Austro-Hungaria dhe Franca filluan të ofronin rezoluta dhe propozime për kapërcimin e krizës që solli Paqja e Shën Stefanit. I njohur është, për shembull, propozimi i Austro-Hungarisë i 26 marsit të vitit 1878, që i ka bazat në Marrëveshjen e Rajhshtatit të vitit 1876 dhe Konventa ruse-austro-hungareze e 15 janarit të vitit 1877. Konventa ruse-austro-hungareze e vitit 1877, përveç të tjerash, parasheh që pas shkatërrimit të Perandorisë Osmane në Ballkan të krijoheshin shtetet e pavarura: Bullgaria, Rumelia dhe Shqipëria. Sipas burimeve gjermane, çështja e Shqipërisë së pavarur, sipas kësaj marrëveshjeje, është jo gjithaq e sqaruar, sepse zihen në gojë dy terma: vetëqeverisje dhe autonomi, të cilat i përdornin Andrashi dhe Goroshkovi.
Në këtë kohë edhe vetë Rusia, e shtyrë nga gjendja e krijuar ndër-kombëtare, që do të mund të shpinte në një aleancë të re midis Anglisë, Austro-Hungarisë dhe Francës kundër saj, do të lëshojë pe në të mirë të pranimit të bisedimeve të drejtpërdrejta, duke treguar në këtë mënyrë se megjithatë, është e gatshme të heqë dorë nga Shën Stefani në dobi të faktorizimit të mëtejshëm të saj në sferën ndërkombëtare, si fuqi e pashmangshme e kohës. Shuvalovi, kryeministër rus, brenda një kohe të shkurtër vizitoi dy herë Berlinin, ku u takua me Bizmarkun. Më 9 maj të vitit 1878 dhe më 20 maj Bizmarkut iu ofrua besimi i shtetit rus rreth organizimit dhe mbajtjes së një kongresi ndërkombëtar, ku do të shqyrtoheshin çështjet që dolën pas Luftës ruse-turke. Kështu, më 22 maj Shuvalovi priti në Petersburg një delegacion anglez dhe kjo jepte të kuptohej qartazi se një kongres i tillë do të organizohej. Më 28 dhe 29 maj edhe Austro-Hungaria bëri të ditur propozimin përfundimtar për zgjidhjen e çështjes lindore.
Dukej se fuqitë e mëdha nëpërmjet kanaleve të shumta diplomatike dhe takimeve të njëpasnjëshme kishin përballuar atmosferën e kërcënimit me luftë dhe i afronin qëndrimet e tyre para se ato përfundimisht t´i hidhnin në tryezën e bisedimeve të Kongresit të Berlinit, që do të mbahej pas pak.
Thelbi i marrëveshjeve ishte ky: Rusia duhej të hiqte dorë nga depërtimi i madh në Ballkan përmes Bullgarisë dhe se do të bëheshin përpjekje që Perandorisë Osmane nëpërmes status quo-s prapë t´i zgjatej jeta në pjesën Evropiane, ani pse ishte krijuar bindja se kjo nuk paraqiste tjetër veçse përpjekje për të fituar kohë të domosdoshme nga të gjithë për të vendosur se si do të mbushej hapësira që për pesë shekuj ishte mbikëqyrur dhe sunduar nga Perandoria e Bosforit.
Anglia në këtë drejtim ishte posaçërisht aktive dhe kërkonte që para se të fillonte Kongresi i Berlinit shumë gjëra të bëheshin të qarta, qoftë në raportet e saj me Rusinë, qoftë me Turqinë, si dhe me situatën në Ballkan. Kështu, më 30 maj, pas shumë ndërmjetësimeve të ës gjermane, asaj franceze dhe deri diku italiane, bëhet takimi i njohur midis Shuvalovit dhe lordit Solsberi. Në këtë takim historik Rusët përfundimisht do të dorëzohen dhe do t´i pranojnë qëndrimet dhe propozimet për modifikimin e Paqes së Shën Stefanit. Çdo gjë tjetër pas këtij takimi ishte formalitet, meqë rrugët e marrëveshjes tashmë ishin të hapura. Rreziku i konfrontimit midis Rusisë dhe Anglisë ishte kapërcyer.
Më 3 qershor, gjashtë përfaqësuesit e fuqive të mëdha: të Anglisë, të Rusisë, të Austro-Hungarisë, të Francës, të Italisë dhe të Gjermanisë, morën ftesat për të marrë pjesë në Kongresin e Berlinit, i cili duhej të fillonte punimet më 13 qershor. Po ashtu, në këtë Kongres u thirrën edhe përfaqësues të shumë popujve, të cilët asokohe luftonin për pavarësi në Ballkan dhe në Lindjen e Afërme. Ata do të vinin në Kongres si vëzhgues.
Në Kongres nuk u thirrën përfaqësuesit e popullit shqiptar, e kjo as që mund të pritej, meqë ata në kuadrin e Perandorisë Osmane kishin tretmanin e milleti-osman, pra nuk trajtoheshin si kombësi, edhe pse kjo çështje tashmë kishte filluar të shtrohej nga një grup intelektualësh shqiptarë në Stamboll, por që nga Porta e Lartë ishte refuzuar me arsyetimin se kjo çonte te rrënim i Perandorisë. Ndërkohë që edhe kërkesat e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit e cila filloi tri ditë para se të fillonte punimet Kongresi i Berlinit, shprehnin përcaktimin e fortë për t’i mbrojtur tokat e tyre nga copëtimet, por jo kërkesën për një autonomi shqiptare brenda Perandorisë Osmane siç do të dalë më vonë, kur Lidhja do të konfrontohet me Perandorinë Osmane dhe me fuqitë e mëdha.
Me këtë rast gjithsesi se ka vend për një sqarim, që ka të bëjë me një paqartësi, që shfaqet në “Historinë e Popullit Shqiptar”, vëllimi i dytë, i botuar në Tiranë në vitin 2002, ku thuhet se “në Kuvendin e Përgjithshëm të Lidhjes të mbajtur më 1 korrik 1878, ishte kthyer nga Berlini edhe delegacioni shqiptar, i kryesuar nga Abdyl Frashëri, që kishte shkuar atje për t’u paraqitur Fuqive të Mëdha të mbledhura në Kongres peticionin me kërkesat e Kuvendit të Lidhjes së Prizrenit!”
Pavarësisht këtyre insinuatave me të cilat edhe sot manipulohet, megjithatë çështja e bashkimit të Shqiptarëve në një vilajet, si dhe ato për autonomi, që do të animohen gjatë kohës kur Lidhja do të ndryshojë kërkesat e veta nga ato të mbrojtjes se territoreve perandorake te autonomia, nuk mbeti si çështje e shurdhër, si thuhet shpesh. Përkundrazi, për vetë faktin se Perandoria Osmane tashmë i kishte ditët e numëruara, ndërkohë që telashet që linte ajo prapa, nuk mund ta përjashtonin edhe çështjen shqiptare, dashur a pa dashur disa nga fuqitë e rëndësishme Evropiane shtetin shqiptar kishin filluar ta projektonin si një faktor që do të përfshihej në sferat e tyre të interesave dhe madje në këtë plan edhe të punonin, siç do të veprojë Anglia, e cila do ta autorizojë Lordin Edmond Fitzmauricie, që në përputhje me artikullin XVIII dhe XXIII të Kongresit të Berlinit, Portës t´i kërkojë që të krijojë një Shqipëri autonome në një vilajet, që do të bashkonte vilajetet e Shkodrës, Janinës, Kosovës dhe Manastirit, që do të mbetej nën suzerenitetin e Sulltanit.
Në konferencën e Kostandinopojës më 20 prill 1880, para Komisionit Ndërkombëtar për Reformat e brendshme të cilat Porta do t´i zbatonte, Lordi Fitmauricie, deklaroi se fliste në emër të Lordit Beaconsfield, i cili porosiste se krijimi i një Shqipërie të fortë autonome është në interes të Evropës. Historiani gjerman Hanns Dieter Schanderl, në librin këtë e thekson si qëndrim të rëndësishëm me të cilin do t´i hapet drita e gjelbër shtetit të ardhshëm shqiptar. Schanderl, duke cituar një dokument të Forin Officit të 26 majit 1880, bën të ditur se Lordi Fitmauricie, gjatë takimit me ministrin e jashtëm turk, Sawa Pashën, do t´ia dorëzojë një memorandum me projektin e Shqipërisë si vilajet autonom.
Megjithatë, nga protokollet e mbledhjes së shtatë, të tetë, të dhjetë, të dymbëdhjetë dhe të trembëdhjetë, bie në sy se përfaqësuesit e delegacionit të Portës, Aleksandër Karateodor Pasha dhe Mehmed Ali Pasha, kur u bisedua rreth zgjerimit të Malit të Zi dhe të Serbisë me territoret e banuara me Shqiptarë, por edhe kur u bisedua për kërkesat e Greqisë ndaj Epirit dhe të Thesalisë, flisnin në shqiptarët pjesë e miletit osman, që nuk dëshirojnë të bëhen pjesë e kusuritjeve midis shteteve të ndryshme. Nga ky këndvështrim duhet vënë në pah deponimet e përfaqësuesve të delegacionit të Portës së Lartë, siç ishte i Karateodori Pashës në mbledhjen e dhjetë kur ai do ta paraqesë qëndrimin e Portës rreth mospajtimit që Tivari t´i jepet Malit të Zi dhe për këtë ai përmend disa arsye pse kufijtë e Shqipërisë nuk duhet të ndryshohen. ”Porta nuk ka asnjë kundërshtim për Spican, por insiston se Tivari është shqiptar, se malazeztë aty mund të mbesin vetëm me dhunë, kundër vullnetit të popullatës shqiptare.” Ai përmend sulmet e vazhdueshme të ndërsjella mes Shqiptarëve dhe Malazezve dhe thotë se qeveria e tij ka marrë telegrame brengosëse. Edhe Mehmed Ali Pasha në mbledhjen e dymbëdhjetë, do të kërkojë që viset shqiptare Plava, Gucia dhe Tivari të mos shkëputën nga etnia e tyre dhe këtë e konsideron të padrejtë dhe shton se a nuk do të ishte më mirë të parandalohet që popujt e racave dhe të kulturave të ndryshme të vendosen pa ndonjë domosdoshmëri të madhe nën pushtetin e një race të jashtme? Për këtë arsye, ai kërkon që gjatë zmadhimit të territorit aktual shtetëror të Malit të Zi, këtij vendi t’i jepen vetëm territore, banorët e të cilave janë të së njëjtës racë, e kryesisht edhe të të njëjtit religjion si Malazeztë dhe jo territoret shqiptare. Sipas tij, do të ishte më e drejtë që nga ana e Shqipërisë Malit të Zi t’i jepen Kuçi, Drekaloviqi dhe rrjedha e Moraçës, deri te liqeni i Shkodrës, ndërsa në Turqi të mbeten qarqet shqiptare të Plavës dhe Gucisë, si dhe qyteti i Podgoricës, me një rajon të mjaftueshëm për mbrojtje. Me të njëjtat argumente kërkon që qyteti i Tivarit të mos ndahet nga Shqipëria. Tone të ngjashme kishte edhe paraqitja i Karateodori Pashës në mbledhjen e trembëdhjetë kur do të përkujtojë të pranishmit se Epiri dhe Thesalia nuk janë të banuar vetëm me popullatë greke, siç thoshin përfaqësuesi grek, ata rus dhe francez, por ka edhe të tjerë që kundërshtojnë kalimin në shtetin grek dhe me këtë rast zë në gojë peticionet 15, 19 dhe 23, të dërguara nga popullata e këtyre viseve që tashmë gjenden në tryezën e bisedimeve, peticione këto që në regjistrin e letrave që i janë drejtuar Kongresit cilësohen si protesta të Shqiptarëve kundër copëtimit të trojeve të tyre.
Por edhe përkundër përmendjes së shqiptarëve myslimanë në kuadër të milleti-osman, historiani gjerman Petër Bartle konstaton se „Shqiptarët, jo vetëm që nuk u thirrën në Kongresin e Berlinit, ku vendosej edhe për fatet e tyre, por ata nuk patën as ndonjë mbrojtës të tyre, i cili sadopak do të fliste për ta“, që do të thotë se përfaqësuesit e Portës në Kongresin e Berlinit kishin mandatin që të flisnin për mbrojtjen e vilajeteve shqiptare që hapësira e tyre sa më pak t´u jepej të tjerëve, dhe këtë e bënin duke e theksuar edhe fjalën Shqipëri si tërësi etnike, por assesi që asaj nga aty t´i paracaktohej çfarëdo statusi autonom.
Kongresi i Berlinit i filloi punimet zyrtarisht më 13 qershor 1878 dhe zgjati deri më 13 korrik të po këtij viti. Ai pati 20 seanca dhe gjatë tërë kohës punimet i mbajti në ndërtesën e Raihskancelarit në Vilhelmstrase. Nën udhëheqjen e Bizmarkut, në tryezën e bisedimeve u ulën: delegacioni i Anglisë, i prirë nga lordi Solsberi, delegacioni i Rusisë, i kryesuar nga Shuvalovi dhe Goroshkovi, i Perandorisë Osmane, i kryesuar nga Sadullah Bej dhe Mehmed Ali Pasha (Maxharr Pasha), i Austro-Hungarisë, i kryesuar nga Andrashi, si dhe delegacioni i Francës dhe ai i Italisë. Në Kongres morën pjesë gjithashtu edhe shumë përfaqësues të shtypit të kohës, vëzhgues dhe politikanë nga Gjermania dhe vendet fqinje. Për opinionin dhe për të pranishmit, me një interes të veçantë ishte pjesëmarrja e personaliteteve të larta, si e Goroshkovit, kryeministër rus, pastaj pjesëmarrja e kryeministrit të Anglisë Baconsfield, prezenca e ministrit të Punëve të Jashtme të Francës Velington. Nga përbërja e delegacioneve dhe e paraqitjes së tyre mund të shihej fare lehtë se këto ë që gjendeshin para një konflikti të armatosur (Anglia dhe Rusia), në Berlin kishin ardhur për të demonstruar edhe forcën politike dhe atë diplomatike. Ishte pra, më se e dukshme që përkundër bisedimeve paraprake, të cilat u zhvilluan gjatë dy muajve të fundit (në prill dhe në maj), megjithatë arena kryesore historike do të jetë në Berlin.
Sipas protokolleve origjinale të Kongresit të Berlinit, që në fillim të seancës së dytë pati njëfarë fërkime midis Anglisë dhe Rusisë. Kryeministri britanik, në gjuhën angleze protestoi kundër pranisë së flotës ruse në afërsi të Kostandinopojës, ndërsa kryeministri rus Goroshkov tha se pikërisht prania angleze në atë pjesë të detit ka bërë që edhe Rusët të mos tërhiqen.
Bizmarku, si udhëheqës i Kongresit, kërkoi që këto akuza të ndërpriten dhe të mos përqendrohet vëmendja tek ekseset që mund ta çrregullonin punën e paraparë. Ai, bile, edhe pse ato ditë u bë një atentat kundër mbretit Vilhelmi i Parë, nuk deshi që tubimi të shpërqendrohej nga ajo ngjarje.
Punimet e Kongresit nuk ishte e mundur të kishin rrjedhë fare të qetë, meqë fjala ishte për çështje të mëdha dhe tejet të rëndësishme, të parat të një natyre të tillë. Shqetësimet dhe kacafytjet qenë më të ndjeshme midis seancës së katërt dhe të gjashtë, sepse zhvillohej një betejë e madhe për largimin e ndikimit, por edhe të pranisë së drejtpërdrejtë të Rusisë nga Ballkani, edhe pse gjatë bisedimeve paraprake dukej se rreth saj ishte arritur një pajtim parimor edhe nga rivalët më të fortë, Anglia dhe Rusia. Kështu, në seancën e pestë dhe të gjashtë u pranua propozimi i Austro-Hungarisë që Rusia brenda gjashtë muajsh të largohej nga Rumelia Lindore, brenda nëntë muajsh të largohej edhe nga Bullgaria, e cila u nda në dy pjesë. Rusia duhej të largohej edhe nga Rumunia brenda dymbëdhjetë muajsh. Në seancën e tetë u bisedua për njërën ndër pikat më të ndjeshme të Kongresit – për çështjen e Bosnjës dhe Hercegovinës. Me propozimin e Anglisë, Kongresi do të duhej t´i hapte rrugë Austro-Hungarisë për në këtë krahinë. Andrashi kishte luajtur një rol të madh në këtë drejtim, me ç’rast në saje të shkathtësisë së tij që para fillimit të Kongresit kjo çështje kishte filluar të zgjidhej në dobi të Vjenës.
Në seancën e tetë u hoq përfundimisht nga rendi i ditës çështja e Bosnjës dhe Hercegovinës, ndërsa për Serbinë u vendos të bëhej shtet i pavarur. Me këtë rast u tha se ajo duhet të respektonte kombet e tjera brenda kufijve të saj, bashkë me përkatësitë fetare dhe identitetin etnik. Po ashtu, në këtë seancë që u mbajt më 26 qershor, Serbia, me insistimin e përfaqësuesit të Perandorisë Osmane, Mehmed Ali Pasha dhe të Andrashit, mori për obligim se do të ketë qëndrim të drejtë ndaj popullatës joserbe në pjesët jugore që iu dhanë, me çka zotohej se nuk do të ndërmerrte asnjë veprim që popullatën e këtyre vendeve ta detyronte të braktiste trojet e veta. Kryeministri i Serbisë Ristiq, në emër të princit Milan, lexoi një deklaratë, me të cilën ky vend merr përsipër mbrojtjen e të gjitha të drejtave të popullatës joserbe që do të përfshihej në hapësirën e shtetit serb, që nga ushtrimi i lirë i religjionit e deri te mbrojtja e pronës. Sipas pikës 36, Serbia zgjerohej me Kurshumlinë dhe me një pjesë të krahinës së Vranjës, bashkë me qytetin e Vranjës.
Në seancën e trembëdhjetë, që u mbajt më pesë korrik, për herë të parë u bë fjalë për çështjen e autonomisë lokale për popullatën katolike të Mirditës. Ky propozim doli nga përfaqësuesi i Austro-Hungarisë dhe ai i Francës, që u arsyetua si „çështje e imunitetit të privilegjeve që malësorët mirditas kanë gëzuar gjatë gjithë kohës, e cila në të ardhmen duhet të garantohet“.
Rreth këtij propozimi reagoi Memed Ali Pasha, i cili theksoi se nuk mund të flitet për kurrfarë privilegje, sepse kjo do të kishte pasoja zingjirore, por që Porta, në kuadër të reformave zotohet se do të ketë parasysh edhe rastet e veçanta. Pas një shkëmbimi mendimesh me përfaqësuesin e Anglisë dhe atë të Francës, Sadullah Bej, do të propozojë një zgjidhje kompromisi sipas të cilës Porta nuk do të ndryshojë statusin e Mirditës, që do të thotë se atyre edhe më tutje u mbesin ato që u quajtën „privilegje“ me çka si duket u plotësua ai që në parakushte u quajt koncesion evropian ndaj Rusisë dhe Sllavëve të Jugut se në kongres nuk do të bisedohet për kurrfarë autonomie tjetër, pos asaj të Bullgarisë, me arsyetimin se çfarëdo kërkesash të ngjashme, që do të paraqiten, duhet të barten në kuadër të zotimeve të Perandorisë Osmane për reformat e brendshme, që ajo mori në Kongres.
Përkundër trajtimit si objekt kusuritjesh, përmendja e kazave shqiptare, e qyteteve që po ashtu quhen shqiptare (si Ulqini, Tivari, por edhe Prokupja, Kurshumlia) si dhe futja e tyre në protokolle me këtë trajtim dhe emërtim, tregon për pranimin e etnisë shqiptare si faktor të gjallë dhe të pakapërcyeshëm, dhe kjo për historinë ka rëndësi, me çka bie poshtë çfarëdo aludimi rreth përkufizimit të tyre gjoja si „kuptim gjeografik“, me të cilin është spekuluar shumë nga ana e historiografisë serbe. Madje, etnia shqiptare si e lidhur, gjeti vend edhe në të gjitha hartat që Kongresi mori në shqyrtim për t´u pasqyruar si e tillë edhe në atë përfundimtaren, ku mbi shtrirjen e katër vilajeteve u shënua Albanien.
Megjithatë, nga moria e materialeve të ndryshme që ruhen në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Gjermanisë në Bon dhe arkivat e tjerë, si në atë të Berlinit, Ahenit dhe të Koblencit, mund të thuhet se Shqiptarët dhe çështja e tyre, nëse në tryezën e bisedimeve të Kongresit u trajtuan me tretmanin e milleti-osman, jashtë Kongresit, ishin të pranishëm në faqet e shtypit gjerman, i cili u kushtoi një vëmendje të duhur, jo vetëm nga pikëpamja informative, por edhe e trajtimit analitik dhe politik të gjithë problematikës së tyre, që u intensifikua para, gjatë dhe mbas mbajtjes së Kongresit për të vazhduar edhe më vonë deri tek shpallja e pavarësisë kombëtare. Ky qëndrim i shtypit gjerman ndaj çështjes shqiptare në një çast aq të rëndësishëm, ishte edhe për t´u pritur nëse kihet parasysh se në fokusin e vrojtimit gjerman Shqiptarët do të futen që moti, qysh në shekullin e dymbëdhjetë e tutje, për të vazhduar edhe më vonë me shtrirjen e tyre në fushën e kulturës dhe të hulumtimeve të shumta që nga historia, etnografia dhe veçmas gjuhësia, ku kjo e fundit, në saje të interesimit të madh të misionarëve gjermanë që kaluan nëpër Ballkan, por edhe të konsujve dhe kronistëve të ndryshëm, që nga mesjeta e hershme e tutje, gjeti një vend të rëndësishëm, me ç´rast disa nga shkencëtarët e rëndësishëm të këtij populli, me studimet e tyre të çmueshme, do t´ia dalin që popullit shqiptar t´ia përcaktojnë vendin e vet në kuadër të qytetërimit antik, si pasardhës të ilirëve, ndërsa gjuhën shqipe ta quajnë bijë e ilirishtes. Mjafton këtu të përmenden disa nga emrat e studiuesve dhe hulumtuesve gjermanë që popullit shqiptar i kanë dhënë shumë, që nga kalorësi Arnold von Harf, Ksylanderi, Hahni, Lamberci e deri te Gustav Majeri, i cili në kohën e mbajtjes së Kongresit të Berlinit nxori „Fjalorin etimologjik të gjuhës shqipe“, që paraqet një monument të madh të gjuhësisë shqiptare. Kështu, një populli thuajse të harruar dhe që politikisht dëshirohej të shihej, por edhe të mbahej sa më larg hapësirës së civilizimit evropian – pa ngurruar që nga disa vende sllave dhe ortodokse, si Serbia, Rusia, po edhe Greqia, të anatemohej edhe si rrënues i saj dhe shpifje të tjera, në mënyrë që t´u pamundësohej themelimi i shtetit në përputhje me shtrirjen etnike, që shfaqej ndër me kompaktet në gjithë hapësirën Evropiane që mbante Perandoria Osmane – iu bë pra nga ky shtyp një nder dhe një shërbim i madh.
Shikuar në tërësi, Kongresi i Berlinit i vitit 1878 ia doli të zhvlerësonte Traktatin e Shën Stefanit që u imponua nga fitorja e tetë me radhë e Rusisë ndaj Turqisë dhe me këtë të pengonte një luftë të mundshme midis Anglisë dhe Rusisë, siç do t´ia zgjasë edhe për pak kohë jetën Perandorisë Osmane në Ballkan, por me këtë nuk do të sigurohet as paqja e as stabiliteti i qëndrueshëm, siç thuhej në disa nga kryeqendrat Evropiane. Përkundrazi, me faktin që në këtë Kongres Austro-Hungaria do të vërë dorë mbi Bosnjën dhe Hercegovinën, me arsyetimin se do të mund të parandalohej të rrënohej ajo që merrej si baraspeshë midis fuqive të mëdha rivale të kontinentit të vjetër, do t´ua hapë rrugën gjithë atyre zhvillimeve pak a shumë do t´i ndikojnë ngjarjet që do të çojnë te krizat tjera edhe më të thella të cilat do t´u paraprijnë luftërave ballkanike dhe asaj botërores. Kështu, Ballkani dhe hapësira e tij do të kthehet në një poligon të paqëndrueshëm jo vetëm politik, por edhe strategjik në përgjegjësi, ku do të përvijohen interesat e ndryshme të fuqive të mëdha.
(Shkëputje nga librti “Kongresi i Berlinit 1878”, botoi “Faik Konica”, Prishtinë, 2008.)

