Këto ditë, përmes një akti paligjshmërie, draftit “.. Për projektimin dhe realizimin e projektit urban dhe godinës së re të Teatrit Kombëtar”, qeveria filloi procedurat për shkatërrimin e së vetmes godinë futuriste të inxhinierit dhe arkitektit italian, Giulio Berté, ndërtesë e fillimjanarit të vitit 1938, përfunduar në shtator të 1939- s.
Pas shkatërrimit të stadiumit kombëtar, vepër e një tjetër arkitekti italian, Gherardo Bosio, ndërtesa historike e radhës, planifikuar për t’u shembur nga qeveria, është ish- godina kulturore e Rrethit Italo-Shqiptar ‘Scanderbeg”, sot godina e Teatrit Kombëtar. Gënjeshtra, spekulime, deklarata idioteske u thanë nga ofiqarë dhe sharlatanë për këtë kryevepër të arkitekturës moderniste, ndërtuar në fund të mbretërisë shqiptare; gjithçka bërë e thënë, vetëm e vetëm me qëllim shkatërrimin e saj.
Edhe mungesa e fondeve për restaurim pjesor apo të plotë, lidhet vetëm me përmbushjen e këtij plani korruptiv. Ministria e Kulturës deklaroi me shqetësim të madh se godina po shembet se është e amortizuar, se italianët e paskëshin projektuar të jetojë vetëm 15 vjet – veç mrekullia e paska mbajtur më këmbë! Thuhej se ka qenë “dopolavoro” (pas-pune) e ushtrisë italiane apo kazermë e tyre, se është karakatinë prej populiti dhe shurre, që herët a vonë do na zërë përfund stafin e teatrit etj., etj..
Ndërsa kryetari i bashkisë, pas shumë kërkimesh, zbuloi se ishte pikërisht asbesti që ndodhej në çatinë e godinës, shkaku që u kish marrë jetën disa aktorëve mbi 78 vjeç. Por e vërteta është krejt ndryshe. I vetmi “problem” i kësaj ndërtese është njolla e bollshme dhe e majme e ndërtimit, pra toka nën të, plot 13 mijë metra katrore sipërfaqe, të paktën kaq rezulton në dokumentet e dikurshme, (sot mund të jetë rrudhur ca prej hajdutllëkut ndër vite). E dyta, është pronësia e saj publike.
SKICE E PROJEKTIT TE GODINES SE RRETHIT ITALO-SHQIPTAR “SCANDERBEG”
Si shkak i dy të parave – pasoja është mospërfshirja e saj nga lista e monumenteve të kulturës dhe nxjerrja jashtë edhe prej zonës së mbrojtur, duke krijuar rrethanën ideale për shkatërrimin dhe grabitjen e saj, nëpërmjet një marrëveshjeje PPP-je (partneritet publik- privat). Sipas pikës 3 të projektligjit, që pritet të kalojë në Parlament, komisioni që do të ngrihet nga qeveria gëzon gjithë të drejtat për vlerësim dhe tjetërsimin e pronave në pronësi të pushtetit qendror dhe vendor, bazuar në legjislacionin në fuqi për tjetërsimin e tyre.
Thënë ndryshe, kalimin e pronës nga publike (të përbashkët) tek individi privat. Me këtë projektligj të ri, ndërtesa e porositur nga monarkia shqiptare, ndërtuar në bazë të marrëveshjes italo- shqiptare të janarit të vitit 1938 – aktualisht sot Teatri Kombëtar- de jure nuk ekziston më. Tanimë është shndërruar në një shesh ndërtimi, ku komisioni qeveritar do të negociojë me subjektin privat për ndërtimin e një godine të re teatrore, shumë herë më të vogël në sipërfaqe se sa ky institucion ka sot në pronësi. Përfaqësia e teatrit, e shtrënguar të pranojë këtë marrëveshje shkëmbimi, do të dorëzojë pjesën më të madhe të tokës te klienti i qeverisë.
Në shkëmbim, klienti do të ndërtojë në një cep një godinë të re betoni për Teatrin Kombëtar. Ndërsa pjesa më e madhe e tokës, dikur pronësi publike e shtetit dhe e Teatrit, do të kalojë në pronësi të firmës private për ndërtime kullash shumëkatëshe, qendra tregtare, dyqane etj., që më pas do të shiten me çmime të majme për xhepin e klientit të qeverisë dhe të ndonjë tjetër xhepi të padukshëm. Marrëveshje e denjë për një “republikë bananesh”. Ky është zhvillimi urban që pritet të pësojë kjo zonë. Sigurisht, në këtë skenar nuk mund të mungonte as arkitekti apo studioja arkitektonike e huaj, tanimë kthyer në stereotip “zhvillimi perëndimor”.
Klientelistë me procedura dhe konkurse jotransparente, me lidhje të dyshimta me pushtetin, këto studio arkitekturore të huaja, që gëlojnë në nëntokën e pistë të politikës shqiptare, shfaqen sa herë prishet një qendër qyteti, godinë a ndërtesë e vjetër. Pa asnjë ndjeshmëri dhe etikë profesionale në lidhje me historinë dhe trashëgiminë kulturore dhe historike të këtij vendi, të paskrupuj për atë që shkatërrojnë, por edhe për atë që lënë pas, në një Tiranë që po denatyrohet sistematikisht.
Në një demokraci përfaqësuese, prona publike është në pronësi të qytetarëve, ajo është e përbashkët, e administruar në mirëbesim prej qeverisë. U përket njerëzve në përgjithësi, jo një personi, as një qeverie. Por me sa duket, ky commonsense i gjithëpranuar kudo, nuk vlejtka për Republikën tonë. E njëjta skemë që u përdor në rastin e stadiumit, ku u paracaktua si firma ndërtuese, ashtu edhe studioja arkitekturore pa filluar ende procedura e tenderit, e njëjta gjë po ndodh edhe me rastin e godinës së Teatrit Kombëtar. Por me një ndryshim të vogël: këtë radhë nevojitet një ligj që të votohet në Parlament për të legjitimuar tjetërsimin e pronës dhe shembjen e godinës.
Me një akt të përsëritur abuzivizmi, pa asnjë transparencë publike, qeveria do të kalojë në Parlament, me gjasë vetëm me votat e socialistëve, projektligjin për tjetërsimin e pronës publike në pronë private, duke mundësuar kështu shembjen e godinës historike të Teatrit Kombëtar.
HISTORIKU, NDËRTIMI DHE FUNKSIONI I GODINËS
Urbanizimi i Shqipërisë gjatë periudhës mes dy luftërave botërore u udhëhoq prej italianëve. Italianët e konsideronin Shqipërinë si një shtrirje të territorit të vet, sesa një koloni të tyre. Rreth viteve 1928 krijohet Zyra për Ndërtim dhe Planifikim Urban të Shqipërisë në Tiranë, drejtues i së cilës në vitet 1930 –‘35 rezulton të jetë Giulio Berté. Pas përfundimit të kompleksit të ministrive nga arkitekti Florestano Di Fausto, Berté-së do t’i besohej plani rregullues i qendrës së Tiranës.
Po në ato vite, ai do të projektonte vilën e kryetarit të bashkisë së kohës, Abedin Nepravishta, godinë fatmirësisht mbetur në këmbë te Rruga e Kavajës, më pas ai do të punonte edhe për Vilën Mbretërore (Pallati i Brigadave). Në vitin 1938 do të projektonte godinën e Rrethit Italo-shqiptar “Scanderbeg”, qendër kulturore, artistike, sportive dhe argëtuese, punime të realizuara nga firma “Pater”, sot Teatri Kombëtar. Godina do të përfundonte pak muaj pas pushtimit të Shqipërisë.
Në gazetën “Fashizmi” – e Mërkurë, 31 Maj 1939 – Vjeti XVII me titull: “Rrethi “Scanderbeg”- Ngrehinë e madhe kulturore, artistike dhe argtimore” – jepet një përshkrim i plotë i hapësirës që zë godina e përfunduar dhe sallat e saj. Citoj: “Rrethi “Scanderbeg”, që asht ngritë në qendrën kryesore të Tiranës: në rrethin e Sheshit të Ministrivet, përfshinë në gjanësinë e tij një vend prej trembëdhjetë mij metrash katrorë, nga të cilat shtatë mij metra katrorë, janë të mbulueme nga ndërtesa…”.
