VOAL

VOAL

Të vërtetat e krimeve të Erion Veliaj ndaj Tiranës! – Nga Tedi Blushi

August 12, 2022
blank

Komentet

blank

Kosovarët që punojnë për Mabetex në Kazakistan ankohen për vonesa të pagave

Doruntina Baliu

Disa kosovarë të punësuar në kompaninë e ndërtimit Mabetex në Kazakistan thonë për Radion Evropa e Lirë se ka disa muaj që nuk i kanë marrë pagat.

Përfaqësues të kompanisë që është në pronësi të ish-presidentit të Kosovës, Behgjet Pacolli, i mohojnë këto pretendime, duke thënë se asnjëherë nuk ka “vonesa serioze” në pagesa.

Punëtorët që flasin për REL-in në kushte anonimiteti, ankohen edhe për kushtet e punës në këtë kompani – nga, siç thonë, rregullat strikte deri tek ushqimi që u shërbehet.

Kompania Mabetex është themeluar në Zvicër në vitin 1999 dhe ka qenë e angazhuar në ndërtime dhe rinovime në disa vende të botës. Ajo ka filiale në 18 vende dhe rreth 14.000 punëtorë.

Në kuadër të Mabetex-it, në Kazakistan gjenden rreth 2.000 shtetas të Kosovës, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, të cilët punojnë në qytete të ndryshme të këtij vendi.

“Pa paga për pesë muaj”

Njëri nga ta është Egzoni – identiteti i vërtetë i të cilit është i njohur për redaksinë e REL-it.

Ai thotë se paga i është vonuar qe pesë muaj. Këto të ardhura, thotë ai, i ka jashtëzakonisht të rëndësishme për familjen 4-anëtarëshe që ka në Kosovë.

“Pak është e vështirë… Deri sa mua të më dalin rrogat, prindi im detyrohet të gjejë diku para borxh, ose të marrë ndonjë kredi të vogël, ose diçka kështu…”, thotë Egzoni.

Dimri, sipas tij, e vështirëson edhe më shumë këtë situatë, pasi “duhet të blihen drutë për ngrohje e gjërat tjera”.

Egzoni punon në Mabetex për më shumë se një vit, por thotë se është e vështirë për të dhe kolegët e tij të ngrenë zërin për të drejtat e tyre.

“Punëtorët kanë frikë, sepse ne jemi me paga brenda. Nëse ne çohemi e bëjmë diçka, ai [kompania] na dënon me ato paga dhe nuk na i jep paratë fare”, thotë Egzoni, punëtor në të 20-tat.

Punëtorët kosovarë në Kazakistan e marrin një pjesë të pagës atje, ndërsa pjesën tjetër – më të madhe – në Kosovë.

Sipas punëtorëve që flasin për REL-in, vonesa ka ndodhur në mjetet që duhet t’u dalin në Kosovë. Ata paguhen nga 6 euro për orë.

Mabetex: Pagat mujore dalin pa vonesa

Valon Lluka, përfaqësues i kompanisë Mabetex, e mohon këtë vonesë.

“Punëtorët kosovarë që punojnë në filialet e Mabetex Group në Kazakistan, tash e më shumë se 25 vjet, marrin rrogën mujore rregullisht, pa vonesa, si dhe një pjesë tjetër që u paguhet çdo tre muaj në llogaritë e tyre”, thotë Lluka për Radion Evropa e Lirë.

Ai shton se në raste të caktuara “mund të ketë ndonjë vonesë, për shkak të natyrës së punës”, por, siç thotë, “asnjëherë nuk ka ndodhur që [punëtorët] të mos paguhen apo të ketë vonesa serioze”.

E kemi kërkuar kontratën, por kanë thënë se kontrata është në Kosovë. Unë në Kosovë nuk kam marrë kurrfarë kontrate…”

Kastrioti, një tjetër punëtor i Mabetex-it në Kazakistan, thotë se paga i është vonuar dhe se për këtë askush nuk i ka dhënë shpjegime.

“[Na thonë] kështu është këtu, nëse të pëlqen mirë, nëse nuk të pëlqen, rrugën e di”, thotë ky 25-vjeçar.

Ai thotë se problemi me pagat dhe të tjera e kanë shtyrë të mendojë për kthimin në shtëpi.

