Komandanti i misionit paqeruajtës të NATO-s në Kosovë, KFOR, gjeneralmajori turk, Ozkan Ulutash, tha se që nga tetori i vitit 2025, situata e sigurisë në Kosovë është përgjithësisht e qetë, por me potencial që të ketë tensione të reja.

“Ne nuk kemi parë përsëritje të dhunës, siç kemi parë më 2023. Megjithatë, situata mbetet e brishtë, me potencial për tensione të reja, veçmas në veri të Kosovës”, tha ai gjatë një takimi me ambasadorët e shteteve të NATO-s dhe partnerëve që kontribuojnë në NATO në Bruksel më 29 prill.

Tensionet në veriun e Kosovës, të banuar me shumicë serbe, më 2023, fillimisht në maj, kur serbët lokalë kundërshtuan nisjen e punës të kryetarëve shqiptarë të katër komunave në veri, të cilët u zgjodhën pasi serbët lokalë bojkotuan zgjedhjet lokale.

Tensionet kulmuan në shtator të po atij viti, kur një grup i serbëve të armatosur sulmoi Policinë e Kosovës në Banjskë të Zveçanit, duke vrarë rreshterin Afrim Bunjaku.

Përgjegjësinë për sulmin e mori Millan Radoiçiq, ish-nënkryetar i Listës Serbe – partisë kryesore të serbëve që gëzon mbështetjen e Beogradit.

Kosova fajëson Serbinë për sulmin, por Beogradi mohon çdo përfshirje.

Më herët gjatë këtij viti, shefi i NATO-s, Mark Rutte, ka thënë se ende pret që Serbia të përcaktojë përgjegjësinë për Banjskën.

Ulutash gjatë takimit në Bruksel po ashtu tha se ka nevojë “urgjente për një zgjidhje afatgjatë politike”.

“NATO vazhdon ta mbështesë plotësisht dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian për normalizimin e raporteve mes Prishtinës dhe Beogradit. Në fund, stabiliteti varet kur të gjitha palët zgjedhin diplomacinë mbi dhunën. Rruga drejt paqes afatgjatë është politike, nuk është ushtarake. KFOR do të vazhdojë ta mbështesë këtë proces”, tha Ulutash.

Kosova dhe Serbia zhvillojnë dialog, nën ndërmjetësimin e BE-së, që nga viti 2011.

Një sërë marrëveshjesh janë arritur përgjatë viteve të dialogut, por shumë nga to nuk janë zbatuar në terren.

Megjithatë, takim në nivelin e lartë politik mes Kosovës dhe Serbisë nuk ka pasur që nga shtatori i vitit 2023. Takimi i fundit mes Kurtit dhe Vuçiqit ishte zhvilluar disa ditë para sulmit të armatosur në Banjskë të Zveçanit, për të cilin Kosova e fajëson Serbinë, por Beogradi mohon çdo përfshirje.

Ish-deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe bashkëpunëtorja e ngushtë e Presidentit Ibrahim Rugova, Melihate Tërmkolli, ka lëshuar një kritikë të ashpër ndaj partive opozitare në Kosovë.

Postimi i plotë në rrjetet sociale:

Si ka mundësi që në seancën e Kuvendit për President-e, e cila po mbahet tash, nuk është prezente e quajtura opozitë, së paku për të sqaruar qëndrimet e tyre apo refuzimin, procesin e deritanishëm për këtë çështje, argumentet e tyre, qëllimet e tyre, etj!
Kujt po i shërbejnë këta frikacakë, maskarenj?!
Kosoves, jo!
Po e bëjnë Albinin me pushtet të “ përjetshëm”!
Kosova po dëmtohet, mbase pariparueshëm!

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve në Kosovë tani ka pak më shumë se një muaj kohë për t’i përgatitur dhe zhvilluar zgjedhjet e reja të parakohshme parlamentare, të tretat radhazi brenda rreth një vitit e gjysmë.