Ndërsa jep këtë përshkrim të brendshëm të ndërtesës: “Vizitori hyn në një hajat të madh e të gjanë që bashkon të dy degët e mëdhaja të ndërtesës, nga të cilat njana asht e destinueme për theatër, sallë e madhe që do mundë të përfshijë në rreth të vet, në komoditet të plotë, një sasi publiku prej tetëqind vetësh, ndërsa tjetra asht një varg sallash të mëdhaja, që vijnë njana mas tjetrës, në rend të përkryem artistik dhe që janë të destinueme: nji për pritje, nji për Biblotheke, nji për lojë, nji për restorant, nji për zyrë…Përbri të dy godinavet të mëdhaja asht ngrehun, mandej, Palestra e Gjimnastikës …. Mbas saja vjen salla e Tenisit, nji nga të cilat do të jetë e mbulueme, në fund asht pishina …” Citova të gjitha këto, për të sqaruar se kjo godinë ka nisur punimet në janar të 1938-s dhe ka përfunduar në shtator të 1939-s.
Pjesa më e rëndësishme e aktivitetit të saj ka qenë dokumentimi, studimi dhe përhapja e prodhimit kulturor dhe artistik të kohës, nëpërmjet Bibliotekës, Zyrës së Informacionit, Zyrës së përkthimit letrar etj.
Pavarësisht se po e botoj të plotë (të përkthyer) statutin dhe shërbimin kulturor të Rrethit Italo- Shqiptar, i cili gjendet në Arkivin Qendror, dëshiroj të citoj: “Pika A: Biblioteka …Mbledh dokumente të letërsisë së shkruar shqiptare dhe sidomos veprat e Jeronim de Radës, Luigj Gurakuqit, Antonio Maria Zanonit, Ndre Mjedës, Patër Fishtës, Xhuzepe Skiroit, Ali Asllanit, prozatorëve Lumo Skëndo, Faik Konica, Patër Anton Harapi dhe të bashkëkohorëve, sidomos të klasikëve të gjallë si Koliqi dhe simbolistëve si Pogradeci … Pika D: Kujdeset ose drejtpërdrejt, ose duke ia besuar punënë shkrimtarëve të mirënjohuer, për përkthimin e veprave shqiptare në gjuhën italiane dhe të veprave italiane në gjuhën shqipe…”
Për ilustrim citova disa fragmente të shkëputura nga struktura e shërbimit kulturor të institucionit të dikurshëm artistik Rrethi “Scanderbeg”, për të treguar falsitetin e deklaratave të bëra me qëllim manipulimin e opinionit publik, se gjoja godina na paskësh qenë kazermë ushtarake” apo “dopolavoro” për argëtimin e ushtarëve italianë. Spekulime, bërë në injorancë të plotë me faktin historik, me qëllim zhdukjen dhe denigrimin e rolit që luajti ky institucion në emancipimin dhe kulturimin shoqëror të shqiptarëve nga 1939 deri në vendosjen e komunizmit.
Gjithashtu, përpjekja për ta paraqitur godinën si një objekt arkitektonik të pavlerë, ka për synim vetëm shkatërrimin e paralajmëruar të saj. Rrethi Italo-Shqiptar “Scanderbeg”, projektuar nga Giulio Berté nuk ka pasur funksion dopolavoristik. Ajo çka në terminologjinë fashiste quhet Organizatë e Dopolavoros (Organizata e Mbaspunës) krijuar nga Benito Musolini, u instalua në Shqipëri me krijimin e Partisë Fashiste Shqiptare. Struktura dopolavoristike shqiptare ishte pjesë integrale e aktivitetit të Partisë Fashiste Shqiptare.
Selia qendrore e Veprës Kombëtare e Paspunës do të ndërtohej në vitet e para të pushtimit nga Gherardo Bosio dhe është pikërisht Universiteti i Arteve sot. Gjatë pushtimit italian, godina e Rrethit “Scanderbeg” ka shërbyer për aktivitete kulturore dhe sportive. Pas kapitullimit italian, ndërtesa u transformua në kinema dhe ndërroi emër në “Kinema Kosova”.
Në vitet e para të komunizmit shërbeu herë si kinema, herë si sallë për gjyqet e kundërshtarëve politikë të regjimit, ndërsa godina tjetër u kthye në bar-kafe të Lidhjes së Shkrimtarëve. Në 1945 mbyll kalvarin e ndryshimeve, duke u shndërruar në Teatër Popullor, sot Teatri Kombëtar. Në 2018 rrezikon seriozisht shembjen, duke marrë me vete edhe historinë e vet. Përgjithmonë! Si një ambiguitet mes futurizmit dhe racionalizmit, me një simetri ekzakte, godina karakterizohet nga linja të gjata, dinamike, që sugjerojnë lëvizje dhe lirizëm.
Është pa dyshim ndërhyrja e parë tipike moderniste, bërë nga italianët në Shqipëri me vlerë arkitektonike të papërsëritshme jo vetëm për Shqipërinë. Gjithashtu materialet e ndërtimit të përdoruara ishin më inovativet për kohën. Sipas një studimi të vitit 2008 nga Instituti Politeknik i Barit, ndërtesa u bë me materiale të parafabrikuara në Milano – një lloj çimentoje eksperimentale e përzierë me fibra plepi, i njohur me emrin komercial & quat-populit”. Pozicionuar në linjën e dytë të pasurisë kulturore arkitektonike, lënë nga italianët, pas brezit të ministrive të Di Faustos, godina në vetvete ka krijuar një harmoni të veçantë me një tjetër godinë simotër moderniste, ndërtuar 35 vite më pas, Galerinë Kombëtare të Arteve, e arkitektit Enver Faja.
Madje, mund të thuhet se ishte pikërisht godina e Giulio Berté-s ajo që kondicionoi lartësinë, linjat dhe volumet e Galerisë Kombëtare të Arteve. Ndërtesa e Teatrit, Galerisë, Hotel “Dajtit” e me radhë ndërtimet e viteve 1940 të Gherardo Bosios, përbëjnë trashëgiminë arkitekturore moderniste të Tiranës. Ky ansambël duhet ruajtur en bloc me fanatizëm si kujtesa historike e qytetit. Shkatërrimi i njërës përçudnon tjetrën, ato janë në korrelacion me njëra-tjetrën, si të tilla janë menduar dhe si të tilla duhen parë dhe ruajtur. Sot, fatkeqësisht, godinës së Teatrit Kombëtar arbitrarisht i është hequr statusi i trashëgimisë kulturore, për t’i hapur rrugë shkatërrimit dhe si rrjedhojë, edhe shëmtimit të gjithë zonës përreth.
DEBATI
Sipas Ministrisë së Kulturës, meqenëse godina është e vjetër dhe e amortizuar prej mungesës së fondeve dhe mirëmbajtjes në vite, ajo duhet prishur. Ky është i vetmi argumentim dhënë opinionit publik. Po sipas Ministrisë, restaurimi është më i shtrenjtë se ndërtimi i një godinë të re. Atëherë zgjidhja qenka fare e thjeshtë: shemb të vjetrën, bëj një të re. Ky naivitet i shprehur në deklaratë dhe argument, në fakt fsheh një skemë korruptive të qëllimshme, të menduar në çdo detaj. Hapi i parë ishte heqja në mënyrë arbitrare e godinës nga zona e mbrojtur e monumenteve të kulturës.
Hapi i dytë ishte prerja e çdo fondi mirëmbajtjeje dhe investimi me qëllim degradimin e mëtejshëm të ndërtesës dhe akti final është planifikimi i shembjes së saj, me argumentin absurd se është e amortizuar. Vjetërsia, amortizimi nuk mund të shërbejnë si argument për shembjen e një godine historike. Nisur nga ky arsyetim dhe precedent i krijuar, çdo politikan, për tekë apo për aferë korruptive, mund të bëjë rrafsh me tokën tërë Ansamblin Historik të Tiranës, pa pasur asnjë konsekuencë apo ndëshkim ligjor.
Kjo që po ndodh me këtë ndërtesë është një akt arbitrariteti i paprecedentë dhe shumë i rrezikshëm për demokracinë në vend. Godina e arkitektit Giulio Berté, si e para ndërtesë moderniste ndërtuar në Tiranë, duhet të ruhet dhe restaurohet si monument shumë i rëndësishëm për trashëgiminë kulturore dhe historike të kryeqytetit. Madje, duhej plotësuar sipas dizenjove të arkitektit edhe me elementin e papërfunduar, portikun me kolonada, që lidh të dyja godinat. Teatri Kombëtar nuk e ka të nevojshme një ndërtesë të re, restaurimi tërësor i godinës ekzistuese përmbush më së miri nevojat e tij.
Këtë kërkojnë dhe aktorët – pjesa stoike, me integritet dhe e pafrikësuar e tyre. Shkatërrimi i godinës së Teatrit në mënyrë të dhunshme dhe arbitrare prej qeverisë do të regjistrohet në histori si një akt vandalizmi politik, krim i së njëjtës përmasë me shkatërrimin e veprës së Di Faustos, Bashkisë së Tiranës, gjatë regjimit komunist në vitin 1980. Tek e fundit, diktatura e Enver Hoxhës shembi Bashkinë për të ngritur Muzeun Kombëtar, ndërsa Rilindja shemb godinën e Teatrit për të ndërtuar qendër tregtare dhe kulla.