“E kam bërë plan ta shtyj deri në verë dhe të ec për në Kosovë”, thotë ai.

Punëtorët ankohen edhe për mungesë të kontratës së punës.

“E kemi kërkuar kontratën, por kanë thënë se kontrata është në Kosovë. Unë në Kosovë nuk kam marrë kurrfarë kontrate, nuk kam nënshkruar kontratë”, thotë Egzoni.

Radio Evropa e Lirë ka pyetur në Mabetex për çështjen e kontratave, por nuk ka marrë përgjigje.

Ankesa për rregullat e rrepta dhe ushqimin

Punëtorët, në anën tjetër, ankohen edhe për rregulla të rrepta në lidhje me përdorimin e telefonave.

Me të hyrë në vendin e tyre të punës, ata duhet ta dorëzojnë telefonin dhe nuk kanë qasje në të deri në përfundim të orarit.

Sipas Egzonit, shpesh, telefonat nuk u lejohen as gjatë pushimit të drekës dhe kjo i frikëson, pasi nuk mund të kenë kontakt me familjen as në raste urgjencash, gjatë kohës sa janë në punë.

“Shumë punëtorë rrezikojnë dhe i marrin telefonat në të zezë dhe i fusin brenda. Nëse të zënë duke e futur telefonin brenda, automatikisht dënohesh 100 deri në 500 dollarë”, thotë Egzoni.

Ai vetë tregon se është dënuar një herë, pasi ka bërë përpjekje ta marrë telefonin me vete.

Nga Mabetex-i thonë se shfrytëzimi i telefonave nuk është i ndaluar kudo, por “në kantieret e ndërtimit, ku kemi kujdes të shtuar të sigurisë në punë dhe në vende të natyrës sensitive”.

“Çdo kompani apo korporatë serioze ka edhe rregullat e saj të punës për punëtorët e saj. Punëtorët, në momentin e punësimit, dakordohen për ato rregulla pasi iu komunikohen, rregulla që pastaj duhet t’i respektojnë”, thonë nga Mabetex.

Një tjetër pakënaqësi e punëtorëve lidhet me ushqimin.

“Në përgjithësi nuk është që mund ta hash atë ushqim… E ha ushqimin, ke barkqitje. Kemi problem shumë me këtë, jo vetëm unë, por shumë punëtorë janë ankuar”, thotë Egzoni.

Ushqimi që shërbehet “është katastrofë”, thotë edhe Kastrioti.

Por, kjo ankesë, sipas Mabetex-it, është e padëgjuar më parë.

“Ushqimi në çdo kantiere të ndërtimit është me standarde të larta nga kuzhinierë profesionistë… dhe është dëshmuar qysh nga fillimi edhe nga vetë punëtorët. Është e çuditshme dhe hera e parë që kemi këtë informacion, që punëtorët, gjoja, nuk qenkan të kënaqur me cilësinë e ushqimit”, thuhet në deklaratën e Mabetex-it për REL-in.

Viteve të fundit, shumë kosovarë kanë arritur të sigurojnë punë në Kazakistan kryesisht përmes kompanisë Mabetex Group.

Në kryeqytetin e Kazakistanit, Astana, kompania e Behgjet Pacollit, Mabetex, ka projektuar dhe ndërtuar disa objekte: atë të Parlamentit, Pallatit Presidencial, Zyrës së Kryeministrit, Ministrisë së Jashtme, pastaj rezidenca shtetërore, qendra sportive, objekte kulturore e të tjera.

Në janar të këtij viti, Kazakistani është përballur me një valë protestash masive, që kanë shpërthyer si pasojë e rritjes së çmimeve të karburanteve, por që janë shndërruar shpejt në organizime masive kundër Qeverisë.