SHQIPNIA DO T’A KUPTOJNË SE I PERKET EUROPËS VETEM KUR TË ÇVESHET NGA FANATIZMI ANADOLLAK !- Pergatiti Fritz RADOVANI

 

 

LAVDI ATDHETARIT TË MADH  DHE THEMELUESIT  T’ ALFABETIT GJUHES SHQIPE AT  GJERGJ  FISHTA O,F.M.!

 

KUJT I PERKET POPULLI SHQIPTAR PERVEÇ  EUROPËS PËRENDIMORE PERPARIMTARE DHE TË LIRË ?

JO, JO, ASNJËHERË SHQIPTARËT NUK DO TË THIRREN POPULL EUROPIAN PA U ÇVESHË NGA FANATIZMI !

 

DO TË MBETNI ANADOLLAKË DERISA TË KUPTONI KUSH ISHTE AT GJERGJ FISHTA DHE LUIGJ GURAKUQI, NAIM FRASHËRI, AT MATI PRENNUSHI, DON NDRE MJEDA, DON LAZËR SHANTOJA, AT ANTOM HARAPI, LEF NOSI DHE RRESHTI I PAFUND I ATDHETARVE QË LUFTUEN E PUNUEN PËR SHQIPNINË E PAVARUN DHE TË LIRË !

 

CILI POPULL I KA DHANË EUROPËS FIGURA TË MËDHA SI GJERGJ KASTRIOTI SKENDERBEU, AT GJERGJ FISHTA, NAIM FRASHËRI, LUIGJ GURAKUQI, SHEJTJA NANË TEREZA, ETJ? RRNOFTË POPULLI HEROIK SHQIPTAR !

          Melbourne, 10 Qershor 2026.

Lindita Miloti sjell një rrëfim tronditës për kujtesën, dinjitetin dhe plagët e diktaturës

Në një kohë kur historia rrezikon të mbetet peng i harresës, Lindita Miloti vjen para lexuesit me një libër të rrallë, të ndërtuar mbi kujtesën personale, dhimbjen familjare dhe nevojën për të treguar të vërtetën. Vepra e saj është shumë më tepër sesa një autobiografi; ajo është një dëshmi njerëzore për pasojat e diktaturës komuniste në jetën e individit dhe familjes shqiptare.

Në qendër të librit qëndron figura e Agron Milotit, vëllait të autores, të cilin ajo e përshkruan si njeriun më të afërt dhe mbështetjen më të madhe të jetës së saj. Humbja tragjike e tij në moshë të re shndërrohet në boshtin emocional të rrëfimit, duke zbuluar plagë që koha nuk ka mundur t’i shërojë.

Përmes një gjuhe të ndjerë, të sinqertë dhe shpeshherë rrëqethëse, Lindita Miloti sjell para lexuesit atmosferën e rëndë të një familjeje të dëmtuar nga dhuna, frika dhe presioni i një sistemi që ndikonte jo vetëm jetën publike, por edhe marrëdhëniet më intime familjare. Libri trajton me guxim tema të vështira si mungesa e dashurisë prindërore, trauma e humbjes, izolimi emocional dhe përballja me të kaluarën.

Një vlerë e veçantë e veprës është ndërthurja e historisë personale me atë kombëtare. Rrëfimi i autores bëhet një pasqyrë e dramave që përjetuan shumë familje shqiptare gjatë periudhës së diktaturës, duke e kthyer librin në një dokument me rëndësi jo vetëm emocionale, por edhe historike.

Ky botim është një homazh për kujtesën, për të vërtetën dhe për dinjitetin njerëzor. Ai fton lexuesin të reflektojë mbi plagët që lë pas historia, por edhe mbi forcën e njeriut për të mbijetuar, kujtuar dhe dëshmuar.

Me këtë libër, Lindita Miloti nuk kërkon thjesht të rrëfejë jetën e saj. Ajo synon të ruajë kujtesën e një brezi, të nderojë figurën e vëllait të saj dhe të lërë një dëshmi të çmuar për brezat që do të vijnë. Një vepër e ndjerë, e guximshme dhe thellësisht njerëzore, që meriton vëmendjen e çdo lexuesi shqiptar.

Fred Abrahams: Shqipëria ku fluturojnë flamingot…

Shkëndija ishte dy zhvillime luksoze Kushner-Trump përgjatë bregdetit jugor – një në një ish-ishull ushtarak dhe një në një moçal të mbrojtur që strehon zogj shtegtarë. Kombinimi i një interviste të ngjashme me Marie Antoinette nga Ivanka Trump dhe rrahja e një protestuesi vendas i shtyu njerëzit drejt skajit.
.
Por ndezja është mbledhur gjatë shumë viteve, ndërsa shqiptarët shohin bukurinë natyrore të vendit të përpihet në marrëveshje të errëta që zakonisht përfitojnë një biznes të vogël dhe elitë politike.
.
“Ne nuk po mbrojmë vetëm mjedisin,” tha një organizator i protestës. “Ne po mbrojmë proceset tona demokratike.”
.
Zhvillimi Kushner-Trump nuk është problemi, shpjegoi ajo dhe protestues të tjerë. Është mënyra e errët në të cilën ky dhe projekte të tjera zakonisht përparojnë: pa transparencë, konsultim apo debat publik.
.
Përfitimet ekonomike që premton kryeministri Edi Rama do të ishin të mirëpritura nëse shqiptarët do të ndienin se ishin të përfshirë ose do të shihnin shpërblimet, në vend të vendpushimeve luksoze pranë fshatrave ku uji i freskët ende rrjedh vetëm disa herë në javë.
.
Kjo është arsyeja pse kaq shumë shqiptarë, veçanërisht të rinjtë, kanë vendosur të largohen nga vendi – sipas shifrave zyrtare deri në 30,000 njerëz çdo vit. Ata shohin perspektiva të zbehta për të zhvilluar karriera, për të ndërtuar familje dhe për të siguruar jetesën.
.
Edhe administrata Trump ka folur hapur për korrupsionin dhe krimin e organizuar në Shqipëri. Raporti i Klimës së Investimeve të Departamentit të Shtetit për vitin 2024 deklaroi hapur se investitorët ankohen për “korrupsion, duke përfshirë sektorin publik, gjyqësorin, prokurimet publike, konkurrencën e padrejtë dhe të shtrembëruar, ekonominë e madhe informale, pastrimin e parave, ndryshimet e shpeshta në legjislacionin fiskal dhe zbatimin e dobët të kontratave”.
.
Asgjë nga këto nuk i ndaloi Kushnerin, Trumpin dhe partnerët e tyre me bazë në Katar të kërkonin prona buzë detit pranë lagunës së Nartës dhe në ishullin e Sazanit, të cilin Ivanka e shqiptoi “Cézanne”.
.
Në vend që të adresonte në mënyrë efektive korrupsionin dhe krimin e organizuar për të nxitur investimet, Rama bëri një marrëveshje me familjen Trump, e cila ka një histori të gjatë të mjegullimit, nëse jo fshirjes, të vijës ndarëse midis politikës dhe fitimit personal. Paralelisht, ai sulmoi protestuesit, duke i quajtur ata pjesë të një “lufte hibride” dhe bashkëpunëtorë me “armiqtë e Shqipërisë”.
.
Shpifjet evokojnë propagandën e epokës komuniste që Rama, si një aktivist i ri, dikur e dënonte me guxim. Siç vuri në dukje një mik shqiptar, diktatori i vjetër Enver Hoxha ndërtoi mijëra bunkerë betoni për t’u mbrojtur nga armiqtë imagjinarë. Përgjigja e Ramës janë resorte luksoze dhe rrokaqiej të shndritshëm nga arkitektë të famshëm ndërkombëtarë me apartamente që pak shqiptarë mund t’i përballojnë. .
.
Tani në mandatin e tij të katërt, Rama ka gëzuar shkallë të lartë tolerance sepse shumë shqiptarë e shohin udhëheqësin kryesor të opozitës dhe ish-kryeministrin, Sali Berishën – nën hetim për korrupsion – si diçka më të keqe.
.
Por një brez i ri ka ardhur në moshë që nuk u beson të dy burrave. “Gjatë gjithë jetës sime, këto janë të vetmet fytyra që shoh”, tha një aktivist i lindur në vitin 1999 – një vit para se Rama të bëhej kryetar i bashkisë së Tiranës dhe të fillonte të pikturonte fasadat e blloqeve të apartamenteve të qytetit që po shkatërroheshin.
.
Kjo krijim imazhi është bërë aftësia e tij dalluese: ndërtimi i ndërtesave të larta që duken madhështore nga jashtë dhe hedhin hije të gjata në vend.
.
Protestuesit flamingo po ia dalin ta ngushtojnë këtë boshllëk, të nxitur nga vëmendja ndërkombëtare që tërheq emri Trump. Ata nxiten nga dy projekte resortesh, por drejtohen nga sistemi i mirë-mirë-financuar që përfaqëson. .
.
Për qeveritë evropiane, protestat ofrojnë një shans për të rikalibruar qasjen e tyre.
.
Që nga rënia e komunizmit, ato kanë dhënë përparësi kryesisht stabilitetit mbi demokracinë në Shqipëri, që do të thotë individë mbi institucione, dhe kanë mbyllur sytë ndaj autokracisë, korrupsionit dhe krimit të organizuar.
.
Kjo përfundoi shumë keq në vitin 1997 me rënien e skemave masive piramidale, të cilat çuan në plaçkitjen e depove të armëve dhe armëve që rrjedhin përtej kufirit në Kosovë, duke shkaktuar një luftë në shkallë të plotë.
.
Sistemi aktual ekonomik në Shqipëri mund të jetë në fakt më i keq, duke pasur parasysh fluksin e dukshëm të parave nga kontrabanda, trafikimi dhe pastrimi i parave, të cilat kanë ndihmuar lekun të rritet vazhdimisht kundrejt euros gjatë dhjetë viteve të fundit në mënyra që turizmi dhe remitancat nuk mund t’i shpjegojnë.
.
Arkitektë të shquar vërshojnë në Shqipëri për të shijuar atë që ata e quajnë hapur vizionin avangardë të Ramës dhe lirinë nga rregullimi. Shqiptarët protestues i quajnë strukturat e tyre “banka betoni” ose “larëse gjigante”.
.
Bashkimi Evropian është i etur ta mbajë gjallë projektin e tij të zgjerimit dhe Shqipëria është planifikuar të bashkohet me BE-në deri në vitin 2030.
.
Kjo ofron një ndikim për të inkurajuar institucionet e pavarura dhe sundimin e ligjit, në vend të marrëveshjeve të errëta dhe politikave të drejtuara nga personalitetet. Kjo qasje nuk do ta ndëshkonte Shqipërinë, por do ta ndihmonte atë të përmbushte standardet demokratike që BE pretendon se përfaqëson – dhe që qytetarët shqiptarë tani i kërkojnë.
.
Fred Abrahams është autori i librit “Shqipëria Moderne: nga Diktatura në Demokraci”(NYU Press)..

“Korporata Aruba”- BIRN: SPAK godet skemën e miliardave të drogës dhe kullave në Tiranë

Njeriu kyç i takimit ishte Artur Shehu, një personazh kontrovers me origjinë nga Vlora, që jeton prej dy dekadash në Florida të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në takimin e vëzhguar nga autoritetet e huaja ishin të pranishëm gjithashtu bashkëpunëtorët e tij, Arben Ismailaj, Elton Memeti, Adrian Rama dhe Bujar Shehaj.

 

TIRANË- Ishulli ekzotik i Arubës në Karaibe, me plazhe me rërë të bardhë dhe resorte luksoze, mikpriti në fund të janarit 2019 një grup burrash nga Shqipëria, por interesi i tyre nuk lidhej me turizmin.

Nën diellin e Antileve Holandeze, mijëra kilometra larg Tiranës, ata po diskutonin marrëveshje biznesi të ngritura mbi tre shtylla kryesore; logjistikën e trafikut të kokainës në Amerikën Latine, transaksionet me tokat në kryeqytet dhe bregdet si dhe projektet e zhvillimit për kulla dhe resorte turistike.

Njeriu kyç i takimit ishte Artur Shehu, një personazh kontrovers me origjinë nga Vlora, që jeton prej dy dekadash në Florida të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në takimin e vëzhguar nga autoritetet e huaja ishin të pranishëm gjithashtu bashkëpunëtorët e tij, Arben Ismailaj, Elton Memeti, Adrian Rama dhe Bujar Shehaj.

Sipas hetimeve të kryera së fundmi nga prokurorët Altin Dumani dhe Elida Kaçkini, të nisura fillimisht për transaksionet e dyshuara të tokave në Zvërnec, ky nuk ishte takimi i vetëm i Shehut me qëllim menaxhimin e interesave të tij të biznesit në Shqipëri.

“Shehu merr pjesë në takime në Spanjë, Monako, Gjermani, Aruba, ndër të tjera, në të cilat është planifikuar blerja, transportimi dhe futja e sasive të mëdha të drogës në Evropë,” thuhet në vendimin e Prokurorisë së Posaçme, ku përmenden edhe takime me “funksionarë të lartë shtetërorë të shtetit shqiptar”.