STATUTI THEMELTAR I RRETHIT ITALO-SHQIPTAR “SCANDERBEG”
Neni 1
Me synim intensifikimin e marrëdhënieve miqësore mes popullit shqiptar dhe atij italian, nëpërmjet një bashkëpunimi më të ngushtë në fushat kulturore, artistike, sportive dhe argëtuese, nën patronazhin e lartë të Madhërisë së tij Mbretit të Shqiptarëve dhe nën presidencën e Shkëlqesisë së Tij, Ministrit të Italisë në Tiranë, dhe të Shkëlqesisë së Tij Ministrit të Punëve të Jashtme të Shqipërisë, ngrihet Rrethi ItaloShqiptar “Skanderbeg”.
Neni 2
Rrethi Italo-Shqiptar “Skanderbeg” ka seli qendrore në Tiranë dhe degë varësie në qendrat me të rëndësishme të shtetit shqiptar.
Neni 3
Në realizimin e qëllimeve të Rrethit kujdeset një Drejtori e përbërë nga shërbime dhe zyra.
Neni 4
Godinat e Selisë Qendrore dhe të degëve të varësisë, si edhe materialet që Rrethi ka në dispozicion, janë pronësi e Legatës Mbretërore të Italisë, e cila ia jep ato përkohësisht në përdorim vetë Rrethit.
Neni 5
Pranimi në Rreth në cilësinë e anëtarit, si dhe përjashtimi eventual, janë tagër i padiskutueshëm i Presidencës.
Neni 6
Presidenca asistohet nga një Këshill Teknik Këshillimor, i përbërë nga … anëtarë. Ata emërohen nga Presidenca, qëndrojnë në detyrë një vit dhe në skadencë mund të rikonfirmohen.
Neni 7
Këshilli Teknik Këshillimor thirret nga Presidenca çdo herë që e gjykon të dobishme për interesin e Rrethit.
Neni 8
Në krye të shërbimeve dhe të zyrave caktohet një drejtor i emëruar nga Presidenca. Drejtori ushtron të gjitha pushtetet që i janë deleguar. Ai përgjigjet për mbarëvajtjen teknike dhe administrative të Rrethit. Merr pjesë në mbledhjet e Këshillit Teknik Këshillimor në cilësinë e Zv.presidentit.
Neni 10
Presidenca përcakton me rregullore të posaçme normat e funksionimit të shërbimeve dhe të zyrave të ndryshme të Rrethit, frekuentimin e anëtarësisë dhe kuotizacionet e detyrueshme të regjistrimit dhe ato mujore.
SHERBIMI KULTUROR
Programi i aktivitetit qendror dhe atij periferik ka tre synime: dokumentimin, studimin dhe përhapjen. Elementet janë si më poshtë:
A. BIBLIOTEKA Mbledh katalogun në mënyrë organike dhe ruan, duke mundësuar leximin në Seli, në një sektor të veçantë veprat me karakter historik, letrar dhe politik, të shkruara mbi Shqipërinë, në Shqipëri, Itali apo jashtë. Mbledh dokumentimet dhe transkriptimet e rapsodive historike shqiptare (Kangë Kreshnikësh), të këngëve të dasmave, të dashurisë, të zisë dhe të ninullave. Mbledh dokumente të letërsisë së shkruar shqiptare dhe sidomos veprat e Jeronim de Radës, Luigj Gurakuqit, Antonio Maria Zanonit, Ndre Mjedës, Patër Fishtës, Xhuzepe Skiroit, Ali Asllanit, prozatorëve Lumo Skëndo, Faik Konica, Patër Anton Harapi dhe të bashkëkohorëve, sidomos të klasikëve të gjallë si Koliqi dhe simbolistëve si Poradeci. Mbledh, katalogon dhe jep në lexim botime italiane me karakter historik, sociologjik dhe letrar të botuara nga 1925-a e më pas. Ofron konsultimin dhe leximin në mjediset e selisë të Enciklopedive kryesore dhe të revistave, si italiane ashtu edhe shqiptare.
B. EMEROTEKA Mbledh – sipas përcaktimeve të shërbimit të shtypit -, katalogun dhe jep për lexim në seli, botimet periodike dhe artikujt që trajtojnë Shqipërinë të botuara në Itali dhe jashtë.
C. Informacioni Jep informacione bibliografike mbi Shqipërinë nga 1912-ta dhe për Italinë nga 1936-ta e këtej, duke ngritur dhe mirëmbajtur përditësimin mujor të një skedari të veçantë bibliografik.
D. PERKTHIME Kujdeset, ose drejtpërdrejt ose duke ia besuar punën shkrimtarëve të mirënjohur, për përkthimin e veprave shqiptare në gjuhën italiane dhe të veprave italiane në gjuhën shqipe, si dhe për përhapjen e këtyre përkthimeve në Itali dhe Shqipëri.
E. DITA E KULTURES Mban çdo pesëmbëdhjetë ditë, të paktën gjashtë muaj në vit, biseda, leksione ose konferenca mbi tema të aktualitetit apo që lidhen me marrëdhëniet italo-shqiptare, me letërsinë shqiptare apo atë italiane.
F. RACA Studion raportet vëllazërore mes racave romano-italiane dhe asaj ilirike, si dhe përhap këto njohuri në Shqipëri dhe Itali.
G. BASHKEPUNIMI Bashkëpunon me revistën mujore të Rrethit me artikuj dhe njoftime mbi lëvizjen kulturore-shkollore dhe të organizatave rinore në Itali dhe Shqipëri, dhe mbi funksionimin e shërbimit kulturor të Rrethit.
Protesta kundër qeverisë së Edi Ramës hyn sot në ditën e 109-të, me qytetarët dhe aktivistët që pritet të mblidhen sërish në Tiranë për të vijuar atë që e kanë cilësuar si revoltë të pandërprerë.
Tubimi i sotëm vjen pas një dite të ngarkuar protestash në kryeqytet. Në ditën e 108-të, pjesëmarrësit u mblodhën fillimisht para Kryeministrisë dhe më pas marshuan nëpër rrugët e Tiranës, me thirrje kundër qeverisë dhe kërkesa për dorëheqjen e Ramës.
“Shqipëria po bën revolucion”, “Nuk shitet Shqipëria, shitet qeveria”, “Ju erdhi fundi” dhe “Arrestoni Ramën” ishin disa prej thirrjeve që shoqëruan marshimin.
Protestuesit iu drejtuan gjithashtu SPAK-ut, duke kërkuar vijimin e hetimeve dhe arrestimeve ndaj zyrtarëve të lartë. Aktivisti Arben Kola përmendi kryeministrin Edi Rama dhe Belinda Ballukun, ndërsa deklaroi se presioni qytetar duhet të vazhdojë.
“Veliaj në qeli dhe shqiptarët të lirë. Radhën e ka Rama me Belinda Ballukun. Ju ftoj çdo ditë në shesh të rrisim presionin popullor”, deklaroi Kola.
Protesta e së martës nuk qëndroi vetëm para Kryeministrisë. Pas marshimit në kryeqytet, pjesëmarrësit u drejtuan te Blloku i Sigurisë në rrugën “Mine Peza”, ku kërkuan lirimin e protestuesve të ndaluar.
“Nuk jeni vetëm”, “Lironi shqipet” dhe “Gjithë Shqipëria është me ju”, ishin thirrjet e tyre para ambienteve ku mbahen të ndaluarit.
Ndërkohë, dita e 109-të pritet të shërbejë edhe si pararendëse e protestës së paralajmëruar për të enjten. Nga tubimi i një dite më parë u bë thirrje që qytetarët të mblidhen në orën 10:00 para Parlamentit, në kohën kur Kuvendi do të zhvillojë punimet.
“Do të jemi të gjithë të enjten në orën 10:00 te Parlamenti”, ishte thirrja e bërë nga protestuesit, të cilët kanë paralajmëruar se aksioni nuk do të ndalet vetëm te tubimet e përditshme para Kryeministrisë. bw
Protesta kundër qeverisë së Edi Ramës rikthehet sot në Tiranë, me qytetarët që do të mblidhen për të 108-ën ditë radhazi në kuadër të qëndresës së nisur prej muajsh. Tubimi i sotëm vjen një ditë pas protestës së 107-të, e cila u shoqërua me tensione, përplasje me policinë dhe arrestime të disa protestuesve gjatë paradites.