Atë periudhë, autoritetet kazake kanë ndalur internetin dhe kanë kufizuar operacionet telefonike për pesë ditë. Nga kjo ndërprerje janë prekur edhe kosovarët që jetojnë në Kazakistan.

blank

Goditja e “Eskos”- 27 vjeçarja shqiptare Pipila prej 1 dekade në grabitjet me kallashnikov

“Pipila”, është nofka e 27-vjeçares shqiptare, e cila u arrestua ditën e djeshme së bashku me një bashkëkombës në zonën e Prevezës, si pasojë e operacionit në vijim të policisë greke për të shkatërruar bandat që për bazë kishin godinën e vjetër të konvikteve në Universitetin e Athinës “Zografou”.

detajet e reja të zbardhura nga mediat greke, vajza në fjalë rezulton të jetë një nga bashkëpunëtorët më të afërta të 30-vjeçarit Esmin Ferhati, i cili mbeti i plagosur nga arma e zjarrit të një efektiveje 35-vjeçare greke, të cilën e sulmoi me kaçavidë gjatë operacionit për kapjen e tij.

Bashkë me dy të arrestuarit në Prevezë, numri i personave që janë vënë në pranga shkon në 34, ndërsa bëhet me dije se “Pipila” është anëtare e bandës së grabitësve me kallashnikovë që prej periudhës 2010-2011.

Banda në fjalë, derivat i së cilës është grupi i “Eskos” hynte në shtëpi në zonat periferike të Jugut të Greqisë dhe përveçse grabisnin para dhe sende me vlerë, abuzonin dhe ngacmonin seksualisht me gratë që gjenin në banesa.

Policia vlerëson se të paktën në një rast e arrestuara 27-vjeçare ka parë më sytë e saj teksa anëtarët meshkuj të bandës abuzonin seksualisht me gratë.

Sipas Mega-s, në një kontroll në shtëpinë e 27-vjeçares janë gjetur copa revistash e gazetash nga botimet e kësaj periudhe, të cilat i referoheshin përdhunimeve të grabitësve dhe policia mendon se ajo i ka mbajtur si kujtim.

Gjithashtu, u gjet edhe një automatik, ndërsa në emër të saj ishte makina e përdorur nga anëtarët e bandës për të kryer bastisje.bw

blank

Shtëpitë e barit mbërrijnë dhe në Australi, arrestohen 6 shqiptarë të grupit kriminal që mbushën Melburnin me kanabis

Arrestohen gjashtë anëtarë të një grupi shqiptar të krimit të organizuar në Australi.

Gjashtë persona, duke përfshirë një agjent imobiliar, janë arrestuar nën një hetim të udhëhequr nga Agjencia Federale e Policisë australiane mbi një grup shqiptar të krimit të organizuar që dyshohet se operonte me shtëpi të shumta të kultivimit të kanabisit në pronat me qira të Melburnit.

AFP nisi hetimin e saj ndaj sindikatës së krimit të organizuar në prill 2021 dhe identifikoi Avdi Molla nga Aspendale Gardens, 36 vjeç, drejtuesi i supozuar i grupit nga informacionet e marra gjatë Operacionit Ironside.

Policia ekzekutoi një urdhër në shtëpinë e burrit në Aspendale Gardens në qershor të vitit të kaluar (7 qershor, 2021) si pjesë e fazës së parë të Operacionit Ironside, ku dyshohet se sekuestroi një pajisje ANOM, së bashku me 270,000 dollarë dhe pesë ora të dizajnuara që dyshohet se ishin fshehur në një zgavër në çati.

Hetimi i udhëhequr nga AFP – i koduar Operacioni Ironside South-Valhalla – identifikoi dhe çmontoi dy shtëpi të supozuara të rritjes së kanabisit të vendosura në Keysborough të lidhura me grupin, me ndihmën e Policisë së Victorias.

81 bimë kanabisi, me peshë më shumë se 96 kg u sekuestruan nga dy pronat në qershor 2021. Një 40-vjeçar nga Keysborough dhe një 24-vjeçar nga Noble Park, të cilët dyshohet se janë anëtarë të bandës, u arrestuan.

Më 2 gusht 2022, 46-vjeçari shqiptar Emiliano Paron dhe një grua 23-vjeçare u arrestuan.

46-vjeçari ishte kreu i bandës, i cili koordinoi ngritjen e shtëpive të rritjes dhe prodhimin e kanabisit në ato ambiente. Informacioni i marrë nga Operacioni Ironside identifikoi njeriun që dyshohet se ishte i lidhur me identitete të njohura ndërkombëtare të krimit të organizuar shqiptar.

Urdhër kërkimesh të mëtejshme u ekzekutuan në dy shtëpi të tjera të supozuara të rritjes në periferi të Burwood East dhe Keysborough, ku detektivët kapën 44.6 kg kanabis, duke përfshirë 20 bimë dhe 11 fidanë.