Dosjet hetimore që BIRN i disponon hedhin dritë mbi falsifikime masive me tokat në bregdet dhe pastrimin e parave të trafikut ndërkombëtar të kokainës në kullat që po ndërtohen në Tiranë dhe në projekte të tjera zhvillimi, përfshirë edhe tokat ku pritet të ndërtohet resorti në Zvërnec i reklamuar nga dhëndri i presidentit amerikan, Jared Kushner.

Gjykata e Posaçme miratoi të premten 20 urdhër-arreste për veprat penale të pastrimit të parave, grupit të strukturuar kriminal si dhe trafikut ndërkombëtar të drogës; përfshirë Artur Shehun, dy biznesmenët e mëdhenj të ndërtimit në Tiranë, Ilir Shtufi dhe Orest Sota si dhe persona të tjerë të lidhur me trafikun e drogës apo transaksionet me tokat.

Dosjet hetimore të lidhura me tre procedime të ndryshme penale hedhin dritë mbi një bashkëjetesë simbiotike mes botës së krimit dhe biznesit lidhur me një sërë projektesh të miratuara nga qeveria “Rama” në dekadën e fundit, përfshirë kullat shumëkatëshe “Garden Builing” dhe “Colonnade” të kompanive të Ilir Shtufit në Tiranë, resortin “Green Coast” në Palasë të grupit Balfin në pronësinë e Samir Manes, një truall të lakmuar pranë stadiumit “Air Albania” në Tiranë si dhe sipërfaqe të mëdha tokash në Zvërnec dhe pjesë të tjera të bregdetit me përfitues Artur Shehun.

Në bazë të dokumenteve gjyqësore, historia e perandorisë së fshehtë të pasurive të paluajtshme shtrihet në dy dekada mashtrime, trafik ndërkombëtar droge dhe korrupsioni shtetëror. Pasuritë e sekuestruara kapin vlera marramendëse.

Detajet e takimeve të Artur Shehut në Majorka, Gjermani, Aruba dhe Belgjikë u zbuluan dhe u vëzhguan nga një hetim evropian i vitit 2019 mbi aktivitetet kriminale të “Klanit Osmani”.

Dokumentet theksojnë se midis 24 dhe 31 janarit 2019, në ishullin e Arubës u zhvilluan vëzhgime të disa takimeve mes një grupi shqiptarësh të përfshirë në narkotrafik.

Qëllimi i këtyre udhëtimeve ishte i dyfishtë, sipas dosjes së prokurorisë. Nga njëra anë, planifikohej logjistika e karteleve, ku në dosjen hetimore të dërguar nga autoritetet spanjolle theksohet se personat e përfshirë planifikonin “blerjen, transportimin dhe futjen e sasive të mëdha të drogës në Evropë”.

Nga ana tjetër, Aruba shërbeu si pikënisje për investimet në Shqipëri, që sipas hetuesve belgë të referuar nga SPAK kishin mbështetje politike në Tiranë.

Dokumentet belge nënvizojnë se “këto takime duket se kanë të bëjnë me projekte pasurish të paluajtshme në Shqipëri, potencialisht të financuara me fonde të paligjshme, me mbështetjen e autoriteteve politike”.

Për të injektuar këto shuma marramendëse të fituara nga trafiku në ekonominë e ligjshme, grupi ngriti një skemë klasike, por masive, të pastrimit të parave. Faza e parë, ajo e “vendosjes”, realizohej përmes transferimit të parave të drogës me sisteme alternative si rrugët fizike ose sistemi “haëala”.

Më pas vinte manipulimi i pronësisë. Një nga mjetet më flagrante ishte përdorimi i dokumenteve historike të falsifikuara. Për tokat në Zvërnec u përdor “Regjistri Daimi i vitit 1318, nr. rendor 47”, një dokument në gjuhën osmane që pretendohej se e bënte një paraardhës të tyre, Seit Ahmet Shehu, pronar të mijëra metrave katrorë pyll dhe kullotë. Proceset gjyqësore vërtetuan më vonë se ky dokument i paraqitur për kthimin e pronave ishte tërësisht i manipuluar dhe i përkthyer qëllimisht gabim.

Pasi pronat “fitoheshin”, ato i nënshtroheshin një procesi të gjatë shtresëzimi. Dosja shpjegon se pastrimi bëhej përmes “copëzimeve të shumta të tyre dhe më pas tjetërsimeve të tyre, në format e blerjes, shkëmbimit apo formave të tjera, me qëllim vështirësimin e gjurmimit”. Hapi final ishte dhënia e këtyre trojeve për “subjektet zhvilluese ndërtuese, në marrëveshje ndërmjet tyre, duke integruar dhe përzier në këtë mënyrë të ardhurat e paligjshme me ato të ligjshme”. Ky modus operandi, sipas Prokurorisë, ka lënë gjurmë në projekte gjigante si vilat në Palasë dhe godina polifunksionale “Garden Building” në rrugën e Kavajës në Tiranë.

Hetimet tregojnë se i ashtuquajturi “samiti i Arubës” ka vendosur fatet e dhjetëra projekteve, që janë tashmë pjesë e dukshme apo fytyra e Tiranës dhe bregdetit të Shqipërisë.

Prapaskenat e zbuluara nga Sky ECC

Komunikimet e dekriptuara nga aplikacioni i koduar, Sky ECC, zbulojnë qartë dhe pa filtra se si anëtarët e rrjetit menaxhonin pazaret miliona-euroshe të pasurive të paluajtshme dhe drogës, njëlloj sikur të bënin pazar për produkte të përditshme.

Bisedat konfirmojnë interesin e tyre të lartë për tokat në jug të vendit. Në një mesazh të datës 9 shtator 2020, një nga anëtarët i shkruan një tjetri, i shqetësuar për rrjedhjen e informacionit dhe çmimet e larta të tokave:

“Cpb vlla, degjo se paska qen ai shoku jot prap te indjani dhe paska fol per Zvërnecin për çmim toke po mos i thuj gjë si qysh tek që mos prishim pun…”. Më tej theksohet: “Kan fol ato për çmim për Palasen tek ty dhe për në Zvernec”, duke shtuar se “…ka hall kusho mos del bllof me çmimin qe mund të jen fol ato vlla kupton”.

Bisedat janë mes Alfredo Hamzait dhe Adrian Ramës, dy bashkëpunëtorë të Artur Shehut. Prokuroria thotë se këto biseda po ashtu tregojnë se Shehu e të tjerë ishin në dijeni të trafikut të narkotikëve. Shehu, megjithatë, sipas prokurorisë është i kujdesshëm dhe kërkon që bisedat për drogën dhe tokat të bëhen drejtpërdrejt. Në një rast, ai urdhëron vartësin ta priste në Stamboll, ku ai po udhëtonte nga Shtetet e Bashkuara.

Në biseda të tjera, ata udhëzojnë drejtpërdrejt lidhjen e kontratave për vilat në resortet luksoze bregdetare.

Në korrik 2020, një përdorues urdhëron: “na fol me ate te viles te vi ai djali te firmosi. 70 do ja kaloj ne bank, tjerat e rregullojme me vone”:. Një mesazh tjetër thekson urgjencën e transaksionit: “na fol me ate te vilave ta presi këtë shokun tim ne Vlorë t’i bëj kontratën e 98/2. Na jep nji numër ose ta presi Adi”. Edhe emrat e noterëve e biznesmenëve të njohur në vend përmenden me lehtësi në bisedat e tyre rreth ligjërimit të pronave.

Këto copëza komunikimesh konfirmojnë pikërisht atë që Prokuroria e Posaçme ka ngritur si akuzë: personat nën hetim kishin kaluar nga logjistika e kontejnerëve me lëndë narkotike, në ndërtimin e një perandorie betoni.

Nga Zvërneci te kullat e Tiranës

Në dokumentet e SPAK, takimet, bisedat e koduara dhe transaksionet e pronave lidhen në një skemë të vetme, ku pasuritë e dyshuara si të përfituara përmes falsifikimeve apo parave të trafikut futeshin më pas në ciklin e ndërtimit.

Sipas Prokurorisë së Posaçme, personat nën hetim përdornin “falsifikimin e dokumenteve të përfitimit të pronësisë duke krijuar pronësi të pavërtetë ose duke shtuar sipërfaqet e pronësisë”. Ata kryenin më pas copëzimet e shumta të tyre dhe tjetërsimin, në format e blerjes, shkëmbimit apo dhurimit, me qëllim vështirësimin e gjurmimit.

Tokat u jepeshin më pas subjekteve zhvilluese dhe ndërtuese, duke integruar dhe përzierë në këtë mënyrë të ardhurat e paligjshme me ato të ligjshme.

Kjo mënyrë veprimi, sipas dosjes, shfaqet në truallin pranë stadiumit “Air Albania”, në rrugën “Dervish Hima”, ku prokuroria thotë se veprimet janë kryer nga Adrian Rama, Artur Shehu, Elton Memeti, Alfredo Hamzai dhe Ardian Zykaj “të paktën nga vitet 2017 e në vijim”. E njëjta skemë, sipas SPAK, shtrihet edhe në vilat e kompleksit “Green Coast” në Palasë, në tokat e përdorura për ndërtimin e këtij kompleksi, në projektet e ndërtimit në Tiranë, si dhe në shoqëri ndërtimi apo kompani të lidhura me personat nën hetim.

Për pronat në Zvërnec, prokuroria është edhe më e drejtpërdrejtë. Në kërkesën e pranuar nga GJKKO, ajo thotë se nga hetimet kanë dalë “dyshime të arsyeshme të bazuara në prova” se pasuritë aty “janë përfituar në mënyrë të kundërligjshme, nëpërmjet falsifikimeve”. Sipas dosjes, këto prona dyshohet se janë përfituar “duke përdorur dokumente të falsifikuara”, si për njohjen e pronësisë nga institucionet shtetërore, ashtu edhe për regjistrimin e saj për efekt trashëgimie.

Në vendim përmendet edhe dokumenti i shumëpërfolur i njohur si “Regjistri i Daimit”, për të cilin Gjykata e Lartë, sipas prokurorisë, ka konfirmuar në arsyetimin e saj se “ka rezultuar i falsifikuar”. Prokuroria shton se toka në Zvërnec dyshohet të jetë zhvendosur drejt bregdetit dhe se mënyra e kalimit të saj tek Artur Shehu përmes shitjeve e shkëmbimeve tregon “mënyrën se si ky shtetas ka përfituar toka të shumta”, me qëllimin e mëvonshëm të shitjes apo investimeve.

Për këtë arsye, GJKKO vendosi sekuestro preventive mbi shumat e krijuara nga transaksioni me kompaninë “Albania Land Development” të administruar nga Redi Struga dhe në pronësi të dy vëllezërve nga Katari, Al Khayyat.

Shuma e sekuestruar në këtë vendim është 128,354,437 euro, e ndarë në tre pagesa dhe bllokimi i menjëhershëm u miratua nga gjykata me argumentin se: “ekziston një rrezik i lartë dhe konkret që këto pasuri të tjetërsohen, asgjësohen apo të transferohen te të tretë”.

Masat e sigurisë të miratuara nga GJKKO

1-Ardian Zykaj, alias Blerim Miftari

2-Alfredo Hamzai, alias Genc Bedini

3-Adrian Rama

4-Erjon Rama

5-Orgest Birçaj

6- Orest Sota

7- Elton Memeti

8-Artur Shehu

9-Leonard Bishaj

10-Arben Ismailaj

11-Besnik Myftari

12-Dritan Aga

13-Luçiano Koçeku alias Artur Mersin Koçeku

14-Dino Koçeku, alias Abedin Koçeku

15-Ervin Koçeku

16-Astrit Vladi

17-Kastriot Vladi

18- Gëzim Islami

29-Ilir Shtufi/BIRN

DOSJA- Takimet e grupit kriminal bëheshin në Aruba e Spanjë! Artur Shehu me ‘kokat’ e zyrtarë shtetërorë bënin planet

Sipas dosjes hetimore, Artur Shehu, Adrian Rama, Elton Memeti kanë bërë veprime të ndryshme për të zhvilluar prona dhe për të siguruar leje ndërtimi.

TIRANË- SPAK ka kryer dje një operacion të gjerë kundër një grupi të strukturuar kriminal, të dyshuar për trafik të lëndëve narkotike, ku paratë e përfituara nga aktiviteti kriminal pastroheshin nga disa biznesmenë, përfshirë Artur Shehun, i cili zotëron një pjesë të konsiderueshme të tokave në Zvërnec. Në kuadër të operacionit u lëshuan 20 masa sigurie, 15 ‘arrest me burg’ e 5 ‘arrest në shtëpi’.

Në dosjen e siguruar nga Dosja.al, SPAK ka dokumentuar se vendi i takimeve mes personave të hetuar ishte në Aruba dhe Spanjë. Sipas dosjes hetimore, Artur Shehu, Adrian Rama, Elton Memeti kanë bërë veprime të ndryshme për të zhvilluar prona dhe për të siguruar leje ndërtimi. Megjithatë përpjekjet për leje ndërtimi janë penguar nga sekuestrimi i një pjese të pronës dhe probleme me kontratat e mëparshme.

Në një pjesë tjetër të dosjes thuhet se personat nën hetim kanë zhvilluar takime jashtë vendit dhe kanë pasur komunikime për kontakte me funksionarë të lartë shtetërorë, pa u përmendur emra apo detaje konkrete.

PJESË NGA DOSJA HETIMORE:

Nga tërësia e veprimeve noteriale dhe komunikime të kryera rezulton se, personat nën hetim Artur Shehu, Adrian Rama, Elton Memeti janë përfshirë në kryerje të veprimeve fillimisht për të zhvilluar pronën, më pas në veprime juridike të maskuara me dhurim me qëllim që me lidhjet e tyre të mund të nxirrnin leje ndërtimi. Për këtë fakt, rezultuar të dhënave të dërguara nga autoritetet spanjolle dhe ato belge, personat nën hetim kanë kryer edhe takime me njëri-tjetrin jashtë shtetit në Spanjë dhe në Aruba, ndërsa ata kanë komunikuar edhe në lidhje me takime me funksionarë të lartë shtetërore.

Nxjerrja e lejes së ndërtimit duket se është penguar nga sekuestrimi që është bërë për pjesën ideale që subjekti Denis Matoshi kishte përftuar me anë të dhurimit, kërkesë e cila ishte dërguar për konfiskim, si dhe fakti që nuk është arrituar të revokohej kontrata e lidhur më parë, si dhe pavarësisht këtyre fakteve, grupi kriminal nëpërmjet personit nën hetim Adrian Rama ndjekin veprimet e kryera edhe në kuadër të ndërtimit të Shkollës së Biçikletave dhe sipas komunikimeve që ai kryen ai për zhvillimin e saj është në pritje të planeve të zhvillimit.

Sa më sipër personat nën hetim rezulton të jenë përfshirë në veprime që konsistojnë në fshehjen e natyrës së vërtetë të veprimit, për të shmangur justifikimin e burimit të ligjshëm të të ardhurave për shkak të vlerës që ka kjo sipërtoke toke, nisur nga pozicioni i saj gjeografik dhe zhvillimit të zonës; – transferimin e pasurisë tek disa persona (veprime të njëpasnjëshme) me qëllim fshehjen e origjinës së paligjshme, përfituar nga të ardhura të rrjedhura nga aktiviteti kriminal;

– si dhe në fshehjen e transferimit të pasurisë tek persona pa probleme, por që janë të lidhur me persona që kryejnë aktivitet kriminal, fakte të cilat tregojnë se këto pasuri zotërohen nga vetë personat nën hetim, por veprimet janë kryer për fshehur lidhjen e tyre me tokën apo zhvillimin e saj.

Aktualisht në lidhje me këtë prone nuk janë përftuar të dhëna nëse për tokën janë kryer veprime të tjera për zhvillim të saj, marrë parasysh edhe karakterin sekret të hetimeve, hetim i zhvilluar pa kryer hetime të hapura./Dosja.al

Arkivi i VOAL- Francesco Cossiga: MARIONETA NË DUART E BANKIERËVE DHE NË LUMIN E PARASË SË KORRUPSIONIT- LUNDROJNË KARRIERAT DHE PASURITË PERSONALE

MARIONETA NË DUART E BANKIERËVE DHE NË LUMIN E PARASË SË KORRUPSIONIT- LUNDROJNË KARRIERAT DHE PASURITË PERSONALE
E Djelë, 06.06.2010, 08:15am (GMT1)

 

“Testamenti” i ish-Presidentit italian Francesco Cossiga (Françesko Kosiga)

I moshuar dhe i sëmurë, ky libër është fjala e fundit e tij.

1- “Bilancet e të gjitha partive janë akoma sot sistematikisht false, paratë e financimit publik janë vetëm një pjesë minimale dhe kështu që nuk ka personalitet politik që nuk mund të plaset në burg për tanxhente”.

2- “Politikanët janë tashmë marioneta në duart e bankierëve dhe në lumin e parasë korrupsion lundrojnë karrierat dhe pasuritë personale të shumë prej tyre”.

3- “‘Duart e pastra’ nuk lindi me arrestimin e Mario Chiesa. Aksioni i Prokurorisë u inkurajua nga FBI-ja amerikane dhe nga pushtetet e forta italiane”.

4- “Pushteti mafioz, kamorrist dhe ndrangetist nuk janë të huaj: Janë shprehje e karakterit dhe e një ndjenje të rrënjosur në disa popuj italianë”.

5- “Masakra e Bolonjës qe vepër e palestinezëve. Nganjëherë terrorizmi është i dobishëm”.

6- Kriza ekonomike: “Paguam shtrenjtë euron për faj të vanitetit të Ciampi e Prodi”.

“Politika dhe paraja? Bilancet e partive janë akoma sot fallso”

Me sa duket, gjithçka kthehet: Duar të Pastra, korrupsioni, raporti pervers midis politikës dhe parasë. Është për t’u skandalizuar? Sipas Francesco Cossiga, jo. Sepse, siç shpjegohet në librin në dalje për shtëpinë botuese “Aliberti” të titulluar “Fotti il Potere, gli arcana della politica e dell’umana natura”, “midis politikës dhe parasë do të ekzistojë gjithmonë një lidhje e pazgjidhshme” dhe nuk mjaftojnë “logjikat moraliste tipike italiane për ta asgjësuar”. Maksimumi, mund të fshihet.

Por nuk mund të mendohet se rregullat jo të shkruara të lojës politike si me magji të përmbysen. Në fakt, Presidenti thotë se “siç ndodhte gjatë Republikës së Parë, bilancet e të gjitha partive akoma sot janë sistematikisht fallso”, paratë që marrin nëpërmjet financimit publik “janë vetëm një pjesë minimale e atyre të cilat praktikisht mund të disponojnë” dhe prandaj “nuk ka personalitet politik që nuk mund të plaset në burg për tanxhente”.