Zgjedhjet e reja vijnë pasi Kuvendi dështoi ta zgjedhë një president të ri brenda afatit, duke e zhytur vendin në një krizë të re politike.

Kuvendi kishte afat deri në mesnatën e së martës për ta zgjedhur kreun e shtetit, pasi mandati i presidentes Vjosa Osmani përfundoi në fillim të prillit. Por kryeministri Albin Kurti dhe partitë opozitare nuk arritën marrëveshje për zgjedhjen e presidentit të ri.

Cilat janë data e mundshme për ditën e zgjedhjeve?

Janë vetëm dy data të mundshme për mbajtjen e zgjedhjeve të reja të parakohshme sipas procedurave ligjore: 31 maj dhe 7 qershor, sipas Melos Kolshit, hulumtues në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD).

Për shkak se presidenti nuk u zgjodh brenda afatit prej 34 ditësh që Gjykata Kushtetuese e kishte vendosur në një aktgjykim në mars, Kuvendi u shpërnda automatikisht më 28 prill, shpjegon Kolshi për Radion Evropa e Lirë (REL).

Përndarja e Kuvendit, sipas tij, nënkupton nisjen e menjëhershme të procesit drejt zgjedhjeve të reja, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditëve të ardhshme.

“Në këtë mënyrë, pas dështimit të Kuvendit për të zgjedhur presidentin, krijohet një rend i detyrueshëm veprimesh: së pari, shpërndarja automatike e Kuvendit si pasojë kushtetuese; së dyti, aktivizimi i kompetencës së ushtrueses së detyrës së presidentit për caktimin e datës së zgjedhjeve; dhe së treti, organizimi i zgjedhjeve të parakohshme brenda afateve të përcaktuara ligjore”, thotë Kolshi për REL-in.

Si caktohet data e zgjedhjeve?

Ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, duhet tani t’i ftojë partitë politike në takim për të biseduar për datën e parapëlqyer për mbajtën e zgjedhjeve.

Këtë herë, ato do ta kenë më të lehtë të zgjedhin, sepse kanë vetëm dy opsione: 31 majin, ose 7 qershorin.

Pas një takimi të tillë dhe pajtueshmërisë për datën e zgjedhjeve, Haxhiu duhet ta shpallë zyrtarisht datën e zgjedhjeve të parakohshme dhe ajo ka kohë deri në fund të javës së ardhshme për ta bërë këtë.

“Ky vendim duhet të merret brenda një afati prej 10 ditësh nga dita e shpërndarjes së Kuvendit, ndërsa data e zgjedhjeve duhet të jetë në përputhje me kufijtë kohorë të përcaktuar me ligj, përkatësisht zgjedhjet nuk mund të mbahen më herët se tridhjetë (30) ditë dhe jo më vonë se dyzet e pesë (45) ditë nga dita e shpërndarjes”, tregon Kolshi.

Pse vetëm dy data të mundshme?

Gjithë këto zhvillime kanë bërë që të mos ketë shumë opsione.

Përveç afatit kohor prej 30 deri në 45 ditë pas shpërndarjes së Kuvendit, ekziston edhe një praktikë zgjedhore në vend që lë kaq pak hapësirë: mbajtja e zgjedhjeve në një ditë fundjave.

“Gjithashtu, ligji kërkon që zgjedhjet të mbahen në një ditë të diel, duke respektuar praktikën dhe standardet zgjedhore; në këtë rast konkret, duke pasur parasysh se data e shpërndarjes së Kuvendit është 28 prill, datat e mundshme për mbajtjen e zgjedhjeve janë 31 maj dhe 7 qershor”, shpjegon Kolshi.

Sipas Kolshit, ky zhvillim përfaqëson një shembull tipik të mënyrës se si Gjykata Kushtetuese, përmes interpretimit të saj, ka saktësuar dhe operacionalizuar normat kushtetuese, duke krijuar një mekanizëm të qartë dhe automatik për zgjidhjen e krizave institucionale.