Gjatë mbrëmjes, përfaqësues të shoqërisë civile dhe aktivistë denoncuan dhunën policore, duke e cilësuar atë si tejkalim kompetencash. Pas përfundimit të fjalimeve para Kryeministrisë, protestuesit vijuan marshimin në rrugët e Tiranës, duke u ndalur edhe pranë institucioneve të drejtësisë dhe duke kërkuar lirimin e personave të arrestuar.
Sot, protesta pritet të rikthejë në qendër të vëmendjes kërkesat e qytetarëve ndaj qeverisë dhe kryeministrit Edi Rama. Thirrjet për dorëheqjen e kryeministrit, kundërshtimi i korrupsionit dhe kërkesa për ndryshim politik pritet të shoqërojnë sërish tubimin.
Pas ngjarjeve të ditës së djeshme, pjesëmarrësit kanë deklaruar se arrestimet dhe përplasjet me policinë nuk do ta ndalin protestën, por përkundrazi do të shërbejnë si motiv për vijimin e saj. Mesazhi i përsëritur nga protestuesit është se qëndresa do të vazhdojë dhe se presioni qytetar ndaj qeverisë do të vijojë edhe në ditët në vazhdim. bw
Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë do të shpallin më 16 shtator aktgjykimin ndaj ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, ish-kryeparlamentarëve Jakup Krasniqi dhe Kadri Veseli dhe ish-deputetit Rexhep Selimi, në rastin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
KOSOVË- Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se përkushtimi i Aleancës për ruajtjen e paqes dhe sigurisë në Kosovë do të mbetet i pandryshuar, pavarësisht zhvillimeve të mundshme lidhur me aktgjykimin ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë do të shpallin më 16 shtator aktgjykimin ndaj ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, ish-kryeparlamentarëve Jakup Krasniqi dhe Kadri Veseli dhe ish-deputetit Rexhep Selimi, në rastin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Të katërt janë deklaruar të pafajshëm për dhjetë pikat e aktakuzës.
Sipas Ruttes, KFOR-i është në aty, në Kosovë, për të siguruar që NATO-ja të kontribuojë në stabilitet dhe paqe, ndërsa misioni paqeruajtës i Aleancës, sipas tij, ka kontribuar për më shumë se dy dekada në krijimin e një mjedisi të sigurt dhe të qëndrueshëm në Kosovë.
“Kjo vlen edhe sot, pavarësisht se çfarë lajmesh mund të vijnë këtë javë ose në periudhën e ardhshme, por edhe sa i përket zotimit afatgjatë për paqe dhe siguri në Kosovë”, tha Rutte në një konferencë për media në selinë e NATO-s në Bruksel më 14 shtator, kur u pyet nëse është i shqetësuar për trazira të dhunshme të mundshme në Kosovë dhe rajon si rezultat i vendimit, pavarësisht se si do të jetë ai.
Shefi i NATO-s tha se aleanca ushtarake perëndimore do të vazhdojë të vlerësojë përbërjen dhe vendosjen e trupave të KFOR-it, për të siguruar që misioni të përshtatet në mënyrë adekuate me situatën e sigurisë në Kosovë. Ai theksoi po ashtu se zhvillimet në Kosovë ndikojnë edhe në rajonin më të gjerë.
Deklaratat e shefit të NATO-s vijnë disa orë pasi Ambasada amerikane në Prishtinë u bëri thirrje shtetasve amerikanë që të shmangin lëvizjet në afërsi të vendeve, ku siç tha, janë paralajmëruar protesta më 16 shtator. Ambasada tha se disa organizata po planifikojnë demonstrata të mëdha më 16 shtator në qendër të Prishtinës dhe qytete të tjera të mëdha të Kosovës.
“Këto demonstrata mund të shkaktojnë grumbullime të mëdha njerëzish, mbyllje të rrugëve dhe ndërprerje në trafik”, tha Ambasada duke udhëzuar shtetasit amerikanë që të kufizojnë lëvizjet në këto zona.
Shpallja e aktgjykimit në Hagë vjen katër ditë pasi në Prishtinë mijëra persona morën pjesë në “Marshin për Liri”, ku pjesëmarrësit kërkuan që vendimi të jetë i drejtë dhe paanshëm.
Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë pretendon se katër ish-eprorët e UÇK-së mbajnë përgjegjësi penale për krime të kryera në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë gjatë periudhës së luftës. Mesazhe nga Prishtina para vendimit të Hagës për ish-krerët e UÇK-së
Aktakuza ndaj tyre përfshin gjashtë pika për krime kundër njerëzimit dhe katër për krime lufte dhe Prokuroria ka kërkuar nga 45 vjet burgim për secilin të akuzuar. Të katër ish-krerët e UÇK-së u arrestuan në nëntor 2020 dhe u transferuan në qendrën e paraburgimit të Dhomave të Specializuara në Hagë. Gjykimi nisi më 3 prill 2023.
Aktgjykimi i 16 shtatorit pritet që të jetë një prej vendimeve më të rëndësishme të Dhomave të Specializuara, të krijuara në vitin 2015 për gjykimin e rasteve që lidhen me pretendime për krime të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së gjatë dhe pas luftës së viteve 1998-1999./REL
Unioni i Gazetarëve Shqiptarë Profesionistë të Diasporës zhvilloi takimin e radhës, ku në qendër të diskutimeve ishin zhvillimet politike në Shqipëri, protesta që prej 106 ditësh vijon në rrugët e Tiranës, liria e medias, si dhe mënyra se si këto zhvillime po pasqyrohen në hapësirën mediatike shqiptare.
Në fokus të takimit ishte veçanërisht roli i medias në një periudhë të tensionuar politike. Unioni theksoi se e vërteta, objektiviteti, paanshmëria dhe profesionalizmi janë domosdoshmëri për informimin korrekt të publikut. Media, duhet të jetë e pavarur nga çdo pushtet politik apo ekonomik, të verifikojë faktet dhe t’i japë publikut informacion të plotë, të saktë dhe të balancuar.
Gazetarët Shqiptarë Profesionsitë të Diasporës u shprehën kritikë ndaj atyre mediave që e trajtojnë protestën e vazhdueshme në Tiranë si një zhvillim dytësor, duke i kushtuar hapësirë të kufizuar ose duke e anashkaluar në raportimin e përditshëm.
Sipas Unionit, është problematike që një protestë që ka hyrë në ditën e 106-të dhe që ka tërhequr vëmendje edhe jashtë Shqipërisë të mos trajtohet me seriozitetin dhe standardin profesional që kërkon një zhvillim i tillë. Në vend që të analizohen kërkesat e protestuesve, të verifikohen faktet dhe të dëgjohet zëri i qytetarëve, protesta, sipas diskutimeve, shpesh reduktohet në një lajm periferik.
Unioni ngriti shqetësimin edhe për ndikimin e presioneve të qeverisë, politike, ekonomike apo institucionale mbi mediat dhe gazetarët, veçanërisht në rastet kur raportimi përmban qëndrime kritike ndaj qeverisë.
Në diskutim u përmendën gjithashtu kufizimet apo bllokimet e dhjetëra profileve që përcjellin zërat e protestës, denoncimet ndaj skandaleve dhe korrupsionit në qeveri, si dhe postimet, videot dhe fotografitë që përmbajnë kritika të forta dhe fakte në kundërshtim me qëndrimet e qeverisë.
Unioni vlerëson se çdo kufizim i pajustifikuar i qarkullimit të informacionit cenon të drejtën e publikut për t’u informuar dhe krijon rrezik për deformimin e realitetit publik.
Reforma zgjedhore, reforma territoriale dhe zgjedhjet e vitit 2027
Një pjesë e rëndësishme e takimit iu kushtua reformave ligjore dhe institucionale, veçanërisht reformës zgjedhore dhe asaj territoriale.
Sa i përket reformës zgjedhore, Unioni theksoi nevojën për një reformë zgjedhore në shërbim të standardeve të demokracisë, të funksionimit të drejtë të sistemit zgjedhor dhe të rikthimit të besimit të qytetarëve te procesi demokratik. Sipas Unionit, reforma duhet të garantojë transparencë, konkurrencë reale dhe standarde të barabarta për të gjithë aktorët politikë.
Vëmendje iu kushtua edhe reformës territoriale, për të cilën u ngrit shqetësimi se mund të favorizojë interesa elektorale të partisë në pushtet. Diskutimi u përqendrua te mënyra se si ndarja aktuale territoriale ndikon në përfaqësimin e komuniteteve, decentralizimin dhe funksionimin e pushtetit vendor.
Në fokus ishte edhe perspektiva e zgjedhjeve vendore të vitit 2027. Një prej pikëpyetjeve të ngritura ishte pjesëmarrja e forcave opozitare në këtë proces dhe, në mënyrë të veçantë, nëse ato do të pranojnë të hyjnë në garën elektorale përballë mazhorancës së drejtuar nga Edi Rama.