Të enjten, 29 shtator 2022, hetuesit arrestuan një burrë 59-vjeçar nga Malvern East, i akuzuar se vepronte si një lehtësues kryesor për sindikatat kriminale.

Dyshohet se 59-vjeçari është një agjent imobiliar i Melburnit, i cili ka vepruar për sindikatat kriminale duke identifikuar të paktën dy prona me qira në pronësi të investitorëve të huaj, duke e ditur se ata nuk do të kryenin inspektime personalisht. Dyshohet se të paktën katër shtëpi për kultivimin e kanabisit janë koordinuar nga agjenti imobiliar.

Ky informacion u nda me sindikatën, e cila mori me qira pronat dhe ngriti shtëpi për kultivimin e kanabisit brenda, duke dëmtuar ndonjëherë në mënyrë të konsiderueshme pronat në proces.

Rreshteri i AFP-së Glenn Tankard tha se ka të ngjarë që drogat e paligjshme të ishin shpërndarë në të gjithë Victorian nga kriminelë të lidhur me krimin e rëndë dhe të organizuar.

“Informacionet nga Operacioni Ironside kanë parë AFP-në, me ndihmën e Policisë së Viktorias, të çmontojnë një tjetër sindikatë të dyshuar kriminale, duke zhdukur të gjitha operacionet e saj, duke përfshirë një rrjet të shtëpive të paligjshme të rritjes së kanabisit në të gjithë Melburnin,” tha rreshteri Tankard.

“Ne pretendojmë se personat e arrestuar janë anëtarë të sindikatës së rëndësishme me lidhje me krimin e organizuar shqiptar, të cilët ndërmorën një planifikim të madh për të ekzekutuar operacionet e tyre kriminale për rritjen dhe kultivimin e kanabisit me ndihmën e lehtësuesve profesionistë.
AFP, së bashku me partnerët tanë të zbatimit të ligjit, kanë parandaluar që më shumë droga të dëmshme dhe të paligjshme të arrijnë në komunitetin tonë falë këtij hetimi.”

Akuzat e Operacionit Ironside South-Valhalla 2022:

36-vjeçari i Aspendale Gardens:
Drejtimi i veprimtarive të një organizate kriminale, kultivimi i bimëve të kontrolluara, përkatësisht kanabisit, për qëllime tregtare.
Kultivimi i një sasie të tregtueshme të bimëve të kontrolluara, përkatësisht kanabisit, për qëllime tregtare, në kundërshtim me nenin 303.5 të Kodit Penal (Cth).

46-vjeçari i Burwood East:
Kultivimi i bimëve të kontrolluara, përkatësisht kanabisit, në kundërshtim me nenin 303.6 të Kodit Penal 1995 (Cth).

23-vjeçarja e Dandenong:
Kultivimi i sasive të tregtueshme të bimëve të kontrolluara, përkatësisht kanabisit, për qëllime tregtare, në kundërshtim me nenin 303.5 të Kodit Penal 1995 (Cth).
Treshja u përball me Gjykatën e Magjistraturës së Melburnit më 3 gusht 2022 dhe u lirua me kusht për t’u rishfaqur më 25 nëntor 2022.

59-vjeçari nga Malvern East:
Mbështetja e një organizate kriminale në kundërshtim me nenin 390.4(1) të Kodit Penal 1995 (Cth);

24-vjeçari i Noble Park:
Kultivimi i një sasie të tregtueshme të bimëve të kontrolluara, përkatësisht kanabisit, për qëllime tregtare, në kundërshtim me nenin 303.5 të Ligjit të Kodit Penal 1995 (Cth).
24-vjeçari do të përballet me gjykatën në janar 2023.bw

blank

Stërvitje e përbashkët greko-franceze, analisti turk: Greqia po armatoset për të parandaluar një sulm turk në Traki dhe Egje

“Greqia po armatoset në Egje dhe Trake për të parandaluar një operacion ushtarak nga Turqia”, kështu është shprehur analisti dhe ish-ushtaraku turk Ismail Hakki Pekin.