I ka ndodhur edhe Cossiga të menaxhojë para të tjetërkujt dhe në libër këtë e tregon. Tregon edhe se, sot ashtu si atëherë, nuk ka parti të madhe në të cilën të mos shfaqen personazhe meritat politike të të cilëve mbesin të mbështjella me mister, por karrierat e të cilëve justifikohen me raportin ekskluziv që kanë ditur të endin me atë që e ka vërtet paranë. Sepse “politikanët tashmë janë marioneta në duart e bankierëve” dhe “mbi lumin e parave fryt i korrupsionit lundrojnë karrierat dhe pasuritë personale të shumë prej tyre”.

Kështu që mund të ndodhë edhe që pak nga kjo para e destinuar për të financuar politikën të ngecë në duart e politikanëve. Por, do të ishte e arsyeshme të mos shfaqej pikëllim. Francesco Cossiga citon një pjesë të letrës të shkruar nipit nga liberali Massimo D’Azeglio, kur në vitin 1852 la postin e Kryeministrit të Mbretërisë së Sardenjës: “Asnjë vepër publike nuk mund të realizohet tashmë pa ndonjë njeri që të pasurohet prej saj”.

Domethënë, më mirë të dorëzohesh. Sepse ta vësh theksin mbi aspektin moral të të vepruarit politik rrezikon që t’i lihen pasdore objektivat natyrore: të bësh, të realizosh gjëra në interesin e përgjithshëm. Në fakt, Cossiga mendon se moraliteti individual duhet të raportohet mirë me efikasitetin e qeverisë, sepse “është më mirë politikani që vjedh pak, por që di të qeverisë mirë sesa një i ndershëm, por i paaftë”. Vështirë që një “ndjeshmëri” e tillë të mund të përshkojë radhët e Prokurorisë, e cila është e përbërë nga njerëz si të gjithë, domethënë jo domosdoshmërisht të huaj ndaj sharmit të pushtetit.

Dhe të parasë. Për pasojë, mund të ndodhë që hetime objektivisht legjitime t’u përgjigjen logjikave ekskluzivisht politik ose të pushtetit. Për shembull: sipas Cossiga, “‘Duart e Pastra’ nuk lindën me arrestimin e Mario Chiesa. Kam folur me sipërmarrës të mëdhenj të ndryshëm të përfshirë dhe të gjithë më kanë thënë se u janë kontestuar fakte të mësuara nga prokurorët vite më parë falë përgjimeve. Ka diçka që nuk shkon: pse ato investigime prej vitesh të harruara janë lëshuar papritmas midis këmbëve të shtresës politike?”. Sipas Presidentit, atëherë veprimi i Prokurorisë u inkurajua nga FBI-ja amerikane dhe nga pushtetet e forta italiane.

Objektivi? Të përmbysej një sistem politik i sfilitur dhe, nga këndvështrimi i tyre, tashmë që nuk hynte në punë. Rregulli nuk ka ndryshuar: “Policia Gjyqësore nuk u përgjigjet më superiorëve të saj, si rezultat prokurori i telefonon funksionarit të turnit dhe i thotë: ‘Ti përgjo X-in, nëqoftëse rezulton ndonjë gjë e dobishme për hetimin, e kam lënë tashmë një hapësirë të bardhë në akte; në rast të kundërt, vendosi menjanë kasetat sepse mund të bëhen të dobishme…'”.

Në ato përgjime gjendet nganjëherë edhe prova e bashkëpunimit me kundërpushtetin mafioz. E habitshme? Aspak: “Italia – hap krahët Cossiga – është Itali: Italia e mafies, e kamorrës dhe e ndrangetës. Fatkeqësisht, do të jetë gjithmonë kështu. Duhet të dorëzohemi, sepse pushteti mafioz, kamorrist dhe ndrangetist nuk janë të huaj për ne: janë shprehje e karakterit të njerëzve të cilëve u drejtohen dhe i korrespondojnë një ndjenje të rrënjosur në disa popuj italianë. Kështu që, për shembull, edhe kush nuk është kamorrist në kuptimin e ngushtë të fjalës, por aspiron të qeverisë krahinën e Campania, e di shumë mirë se nuk duhet t’i çajë dërrasat kamorrës…”.

Gjë që, konkretisht, çfarë nënkupton? “Nënkupton shumë gjëra, më banalja është se nëqoftëse në një tenderim merr pjesë një kompani me lidhje të dyshuara me kamorrën ajo kompani do të shpallet fitimtare… I njëjti diskutim për mafien. Për të bërë politikë duhet të kihen raporte me kë ka pushtetin dhe në Siçili, siç e dinë edhe edhe ata pak demokratë të së majtës të aftë që të marrin ndonjë votë në ishull, të bësh politikë pa hyrë në kontakt me mafien është e pamundur. Veç në mos pranofsh të luash një rol më pak se dytësor…”, gjë që për pjesën më të madhe të politikanëve (edhe të atyre të “ndershëm”) do të ishte një zgjedhje kundërnatyrë.

Ata që shpikën P2 qenë amerikanët

Nuk është vetëm paraja, natyrisht. Mbretëria e errët e pushtetit të padukshëm mbi të cilin shpesh mbështetet pushteti politik përbëhet nga zëra të ndryshëm dhe një fjalë që prej shumë kohësh fryn mbi politikën italiane është fjala masoneri. Fjalë e dashur për Francesco Cossiga, që mason thotë se nuk ka qenë asnjëherë, por që si i tillë konsiderohet nga shumë. Edhe pse është vetë ai që e ka lënë të nënkuptohet. Luan. Pëlqen të kujtojë gjyshin “mason të ritit skocez dhe të adhuruar të Lozhës së Sassari” dhe kur duhet e mbron institucionin nga sulme, kritika dhe klishe.

Zoti President, a është në gjendje masoneria ta influencojë politikën?

“Po iu përgjigjem me një moto, pak të njohur, të Alcide De Gasperi: ‘Ta dish se ekziston, por të mos flasësh kurrë dhe të kesh të paktën 2 ministra masonë në qeveritë që formohen'”.

Pse?

“Sepse masoneria mund të kthehet gjithmonë të jetë e dobishme. Natyrisht që sot nuk e ka më forcën që kishte në Tetëqindën, kur ishte feja civile e Rilindjes kundër kishës dhe bashkonte monarkistë e republikanë. Atëherë masoneria përkonte me shtetin dhe masonë qenë drejtuesit e forcave të armatosura dhe të karabinierëve. Sot masoneria është akoma influente, por sigurisht më pak se dikur”.

Pse bëhet njeriu mason?

“Ou, hëh, duhet dalluar. Në ditën e sotme, në valën e sugjerimeve new age dhe ndoshta të letërsisë së Paulo Coelho, ka që bëhet mason i shtyrë nga një dëshirë njerëzore për transhendencë dhe për spiritualitet jashtë nga feja tradicionale. Për të tjerët është një formë dallimi shoqëror: në lozhë gjenden bashkë me njerëz shumë më të lartë në hierarki se ta dhe mendojnë se mund t’u nxjerrin ndonjë përfitim”.

Vlen më shumë ideali apo interesi?

“Pyetje e vështirë, besoj se për shumë interesi është një shtytje më shumë se e mjaftueshme…”

Domethënë mund të ndodhë që politikanë kundërshtarë në Parlament në mbrëmje të ndodhen në të njëjtën lozhë: A ka ndonjë efekt kjo mbi gjërat e politikës?

“Mund të ketë, sigurisht. Në lozhë shtrëngohen lidhje personale, lindin raporte, konceptohen biznese… Por ajo që bën diferencën midis një qëndrimi linear dhe një qëndrimi, le të themi kështu ekuivok, zakonisht janë fortësia morale dhe ndjenja shtetërore e secilit”.

Nga masoneria tek P2, hapi është i vogël…

“Njerëzit nuk e dinë se P2 është shpikur nga Shtetet e Bashkuara, vend në të cilin influenca e ‘iluminatëve’ përfaqësohet nga simbologjia masonike e riprodhuar në mënyrë emblematike në kartëmonedhat 1 dollarëshe dhe në të cilin prej 44 presidentëve që kanë pasuar njëri-tjetrin në Shtëpinë e Bardhë deri më sot vetëm 3 nuk ka qenë masonë: dy prej tyre (McKinley dhe Kennedy) u vranë, ndërsa i treti (Nixon) u shtrëngua që të japë dorëheqjen. Përsa i përket Obama, nuk do të dija ta thoja. Por nëqoftëse do të përfundojë i vrarë edhe ai, mund të nënkuptojë se nuk ishte mason… Megjithatë, P2 ekziston qysh kur Roma është bërë kryeqyteti i Italisë dhe ishte lozha në të cilën regjistroheshin masonët që mbulonin poste të larta shtetërore. Kjo shpjegon edhe faktin pse nuk ekzistonte detyrimi për të frekuentuar Tempullin të shtunën në darkë dhe pse mund të regjistroheshe edhe në veshin e “Vëllait të Madh”. Shtetari i parë i P2 qe Giuseppe Zanardelli, shumë herë ministër dhe në vitin 1901 Kryeministër. Në kohëra më të vonshme, kur amerikanët panë se komunistët po afroheshin shumë në zonën e pushtetit e bënë P2 një shoqatë hiperatlantiste. Le të themi të vërtetën, e imagjinoni se çfarë mund t’u interesonte disa bankierëve të caktuar apo disa krerëve të Shtabit të Përgjithshëm të Licio Gelli… Aderimi në P2 ka qenë për shumë njerëz vetëm një mënyrë për të pasur raporte të mira me Shtetet e Bashkuara, të cilët ngarkuan pikërisht Gelli, të cilin unë e njoh mirë, që ta organizonte gjënë”.

Me çfarë qëllimi?

“Me qëllimin e të qenit gjithmonë të informuar lidhur me atë që ndodhte në Itali, për ta vonuar sa më shumë të ishte e mundur ardhja në pushtet e komunistëve dhe për të pasur në dispozicion një baluard të fundit të demokracisë atëhere kur situata realisht të kish percipituar”.

Ndërkohë, piduistët bënin afera…

“Po, sigurisht, siç ndodh në të gjitha shoqatat. Por njerëzit nuk e dinë ose nuk e kujtojnë sa pas të gjithë tam-tamit që është bërë Kasacioni ka vendosur se anëtarësimi në P2 nuk përbën krim. Të qenit i regjistruar në P2 apo në një klub ku luhen boçe ishte, si të thuash, e njëjta gjë!”.

Për 30-vjetorin e sekuestrimit Moro është rikthyer të flitet për P2, në të cilën, veç të tjerëve, qenë regjistruar të gjithë, ama të gjithë, krerët e shërbimeve sekrete të atëhershme, pse jo dhe kreu i Skuadrës së Lvizshme, përgjegjës i postblloqeve në Romë dhe komandanti i Bërthamës Hetimore të Karabinierëve. Ka që beson se kjo është më shumë se e mjaftueshme për të shpjeguar lirimin e munguar të pengut.

“Përralla! Pastaj, shiko, me rregull drejtorët e shërbimeve sekrete janë emëruar të gjithë me marrëveshjen e Partisë Komuniste dhe imagjinoni nëse Shërbimi i Vigjilencës i Partisë Komuniste italiane nuk e dinte se qenë piduistë…”.

Shërbimi i vigjilencës i Partisë Komuniste italiane?

“Po, ishte një prej shërbimeve të informacionit më kapilar brenda administratës shtetërore: shumë zot dhe shu-më-të-in-for-muar! Mendo se zbulova vetëm disa vite pasi kisha qenë ministër i Brendshëm se kishin kontakte konstante me shërbimin sekret ushtarak dhe me atë civil. Dhe ministri nuk dinte absolutisht asgjë! E tregoj këtë për të thënë se PKI-ja e P2 dhe kush qenë anëtarët e saj dinin gjithçka, por nuk e kam supozuar asnjëherë se kjo përfaqësonte një kërcënim në kuptimin e vërtetë të fjalës”.

Praktikisht P2 është shkrirë?

“Po, praktikisht u shkri dhe Giovanni Spadolini, që këtë e bëri një gur themeli të politikës së tij, nëpërmjet Mjeshtrit të Madh Armandino Corona i spastroi piduistët nga masoneria me skrupull të paparë. Një zell që e vuri në kontrast me Lozhën e Madhe të Londrës, nga momenti që një mason nuk mundet ose më mirë nuk mundej të denonconte dhe të bënte të gjykohej nga drejtësia e thjeshtë një vëlla mason”.

Një shënim i thjeshtë në krah, nxjerrë nga një faqe e zverdhur e shënimeve të një kronisti të tjetër. Është përmbledhja e ardhjes në Romë e ambasadorit të ri amerikan Graham Martin, njeri i lidhur me CIA-n. Jemi në fundin e viteve ’60, është një mëngjes i vakët dhe në këmbët e shkallares të avionit të sapoardhur nga Uashingtoni qëndrojnë dy makina. E para, më afër, është ajo e funksionarëve të amasadës të ardhur për të pritur shefin e ri. Për të dytën, të ndaluar disa metra më tej, nuk dihet asgjë. Vetëm ajo që shikohet: është një Mercedes i errët. Martin zbret nga avioni, përshëndet me ngut njerëzit e ambasadës dhe drejtohet drejt Mercedesit. Prej andej del një njeri shtatshkurtër të cilin ambasadori e përqafon në mënyrë vëllazërore dhe me të cilin rehatohet në sediljen e pasme. Mercedesi niset menjëherë, ai njeri ishte Licio Gelli.

(Marrë nga libri “Fotti il Potere – manuale sul potere politico”, i shkruar nga Andrea Cangini me Francesco Cossiga)

The Best of Cossiga

– “Politikanë jokoherentë? Sigurisht, edhe?”

– “Fuqitë e mëdha vrasin dhe torturojnë”

– “Të deformosh faktet nuk është si të montosh me art një skandal”

“Moro po që dinte t’i përdorte shërbimet sekrete…”

“Qysh kur i telefonova Gellit, pushuan së më sulmuari”

“Politika është art, kultura dhe arsyeja nuk vlejnë”

“Uniteti kombëtar është në rrezik”

“Amerika e ka kushtëzuar gjithmonë politikën tonë”

“Masakra e Bolonjës qe vepër e palestinezëve”

“Nganjëherë përhapja e terrorit mund të jetë e dobishme”

“Sot luftërat kryhen me fondet sovrane”

“Midis shtetit dhe Kishës ekziston një konflikt i pashërueshëm”

“Qe i mjaftueshëm ndonjë trup lundrues përgjatë Senës”

“Politika ushqehet me ankth”

“Terrorizëm është gjithmonë ai i të tjerëve”

“Në politikë o je mik, o je armik”

“Politikanët binden në mënyrë të thellë për atë që u vjen për mbarë”

“Kush jemi ne për të menduar se jemi më të mirë se Kaini?”

“Jo të gjithë e kanë të drejtën për të vërtetën”

“Kombet e Bashkuara janë një bllof, identiteti është kombëtar”

“Fatkeqësisht për ne, shtetet kanë peshë akoma”

“E paguam shtrenjtë euron për faj të vanitetit të Ciampi dhe Prodi”

“Për D’Alema kam garantuar unë”

“Përveç FBI-së, qe bota ekonomike ajo që ngriti në këmbë “Duart e Pastra””

“Një Papë i bërë armik dëmton shumë”

“Politikani i zoti manipulon dhe falsifikon”

“Një lider i vërtetë duhet ta ketë frekuentuar të Keqen”

“Berlinguer konkordoi gjithçka me Bashkimin Sovjetik”

“Shteti italian nuk do t’i fusë asnjëherë hundët në financën vatikanase ”

“Peshkopët e dashurojnë pushtetin, Zoti ynë i ardhshëm do të quhet Allah”

“…Është për këtë që Berlusconi do të përfundojë keq”

“Politika ka nevojë për heshtje dhe zona hijeje”

“Ekzistojnë tradhti të detyrueshme dhe deri morale”

 

Përgatiti ARMIN TIRANA

KUSH  ISHIN  ATA SHQIPTARË ?!- Pergatiti Fritz RADOVANI

 

KUVENDI  I  FRETENVE  SHKODER

 

SHQIPTARËT E VERTETË
JANË EDUKUE PREJ
KUVENDIT FRETENVE
TË SHKODRES !

NË VITIN 1902 ATA MËSUEN
ALFABETIN E

GJUHËS SHQIPE
PREJ
AT GJERGJ FISHTËS O.F.M.

 

     SHQYPNIS

      T’ falem , Shqypni, ti i shpirtit t’em dishiri!

I lum njimend jam un n’ gji t’ and tue rrnue,

Tue gzue t’ pamt t’ and, tue t’ hjekë atë ajr t’ kullue,

Si Leka i Madhi e Skanderbegu i biri.

Kjé i Lumi vetë, qi mue m’ dergoi ksi hiri

Per nen qiellë t’ande t’ kthielltë un me u perftue,

Malet e hjedhta e t’ blerta me shikjue,

Ku Shqypja e Burrit s’ dron se i qaset niri.

   Ktu trima léjn gjithmonë, pse ti jé Nana

E armvet n’ zâ, qi shndrisin duerët e t’ lumit,

Kah des per ty i rrebtë e trim si Zana.

Eden n’ Balkan ti jé; ti prej t’ Amshu’mit

N’ Balkan jé shkrue Mbretneshë mbi fiset t’ tana:

Hyp fronin, pra, e sundo, Shqypni, m’ t’ liru’mit.

                                 AT GJERGJ FISHTA O.F.M.

 

Koment prej At Viktor VOLAJ O.F.M.

  1. ti i shpirtit t’em dishiri!: Dishir me të vertetë i shpirtit të Poetit, i cilli i kushton jeten deri në ditë të vdekjes idealit kombtar. Vështirë se mund të na permendë historija e leteraturës botnore ndonji emen

qi t’ia ketë kushtue krejt veprimin  e vet letrar perlimit t’idesë kombtare si Fishta. Frymzue prej këtij ideali, Zana e tij këndon trimninë, besen, burrninë e nderen shqyptare me Lahutë; frushkulloi me fishkull djegëse veset e kombit e të Shtetit parasit me satirë; zgjoi, trandi, ngjalli me lirikë e melodrame atdhetare ndiesinë kombtare. – Tue hjekë…, tue thithë ajrin….

2.Leka i Madhi: Leka i Madh (356-323 para Krishtit). Mbret i Maqedonisë, i biri i Filipit Maqedonas, i cili shtroi Gadishullin e Ballkanit, Azinë e Vogel, Afriken Veriore e u shty ngadhnjyes deri në Hindi. Maqedonasit kjenë nji vllazni me Ilirë e Epirotas. Dihet me siguri se ata flitshin nji gjuhë krejt ndryshej prej greqishtes. Skanderbegu i biri, perdorë për trashigimtar gjaku e trimnije.