Unioni vlerëson se vendimi i forcave opozitare për pjesëmarrje ose jo në zgjedhje do të jetë një prej faktorëve që mund të ndikojë ndjeshëm në klimën politike të vendit dhe në mënyrën se si do të zhvillohet përballja elektorale.
Protesta dhe nevoja për një përfaqësim më të qartë
Protesta që vijon prej 106 ditësh në Tiranë ishte një tjetër pikë e rëndësishme e diskutimit.
Unioni shprehu interes për mënyrën se si kjo lëvizje do të vijojë dhe nëse do të ketë një forcim të saj përmes formave të ndryshme të mosbindjes civile.
Në këtë kuadër u ngrit edhe nevoja për një përfaqësim më të qartë të protestës. Sipas Unionit, organizatorët duhet të kenë një strukturë apo përfaqësi që të mundësojë komunikim të rregullt me median, publikun dhe institucionet, duke bërë të qarta kërkesat, objektivat dhe hapat e ardhshëm të lëvizjes.
Një përfaqësim i tillë, sipas Unionit, do të ndihmonte median dhe opinionin publik të kuptojnë më mirë synimet e protestës, mënyrën se si ajo do të vijojë dhe strategjinë që organizatorët synojnë të ndjekin.
Në përfundim të takimit, Unioni i Gazetarëve Shqiptarë Profesionistë të Diasporës bëri të ditur se do të vijojë ndjekjen e zhvillimeve politike dhe shoqërore në Shqipëri.
Në kuadër të këtij angazhimi, Unioni do të kontaktojë dhe intervistojë figura politike, përfaqësues të shoqërisë civile, ekspertë, analistë dhe personalitete të tjera që, përmes qëndrimeve dhe analizave të tyre, ndikojnë në debatin publik dhe në zhvillimet aktuale në vend.
Qëllimi është që publiku shqiptar brenda dhe jashtë Shqipërisë të ketë akses në informacion të plotë, profesional dhe të verifikueshëm, duke dëgjuar këndvështrime të ndryshme dhe duke krijuar hapësirë për një debat publik të bazuar në fakte.
Për Unionin, ky është pjesë e misionit të gazetarisë profesionale: të ndjekë, të analizojë, të pyesë dhe të informojë, duke ruajtur pavarësinë editoriale dhe duke mos u vendosur në funksion të interesave të asnjë force politike.
Takimi u përmbyll me mesazhin se e vërteta dhe interesi publik duhet të qëndrojnë mbi interesat politike, ndërsa objektiviteti, profesionalizmi dhe pavarësia editoriale duhet të jenë bazat mbi të cilat ndërtohet besimi i publikut te media.
Unioni i Gazetarëve Shqiptarë Profesionistë të Diasporës (UGSHPD)
Verband Albanischer Berufsjournalisten der Diaspora (VABD)
Union of Professional Albanian Journalists of Diaspora (UPAJD)
L’Union des journalistes professionnels albanais de la diaspora (UJPAD)
Unione dei Giornalisti Professionisti Albanesi della Diaspora (UGPAD)
Kryeministri Albin Kurti u ka bërë thirrje rivalëve politikë për bashkëpunim në zgjedhjen e presidentit të ri të Kosovës, duke thënë se do të ishte “e pafalshme” që vendi të shkonte në zgjedhje të parakohshme sërish për shkak të kësaj çështjeje.
Kuvendi i Kosovës e rizgjodhi Kurtin kryeministër për herë të katërt të dielën, por dështimi për ta zgjedhur presidentin e ri do ta çonte vendin ne zgjedhje për herë të katërt në dy vjetët e fundit.
“Jemi kaq afër zgjedhjes së presidentit, saqë do të ishte e pafalshme të shkojmë sërish në zgjedhje për të ardhur përsëri në të njëjtën pikë. Andaj… u bëj thirrje liderëve politikë dhe deputetëve ta zgjedhimin çështjen e presidentit dhe të ecim përpara”, tha Kurti në mbledhjen e parë të kabinetit të tij qeveritar të hënën.
Në fund të gushtit, Kurti arriti marrëveshje me Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK) në opozitë, e cila ka 18 deputetë, për ta mbështetur Bekim Sejdiun për president të ri të Kosovës.
Megjithatë, një ditë më vonë, gjashtë deputetë të LDK-së thanë se nuk do ta përfillin vendimin e liderit të partisë së tyre, Lumir Abdixhiku.
Kurti tha sfida me të cilën duhen të përballen është qëndrimi gjashtë deputetëve të LDK-së, “të cilët nuk duan ta zbatojnë marrëveshjen e arritur me mund e përkushtim pas një procesi bisedimesh jo te lehtë të autorizuara nga kryesitë e partive tona”.
Dy partitë e tjera opozitare shqiptare, Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Aleanca e kanë bërë të qartë se nuk kanë votë për Sejdiun.
Për zgjedhjen e tij president kërkohet prania e të paktën 80 deputetëve në sallën e Kuvendit, i cili ka gjithsej 120 vende.
Nuk është e qartë se kur do të mblidhet Kuvendi për të votuar për presidentin e ri.
Nëse Kuvendi dështon ta zgjedhë presidentin e ri, atëherë vendi do të shkojë automatikisht në zgjedhje të reja.
Thirrja e Kurtit për bashkëpunim vjen në ditën e njëjtë kur PDK-ja i kërkoi Gjykatës Kushtetuese ta pezullojë punën e Kuvendit të ri, derisa ajo të shqyrtojë nëse konstituimi i tij u bë në përputhje me Kushtetutën.
Kuvendi u konstituua të dielën pa zgjedhjen e nënkryetarit të dytë, i cili i takon PDK-së, pasi kjo e fundit nuk mori pjesë në seancë duke e akuzuar pushtetin për shkelje të procesit.
Duke folur për media pas dorëzimit të ankesës të hënën deputeti Arian Tahiri tha se “është e rëndësishme që të vendoset masë e përkohshme fillimisht, në mënyrë që të mos shkaktohen dëme e situata ma të rënda në kuptim juridik dhe institucional”.
Pezullimi i punës së Kuvendit do të nënkuptonte se ai nuk mund të votojë për presidentin e ri gjatë periudhës së pezullimit.
Çështja e zgjedhjes së presidentit ka qenë në zemër të krizës politike në vend dhe shkaktoi zgjedhje të reja parlamentare në qershor.
Emigracioni i shqiptarëve drejt Bashkimit Europian ka mbetur sërish me ritme të larta në 10 vitet e fundit, dhe gradualisht po tejkalon valët e forta të largimeve të dy tre dekadave më parë, kur vendi ishte në një gjendje shumë më të keqe ekonomike, pas kalimit nga ekonomia e centralizuar në atë të tregut në fillim të viteve ’90-2000.
Në 18 vjet, nga 2008-a deri në 2025-n, vendet e BE-së kanë dhënë rreth 1.1 milionë (1,082,224) leje qëndrimi për herë të parë për shtetasit shqiptarë, sipas të dhënave të Eurostat.
Për periudhën 2008-2016, u dhanë gjithsej rreth 509.5 mijë leje qëndrimi. Shifra e lartë është e lidhur me periudhën 2008-2010, me rreth 70-100 mijë leje në vit, kur ata që ikën në dekadën e mëparshme filluan të stabilizoheshin dhe të merrnin leje qëndrimi, kryesisht në Itali dhe Greqi. Të dy këto shtete së bashku dhanë gati 90%% të lejeve për periudhën (37% Greqia dhe 53% Italia).
Ndërsa u duk se emigracioni po stabilizohej pas vitit 2012, me numrin e lejeve që u përgjysmuan, një valë tjetër nisi pas 2016-s, që u përshpejtua në dekadën e fundit.
Për periudhën 2017-2025 u dhanë edhe 573 mijë leje të tjera, duke ia kaluar dekadës së mëparshme. Shifrat tregojnë qartë se shqiptarët po vijojnë të ikin me ritme më të larta, sidomos nëse e llogarisim në raport me popullsinë, që sot është ulur në 2.3 milionë banorë, nga 3 milionë banorë në 2006-n.
Ndryshe nga dekada e mëparshme, kur Italia dhe Greqia ishin pritësit kryesorë të emigrantëve shqiptarë, gjeografia është zgjeruar vitet e fundit. Për periudhën 2017-2025, Italia dhe Greqia kanë dhënë së bashku 62% të lejeve totale (41% Italia dhe 21% Greqia).
Në skenë vitet e fundit ka dalë Gjermania, që po tërheq forcën punëtore të kualifikuar dhe ka dhënë 20% të lejeve për periudhën 2017-2025. Në total, që nga viti 2008, Gjermania ka dhënë 124 mijë leje qëndrimi për shtetasit shqiptare, duke u renditur e treta. Kryesimin vijon të mbajë Italia, me 500 mijë leje nga 2008-a, e ndjekur nga Greqia me 311 mijë.