“Njëkohësisht e ka kufizuar hapësirën për ndërhyrje diskrecionale nga ana e ushtrueses së presidentit në këtë rast, e po ashtu ka kufizuar mundësitë për ndonjë abuzim eventual me të drejtat e afatet nga ndonjë subjekt”, përfundon ai.

Në Ditën e Personave të Zhdukur, më 27.04.2026, është përuruar murali me fotografinë e Ferdonije Qerkezit, e njohur si Nënë Ferdonija, së cilës ushtria serbe i vrau burrin dhe katër djemtë gjatë luftës në Kosovë.

Murali me foton e Nënë Ferdonijes, i realizuar nga organizata “Youth Initiative for Human Rights Kosovo” (YIHRKS ) dhe punuar nga Ermira Murati, e njohur si “Orange girl”, është vendosur në murin anësor të një ndërtese në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” në Prishtinë.

Murali është inauguruar në Ditën Kombëtare të Personave të Zhdukur në Kosovë, “27 Prilli”, në kujtim edhe të të gjithë personave të zhdukur gjatë luftës dhe në nderim të familjeve që vazhdojnë të kërkojnë të vërtetën dhe drejtësi.

Portreti paraqet Nënën Ferdonijen, nëna nga Gjakova, e cila humbi bashkëshortin dhe katër djemtë e saj gjatë luftës. Për dekada me radhë, ajo vazhdon të kërkojë përgjigje për fatin e dy djemve dhe burrit të saj. Derisa eshtrat e dy djemve të tjerë janë gjetur dhe janë identifikuar. Këmbëngulja dhe forca e saj e kanë kthyer në një simbol të fuqishëm të përballjes së humbjes së mijëra familjeve të personave të zhdukur në Kosovë.

Sipas organizatorëve, ky mural nuk përfaqëson vetëm historinë e saj, por edhe dhimbjen, pasigurinë dhe shpresën e të gjitha familjeve që ende presin përgjigje.

Marigona Shabiu, Drejtorë Ekzekutive e YIHRKS, tha se sot ky mural është njëkohësisht edhe një ri-afirmim për të kujtuar pse kujtesa kolektive ka rëndësi në ndërtimin e një shoqërie të drejtë dhe paqësore.

Sipas saj, Dita e Personave të Zhdukur është një moment për të kujtuar dhe punuar për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur, siç tha ajo ende u mungojnë familjeve të tyre, të cilat për më shumë dekada dy dekada presin në ankth për fatin e tyre.

“Ky mural mban portretin e një gruaje që përfaqëson këtë realitet në mënyrë më të qartë,  jo vetëm për atë që ka përjetuar por, por edhe mënyrën se si ka zgjedhur të qëndrojë e fortë e të vazhdojë të kërkojë të vërtetën”- tha Shabiu.

Ndërsa Kushtrim Gara nga Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur, tha se me këtë moral nderohen mijëra familje, të cilat ende presin zbardhet fati i personave të dashur.

“Është detyrë e jona që kjo pritje të mos mbetet simbol por një angazhim i vazhdueshëm deri në ndriçimin e fatit të të zhdukurve me dhunë”- tha Gara.

Kurse Nënë Ferdonija falënderoi organizatoret duke bërë thirrje për angazhim të vazhdueshëm për fatin  e të pagjeturve.

“Ju falënderoj për këtë mural por edhe për këtë organizim”- tha ajo.

Një fjalë rasti mbajti edhe autorja e muralit, Ermira Murati.

Gjykata Themelore në Prishtinë e ka dënuar me gjashtë vjet burgim Jelena Gjukanoviqin, të cilën e ka shpallur fajtore për spiunazh kundër shtetit të Kosovës.

Ajo ishte e pranishme në gjykatore në shpalljen e aktgjykimit, në pasditen e së hënës.

Ministri i Brendshëm, Xhelal Sveçla, tha se vendi është i angazhuar në zbulimin dhe parandalimin e spiunazhit.