  1. dergoi ksi hiri, nji dhanti këso dore, nji nderë kaq të madhe, – me u perftue: me u xanë, me lindë.

Malet e hjedhta e t’blerta: qi ngrihen madhnueshem, e të veshuna me landë e blerime.

– Ku Shqypja e Burrit: Shqypja, – personifikimi i Lirisë – e Burrit, e Pirros, mbretit t’Epiriotvet, nji fisi me Ilirët, ndej e lirë, megjthse e strukun nder male, edhe gjatë shekujve të robnisë; qaset – afrohet, nuk ka frigë se i qaset njeri (niri).

  1. qi shndrisin duerët e t’lumit; qi flakrojnë në dorë të luftarit shqyptar të lumnueshem. – i rrebtë, pa iu tutë syni përballë anmikut, i vendosun, trim me zemer të fortë.

Eden n’Ballkan: antonomazi, Parriz toke, vendi ma i bukri ne Ballkan. – Hyp fronin, hyp në fron!

          – m’t’ liru’mit: – mbi bijt tu të liruem prej robnijet

                                                                    AT VIKTOR VOLAJ O.F.M. (1941 – Lirikat)

 

Shenim F.RADOVANI: Të gjitha materialet e botueme nga unë, janë të paprekuna!

            Gjithnjë kam ruejtë vlerat e origjinalit t’ Autorve.

Melbourne,  6 Qershor 2026.

 

LAVDI ATDHETARIT TË MADH  AT  GJERGJ  FISHTA O,F.M.!

Akuzat dhe dosjet sekrete: Rasti i Marta Kosit e rikthen në fokus trashëgiminë e UDBA-s

Asja Hafner, Una Çiliq

Çfarë ndodhi me dosjet e Drejtorisë të Sigurimit Shtetëror (UDBA) pas shpërbërjes së Jugosllavisë dhe pse përmbajtja e tyre vazhdon të jetë, edhe më shumë se tre dekada më vonë, objekt debatesh?

Dokumentet e policisë sekrete janë rikthyer sërish në qendër të vëmendjes pasi komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, e përballur me akuza të vazhdueshme dhe të paprovuara se ka qenë bashkëpunëtore e shërbimit sekret jugosllav, dëshmoi para Parlamentit Evropian.

Ajo i shmangu të përgjigjet drejtpërdrejt në pyetjet lidhur me angazhimin e saj nga periudha kur Sllovenia, që është shteti i saj i origjinës, ishte pjesë e Jugosllavisë dhe kur Kos ishte gazetare. Në atë kohë, Kos ishte në të 20-tat.

Në atë periudhë, në territorin e shtetit që përbëhej nga gjashtë republika dhe dy krahina autonome, vepronte një shërbim i vetëm, Drejtoria e Sigurimit Shtetëror, e njohur me akronimin UDBA.

Nga ky shërbim, i konsideruar në masë të madhe si i diskutueshëm, pas shpërbërjes së Jugosllavisë u krijuan shtatë shërbime të veçanta sigurie. Nëse ekziston ndonjë gjurmë e lidhjes së ndokujt me agjencitë e sigurisë nga koha e ish-Jugosllavisë, më shumë se 30 vjet pas shpërbërjes së saj, kjo është e vështirë të vërtetohet.

Akuzat se Marta Kos ka qenë bashkëpunëtore e policisë sekrete jugosllave u ngritën pas prezantimit të një libri të titulluar “Komesarka”, të autorit slloven Igor Omerza, i cili u promovua në ambientet e Parlamentit Evropian më 10 mars 2024.

Në libër paraqiten dokumente që, sipas autorit, dëshmojnë se Kos ka bashkëpunuar me shërbimin sekret jugosllav. Pretendohet se ky bashkëpunim ka ndodhur gjatë viteve ’80, kur Kos ishte në të 20-tat e saj. Gjithashtu thuhet se bashkëpunimi ka vazhduar edhe në vitet ’90, kur ajo u transferua në Këln për të punuar si gazetare në selinë e Radios Deutsche Welle në Gjermani.

Akuzat janë ngritur nga anëtarë të Partisë Demokratike Sllovene (SDS), partia e ish-kryeministrit populist slloven Janez Jansha.

Duke u mbështetur në pretendimet e librit, eurodeputetja Romana Tomc, anëtare e Partisë Popullore Evropiane – grupimi më i madh politik në Parlamentin Evropian ku bën pjesë edhe SDS – kërkoi nga Komisioni Evropian të deklarohet mbi masat që planifikon të ndërmarrë.

Pas publikimit të librit, Kos i ka cilësuar këto pretendime si dezinformata.

Sa për rikujtim, Rezoluta e Parlamentit Evropian e vitit 2021 ka bërë thirrje për hapjen e arkivave të ish-Jugosllavisë, me fokus të veçantë në hapjen e dosjeve të UDBA-së.

Hapja e arkivave në vende si Gjermania Lindore, Republika Çeke dhe Polonia u realizua në valën e demokratizimit të vendeve të ish-bllokut lindor në fund të viteve ’80 dhe në fillim të viteve ’90.

Në të kundërt, në shtetet e ish-Jugosllavisë, të cilat u formuan në kushte konfliktesh, luftërash dhe shkatërrimesh, procesi i demokratizimit dhe transformimit të shërbimeve të sigurisë ka qenë më i ngadalshëm dhe i shoqëruar me shumë polemika.

Deri më sot, pothuajse asnjë shtet nuk e ka pastruar plotësisht këtë pjesë të së kaluarës së tij.

Policia sekrete e Gjermanisë Lindore, Stasi, e cila vepronte në të njëjtën periudhë me UDBA-në, i ka hapur arkivat e saj dhe çdo individ ka të drejtë të ketë qasje në dokumentet që janë mbledhur për të.

Nëse dyshojnë se përmenden në dosjen e një personi tjetër, ata gjithashtu mund të kërkojnë qasje, duke shpjeguar arsyen pse mendojnë se mund të gjenden në dokumentin e dikujt tjetër.

“Edhe ngjarje në dukje të vogla, si zhdukja e letrave, mund të përmbajnë gjurmë të rëndësishme”, thuhet nga arkivat.

Si përgjigje ndaj peticioneve të agjencive publike dhe private, arkivat gjithashtu zbulojnë nëse ekzistojnë prova për lidhje të personave që tani mbajnë poste politike me Stasin. Kjo përfshin anëtarë të qeverisë, parlamentit, gjyqtarë, zyrtarë publikë dhe të tjerë.

Që nga viti 1992, më shumë se dy milionë persona kanë pasur qasje në dosjet e tyre. Përveç kartotekave, filmave, dokumenteve audio dhe mikrofilmave, arkivat e Stasit përmbajnë mbi 111 kilometra dokumente dhe më shumë se 1.7 milion fotografi.

Stasi ishte njëkohësisht polici sekrete dhe shërbim sekret i themeluar në vitin 1950 gjatë ekzistencës së Gjermanisë Lindore, dhe vlerësohet se deri në rënien e saj në vitin 1989, në mënyrë jozyrtare, me policinë sekrete kanë bashkëpunuar rreth 189.000 persona, pra çdo i 90-ti banor i Gjermanisë Lindore.

Çfarë ndodhi me dosjet në Slloveni?

Sllovenia ishte shteti i parë i krijuar pas shpërbërjes së Jugosllavisë që i hapi arkivat dhe dosjet, thotë për Radion Evropa e Lirë, historiani kroat Mario Previshiq.

“Ishte veçanërisht interesante si për historianët dhe profesionistët e fushës, ashtu edhe për politikën”, thotë ai.

Sot, këto dokumente janë të qasshme në Arkivin e Republikës së Sllovenisë.

Siç theksoi në një përgjigje me shkrim për REL-in historiani slloven Bozho Repe, “arkivat nuk janë ruajtur në tërësi dhe nuk dihet as sa prej tyre kanë ekzistuar në përgjithësi, pasi pastrimi i materialeve është bërë të paktën dy herë – pas shkarkimit të Aleksandar Rankoviq ishte një nga figurat kryesore të Jugosllavisë socialiste deri në vitin 1966 dhe Plenumin e Brijonit, kur u shkarkua nga të gjitha funksionet nën akuza se kishte përgjuar Titon dhe se “po devijonte nga linja e partisë”. Pas Luftës së Dytë Botërore, Rankoviq u bë drejtuesi i parë i shërbimit sekret jugosllav, përgjegjës për aparatin e sigurisë së shtetit. në fund të viteve ’60 dhe në fund të viteve ’80, kur supozohet se janë shkatërruar rreth 17.000 dosje”.

Nuk dihet se sa informatorë kishte UDBA-ja.

Nuk dihet se sa informatorë kishte UDBA-ja.

Repe thotë se nuk dihet çfarë është “hequr, shtuar apo ndryshuar” nga të dhënat e policisë sekrete të sistemit të kaluar (kryesisht për qëllime politike, para së gjithash kundër politikanëve të majtë-liberalë, por jo rrallë edhe kundër të djathtëve, nëse kjo i përshtatej dikujt).

Pas shpalljes së pavarësisë në vitin 1991, në Slloveni si shërbim qendror i inteligjencës dhe sigurisë vepron Agjencia Sllovene e Inteligjencës dhe Sigurisë (SOVA), me seli në Lubjanë.

Me urdhër të Josip Broz Titos, më 13 maj 1944 në Dërvar u themelua Departamenti për Mbrojtjen e Popullit, i njohur si OZNA. Kjo datë më vonë në Jugosllavi festohej si Dita e Sigurimit Shtetëror.

OZNA-ja në vitin 1946 u riorganizua, ku pjesa civile u shndërrua në UDBA (Drejtoria e Sigurimit Shtetëror), ndërsa pjesa ushtarake u bë KOS (Shërbimi i Kundërzbulimit).

UDBA-ja në vitin 1966 u riemërua në Drejtoria e Sigurimit Shtetëror, por emri UDBA mbeti gjerësisht i përdorur në publik.

Shërbimi dispononte një rrjet të gjerë informatorësh dhe bashkëpunëtorësh dhe ishte përgjegjës për ndjekjen dhe kontrollin e opozitës politike, si dhe shërbente si mjet frikësimi ndaj disidentëve dhe kritikëve të regjimit.

Një reputacion veçanërisht të keq e mori gjatë periudhës kur drejtohej nga Aleksandar Rankoviq, nga fundi i Luftës së Dytë Botërore deri në vitin 1966.

Atij i atribuohet përgjegjësia për përndjekjen e kundërshtarëve politikë dhe të opozitarëve të pushtetit në vend, si dhe për drejtimin e operacioneve kundër emigracionit jashtë vendit. Rankoviqi u tërhoq pas një konflikti me Josip Broz Titon, në një aferë të përgjimit që nuk është sqaruar kurrë.

Deri në shpërbërjen e shtetit, UDBA-ja ishte e organizuar në nivel të republikave federale, me degë në secilën prej tyre.

Kroacia: Emër i ri, njerëz të vjetër

Në Kroaci, që nga pavarësia në vitin 1991, sektori i sigurisë ka kaluar nëpër disa transformime, ndërsa nga viti 2006 filloi veprimtarinë Agjencia e Sigurisë dhe Inteligjencës (SOA), e cila me këtë emër ekziston edhe sot.

“Në Kroaci, si në çdo vend tjetër që është reformuar në Evropë, veprojnë forma të ndryshme të agjencive të inteligjencës që kanë funksione dhe qëllime të ndryshme”, thotë historiani Martin Previshiq për Radion Evropa e Lirë.

Previshiq është autor i librit “Goli otok – historia”, një lloj studimi për kampin e Goli Otokut, i cili bazohet në dokumente të shumta nga arkivat e UDBA-së, si dhe në një sërë dëshmish të ish-të burgosurve të kampit.

Ndërtesa kryesore e Goli Otokut në Kroaci.

Ndërtesa kryesore e Goli Otokut në Kroaci.

Goli Otoku ishte një burg dhe kamp pune jugosllav për kundërshtarët politikë në ish-Jugosllavi.

Për transformimin e policisë sekrete nga sistemi i vjetër në të riun flet një anekdotë nga periudha kur Previshiq po mblidhte materiale për librin dhe po intervistonte ish-të burgosurit e Goli Otokut.

Njëri prej tyre i kishte treguar se ishte arrestuar në vitin 1948 si Informbiroistë është një term për përkrahësit e politikës së Rezolutës së Informbyrosë (IB) të vitit 1948, pra përkrahësit e Stalinit në konfliktin me Titon.. Kur në qelinë e tij kishte hyrë një anëtar i ri i UDBA-së, ai i kishte mbajtur mend fytyrën. Dyzet vjet më vonë, në vitin 1991, kur Kroacia po shpallej e pavarur, ish-i burgosuri po shikonte televizorin dhe pa presidentin e parë të Republikës së Kroacisë, Franjo Tuxhman. Pranë tij ishte një burrë me kostum të bardhë, të cilin ish-i burgosuri e njohu. Ai e kishte identifikuar njeriun që kishte hyrë në qelinë e tij në vitin 1948. Ishte Josip Manolliq, që në atë kohë ishte kryeministër i Republikës së Kroacisë.

Vetë Manolliqi, në një paraqitje në HRT në vitin 1995, duke folur për kalimin e kuadrove të shërbimit sekret në strukturat e reja të Republikës së Kroacisë, tha se “nuk ishte momenti për të hyrë në pastrimin e rasteve individuale”.

“Vendimi i udhëheqjes së lartë të Republikës së Kroacisë ishte t’i marrim të gjitha institucionet që deri atëherë kishin funksionuar në Republikën Socialiste të Kroacisë, në përbërjen në të cilën ishin. Nuk do të ketë asnjë lloj revanshizmi ndaj njerëzve që profesionalisht kanë kryer detyrat e tyre”, deklaroi në atë kohë Manolliqi.

“E gjithë aparatura është trashëguar dhe ajo kishte, më shumë ose më pak, një rol të ngjashëm me atë që kishte në Jugosllavi”, shton Previshiq.

Ai shpjegon po ashtu se ekziston një perceptim “naiv” se në vitin 1991 ndodhi një ndërprerje e plotë.

“Po, Jugosllavia u shpërbë, u shemb një ideologji e vjetër, erdhën disa paradigma të reja, por le të jemi realistë: i gjithë sistemi u mor përsipër sërish nga sistemi i vjetër”, thotë Previshiq.

Si Sllovenia, edhe Kroacia i ka hapur arkivat e UDBA-së. Midis 15 dhe 20 mijë dosjesh, të mbledhura deri në fillim të viteve ’90, u bënë të qasshme për publikun.

Sot dosjet ruhen në Arkivin Shtetëror të Kroacisë.

REL-i nuk ka marrë përgjigje në pyetjen nëse disa nga dosjet mund të kenë mbetur të pahapura.

Ndër të tjera, në arkiva gjenden edhe dosja e të dënuarit për krime lufte Vojisllav Sheshel dhe e presidentit të parë të Kroacisë, Franjo Tuxhman.

Rasti Perkoviq–Mustaç i referohet procesit gjyqësor dhe sagës shumëvjeçare politike-juridike rreth ekstradimit dhe gjykimit të ish-anëtarëve të shërbimit sekret jugosllav dhe kroat, Josip Perkoviq dhe Zdravko Mustaç.

Në gusht të vitit 2016, gjykata në Munih i dënoi ata me burgim të përjetshëm për organizimin e vrasjes së emigrantit kroat Stefan Gjurekoviq në Gjermani në vitin 1983.

Para ekstradimit në Gjermani në vitin 2014, në Kroaci, para anëtarësimit në BE në vitin 2013, u miratua i ashtuquajturi “Lex Perkoviq” – ndryshime në ligjin për fletarrestime evropiane që ngadalësuan procesin e ekstradimit.

Të dy të dënuarit kërkuan falje presidenciale nga Kroacia, gjë që shkaktoi ndarje të thella në skenën politike kroate në vitin 2022.

Perkoviq dhe Mustaç po vuajnë dënimin me burgim të përjetshëm në një burg gjerman.

Mali i Zi hap një pjesë të vogël të arkivave

Pavarësisht se praktikat e disa vendeve tregojnë ndikimin pozitiv që ka pasur hapja e arkivave, dosjet sekrete të UDBA-së në disa shtete mbeten ende të klasifikuara.

Një rast i tillë është edhe në Mal të Zi. Agjencia për Siguri Kombëtare (ANB), e themeluar në vitin 2005, një vit para shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi, ka hapur vetëm një pjesë të materialeve arkivore që lidhen me periudhën deri në vitin 1948, pra me fazën e hershme të veprimtarisë së OZNA-së dhe fillimet e UDBA-së.

REL-i nuk ka marrë përgjigje në pyetjen nëse autoritetet planifikojnë që të hapin edhe dosje të tjera.

Avokati Nikolla Angellovski, i cili dy vjet më parë i kishte dorëzuar Kuvendit të Malit të Zi një kërkesë për miratimin e ligjit për hapjen e dosjeve, thotë se materiali i publikuar nuk është i mjaftueshëm.

“Hapja është simbolike dhe e kufizuar. Bëhet fjalë për arkivin që mbulon periudhën më të hershme të sistemit të sigurisë shtetërore komunist pas Luftës së Dytë Botërore”, thotë Angellovski për Radion Evropa e Lirë, duke shtuar se ANB e ka deklasifikuar këtë pjesë me arsyetimin se nuk ekziston më “interes i sigurisë për ta mbajtur si material të klasifikuar”.

“Kjo nuk përfshin fazat e mëvonshme të zhvillimit të këtyre shërbimeve, të cilat ishin shumë më komplekse dhe politikisht më domethënëse, periudhën e Informbyrosë në Mal të Zi, periudhën e viteve ’50, ’60, ’70 dhe ’80, si dhe periudhën tranzitore të viteve ’90. Për këtë arsye, ky hap konsiderohet vetëm si ‘hap i parë’, por jo si zgjidhje e plotë dhe sistematike e kësaj çështjeje”.

Shembulli i policisë sekrete gjermane tregon se informatorët raportonin për të gjitha fushat e shoqërisë, madje spiunonin edhe miqtë dhe fqinjët e tyre.

Shembulli i policisë sekrete gjermane tregon se informatorët raportonin për të gjitha fushat e shoqërisë, madje spiunonin edhe miqtë dhe fqinjët e tyre.

Ai shton se çështja e hapjes së dosjeve për dekada të tëra ndodhet në një vakum institucional në Mal të Zi dhe se shteti, i cili aktualisht, krahasuar me vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, është më afër anëtarësimit në BE, nuk ka as ligj për lustrim dhe as ligje për vetting-un në shërbimin publik dhe në shërbimin sekret.