Franca, ndonëse është destinacioni kryesor për azilantët jep shumë pak leje qëndrimi. Nga 2008-a, leje qëndrimi në Francë kanë marrë rreth 28 mijë persona, të ndjekur nga Belgjika me 14.3 mijë dhe Suedia 13 mijë. Shtetet e tjera kanë dhënë nga më pak se 10 mijë leje.
Rreth 20 mijë leje janë dhënë nga Mbretëria e Bashkuar për periudhën 2008-2018, ndërsa më pas të dhënat nuk raportohen. Gjatë dekadës së fundit Mbretëria e Bashkuara ka qenë destinacion i preferuar për shqiptarët, me kërkesat për azil që në 2022-n arritën në mbi 14 mijë, duke ia kaluar totalit të kërkesave në Be prej 13.2 mijë në atë vit.
Viti 2025, Gjermania kalon e dyta për lejet e qëndrimit
Sipas Eurostat, në vitin 2025 u dhanë 68,653 leje qëndrimi për herë të parë për shtetasit shqiptarë, me një rritje prej 4% në krahasim me vitin e mëparshëm. Tendenca është e kundërt me 2024-n, kur lejet ranë me 14%.
Në 2025-n, Gjermania ishte e dyta në total për lejet e qëndrimit, me 17 mijë të tilla, përkundrejt 31.7 mijë Italia dhe 10 mijë Greqia. Pas tyre u rendit Franca me vetëm 2.4 mijë leje dhe Belgjika 1.3 mijë. Shtetet e tjera kanë dhënë më pak se 1000 leje.
Në 2025-m, sipas Eurostat, 46.3% e lejeve u dhanë për arsye familjare, 0.8% për edukim, 29.4% për punësim./Monitor
Protesta kundër qeverisë vijon edhe këtë të hënë në Tiranë, duke hyrë në ditën e 107 të rezistencës qytetare. Pas tubimit të djeshëm, kthehen sërish sot në shesh për të vijuar protestën dhe kërkesat e tyre politike.
Në protestën e 106-të, pjesëmarrësit u mblodhën fillimisht në sheshin “Skënderbej” dhe më pas marshuan drejt Kryeministrisë, ndërsa pjesë e tubimit ishin edhe shqiptarë të ardhur nga diaspora.
Kërkesa kryesore e protestuesve vijon të jetë dorëheqja e kryeministrit Edi Rama dhe largimi i qeverisë.
Fjalimet e protestuesve u karakterizuan nga thirrjet për vijimin e rezistencës. Një prej tyre deklaroi se protesta ka hyrë në një fazë të re, duke e krahasuar qëndrueshmërinë e qytetarëve me “pikën e ujit që gërryen shkëmbin”. Sipas tij, pas 106 ditësh kanë nisur të shfaqen edhe çarje brenda strukturave të pushtetit.
“Askush nuk e ka menduar që edhe pas 106 ditësh do të ishim me mijëra në sheshin para Kryeministrisë”, u shpreh një protestues, duke shtuar se qëllimi mbetet rrëzimi i qeverisë.
Në të njëjtën linjë, aktivisti Arben Kola u bëri thirrje shqiptarëve të diasporës që të rikthehen dhe të bashkohen me protestën.
Kola njoftoi gjithashtu se nga sot grumbullimi në sheshin “Skënderbej” do të nisë në orën 18:30, ndërsa më pas protestuesit do të marshojnë drejt bulevardit që të çon te Kryeministria. Ai e cilësoi pjesëmarrjen e diasporës si të rëndësishme për protestën dhe deklaroi se “sot është koha, do të jetë vonë nesër”.
Në ditën e 107-të, protesta vijon me të njëjtën kërkesë kryesore të përsëritur gjatë javëve të fundit: largimin e qeverisë dhe dorëheqjen e Edi Ramës. Protestuesit kanë paralajmëruar gjithashtu përshkallëzim të qëndrimit të tyre përmes asaj që e kanë cilësuar si “mosbindje civile”.
Protesta, e cila nisi fillimisht e lidhur me kundërshtimet ndaj projekteve në zonën e Zvërnecit, Sazanit dhe zonave të mbrojtura, është shtrirë më pas në një revoltë më të gjerë kundër qeverisë. Mes kërkesave të artikuluara ndër ditët e protestës janë largimi i qeverisë, ndryshime në kuadrin ligjor për investitorët strategjikë, anulimi i Paketës së Maleve dhe ndryshime në ligjet për zonat e mbrojtura.
Ndërkohë, prania e diasporës ka qenë një nga elementët e veçantë të protestave të ditëve të fundit. bw
Kur në një edicion lajmesh disa ditë më parë (10 Shtator), u qëndis mes disa titujve kryesorë ky plotësim: –“Turizmi duket se ka dhënë efektet pozitive në ekonomi… Paga mesatare në vend ka shkuar në 92 mijë lek të reja, pra në 1000€ duhe kaluar kështu edhe parashikimet e qeverisë për rritjen e nivelit të saj të 900 €,… thotë se ka një rënie të lehtë të papunësisë. Ndërkohë integrimi i pritshëm në BE mund t’i rrisë rrogat deri në 35% brenda 10 viteve”*, asnjë media e pavarur nuk do ta bënte më bukur edhe se orientimi zyrtar.
Ndaj vëmendja mbi propagandën duhet shtuar pasi publiku shqiptar ka nevojë të qartësohet dhe të kuptojë se si dhe nga duhet të marrë informacionet dhe faktin e vërtetë.
Të gjitha të dhënat sa më sipër qëndrojnë vetëm në mënyrën se si propaganda e koncepton, e shkruan dhe e paguan, e shtyn dhe e përcjell në rrjet. Është një aparat i tërë burokratik njerëzor e digjital i administratës së Rilindjes Socialiste që i ushqen dhe ku virtualiteti i gjithçkaje që mungon është kthyer në realitet.
Do ta lemë për në fund këtë shpjegim pa u shkëputur nga fokusi i asaj që sapo përmendëm. Ndoshta vetëm dy-tre shembuj do të mund ta plotësonin atë.
Pra flitet sot për një mesatare mujore 1000 € dhe kemi parasysh se 25,8 % e fuqisë punëtore në Shqipëri ka marrë një pagë minimale nga 40,00 deri në 50.000 Lekë ( nga 2025 deri në Janar, 2026). E pjesëtuar me kursin ditor të këmbimit po sot janë rreth 350 mijë persona nga fuqia punëtore vlerësohen me 543 €.
Ja se si del aritmetika e thjeshtë nga shënimet e ditës;
– Viti, muaji dhe dita; 10 Shtator, 2026.
– Rroga Mesatare Mujore= 92.000 Lek.
– Konvertuar në1000 €.
– Në 2030 synojmëBE-në (?!).
– Në 2036 Rroga mesatare mujore parashikohet se do të rritet me 35%.Pra Rroga mesatare mujore bëhet1350 €.
Por pas dhjetë vitesh do të kemi lekë dhe euro në përdorim apo vetëm euro?
Në qoftë se jo, mund të themi se tregu financiar mund të jetë optimist, por në se jo;-Sa i fortë do të jetë Lek-u ndaj valutave si € dhe $ në vitin 2036?!
Aktualisht rroga më e ulët në rajone të ndryshme të EU është për vitin 2026 nga 620 € deri në 2771 €.
I bëmë këto krahasime pasi në titujt e lajmeve kryesore në Shqipëri që prej 10 ditësh, kur Rilindja Socialiste ka nisur takimet në formatin ‘Prania Besnike’ (çdo të Premte sa të jetë në fuqi Rama/kryeministër), po zhvillohet fenomeni i njohur mediatik “echo chamber”. “Dhomës kumbuese” ose asaj që rilindësit e shohin si ora e deputetit me votuesin. Më pas media edhe pse e propagandon apo interesohet për ta mbuluar nuk të thotë ndonjë gjë ose diçka më shumë se çfarë ndodh me vetë procesin sepse janë vetë pushtetarët që e administrojnë narrativën, shënimet dhe problematikën.
Fillimisht emra të përveçëm nga rilindja dalin me statuse ose në panele mediatike duke rrëfyer përvojën personale duke numëruar sa takime, sa probleme dhe sa kohë dhe më pas për çështje të privatësisë, problematika bëhet jo vetëm transparente me fjalë, por edhe e përshkueshme tej e tej sa në fund asgjë nuk mbetet dhe asgjë nuk ndreqet.
PS po bën veç se një propagandë të rëndomtë parazgjedhore të pështjellë me “Praninë Besnike”… pa harruar çdo të Premte në orën 17:00, në të gjithë territorin.