Lidhur me dënimin prej gjashtë vjetësh burgim për Gjukanoviqin, Sveçla shkroi në rrjetet sociale se vendime për raste të tilla duhet të jenë “në përputhje me peshën dhe pasojat e rënda për këto akte”, duke kërkuar që të ketë më shumë vendosmëri në vendimmarrje dhe ndëshkueshmëri.

Gjukanoviq, punonjëse e Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE), u arrestua në shkurt të vitit 2025, ndërsa aktakuza ndaj saj u ngrit në shtator të po atij viti.

Ajo e ka mohuar fajësinë, teksa Prokuroria Speciale e Kosovës në fjalën përfundimtare të mbajtur javën e kaluar kërkoi dënim prej 25 vjetësh burgim.

Gjukanoviq, nga Mitrovica e Veriut, u arrestua në pikën kufitare të Jarinjës, në veri të Kosovës, dhe prej asaj kohe ndodhet në paraburgim.

Gjykimi ndaj saj nisi më 16 shtator të vitit të kaluar. Në aktakuzë thuhet se ajo ka transmetuar informacione tek Agjencia Serbe e Sigurisë dhe Inteligjencës (BIA), ka rrezikuar rendin kushtetues dhe sigurinë kombëtare të Kosovës.

Prokurori special, Bekim Kodraliu, gjatë gjykimit ka thënë se Gjukanoviq kishte qenë në kontakt me dy zyrtarë të BIA-s: Ratko Gajtanoviq, përgjegjës i agjencisë në rajonin e Novi Pazarit, dhe Lubisha Bukviq, zyrtar tjetër i saj.

“Me këtë të fundit, e pandehura është takuar disa herë në zyrat e BIA-s në Beograd”, ka deklaruar ai.

Sipas Kodraliut, Gjukanoviq ka shfrytëzuar pozitën që mbante në OSBE, duke vepruar nën ndikimin e Aleksandar Vllajiqit, i dënuar tashmë për spiunazh, si dhe zyrtarëve të tjerë të BIA-s.

Prokuroria ka thënë se Gjukanoviq ka kontribuar në krijimin e një “narrativi armiqësor” ndaj institucioneve të sigurisë, shtetësisë dhe integritetit territorial të Republikës së Kosovës.

Përmes këtyre veprimeve të qëllimshme, sipas Prokurorisë Speciale, Gjukanoviq ka vënë në rrezik serioz jetën dhe sigurinë personale të zyrtarëve shtetërorë, qytetarëve të vendit dhe personelit ndërkombëtar të OSBE-së në Kosovë.

Për çfarë u akuzua Gjukanoviq?

Jellena Gjukanoviq akuzohej se, prej një date të pacaktuar deri në momentin kur ishte arrestuar, më 28 shkurt 2025, në cilësinë e zyrtares vendore të misionit të OSBE-së në Kosovë, me dashje kishte ndihmuar në formë aktive Agjencinë për Inteligjencë dhe Siguri të Serbisë [BIA].

Sipas aktakuzës të siguruar nga Radio Evropa e Lirë, Gjukanoviq i kishte ofruar BIA-s të dhëna, dokumente dhe informacione të ndjeshme që lidhen drejtpërdrejt me rendin kushtetues, sigurinë institucionale dhe veprimtarinë e brendshme të institucioneve të Republikës së Kosovës.

Këto informacione, gjithnjë sipas aktakuzës, Gjukanoviq ia kishte dhënë agjentit rezident të BIA-s, Aleksandër Vllajiqit, i cili u dënua për spiunazh nga Gjykata Themelore në Prishtinë më 5 qershor 2025.

“…të cilat informacione pastaj janë transmetuar te zyrtarët e lartë të BIA-s, përkatësisht Ratko Gajtanoviq, përgjegjës i BIA-s për rajonin e Novi Pazarit në Serbi, dhe zyrtarin tjetër Lubisha Bukviq, ku me këtë të fundit, e pandehura në disa raste edhe është takuar në zyrat e BIA-së në Beograd”, thuhet në aktakuzë.