“Kjo do të thotë se për momentin në Mal të Zi nuk ekziston një kornizë e unifikuar ligjore që do të përcaktonte kush ka të drejtë qasjeje, në çfarë kushtesh, në çfarë mase dhe në çfarë mënyre mbrohen privatësia dhe informacionet e ndjeshme të sigurisë”.

Serbia nuk i hap arkivat

Përgjatë periudhave të ndryshme kohore, qeveri të ndryshme në Serbi kanë premtuar se do t’i hapin dosjet e shërbimeve sekrete nga Lufta e Dytë Botërore e deri sot.

Opozita Demokratike e Serbisë (DOS), i cili fitoi zgjedhjet në vitin 2000 kundër Sllobodan Millosheviqit, e kishte premtuar këtë si para ardhjes në pushtet, ashtu edhe pas saj.

Nga maji 2001 deri në qershor 2003, ishte në fuqi një rregullore e Qeverisë së Serbisë për qasje në dosje. Rreth 8.000 persona kishin aplikuar, ndërsa për 420 prej tyre u lejua një qasje e kufizuar në to.

Ndër ta ishte edhe shkrimtari Dragosllav Mihailloviq, i cili në vitin 2012 tha për Radion Evropa e Lirë se ishte nën vëzhgim nga institucionet e sigurisë deri në vitin 1990.

“Në ato dosje ishin të fshirë emrat e disa njerëzve që kishin dhënë informacione për mua. Ndërsa njerëzit e shërbimit shënonin, për shembull, kur dhe me kë takohesha. Për shembull, mua më ka vëzhguar një person i quajtur Brana nga Valeva”, kishte treguar Mihailloviq, shkrimtar që ndërroi jetë në mars të vitit 2023.

Qytetari në atë kohë, në praninë e zyrtarëve të sigurisë shtetërore, mund të lexonte dosjen e tij, por me kusht që ta trajtonte atë si sekret shtetëror dhe të mos i tregonte as familjes dhe as për publikun.

Disa nga ata që i panë shënimet shprehnin dyshime se dosjet u ishin ndryshuar dhe redaktuar më pas, ndërsa rregullorja që lejonte qasjen u shfuqizua shpejt nga shteti me arsyetimin se ishte jokushtetuese.

Serbia ende nuk i ka hapur dokumentet sekrete dhe nuk dihet as sa prej tyre gjenden në posedimin e saj.

Serbia ende nuk i ka hapur dokumentet sekrete dhe nuk dihet as sa prej tyre gjenden në posedimin e saj.

Ligji që do të rregullonte hapjen e dosjeve nuk është miratuar nga asnjë qeveri serbe nga viti 2000 e deri sot.

Predrag Petroviq nga Qendra e Beogradit për Politikë të Sigurisë thotë se është e rëndësishme të dihet qëllimi i hapjes së dosjeve: nëse bëhet për lustrim, për ballafaqim me të kaluarën, për ndjekje penale, apo për të gjitha këto së bashku.

“Përveç kësaj, kemi një rrethanë të rëndësishme që disa persona që u gjendën në të ashtuquajturat pushtete të reja demokratike, me shumë gjasë kanë qenë bashkëpunëtorë të shërbimeve të sigurisë. Do të ishte shumë e pafavorshme për ta që kjo të zbulohej. Për shumë prej tyre periudha nga ’45 deri në vitet 2000 nuk konsiderohet autokratike, prandaj mendojnë se dosjet nuk përmbajnë asgjë problematike”, thotë Petroviq.

Agjencia e sotme e Sigurisë dhe Informacionit (BIA) ia dorëzon në mënyrë të vazhdueshme Arkivit të Serbisë dokumentacionin më të vjetër se 30 vjet, në të cilin përfshihen edhe 80.000 dosje personale të qytetarëve.

Arkivi operativ, të ashtuquajturat dosje të gjalla dhe dokumentacioni i krijuar pas vitit 2002 ruhen në selinë e BIA-s në Beograd. Numri i këtyre dosjeve është sekret shtetëror. Po ashtu, nuk dihet as vëllimi i arkivit të krijuar nga shërbimet sekrete në Serbi që nga viti 1945.

BIA u krijua në vitin 2002, pas shuarjes së Resorit të Sigurimit Shtetëror të Serbisë, një agjenci që konsiderohet kyç në formimin e formacioneve paramilitare përgjegjëse për krimet e luftës të kryera gjatë luftërave në ish-Jugosllavi, si dhe për krime brenda vendit.

Shefi i shërbimit sekret Radomir Markoviq, komandanti i Njësisë për Operacione Speciale (JSO) në kuadër të Resorit të Sigurisë Shtetërore (RDB) Millorad Ullemek, si dhe pesë anëtarë të tjerë të JSO-së u dënuan me dënime me burgim afatgjatë.

Ata u dënuan për vrasjen e katër zyrtarëve të Lëvizjes së Rilindjes Serbe në vitin 1999 në autostradën Ibër, si dhe për vrasjen e ish-presidentit serb Ivan Stamboliq në Beograd në gusht 2000. Ullemek, si dhe dorasi Zvezdan Jovanoviq, dhe tre kolegë të tyre nga JSO-ja u dënuan për vrasjen e kryeministrit serb Zoran Gjingjiq në mars të vitit 2003.

Anëtarë të RDB-së u akuzuan për vrasjen e gazetarit Sllavko Çuruvija në vitin 1999 në Beograd, por me vendim të Gjykatës së Apelit në prill të vitit 2023 ata u liruan nga akuzat.

Në të njëjtin vit, gjykata ndërkombëtare në Hagë shqiptoi dënime me nga 15 vjet burgim për ish-shefin e RDB-së nga viti 1991 deri në 1998, Jovica Stanishiq, dhe ndihmësin e tij Franko Simatoviq, për atë që në vendim u cilësua si ndërmarrje e përbashkët kriminale që kishte për qëllim largimin me forcë të popullsisë joserbe nga Bosnje e Hercegovina dhe nga Kroacia.

BIA nuk i është përgjigjur pyetjes së Radios Evropa e Lirë nëse është në plan miratimi i një ligji që do të rregullonte hapjen e dosjeve.

Predrag Petroviq nga Qendra e Beogradit për Politikë të Sigurisë vlerëson se modernizimi i shërbimit sekret në Serbi është kufizuar në blerjen e pajisjeve të reja dhe rritjen e pagave të punonjësve të tij.

“Prandaj që nga krijimi i saj ajo ka shënuar vetëm dështime. Ka mbrojtur mbretërinë, mbretëria u rrëzua. Më pas patëm një shërbim që mbrojti komunizmin, komunizmi u shemb dhe fituan nacionalistët”, u shpreh Petroviq.

Më shumë se gjysma e shefave të shërbimit sekret që janë emëruar që nga viti 2000 nuk kishin punuar më parë në sektorin e sigurisë dhe nuk ishin profesionistë.

Një pjesë e tyre janë vendosur drejtpërdrejt nga radhët e partive në pushtet, që është edhe rasti me drejtorin aktual të BIA-s, Vladimir Orlliq.

Çështja e arkivave të UDBA-së në Kosovë

Deri në shpalljen e pavarësisë, Kosova nuk kishte një shërbim të pavarur të inteligjencës, por ishte nën kontrollin e Shërbimit të Sigurimit Shtetëror të Serbisë.

UDBA në Kosovë ka përndjekur aktivistët politikë dhe kundërshtarët e regjimit, ndërsa ekzistojnë akuza dhe raste të dokumentuara të represionit dhe vrasjeve politike.

Një nga rastet e njohura është vrasja e aktivistit kosovar për të drejtat e njeriut Enver Hadri në vitin 1990 në Bruksel.

Gjykata belge në vitin 2016 vendosi se kjo vrasje ishte porositur nga shërbimi i sigurisë jugosllave dhe, në lidhje me këtë, dënoi me burgim të përjetshëm Bozhidar Spasiq, ish-anëtar i shërbimit sekret serb.

Spasiq sot e kësaj dite gjendet në liri në Serbi, ku merr pjesë edhe në paraqitje publike.

Në Kosovë sot funksionon Agjencia e Kosovës për Inteligjencë (AKI), e formuar pas shpalljes së pavarësisë nga Serbia në vitin 2008. Radio Evropa e Lirë nuk ka marrë përgjigje në pyetjen se çfarë ka ndodhur me arkivin e UDBA-së që ndodhej në Kosovë.

Mendohet se AKI është krijuar si pasardhëse institucionale e Shërbimit Informativ të Kosovës (SHIK), i cili kishte dalë nga strukturat e Dhomat e Specializuara në Hagë, të cilat merren me krimet e luftës që pretendohet se janë kryer nga ish-pjesëtarët e UÇK-së nga janari 1998 deri në dhjetor 2000, në aktakuzën ndaj Kadri Veselit – ish-kryetar i Kuvendit të Kosovës dhe zyrtar i Partisë Demokratike të Kosovës – e përmendin atë edhe si shef të shërbimit të inteligjencës së UÇK-së..

Ehat Miftaraj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi thekson se çdo zbulim i të dhënave apo informacioneve lidhur me arkivin e UDBA-së duhet të trajtohet me rezerva, duke marrë parasysh “politikën antagoniste të Serbisë ndaj Kosovës”.

“Autoritetet serbe, përmes formave të ndryshme të luftës speciale kundër Kosovës, shpesh përdorin madje edhe të dhëna të inteligjencës apo të dhëna të UDBA-së për të shënjestruar ose dëmtuar figura me ndikim në Kosovë. Deri më sot nuk ekzistojnë informacione të besueshme se arkivi i lidhur me UDBA-në është shkatërruar apo është larguar nga Kosova, kur institucionet serbe janë tërhequr”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Në dy vjetët e fundit, Kosova ka arrestuar disa persona nën dyshimin për spiunazh për Serbinë, përkatësisht në favor të Agjencisë së Sigurisë dhe Informacionit (BIA).

Ndër ta është edhe Aleksandar Vllajiq, i cili në qershor të vitit 2025 u dënua me pesë vjet burgim pasi pranoi fajësinë nën akuza për spiunazh. Po ashtu është arrestuar edhe Bojan Jevtiq, toger i Policisë Kufitare të Kosovës, i cili është dënuar me gjashtë vjet burgim dhe Jellena Gjukanoviq, që ishte punonjëse e OSBE-së në Kosovë. Gjukanoviq në prill të vitit 2026 u dënua me gjashtë vjet burgim për spiunazh.

Ndër të dyshuarit e tjerë janë edhe disa shqiptarë nga Kosova, përfshirë Bedri Shabani, Muharrem Qerimi dhe Fatmir Sheholli.

Nga ana tjetër, në Serbi në gusht të vitit 2025 u arrestua Sasha Gjorgjeviq nga Shtërpca, nën dyshimin se kishte bashkëpunuar me shërbimet e inteligjencës së Shqipërisë përmes strukturave të Kosovës.

Po ashtu ka ndodhur edhe rasti i Millan Vukashinoviqit nga veriu i Kosovës, i cili, sipas Policisë së Kosovës është rrëmbyer nga Xhandarmëria serbe, teksa mediat serbe kanë raportuar se ai ishte arrestuar për spiunazh për shërbimin e inteligjencës së Kosovës.

Kompleksiteti i Bosnjës

Në Bosnje dhe Hercegovinë, pas disa agjencive të fragmentuara që u krijuan gjatë dhe pas luftës, sektori i sigurisë në vitin 2004 u transformua në Agjencinë e Inteligjencës dhe Sigurisë së Bosnje dhe Hercegovinës.

Pas përfundimit të luftës, në vitin 1996 u themelua Agjencia për Hulumtim dhe Dokumentim (AID).

Gjatë periudhës së ekzistimit të entitetit para-shtetëror Herceg-Bosnja në vitin 1994 u formua Shërbimi i Sigurisë Kombëtare (SNS), i cili gjithashtu vepronte si agjenci inteligjence, ndërsa në entitetin e Republikës Sërpska funksiononte Shërbimi i Inteligjencës dhe Sigurisë, i formuar në vitin 1998.

Në Bosnje dhe Hercegovinë ka pasur disa transformime dhe disa bashkime të agjencive të ndryshme.

Në Bosnje dhe Hercegovinë ka pasur disa transformime dhe disa bashkime të agjencive të ndryshme.

Transformimet vazhduan në vitin 2002, kur AID dhe SNS u bashkuan në Shërbimin Federal të Inteligjencës dhe Sigurisë (FOSS).

Dy vjet më vonë, u krijua Agjencia e vetme e Inteligjencës dhe Sigurisë së Bosnje dhe Hercegovinës (OSA), kur u bashkuan FOSS dhe Agjencia e Inteligjencës dhe Sigurisë e Republikës Sërpska.

“Duke qenë se u integruan ose u bashkuan Agjencia Federale e Inteligjencës e entitetit të Federatës së Bosnje dhe Hercegovinës dhe Agjencia e Inteligjencës dhe Sigurisë, përkatësisht shërbimi i entitetit Republika S[rpska. Sot kemi OSA-në si një shërbim civil unik dhe tërësor që vepron në gjithë territorin e Bosnje dhe Hercegovinës”, shpjegon Ahmed Kico, ish-oficer i inteligjencës dhe ekspert i sigurisë.

Megjithatë, Kico vlerëson se hapja e dosjeve të UDBA-së është shoqëruar me manipulime dhe lajme të rreme.

“Të gjithë ata që janë të interesuar për një lloj të tillë të dhënash, gazetarët, diplomatët, mund t’i kërkojnë ato nga agjencitë e sotme të inteligjencës në bazë të ligjit për qasje në informacion”, shpjegon Kico.

Radio Evropa e Lirë nuk ka marrë përgjigje në pyetjen se çfarë po ndodh me dokumentet e UDBA-së që janë trashëguar nga agjencia e sigurisë së Bosnje dhe Hercegovinës.

“Për disa gjëra nevojiten të paktën 30 vjet ose më shumë për t’u lejuar qasja në informacionet konfidenciale. Pra, para së gjithash, përveç ligjit për qasje në informacion, nevojitet edhe ligji për lustrim dhe akte të tjera nënligjore, në mënyrë që të dhënat të përdoren në përputhje me ligjin”.

“Nëse nuk keni një ‘legjislacion të rregulluar”, sipas ekspertit të sigurisë, “ju jeni në pozitë që të bëheni objekt dhe në fund të fundit edhe viktimë”.

Ish-drejtori i OSA-së, Osman Mehmedagiq, në mars të vitit 2023 u vendos në listën e zezë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, teksa Prokuroria e Bosnje dhe Hercegovinës e akuzon atë për falsifikim të dokumentit zyrtar dhe keqpërdorim të pozitës apo autoritetit. Në listën e zezë amerikane është futur edhe bashkëshortja e tij.

Para Gjykatës së Bosnje dhe Hercegovinës është duke u zhvilluar procesi gjyqësor ndaj Mehmedagiqit për keqpërdorim të pozitës dhe falsifikim të diplomës universitare.

Ai akuzohet se në periudhën nga nëntori i vitit 2019 deri më 27 shkurt 2023, pra deri në shkarkimin nga detyra e drejtorit të përgjithshëm të Agjencisë së Inteligjencës dhe Sigurisë së Bosnje dhe Hercegovinës, e ka ushtruar këtë funksion edhe pse nuk ka pasur kualifikimin e lartë profesional, që kërkohet me ligj për këtë pozitë.

Lidhur me këtë, në aktakuzë thuhet se ai ka përfituar për vete dobi pasurore të paligjshme në vlerë 150.000 euro, duke e dëmtuar buxhetin e Bosnje dhe Hercegovinës.

Maqedonia e Veriut ka hapur të gjitha dosjet

Ligji i miratuar në vitin 2001 në Maqedoninë e Veriut ka mundësuar që çdo dosje të mund të hapet nëse ka kërkesë për një gjë të tillë.

“Personi mund të marrë dhe të shohë kush e ka përgjuar, kush ka qenë informator, çfarë është thënë për të”, shpjegon Pavle Trajanov, ish-ministër i Punëve të Brendshme i Maqedonisë së Veriut, i cili shton se bëhet fjalë për një proces transparent.

Maqedonia e Veriut ka hapur rreth 40.000 dosje, ndërsa Trajanov thotë se sot ato nuk përdoren më si mjet kundër rivalëve politikë.

Radio Evropa e Lirë nuk ka marrë përgjigje nga autoritetet në pyetjen se sa ka qenë interesi i qytetarëve për hapjen e dosjeve.

“Tani nuk ka asgjë që nuk është hapur. Nëse ka mbetur diçka, atëherë është ndonjë interes tjetër, për shembull privat. Çdokush, nëse ka pasur dyshime se ka dosje, ka mundur të kërkojë, ta shohë dosjen e tij dhe ta publikojë atë”, thotë ish-ministri maqedonas.

Gjatë mandatit të tij si ministër ai ka udhëhequr edhe shërbimin e sigurisë së Maqedonisë së Veriut, i cili pas shpërbërjes së Jugosllavisë ka kaluar në disa tranzicione, përfshirë në Drejtorinë për Siguri dhe Kundërzbulim, derisa më në fund në vitin 2019 u formua Agjencia për Siguri Kombëtare (ANB).

Sot, si koordinator kombëtar për luftën kundër terrorizmit, Trajanov thotë se në të kaluarën UDBA-ja kishte të njëjtin sistem pune kudo, nga Sllovenia deri në Maqedoni të Veriut, pa dallime. Megjithatë, ai shton se arsyet dhe qasjet e bashkëpunimit me shërbimin e sigurisë kanë qenë të ndryshme.

“Shumë njerëz kanë qenë të detyruar të bashkëpunojnë me shërbimin. Disa kanë punuar për karrierë, disa për para. Disa kanë qenë të detyruar, të shantazhuar, motivet janë të ndryshme”, përfundon Trajanov.

Nuk dihet saktësisht sa persona kanë bashkëpunuar me UDBA-në gjatë ekzistencës së saj shumëdekadëshe.

Kontribuuan: Zoran Gllavonjiq, Sandra Cvetkoviq, Xhenana Halimoviq

KOLABORACIONIZMI, NË KUSHTET E QËNIES SË VËNDIT TË PUSHTUAR NGA KËMB’E HUAJ, SI EDHE NË VAZHDIM, KUR SHQIPËRIA U QUAJT E ҪLIRUAR! – Nga MËRGIM KORҪA (Pjesa VI dhe e fundit)

 

 

Vazhdojmë më tutje. Stalini shkarkon papritmas  si ministër të Punëve të Jashtëme të B. Sovjetik Maksim Litvinovin (me origjinë hebré), i cili e mbulonte atë post që nga viti 1930, dhe më 3 maj 1939 vendos në vëndin e tij Vjaçesllav Molotovin i cili më 23 gusht 1939 nënëshkruan së bashku me Joachim von Ribbentropin, (për palën gjermane), paktin e mos-sulmimit si edhe të zonave të ndikimit. Edhe me këtë rast shtrohet pyetja aspak retorike: Si e pritën aleatja e Gjermanisë naziste Italia, e nga ana tjetër edhe Anglia, kundërshtarja e saj, këtë marrëveshje? Mussolini e quajti  thik’e ngulur mbas shpinës së tij nga ana e Hitlerit kurse Chamberlaini e quajti nga ana e B.Sovjetik bërë Anglisë.