Në se dikush e mendon se kjo analizë është paragjykuese pasi kanë kaluar vetëm më pak se dy javë nga prova, po tregojmë me fakte konkrete se ku jemi tani dhe ku ishim 4 vite më parë me premtimet e Rilindjes Socialiste.
‘BESA’, ‘Prania Besnike’, ‘Pasqyrë Albania’ dhe një tjetër e shtuar si ‘Flamingo Mirror’ që lidhet si një informacion transparent i qeverisë me protestuesit veçanërisht për “Zonat e Mbrojtura”.
Në tërësi paaftësinë e politikave të qeverisjes socialiste për shkak të krimit ekonomik e korrupsionit, nepotizmit dhe patronazhimit të institucioneve, kryeministri Rama e adresoi së fundi si një dobësi e punës së administratës dhe avancimit të teknologjisë. Shkurt “Shteti digjital në xhepin e qytetarit” ose e-Albania, zgjidhësja e besuar e çdo problemi.
Ndaj le të kujtojmë një episod interesant të Drejtoreshës së AKSHI-t Mirlinda Karçanaj në fund të muajit Prill të vitit 2022 finalizoi pjekurinë e e-Albania kur ndër katër pyetjet “shteruese”, diçka për t’u besuar që u ngrit për t’i mbushur mendjen njerëzve ose për t’i mashtruar ata përpara dy palë zgjedhjeve që po afronin. Zgjedhjet vendore të 2023 dhe të 2025-ës të përgjithshme në të cilat Rilindja Socialiste vetëm sapo i zgjeronte dhe po i thellonte më shumë pozitat e saj.
Ja se çfarë përforconte si risi Drejtoresha Karçanaj:–“Tashmë kemi kaluar pa letër në sistemin e akteve ku merret mendimi dhe kryhet gjithë procesi i inicimit dhe aprovimit të akteve të Këshillit të Ministrave. Çdo akt atje është pa letër, me nënshkrim elektronik. Sistemi i menaxhimit të dokumenteve është implementuar me shumë sukses në Kryeministri dhe në të gjitha ministritë e linjës. Është momenti që në dy vitet e ardhshme të përmbyllim punën e gjithë administratës. Të automatizohet dhe të kalojë pa letër. Nuk do të kemi asnjë letër të humbur më në postë. Nuk do të kemi më pesë ditë deri në dy javë vonesa. Do të kemi zero letër, zero bojë, zero printera apo letra që amortizohen”.
Ku jemi tani me praninë besnike rreth 4 vite e 1/2 më pas?
Kemi arritur në epokën e një formulimi të ri nga ana e kryeministrit Rama ku çdo deputeti apo ministri i kërkohet:-“Çdo të premte në të njëjtën orë, pa kamera, pa fotografi të pjesëmarrësve, pa fjalime dhe as kundërshtime, po vetëm me veshët hapur e me laps e letër për të shënuar çdo ankesë, kërkesë, shqetësim, ide apo propozim”. Në katër vite kjo administratë për shkak të korrupsionit dhe shpërdorimit të parave të publikut kaloi nga njeriu dhe shkresat, tek shkarkimi digjital i dokumentacionit dhe i zgjidhjes së punëve. Tani që edhe këtu problemet janë mbivendosur po ndodh e kundërta. Rilindësit dëgjojnë dhe mbajnë shënime dhe kujdesen që të hidhen në sistem dhe problemet të zgjidhen(?!).
Tani është fakt se jo vetëm rrethi i konsideruar besnik pranë Ramës, por edhe rrathët e tjerë pas besnikëve të quajtur patronazhistë po riorganizohen deri në diasporë që të rikrijojnë lidhjet për të gjetur së paku numrat ose votuesin e 2025-ës (me 733,727 vota).
Në dukje kjo për rilindësit ngjan e arritshme, por ky rezultat edhe pse i zbuluar dhe i demaskuar për manipulimet ka dy faktorë kryesorë që e rrëzojnë skemën dhe e kanë bërë kryeministrin Rama të frikësohet.
Së pari, 83 mandatet e siguruara dolën nga pjesëmarrja e 42,16% e zgjedhësve në votime janë diferenca e pushtetit me kundërshtarët që u konsiderua deri në masën e 7.4% por aspak më të besueshme me praninë e qindra-mijë shqiptarëve në sheshet e Shqipërisë dhe Tiranës që prej 106 ditësh resht shprehin pakënaqësitë dhe kërkojnë dorëheqjen. Kjo tregon se me protestat e nisura në fund të muajit Maj, 2026, Rilindja Socialiste ka humbur konsiderueshëm mbështetjen edhe brenda rradhëve të saj si në Shqipëri edhe në diasporë.
Një perceptim i asaj që lajmi i vërtetë dhe informacioni i pastër nuk i shkon publikut, por manipulohet nga pushteti, ishte pikërisht loja me numrat e qeverisë këtë fund javë. Duke e ditur marshimin e diasporës, një propagandë me turizmin dhe remitancat ishin një gabim strategjik i Rilindjes Socialiste edhe tani në një kohë kur ka hapur probleme madhore me Reformën Trrritoriale përpara Zgjedhjeve Vendore.
Nga njëra anë prania besnike në gjithë territorin, nga ana tjetër Protesta në Ditën e 105 të saj me një pjesëmarrje të gjerë nga diaspora duke ngritur problemet dhe duke e rrethuar paqësisht kryeministrinë për mbi 4 orë.
Ajo që kishte ngjarë një ditë më parë në narrativën propagandistike dhe në lajmet e qeverisë, duke i bërë njëkohësisht dëm vetes shkruhej :-“Remitancat, 621 milionë euro në gjashtëmujorin e parë” e njëjta temë si në vitin 2018, pra para 8 vitesh me të njëjtin kryeministër:-“Të ardhurat nga emigrantët shënojnë nivelin më të lartë që prej vitit 2013″ (Remitancat u rritën në këtë periudhë të parë të vitit 2018, në vlerën e 147 milionë eurove).
Dallimi kryesor këtu është se në Shtator 2018 euro këmbehej me 126 Lekë, sot në Shtator 2026 euro këmbehet me 92.16 lekë, pra 33.84 lekë më pak.
Në se do të bëjmë diferencat me shumat vjetore që janë rritur prej atëherë remitancat në fund të 2025 shënonin në vlerat mbi 1.2 miliardë €, diferenca dhe deficiti që shohim janë jo se çfarë njëherë e një kohë është premtuar dhe çfarë nuk është bërë, por sot nuk e gjen dot përgjigjen se ku këto miliona lekë të premtuara si projekte dhe të pa realizuara nuk do të mund t’i gjesh se kua kanë përfunduar dhe cilët janë shtetarët përgjegjës.
Dy-tre shembujt që mund ta plotësonin atë siç e përmendëm më lart janë ato afera që në formën e ligjeve me porosi, partneritetit publik privat, dhënien për shfrytëzim të pronave publike, pasurive natyrore dhe Zonave të Mbrojtura me interes ndërkombëtar veç atij vendas, e të tjera afera dhe veprimtari si sterilizimi, arsimi, ndërtimi, energjia, ushtria, inceneratorët të bëjnë të mendosh se kur ato nuk i kthehen si mirëqenie taksapaguesve atëherë çdo sipërmarrje është e mbërthyer nga interesa të pushtetit dhe korrupsioni.
__________
*abc news albania
*“Echo-chamber”– (dhoma e kumbimit) vendi dhe gjendja ku njerëzit dëgjojnë vetëm mendjen e tyre. Nuk ka tjetër realitet. Mungon e vërteta.
13 Shtator, 2026
Unioni i Gazetarëve Shqiptarë Profesionistë të Diasporës (UGSHPD)
Verband Albanischer Berufsjournalisten der Diaspora (VABD)
Union of Professional Albanian Journalists of Diaspora (UPAJD)
L’Union des journalistes professionnels albanais de la diaspora (UJPAD)
Unione dei Giornalisti Professionisti Albanesi della Diaspora (UGPAD)
Kuvendi i Kosovës e ka votuar Qeverinë e re të udhëhequr nga Albin Kurti i Lëvizjes Vetëvendosje me 62 vota për, tetë kundër dhe asnjë abstenim, duke i siguruar Kurtit mandatin e katërt si kryeministër i Kosovës.
LVV-ja ka 53 deputetë në Kuvend, por Qeveria e re u mbështet edhe nga nëntë deputetë të komuniteteve joshumicë – tetë nga pakicat joserbe dhe nga Nenad Rashiq i pakicës serbe.
Në seancë nuk morën pjesë deputetët e Partisë Demokratike të Kosovës, Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës. Deputetët e Listës Serbe morën pjesë dhe votuan kundër.