Duke e shfrytëzuar pozitën si “zyrtare e Programit Kombëtar në Qendrën Rajonale në Mitrovicë”, pranë Zyrës rajonale të OSBE-së në Mitrovicë, Gjukanoviq akuzohet se përmes udhëzimeve që merrte nga i dënuari për spiunazh Vllajiq dhe zyrtarëve të tjerë të BIA-s, kishte ndikuar të përpiloheshin raporte të OSBE-së për situatën politike në Kosovë në atë mënyrë që të paraqesin një narrativ “armiqësor ndaj institucioneve të sigurisë, shtetësisë dhe integritetit të Republikës së Kosovës”.

Me këtë veprim, sipas aktakuzës, ajo e ka cenuar rëndë rendin kushtetues dhe sigurinë kombëtare dhe e ka vënë në rrezik jetën dhe sigurinë e zyrtarëve shtetërorë, qytetarëve dhe të personelit të OSBE-së në Kosovë.

Sipas dokumentit, në dy telefonat e saj që janë konfiskuar, prokuroria ka gjetur komunikimet e saj me zyrtarët e shërbimit sekret serb.

Nga të dhënat e ekzaminuara të telefonave ishte gjetur se Gjukanoviq e kishte informuar në vazhdimësi agjentin serb Aleksandër Vllajiq përmes komunikimeve në shtatë numra të ndryshëm të tij dhe në disa raste ishte takuar edhe me zyrtarin tjetër të BIA-s Lubisha Bukoviq, në Beograd.

Në aktakuzë janë paraqitur edhe pamje të ekranit me të dhëna nga OSBE-ja, në lidhje me çështjen e targave të veturave në veri të Kosovës.

“A lexuat se [kryeministri i Shqipërisë, Edi] Rama u dërgoi letër anëtarëve të BE-së për ta liruar [ish-presidentin, Hashim] Thaçi, për ta shfuqizuar Gjykatën Speciale, historinë që Dick Marty bëri akuza të rreme për trafikim të organeve…”, ishte një prej mesazheve që ajo këmbeu me Vllajiqin, zyrtarin e BIA-s.

Teksa akuzohej se mbante komunikim të vazhdueshëm, Gjukanoviq përmendet në aktakuzë se e informonte Vllajiqin në lidhje me një incident ndaj një qytetari serb, duke pretenduar se është sulmuar nga Policia e Kosovës, duke i treguar se si duhet të alarmohen të gjitha ambasadat dhe gazetarët për këtë rast.

Madje në një komunikim me mesazhe të 22 korrikut 2021, të paraqitur në aktakuzë, Gjukanoviqit i kërkohet nga zyrtarët e BIA-s t’u sigurojë informacione për lëvizjen e Njësisë Speciale të Policisë së Kosovës në pjesën veriore të Kosovës, për çka sipas aktakuzës, ajo pajtohet ta kryejë si detyrë.

Sipas aktakuzës, në telefonat e saj të ekzaminuar janë gjetur edhe fotografi të policëve të njësive speciale.

Në mesin e veprimeve që Gjukanoviq akuzohet t’i ketë bërë ishte edhe targetimi i individëve të ndryshëm, kryesisht serbë të Kosovës, kinse si bashkëpunëtorë të shërbimeve të huaja të inteligjencës në Kosovë, të cilët më pas, gjatë vizitave në Serbi, janë ndaluar, intervistuar, shantazhuar dhe rekrutuar nga BIA, për të punuar në interesin e BIA-së serbe.

Sipas Kodit Penal të Kosovës, spiunazhi është vepër e rëndë penale dhe dënohet me të paktën pesë vjet burg, nëse vërtetohet fajësia.

Së voni, autoritetet në Kosovë kanë arrestuar disa persona, shqiptarë dhe serbë, nën dyshimet për spiunim në shërbim të inteligjencës serbe.

Ekspertët kanë thënë se këto raste tregojnë se spiunazhi mbetet një kërcënim serioz për sigurinë e Kosovës.