Gjatë Luftës së II-të botërore kush vriste qoft’edhe një ushtar gjerman konsiderohej atdhetar edhe hero nga ana e anglo – amerikanëve si edhe sovjetikëve. Pra, partizanët e Ushtrisë N.Ҫl. Shqiptare konsideroheshin heronj e si rrjedhojë, edhe komandantëte asaj lufte po ashtu, nga ALEATËT. Me të mbaruar lufta, aspak për altruizëm por së rishmi për ineresa thjeshtë të njëanëshme, po ata anglo – amerikanë filluan dhe mbështesnin forcat kundra-komuniste në Shqipëri. Pra ish aleatët u bënë objekt goditjeje të ndërsjellë.

Normalisht e krejtë logjikisht shtrohet pyetja përgjithësuese lidhur me faktet krahasuese të sjellë si shëmbuj:

A duhet konsideruar e vërtetë absolute gjykimi që jepnin Rusia apo Austro – Hungaria lidhur me vendimet e Konferencës së Ambasadorëve të Londrës?

Cila e drejta historike, gjykimi i Mussolinit ndaj Hitlerit, Chamberlainit ndaj Stalinit apo si duhen gjykuar pozicionimet ndërsjelltas të shkëmbyera?

Cili nga pozicionimet e aleatëve ndaj  drejtuesve të L. N. Ҫl. I drejtë: ai i para 29 Nëntorit1944 apo ai përgjatë vitit 1945 e në vazhdim? Si i u kundërvunë në gjykim njeritjetrit ish aleatët duke filluar që nga viti 1945 e në vazhdim.

PËRGJATË KËSAJ HULLIJE, DUKE E PËRQËNDRUAR MË SË FUNDI PIKËSYNIMIN TONË, NDALEMI TEK VARGU I PYETJEVE QË DUAN PËRGJIGJE TË DREJTPPESHUARA  DHE SHKENCORE E ME TO E MBYLLIM EDHE ANALIZËN TONË RRETH KOLABORACIONIZMIT SI EDHE KOLABORACIONISTËVE:

A  ësht’ e drejtë që nisur nga konsiderata të nxjerra mbështetur mbi fakte krejtë të njëanëshme, (kundruar përgjatë diktaturës komuniste), ose në vazhdim në përputhje me ideologjin’e saj nga historianë që nuk kanë se si t’i mohojnë ato që kanë shkruar përgjatë dhjetravjeçarësh, të vazhdohet e të jepen gjykime po prej tyre rreth historisë edhe sot?

Pa hyr’edhe gjykuar as anën karakteriale e as morale të historianëve që pëtgjatë 47 viteve e shkruan historinë ashtu si u a diktoi partia, ndonëse ata kishin aksés në FONDET E NDALUARATË ARKIVAVE, e pra i dinin të vërtetat historike, shtrohet pyetja:

A ësht’e drejtë të vazhdohet, edhe sot e kësaj dite në tekstet shkollore, të pasqyrohet historia e vëndit tonë mbi po ata binarë nga të njajtët autorë?

Si ka mundësi që lidhur me cakun gjuhësor KOLABORACIONIZËM si edhe TRADHËTI e gjithashtu cilësorin KOLABORACIONIST edhe TRADHËTAR merret pozicion zyrtar duke sjellë si shëmbull pohimin se të dy këta veprime e gjithë bota i ka dënuar? Sapo fillon e trazohet politika me historinë dalim tek thënia madhore por djallëzore e Andey Vyshnsky-t i cili, duke i u referuar një maksime të Mark Twain-it e citonte dëndur dhe me mburrje si sukses të politikës sovjetike:

“ …  Më së pari duhen mbledhur faktet e këta  pastaj i paraqesim  dhe i shfytyrojmë si të duam!”  Dhe e ndjej kënaqësinë t’ia bëj të ditur lexuesit i cili nuk e ka këtë inormacion, se Vyshinsky ka qenë Prokuror i Përgjithshëm i Bashkimit Sovjetik në vitet e krimeve të mëdha staliniane 1936 – 1938, e në vazhdim pastaj edhe ministër i Punëve të Jashtëme të B.S. Bazuar në pohimin e tij lidhur me shfytyrim faktesh dhe realiteti, shikojmë a gjëndet paralelizëm mes mësimeve të tij zbatuar në kushtet e Shqipërisë.

E pranojmë për një çast se përzgjedhja e të gjithë plejadës së atdhetarëve që e vunë në lojë të shkuarën e tyre thellësisht atdhetare si edhe personalitetin e tyre duke menduar se kolaboracionizmi i tyre u shërbente interesave kombëtare, ishte në dëmin ë vëndit e kësisoji që nga Mustafa Kruja e Hasan Dosti, Ernest Koliqi e Tahir Kolgjini me shokë, që u dënuan me vdekje në mungesë, duke vazhduar më Patër Anton Harapin e Lef Nosin , si edhe Kol Tromarën, Bahri Omarin, Terenc Toçin, Fejzi Alizotin, Maliq Bushatin, gjeneral Aqif Përmetin, Beqir Valterin, Shyqyri Borshin, Ismail Golemin, Daut Ҫarçanin  e Javer Hurshitin me shokë që u dënuan dhe u ekzekutuan, e paguan përzgjedhjen e gabuar me kokat e tyre! E theksoj këtë moment sepse jo vetëm atëherë, në vitet e para të marrjes së pushtetit, por edhe sot e kësaj dite historianët e periudhës diktaturës komuniste, vazhdojnë  dhe i quajnë kolaboracionistë me kuptimin e keq të fjalës. Këtu marrim shkas t’u a sjellim parasysh lexuesve të këtyre radhëve dy replika të ndërsjella pëtgjatë Gjyqit Special të prillit 1945 që mund të qëmtohen edhe sot në protokollin e atij gjyqi. Prokurori Bedri Spahiu: “Të pandehur, veprimtaria juaj e këtyre viteve ka përbërë tradhëtí ndaj fateve të popullit dhe atdheut duke e njollosur emrin tuaj me atë të tradhëtarit”.I pandehuri Kol Tromara i replikon flakë për flakë: “Se kush është tradhëtar këtë do t’a mësojë populli heret a vonë”. Në fakt kryetari i atij trupi gjykues, Koçi Xoxeja, u dënua me vdekje dhe u pushkatua si tradhëtar, e gjithashtu si tradhëtar u dënua edhe prokurori Bedri Spahiu që si i tillë u kalb burgjeve). Krejt e natyrëshme pyetja: Kush u a vuri cilësorin tradhëtarë këtyre dy personaliteteve të drejtësisë komuniste shqiptare? Përgjigja ësht’ e qartë si drita e diellit, vetë Enver Hoxha, po ai që i pati ngjitur  në ata poste të larta prej të cilave dënuan me pushkatim e me qindra e mijëra vite burgim, të mbledhura bashkë, pikërisht ajkën e atdhetarís edhe të imtelektualizmit shqiptar!

Mirëpo ekzistonte edhe një palë tjetër e cila, me që konsiderohej fatlume përzgjedhja e aleancës kundra fuqive fashiste, ata u bënë kok’e këmbë me idetë antifashiste. Është një varg i pambarim i tyre, duke filluar që nga ideologët e atij pozicionimi. Zaj Fundua me gjithë Zef Malën e Sejfulla Malëshovën, të ndjekur përgjatë ideologjisë tyre komuniste nga ata që dolën maleve për t’a lufuar fashizmin si Koço Tashkua me shokët e tjerë Islam Radovickën, Riza Danin, Shefqet Bejën, Sheh Karbunarën, profesor Gjergj Kokoshin, dr.Enver Sazanin, Kolë Kuqalin e Irfan Majunin me shokë. Po këta si u quajtën nga Enver Hoxha dhe P.K.Sh.? I gjithë vargu i tyre i pambarim në vijim u quajt edhe ai TRADHËTARË TË PARTISË DHE TË POPULLIT!

Nuk Ka si të harrohet çasti kur në sallën e gjyqit, i akuzuar si komplotist zv/Kryetari  i F.D.SH. si edhe deputeti i Durrësit Shefqet Beja, e shqeu këmishën dhe tregoi para trupit gjykues si edhe të pranishmëve në  sallë, djegjet me hekur të skuqur në zjarr që i ishin bërë në kraharorin e tij nga hetuesit që të pranonte se kishin krijuar grupazh antiparti !(???)  (I kujtojmë lexuesit se Kryetar i F.D.Sh. ishte vetë Enver Hoxha).

Pra në vazhdim, qëndrimi ndaj atyre që e orientuan popullin me mish e me shpirt në kampin kundërshtar të foqive fashiste, dhe që në masën më të madhe u pushkatuan ose u kalbën burgjeve si tradhëtarë si edhe kolaboracionistët e ashtuquajtur të mirëfilltë, a nuk përbën ky një qëndrim tamam jo vetëm gjakatar por edhe paradoksal të Enver Hoxhës dhe partisë tij, të nënështruar totalisht interesave të tij personale? U quajtën tradhëtarë kolaboracionistët e gjithashtu tradhëtarë edhe antifashistët, mbështetësit e L.N.Ҫl. ( Rikujtojmë replikat e ndërsjella të Bedri Spahiut në rolin e prokurorit si edhe të Kol Tromarës në atë të të pandehurit). Pra, me logjikën më të thjeshtë matematike, në mes dy palëve me pozicionime dialimetralisht të kundërta, jo vetëm që u dashka vënë shënja e barazimit, por ky drejtim politik djallëzor i E. Hoxhës mbahet akoma i gjallë dhe në forma disi të maskuara vazhdon e mbështetet nga historianët e atëhershëm akoma aktivë, si edhe nga dishepujt e tyre që ndjekin endé postulatin e Vyshinskyt!

Pa u zgjatur më, por ama edhe pa dashur të mos përfill  zërin e historisë të viteve të diktaturës komuniste në Shqipëri që na tregon se si mbas qindra tradhëtarëve, duke filluar që me themelimin e P.K.SH., në vazhdim me deputetët dhe grupin e tyre imagjinar, duke vazhduar me gjeneralët e ushtrisë, drejtuesit tradhëtarë të ekonomisë e së fundi edhe Kryeministrin e 27 viteve me radhë si edhe disa zv/kryeministra e gjithashtu edhe ministra të Punëve të Brëndëshme, duhet pranuar se Enver Hoxha e drejtoi vëndin nëpër një rrugëtë drejt’e parimore shumë atdhetare për dyzet vite me radhë veç i rrethuar prej tradhëtarësh të atdheut!  Kjo logjika që duan t’u trashëgojnë brezave historianët e diktatorit, ata që përgjatë dyzet vitesh dridheshin e veç sipas mësimeve të partisë edhe të diktatorit mendonin si edhe vepronin duke i shkruar veprat si edhe disertacionet e tyre. Kurse sot e kësaj dite, të trimëruar se shtetarë jo më vëndi diktatorial, por të lirë të thon’e të shkruajnë sa e si të duan sepse nuk i pret më arrestimi e tortura, siç bënte pusht-shteti i tyre, vazhdojn’ e duan t’a mbajnë të shtrembëruar historinë si dikur … sepse veprat e tyre shkencore, shkruar e publikuar përgjatë diktaturës komuniste, nuk i lenë të flasin ndryshe! E në vazhdim, pikërisht nisur nga pyetje te shtruara që presin jo vetëm përgjigje por kërkojn’ edhe masa të themelta  e të pa vonesë,, e gjithashtu komkretisht sa duhet të mbështetemi tek gjykimet e botës, u sollën shëmbujt e gjallë dhe ulëritës të historisë si duhen gjykuar veprimet e Sir Edward Greyt, pakti Ribbentrop – Molotov, qëndrimet ndaj luftëtarëve të U.N.Ҫl. si edhe ndaj LUFTËTARËVE TË NJËSIVE TË ARMATOSURA KUNDRAKOMUNISTE të trajtuar përgjatë gjithë periudhës diktatoriale me përbuzje si DIVERSANTË, si  edhe e gjithë  veprmtaria  herë kolsboracioniste e në vazhdim kundërshtare e Enver Hoxhës ndaj miq-armiqvetë tij, paçin qenë ata shtete edhe sisteme ose edhe persona të veçantë, e kam të madhe shpresën që studjuesit e ardhshëm, por ama edhe të prirur ndershmërisht ndaj zbulimit të të vërtetave historike mbështetur në materialet arkivore, nuk do t’a kenë të pamundur vënien në vënd të shtrembërimeve historike bërë me qëllime të caktuara keqdashëse qoftë përgjatë viteve të diktarurës komuniste si edhe në vazhdim. Nga ana tjetër jam i mbushur me shpresë se po kjo kategori studjuesish do të dijnë t’i analizojnë tingujt e të dyja këmbanave, pra edhe të fituesve të Luftës II-Botërore (Sh.B.A.-të si edhe Anglia qenë aleatë interesash të çastit me B.S. dhe me të mbaruar lufta u bënë së rishmi armiq për vdekje, siç kishin qëmë edhe para lufte),e gjithashtu edhe t’i interpretojnë siç duhet dokumentat arkivore! Vetëm një analiz’e kësaj natyre, e bërë me vullnetin e mir’ e të ndershëm  të shkencëtarëve të pa anshëm, do t’i vendosë pikat mbi “J”lidhur me Kolaboracionizmin në të mirë të Atdheut, në kushte te pushtimit të huaj, si edhe atij plotësues egosh personale dhe në dëmin e Atdheut, në kushtet e Shqipërisë së çliruar, FAKTUAR KËTO ME GJËNDJEN EKONOMIKE TË VËNDIT MBAS SHKËRMOQJES SË DIKTATURËS KOMUNISTE!

 

FUND

KOLABORACIONIZMI, NË KUSHTET E QËNIES SË VËNDIT TË PUSHTUAR NGA    KËMB’E HUAJ, SI EDHE NË VAZHDIM, KUR SHQIPËRIA U QUAJT E ҪLIRUAR!- Nga MËRGIM KORҪA (Pjesa V))

 

 

Në këtë pikë të trajtimit problemit mendoj se i erdhi çasti edhe një pohimi madhor të mendimtarit të madh dhe njërit prej personaliteteve nga më të shquarit e Kombit Shqiptar, i cili gjithashtu nga propaganda e kuqe qé cilësuar tradhëtar dhe kriminel, Baba Rexheb-it, i cili thoshte edhe përsëriste: “  …Krimet e përbindëshme të dhjetvjeçarëve të parë, lufta e paprincip ndaj besimeve fetare si edhe ngritja në kulte bindjes së verbër ndaj udhëheqjes personale të diktatorit, janë tre faktorët shkatërrues të moralit të kombit tonë. Po humbi ndjenja e moralit u hapet ruga gjithë të këqijave të kësaj bote!”

Përgjatë vazhdës së fakteve të paraqitura deri më tashti, mendojmë t’i hedhimm dritë njërës prej figurave nga më kundërthënëset e viteve 40-të të shekullit të kaluar. Personalisht Enver Hoxha si dhe P.K.Sh. e akuzonin si kolaboracionist e tradhëtar të Atdheut të Nderuarin Patër Anton Harapi. Ndën peshën e këtyre akuzave ai u torturua çnjerëzisht dhe im vëlla Genci, (dëshmitar i gjallë i asaj kohe në burgun e Tiranës), pohon se me torturën e shkarkesave elektrike i a kishin çpuar njerin nga timpanët e veshëve Patër Anton Harapit duke i a humbur thuajse tërësisht dëgjimin në tortur’e sipër!E në fund Patër Anton Harapin e dënuan me vdekje edhe e pushkatuan!

Për t’u ardhur në ndihmë lexuesve të këtyre radhëve në vazhdim, që në bazë faktesh e vetëm faktesh fatkeqësisht të fshehur nga historianët e periudhës diktaturës, duke e patur ata mundësinë t’i qëmtojnë edhe t’i lexojnë vetë në dokumenta arkivi të dhënat  që sot po u përcjellim, u hapet një dritare e gjerë të gjykojnë me mëndjet e tyre dhe të krijojnë bindje të themelta rreth shtrembërimeve që i janë bërë historisë sonë kombëtare e që vazhdojnë t’u trashëgohen brezave të rinj nëpërmjet të historisë sot e kësaj dite.

Po i radhisim një varg faktesh

a-Patër Anton Harapit i propozohet të pranojë të jetë kandidat për t’u zgjedhur anëtar i Këshillit të Lartë të Regjencës. Patër Antoni nuk pranon duke e kushtëzuar mospranimin me qënien e Tij klerik.

b-I drejtohet atëbotë kërkesë, nga ana e Parlamentit Shqiptar nëpërmjet Shtetit të Vatikanit, Papës atëhershëm Piusit të XII-të, (Papa Gjiovanni Pacelli). Ai e miratoi kërkesën duke lejuar që Patër Anton Harapi t’a zinte postin shtetëror.

c-I bëhet e ditur Patër Anton Harapit leja e dhënë  nga udhëheqësi i Vatikanit dhe Ai, (Patër Antoni – shënim M.K.) parashtron kushtin e Tij: “Edhe  bâ me pranue un me kênë njêni misash të Këshillit Naltë të Regjencës, duhet t’a dini se un nuk pranoj me miratue asnji vêndim Gjykate të Naltë lidhun me vêndime dënimi me vdekje. Pra t’a dini se un nuk e vêndoj nênshkrimin t’êm ndër aso rasa!”

d-Patër Anton Harapi , mbas pranimit të postit të lartë, nuk ka marrë asnjë rrogë që i takonte për të gjithë periudhën e qënies së Tij anëtar i atij Këshilli, dhe nga ana tjetër vazhdoi të banojë në qelën e tij tek kisha ku banonte edhe përparandej!