Përbërja e kabinetit qeveritar mbetet e njëjtë me atë të Qeverisë së tretë të drejtuar nga Kurti.
Kryeministër, Albin Kurti
Zëvendëskryeministër i parë dhe ministër i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Glauk Konjufca
Zëvendëskryeministre e dytë dhe ministre e Drejtësisë, Donika Gërvalla
Zëvendëskryeministër i tretë për çështje të pakicave dhe bashkëpunim, Fikrim Damka
Ministër i Financave, Hekuran Murati
Ministër për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare, Andin Hoti
Ministër i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci
Ministër i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla
Ministër i Digjitalizimit dhe Administratës Publike, Lulëzon Jagxhiu
Ministër i Shëndetësisë, Arben Vitia
Ministër i Arsimit dhe Shkencës, Hajrulla Çeku
Ministre e Kulturës dhe Turizmit, Saranda Bogujevci
Ministër i Administrimit të Pushtetit Lokal, Elbert Krasniqi
Ministër i Sportit dhe Rinisë, Blerim Gashani
Ministre e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Fitore Pacolli
Ministër i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural, Armend Muja
Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit, Dimal Basha
Ministre e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari
Ministre e Ekonomisë, Artane Rizvanolli
Ministër për Komunitete dhe Kthim, Nenad Rashiq
Ministër për Zhvillim Rajonal, Rasim Demiri
Gjatë fjalimit të tij, Kurti tha se nuk do të prezantojë ndonjë program apo agjendë të re pasi që tha se zgjedhjet e përsëritura e kanë ndërprerë qeverisjen që do të vazhdojë edhe në mandatin e ri.
Kurti tha se vizioni i Lëvizjes Vetëvendosjes do jetë i përqendruar te mirëqenia e qytetarve dhe mbrojtja e familjeve.
“Sot ky mandat është për ta kthyer fuqishëm sigurinë dhe mirëqenien në përditshmërinë e qytetarit”, tha Kurti.
Ai premtoi gjithashtu investime të ndryshme kapitale, si për themelimin e një kompanie ajrore në pronësi publike dhe krijimin e një rrjeti të transportit publik në tërë vendin.
Si u konstituua Kuvendi?
Kuvendi u shpall i konstituuar më herët gjatë ditës, pasi u zgjodhën nënkryetarët nga radhët e LDK-së dhe komuniteteve pakicë.
Partia Demokratike e Kosovës nuk mori pjesë në seancë dhe paraprakisht e kishte tërhequr kandidaturën e Vlora Çitakut për nënkryetare.
Kryesuesja e seancës, Albulena Haxhiu, tha se Kuvendi “nuk mund të mbetet peng i askujt, i asnjë subjekti politik”.
Kandidati i LDK-së për nënkryetar, Kujtim Shala, u zgjodh me 75 vota.
Pas tetë kandidaturave të dështuara nga Lista Serbe, u zgjodh edhe deputetja serbe Tanja Vujoviq. Ajo mori votat e LVV-së dhe të disa deputetëve të LDK-së.
Nga komunitetet joserbe u zgjodh deputetja boshnjake Emilija Rexhepi.
Pas votimit të nënkryetarëve, Haxhiu deklaroi se Kuvendi “konsiderohet i konstituuar”.
Në një vendim të mëhershëm, Gjykata Kushtetuese kishte lënë të hapur mundësinë që Kuvendi, në rrethana të caktuara, të funksionojë edhe pa një nga anëtarët e Kryesisë, nëse zgjedhja e tij pamundësohet dhe Kryesia ka kuorum për vendimmarrje.
Si një rrethanë e tillë ishte përmendur rasti kur një deputet ose grup parlamentar që ka të drejtë të propozojë anëtar të kryesisë nuk e ushtron këtë të drejtë ose e pengon procesin.
PDK-ja e kundërshton procesin
PDK-ja kundërshton interpretimin se Kuvendi është konstituuar pa nënkryetarin e saj.
Deputeti i kësaj partie, Përparim Gruda, tha se vendimi i Gjykatës Kushtetuese që lejon, në rrethana të caktuara, funksionimin e Kuvendit pa një anëtar të Kryesisë nuk mund të zbatohet në këtë rast.
Sipas Grudës, PDK-ja nuk ka hequr dorë nga e drejta për të propozuar nënkryetarin, por vetëm e ka pezulluar përkohësisht ushtrimin e kësaj të drejte, derisa Gjykata Kushtetuese të sqarojë situatën.
Ai tha se “askush nuk mund të përfitojë nga shkelja e vet”, duke argumentuar se LVV-ja nuk mund t’i shkelë afatet për konstituimin e Kuvendit dhe më pas të përdorë këtë situatë për t’ia mohuar PDK-së të drejtën për të propozuar nënkryetarin.
PDK-ja ka paralajmëruar se do t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese.
Në anën tjetër, Kurti tha se kurdo që PDK-ja të jetë e gatshme të propozojë kandidatin e saj për nënkryetar, deputetët e LVV-së do ta votojnë.
Çfarë ndodh tani?
Deputeti i LDK-së, Ermal Sadiku, e ka interpretuar procesin e fundit si pjesë të një skenari që çon drejt zgjedhjeve të reja. Sipas tij, 60 ditët për zgjedhjen e presidentit, së bashku me 45 ditët për mbajtjen e zgjedhjeve, çojnë pikërisht te 27 dhjetori.
Kjo datë përkon me periudhën e festave të fundvitit, kur një pjesë e diasporës së Kosovës kthehet në vend.
Data është veçanërisht e rëndësishme për LVV-në, e cila në zgjedhjet e qershorit 2026 mori përqindje dukshëm më të lartë të votave nga diaspora sesa nga votuesit rezidentë.
LVV-ja mori rreth 73 për qind të votave me postë dhe 83 për qind të votave në përfaqësi diplomatike, ndërsa nga votat e qytetarëve rezidentë mori rreth 43 për qind.
Edhe pse 62 vota i mjafton LVV-së për ta formuar Qeverinë e re, ato nuk mjaftojnë edhe për ta përmbyllur procesin e zgjedhjes së presidentit të ri.
Më 31 gusht, LVV-ja dhe LDK-ja njoftuan se do ta mbështesnin kandidaturën e përbashkët të Bekim Sejdiut për president.
Por kjo kandidaturë ka shkaktuar përplasje brenda LDK-së. Gjashtë nga 18 deputetët e saj kanë deklaruar se nuk do ta mbështesin.
Revolta qytetare ndaj qeverisë ka hyrë sot në ditën e saj të 106-të radhazi, duke konfirmuar vijimësinë e një prej lëvizjeve më të gjata protestuese në kryeqytet.
Përballë godinës së Kryeministrisë në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, revoltës do t’i bashkohet sërish masivisht diaspora shqiptare, e cila ka udhëtuar nga vende të ndryshme të Evropës për të mbështetur protestën në terren.
Organizatorët dhe pjesëmarrësit kanë paralajmëruar organizimin e një tjetër proteste masive me kërkesën e prerë për dorëheqjen e Kryeministrit Edi Rama.
Sipas përfaqësuesve të protestuesve, prania e emigrantëve shqiptarë sjell një impuls të ri për lëvizjen, ndërsa është bërë me dije se qëndresa qytetare do të vijojë pa ndërprerje deri në plotësimin e kërkesave të tyre politike. bw
Një thirrje drejtuar tifo-grupeve shqiptare po qarkullon për ditën e sotme, 12 shtator, me kërkesën për bashkim dhe marshim në shenjë proteste kundër qeverisë.
Në thirrje u bëhet apel tifozëve që të bashkohen në protestën e sotme, duke e cilësuar këtë si një moment për të treguar unitet dhe vendosmëri.
“Thirrje për tifo-grupet e Shqipërisë Sot me dt 12 shtator të bashkohen dhe marshojnë deri në largimin e qeverisë tradhëtare. Është koha që vêrtetë të tregohemi një. Të mbrojmë pronen, familjen, atdheun, flamurin.Bashkë për një qëllim”. gsh
Ashtu sikurse kanë paralajmëruar, qindra emigrantë kanë mbërritur në Shqipëri për t’iu bashkuar qytetarëve që protestojnë prej më shumë se 3 muajsh në sheshin para Kryeministrisë kundër qeverisë së Edi Ramës.
Në pamje, shihen një autokolonë e gjatë e emigrantëve që po udhëtojnë për të qenë të pranishëm pasditen e sotme në shesh.
Protesta është paralajmëruar si një prej tubimeve më të mëdha, ndërsa pjesëmarrja e diasporës shihet si një mesazh i fortë kundër qeverisë dhe një dëshmi e mobilizimit të shqiptarëve edhe jashtë vendit. Panorama
Komentet