Vazhdojmë tashti me disa pjesë nxjerrë nga fjala e mbajtur nga Patër Anton Harapi para Parlamentit Shqiptar dhe Qeverisë Shqiptare me 13 Janar 1944.[1]

Parimisht Patër Antoni shtron pyetjen: “  … A me anarkista për të bâ gjak , ase me hjekun dorë prej çashtjes kombtare. Dhe mbasi shpirti nuk m’a tha të bâj as njênën,  as tjetrën, qeshë i shtrënguem të zgjedhi njênën dysh: a të bâj nji marrí tue e pranue këtë zyrë, ase të tregoj nji dobësí tue u largue. Vendova mâ mirë të bâj nji marrí: ase – sikurse thonë ata shqiptarë që duan gjoja të ruhen të pastër – desha të koprometohem. Ja arsyeja  për të cilën pranova të marr pjesë n’auktoritetin shqiptar: pse nuk mujta t’a shoh Shqipnin n’anarki!  Ose në vazhdim Patër Antonin veç kush nuk do t’a ndigjojë  e doemos  edhe nuk do t’a kuptojë sepse pohimi i tij nuk lé mëdyshje kur thotë: “ … Pse , vall, komunistat veshen e ngjeshen me zellin atdhetar, kurse atyne mbi të gjitha u intereson doktrina dhe jo atdheu? Masat terroristike, mandej, vllavrasja, lidhnija e ngushtë deri në dependancë të plotë prej dorës së huej, dhe përdorimi i çdo mjeti për qëllim personal, nuk i lânë vênd dyshimit. More me kobure në gjoks nuk bâhet kush as vllá, as shoq por ja skllav, ja mizuer apo hipokrit. Gjithmonë tue rrenue, nuk ndërtohet” Dhe Patër Antoni e  mbylli fjalimin e Tij me pohimin madhor: “Sod që jemi më kufí të përmbysemi me t’egër e me të butë, në këtë përmbytje të fundit, për ne nuk do të ketë germanofila, anglofila, italofila; s’ka njerëz të djeshëm e të nesërm, sot do të jemi shqiptarë e vetëm shqiptarë, të zot të çveshemi e të harrojmë gjithshkafen, vetëm e vetëm për të shpëtue komb, shtet e popull. Urrah të bashkohemi, se mbaruem: Të prâjnë fjalët e arsyetimet. T’a  bâjmë monumentin kombëtar: bashkimin e shqiptarve!

 

DISA KONSIDERATA RRETH FAKTEVE TË TRAJTUARA – Nga që thelbi i trajtimit është caku gjuhësor KOLABORACION si edhe cilësori KOLABORACIONIST; të përdorur mbas Luftës së II-të Botërore me nënkuptim gjithmonë fyes dhe asgjësues personaliteti ndaj personit q’e ushtroi bashkëpunimin, duhet të vendosim një emërues të përbashkët që vetë veprimet si edhe personazhet të mund të gjykohen nga konsiderata të bashkë dhe drejtëpeshuara. Me që jemi në fushën e historisë, pa hyrë fare konsiderata të mirëfillta ligjesh fizike karakteri relativistik të Einsteinit e as në ato hapësinore të Minkowskit, por duke nxjerrë mësimet e duhura nga ato ligje nuk kemi se si mos t’a marrim FILLIMISHT  parasysh konsideratën e parë dhe themelore së cilës nuk i shmangen dot as shkenca historike sipas së cilës:

LIDHUR ME ҪDO  NGJARJE, KOORDINATAT HAPSINORE EDHE ATO KOHORE, JANË TË LIDHURA MES TYRE NË VARTËSI TË ҪVENDOSJES SË VROJTUESIT.

Prandaj si pasojë, për të qenë né sa më objektivë në gjykimin e ngjarjeve, duhet të cvendosemi në kohë dhe t’i shikojmë e doemos edhe t’i gjykojmë zhvillimet historike nga shkalla e njohjes e atëherëshme kur zhvilloheshin ngjarjet që marrim në kundrim. Kjo nënkupòton të shmanget pikërisht faktori OPORTUNIZËM POLITIK, ( i trajtuar përparandej tek u trajtuan “përkufizimet”) Kjo e para si edhe më e rëndësishmja. Kusht i dytë i pakontestueshëm është nevoja e të gjykuarit të fakteve mbasi të jenë mbledhur sa më shumë dokumenta kohore si edhe dëshmí rreth ngjarjeve që merren në kundrim.pikërisht nisur nga këto parakushte, mbështetur në të gjitha faktet si edhe dokumentet e parashtruar deri më tashti, ku ne u munduam të sjellim fakte që përgjatë periudhës diktaturës ose kanë qenë fshehur krejtësisht ose shpërfytyruar dukshëm sipas orientimeve ideologjike komuniste, do të mundohemi të nxjerrim përfundime sa më të drejtpeshuara që të vërtetat historike të thuhen e pòastaj t’u trashëgohen brezave pasues ashtu si kanë qenë.

Të gjitha faktet e paraqitura deri më tashti, për vetë mundësinë praktike me morín’ e mundësive që arkivat e hapura paraqesin sot duke mos i a penguar qëmtimin e dokumentave asnjë studjuesi, janë thjeshtë orientuese në kuadrin e kësaj analize. Kjo ësht’ e qartë. Nga ana tjetër duhet patur parasysh se pilësynimi është t’i bëhet e qartë publikut të gjerë se si kolaboracioni i kryer dhe ushtruar nga atdhetarët, intelektualë paçin qenë ose jo, të emërtuar Nacionalistë Shqiptarë, me Italinë Fashiste ose Gjermaninë Naziste, në kushtet e pranísë së këmbës ushtarit të huaj në tokën tonë, KA QENË KOLABORACION PËRGJITHËSISHT NË TË MIRË TË SHQIPËRISË. Kurse kolaboracioni komunist fillimisht me Jugosllavinë, në vazhdim me Bashkimin Sovjetik e së fundi me Kinën, pa qenë Shqipëria e shkelur nga këmba e ushtarit të huaj, kanë qenë kolaboracione me NËNËSHTRIM TOTAL  INTERESASH  SHQIPTARE NDAJ TË HUAJVE  dhe fatkeqësisht  me përfitim  interesash egoistike thjeshtë PERSONALE të Enver Hoxhës!  Kjo e përgjithëshmja. Vazhdojmë më tutje.

Një tregues tejet kuptimplotë objektiv për lexuesin e këtyre radhëve mendoj  se e përbën paraqitja krahasuese e dy fakteve kohore me të dhëna statistikore:

Qeveritë Shqiptare mbas 7 prillit 1939 deri ditën e vendosjes së diktaturës komuniste, kanë qenë shtatë pra, me një  kohëzgjatje mesatare në pushtetprej më pak se një vit. Kurse Enver Hoxha qëndroi Kryetar i Këshillit të Ministrave përgjatë dhjetë viteve në vazhdim, (23 tetor 1944 deri më 19 korrik 1954, duke patur edhe postin e Sekretarit të Parë  të K.Q. të P.P.Sh.-së), e pastaj edhe për tridhjetë vite të tjera ka vazhduar si Sekretar i Parë i K.Q. të P.P.Sh.-së, pra udhëheqës absolut i vëndit. Natyrshëm vjen në mëndje përfundimi logjik se sado  vëtëqendërzues të kenë qenë shtatë kryeministrat e periudhës pushtimit dhe sado etje për pushtet të kenë patur ata, vetë kohëzgjatja e tyre në krye të shtetit nuk u a lejonte zbatimin e planeve sado egoistike të kenë qenë ata.

Kurse për Enver Hoxhën, i cili qëndroi  në krye të shtetit për pothuajse plot 40 vite, asnjë studjues, sado mirëdashës të dojë të jetë ndaj tij, nuk mundet t’a mjegullojë atë etje të tijën të pashembulltë për pushtet! Të ishte me kaq, do të kishte qenë mirë. Mirëpo rgoizmi i tij i skajshëm nuk kishte se si t’ia hapte rrugën atij mos të ishte i mbështetur edhe nga paranoja e tij e cila e bëri që veç kundërshtarëve politikë, i mbështetur edhe nga shpirti i tij gjakësor, të zhdukte në masën mbi 50% edhe bashkëpuntorët më t’afërt si dhe mbështetësit e tij verbërisht besnikë ndaj tij! Këto qenë edhe arsyet që i a blatuan nderin të zinte vëndin e merituar në mesin e “NJËQIND’E NJË PËRBINDËSHAVE TË HISTORISË BOTËRORE” (Vepër e historianit britanik Simon Sebag Montefiore), ku 101 figurat e përzgjedhura nga historia botërore janë qëmtuar e përzgjedhur përgjatë një laku kohor 3.000 vjeçar!

Si kohëzgjatje të qëni pushtet – mbajtës absolut, Enver Hoxha ndaj tiranëve të tjerë, trajtuar nga autori në librin e lartpërmëndur, pa u larguar nga rrethi i më të njohurve nga ana e lexuesit, rradhitet si vijon:

 

Enver Hoxha ……………………….. 39 vite udhëheqës absolut

Josif Stalini …………………………. 29         –     “   –           –   “     –

Mao Ce Duni……………………….. 26         –     “   –           –    “    –

Adolf Hitleri ………………………… 12         –     “    –           –    “    –

Benito Mussolini ………………….. 12         –     “   –           –    “    –

Vladimir Lenini ……………………….7         –     “    –          –     “   –

 

Sa për t’i a sqaruar lexuesit kuadrin e të përzgjedhurve në librin e sipër përmendur, po ju kujtojmë se në listën e këtyre personazheve që autori trajton, e fillon që nga Attila i Hunëve dhe vazhdon me Adolf Hitlerin, ç’prej Lucrezia Borgia-s e tek Ivani i Tmerrshëm, nga Josif Stalini tek Saddam Husejni, nga perandori i par’i Kinës e tek Mao Ce Duni dh cilësorët me të cilët i shquan këta udhëheqës kriminalë janë: TIRANË DHE DIKTATORË, KANIBALË DHE VRASËS SERIALË, TORTURUES DHE PSIKOPATË, UDHËHEQËS USHTARAKË DHE PUSHTUES, TË PËRDALA DHE TRADHËTARË !

Pa dalë nga tema, nuk mundem të mos e ze në gojë edhe një fakt. Kur Nikita Hrushovi  në fjalën e tij drejtuar Kongresit të XXII-të të B.S, në tetorin e vitit 1961, duke theksuarse tashmë udhëheqësit e Shqipërisë Enver Hoxha me shokë duhet t’u a linin vëndet drejtuesve të rinj të partisë dhe shtetit, as e përfytyronte dot se synimet egoiste madhore të Enver Hoxhës do t’a mbanin atë në krye të Shqipërisë edhe për 19 vite të ardhëshme! E atij gjithashtu as i shkonte dot ndërmënd se si vetë do të shkarkohej në vitin 1964 si Sekretar i Përgjithshëm i P.K.(b) të B.S.!

 

E KALUARA HISTORIKE, KURRË NË HARRESË

 

Sa herë drejtues vëndesh të ndryshëm nuk e kanë përfillur të kaluarën historike, vëndet e tyre i kanë paguar shtrenjtë këto mospërfillje nga ana e udhëheqësve të tyre. Po kujtojmë disa momente kyçe nga historia e popullit tonë.

Pa shkuar më thellë në kohë, u rikthehemi  20 viteve të fundit të shekullit XIX-të. Kombi i ynë ose më saktë, popullata shqiptare, vazndonte të ishte e shpërndarë në gjithë gadishullin Ballkanik doemose inkuadruar brënda Perandorisë Osmane.

Më 1875 – 76 shpërthyen kryengritjet sllave për pavarësi. Turqia ishte gati të ndërhynte. Kurse Anglia provokoi Protokollin e Londrës. Kush përfitoi më shumë? Bullgaria, së cilës i u dhanë me përparësi toka turke (por banuar kryesisht nga popullsi shqiptare dhe jo turke), Të pakënaqur, Sërbia, Mali i Zi, si edhe Rusia që i ndihmonte këta, i ranë Turqisë dhe rrufeshëm e thyen. Ҫ’lindi nga ato rrethana? Traktati i emërtuar i Shën Stefanit (3 Mars 1878) që fituesve u dha edhe më toka turke, (të gjitha populluar nga shqiptarë)! Ҫ’i thonë kësaj ? Zemërgjërësi sllave me nëpërkëmbje totale të interesave të drejta shqiptare! I vinte ndokuj keq se nëpërkëmbeshin  kaq egër dhe padrejtësisht interesat e kombit tonë? Aspak. Po pse atëbotë  e çfuqizuan traktatin e Shën Stefanit dhe Bismarku  organizoi më 13 Qersgor1878 thirrjen e Kongresit të Berlinit? Sepse donin  të ulej pa një e pa dy ndikimi i Rusisë në Ballkan! Kjo e gjitha. Përfundimi i pakëndshëm qé se shqiptarët së rishmi u ngushtuan territorialisht duke mbetur prap pré e Turqisë së zvogëluar për vete.

Përgjatë atyre dhjetvjeçarëve, Fuqit’e Mëdha bënin sehir duarkryq shitjen e interesave shqiptare, për hir të barazpeshës  ndërkombëtare, në viset ballkanike! Për t’a ndiçuar këtë fakt, mbas shpalljes së pavarësisë Shqipërisë, Konferenca e Londrës e ambasadorëve, (21 dhjetor 1912 – 23 mars 1913)  periudha më kuptimzez’e asaj konference për shqiptarët), qé ajo që u dha  sllavëve troje të banuar vetëm nga shqiptarë! E sa për t’a nënvizuar këtë SKANDAL, t’a mësojë lexuesi se vetëm Sërbia mori 20.000 km/katror troje shqiptare, (kur e gjithë Shqipëria sot numuron 28.748 km/katror!? Edhe me Greqinë po i njëjti kuadër. Në territorin e Ҫamërisë u masakruan, u vranë, u dhunuan dhe u deportuan nga 55,000 banorë 400.000 prej tyre (shqiptarë autoktonë) vetëm e vetëm për hir të 80.000 grekëve! Ministri i Jashtëm i Anglisë, Sir Edward Grey në ato rrethana pohonte:  “ … Objektivi kryesor i konferencës, ruajtja e marrëveshjes  dhe mirëkuptimit mes Fuqive të Mëdha, u arrit …”!Ndërsa historia provoi se ajo, me gjithë nëpërkëmbjen që u bëri interesave shqiptare, nuk i a arriti fare barazpeshës që gjoja kishte si pikësynim. Ҫ’e provon këtë pohim ? Vetë shpërthimi i Luftës së I-rë botërore! Pra Konferenca e Londrës vetëm se ballafaqoi e kundërvuri projektet kolonialiste sërbo – greke ndaj projektit etnik shqiptar. Veç Austro – Hungarisë, interesa kundraruse të së cilës bënë që ajo t’i mbështeste interesat shqiptare, askush tjetër nuk i mbronte sepse interesat e fqinjëve tonë territorialë mbështeteshin nga Rusia!

Me pak fjalë, historikisht asnjë prej shteteve të mëdha nuk i ka mbrojtur interesat e të vegjëlve po të mos u përputheshin ato interesave të tyre, Kjo edhe përgjatë shekullit të shkuar. Përfundimi? Mbas Luftës II – rë Botërore Bashkimi Sovjetik as që e kishte në llogari Shqipërinë dhe marrëdhëniet me ne, deri në 28 qershorin e 1948, kalonin nëpërmjet Jugosllavisë, (deri para rezolutës Informbyrosë). Këtu edhe filli i lëmshit të asaj nyje gordiane ku, krahas aleancave ndërthuren edhe kolaboracionet. Ndonëse Sërbia na i mori 20.000 km/katror, Enver Hoxha, i nisur thjeshtë nga egoizmi i tij i skajshëm, jo që ai fakt nuk i a lëkundi drejtimin shtegut të tij kolaboracionist me Jugosllavinë por, mbasi i a dhuroi asaj Kosovën, në vazhdim,( i a rikujtoj lexuesit), më 15 Dhjetor të vitit 1947 në mbledhjen e Byrosë Politike të K.Q.P.K.Sh., në pranín’ e të dërguarit të Mareshallit Tito, Sava Zllatiçit, Enver Hoxha deklaroi, (proçes – verbali i asaj mbledhjeje ruhet në Arkivin e Shtetit-shënim i M.K.)

“… Tani që e likujduam këtë pengesë,(Nako Spirun – shënim M.K.)duhet t’a fitojmë kohën e humbur e të bëjmë sa më shpejtë bashkimin DE FaCTO të Shqipërisë me Jugosllavinë në të gjitha fushat, (parti, ekonomi, ushtri, et.) se Shqipëria nuk mund të qëndrojë si shtet i pavarur dhe aq më pak të ndërtojë Socializmin , PA U BASHKUAR ME JUGOSLLAVINË….”!

Në vazhdim tashti, ndjekim fillin e lëmshit nyjes gordiane  duke analizuar gjithë faktet e sjella përparandej fakt mbas fakti lidhur me pikësynimet q’e udhëhoqën Enver Hoxhën në vazhdim lidhur me marrëdhëniet që krijoi me B. Sovjetik, pastaj me Kinën e së fundi, përgjatë  vet’izolimit total q’i bëri vëndit, kohë në të cilën egërsia e tij në akuzimin dhe zhdukjen e bashkëpuntorëve nga më të ngushtit qenë vazhdim i përpiktë i vijës së tij kriminale ndjekur që nga koha e ilegalitetit të tij e deri ditën që vdiq edhe vetë! Këtu tashti  së rishmi i drejtohemi për ndihmë konsideratës së dytë themelore të shkencave fizike relative që, lidhur me shkencat historike, konkretizon: LIDHUR ME ҪDO NGJARJE, KOORDINATAT HAPSINORE SI EDHE ATO KOHORE, JANË TË LIDHURA MES TYRE NË VARTËSI TË ҪVENDOSJES SË VROJTUESIT SË PARI, DHE NË VAZHDIM, GJYKIMET E DHËNA NGA VROJTUESI JANË NË VARTËSI TË VETË POZICIONIMIT AS HAPSINOR DHE AS KOHOR POR INTERESASH TË VETË VROJTUESIT, SË DYTI. Mbështetur në këtë postulat shkencor bëjmë një hap përpara lidhur me dhënie gjykimi historik, nisur nga premisa krejtësisht të pa anëshme si edhe mbështetur në faktet e dokumentuar të paraqitur, drejtë hedhjes dritë dhe interpretimit të konceptit kolaboracionizëm, koncept ky i keqpërdorur që nga mbarimi i Luftës së II-të Botërore. Si pikë krahasimi historike, pa patur asnjë nevojë stërhollimi, shtrojmë pyetjen aspak retorike: Si e konsideroi Rusia, nga njera anë, dhe si e konsideroi Austro – Hungatia, nga ana e saj, vendimin e Konferencës së Ambasadorëve të Londrës (21 Dhjetor 1912 – 23 mars 1914) simbas të cilit i u dhanë Sërbisë 20.000 km/katror, toka populluar nga popullsi mbi 90% shqiptare? Mbas pyetjes doemos duhet shtuar                                                                                                                                                                                                                                                    edhe një fakt i pakontestueshëm: Rusia nisej nga premisa prosllave  kurse Austro – Hungaria nga interesat e saja kundra-ruse!

[1] Kush dëshiron e gjen të plotë fjalimin e sipërpërmendur tek adresa elektronike  ëëë.albanovaonline.com  duke kërkuar lidhur me Patër Anton Harapin  “Proçesi i kanonizimit të disa Martirëve si dhe dy fjalë për Patër Anton Harapin , Martirin e Madh të hatrruar”


Send this to a friend