“Bëhet një njoftim për stërvitjen e përbashkët greko-franceze dhe publikojnë një NAVTEX që mbyll zonën atje midis Skyros dhe Agios Efstratios. Por kundër kujt? A është një provë lufte? Këtu ka ishuj që duhet të jenë në një regjim të çmilitarizuar. Në fund të fundit, duke parë hartën, të gjithë ishujt që janë para hundëve tona janë armatosur. Pikërisht përballë nesh ata ngritën bazat amerikane. E parë kështu, a nuk do të thotë shumë?” tha ai.

Më tej analisti dhe ish-oficeri ushtarak Ismail Hakki Pekin, deklaroi se veprimet e Greqisë synojnë të parandalojnë një “operacion ushtarak” në Traki apo Egje.

“Duket se po marrin masa për të parandaluar operacionin ushtarak të Turqisë drejt Egjeut.

(BalkanWeb)

blank

Incidenti në Gramsh- Kush ishte “Harabeli i kuq” kontakti i spiunëve rusë dhe ukrainas në Tiranë. Në aparatet e tyre u gjetën… (Detaje)

18 gusht 2022, Cekin, Gramsh
Një makinë luksoze tip “Chevrolet” me tre shtetas të huaj mbërrin në fshatin Çekin të Gramshit. Banorët habiten nga prania e këtij mjeti luksoz në fshatin e tyre dhe nga kurioziteti nisin ta fotografojnë dhe të sillen në mënyrë miqësore me tre të huajt që dukeshin si vizitorë.

Deri këtu, duket një fabul e bukur dhe argëtuese për disa turistë që po vizitonin një vend të panjohur për ta, por pasditja e 20 gushtit tregoi se e vërteta rezultoi se ishte krejt ndryshe.
Çfarë ndodhi më 20 gusht në fshatin Çekin të Gramshit dhe cila është dinamika e vërtetë e ngjarjes?

Pas investigimit News24 zbuloi vendin ku qëndruan dy rusët dhe ukrainasi gjatë ditëve që ishin në Gramsh, deri në momentin që ndodhi incidenti në uzinë.

Ky është ish-reparti ushtarak i fshatit Çekin ose siç njihet nga banorët kundërajrori. Në këtë ish-repart ushtarak qëndruan gjatë ditëve që ishin në Gramsh dy rusët dhe ukrainasi.

Kushtet nuk janë shumë të përshtatshme, por dy rusët dhe ukrainasi kishin marrë të gjitha masat për të qëndruar në një ambient të tillë. Por, përse ata zgjodhën të qëndronin në këtë ambient të fshehur dhe nuk u strehuan në ndonjë hotel të zonës?

“Atje flinin ata. Kanë hyrë në çdo repart”

Kjo pikë strategjike e fshatit Çekin është vetëm 100 metra larg ish-repartit ushtarak të fshatit Çekin aty ku qëndruan dy rusët dhe ukrainasi Fedir Alpatov. Pas shpinës time ndodhet depo e ujit e fshatit Çekin, në të majtën time ndodhet uzina mekanike e fshatit Çekin, ndërsa përballë meje ndodhet diga e hidrocentralit të Banjës.

Po nga kjo pikë strategjike duken qartë edhe antenat e qytetit të Gramshit për transmetimin e frekuencave të valëve. Vendqëndrimi i rusëve në këtë pikë strategjike tregon se misioni i tyre ishte mirëorganizuar.

“Në fakt nga të gjitha gjetjet shikohet që në aparatet e tyre celularë janë gjetur pamje, lëvizja e tyre, qëndrimi në disa vende të cilat mund të shërbejnë si mbledhje tipike e të dhënave në kuptimin gjeografik, i cili mund të përgatisë goditje të ndryshme të cilat mund të shkaktojnë destabilizim të shoqërisë”, tha eksperti i sigurisë publike Fabian Zhilla.
Pas ngjarjes shtetasve rusë dhe ukrainasit iu sekuestruan sendet që ata kishin me vete.

Grupi hetimor sekuestroi:
1 automjet Chevrolet me targa AX 6200 IP, dy drone, aparate fotografike, laptopë, usb memorie, celularë, pajisje te dyshimta elektronike, para, 3 lingota ari, pajisje vëzhgimi për natën, hardisk i jashtëm; 1 (një) copë fishek model 56, kalibër 7,62 mm dhe 1 (një) predhë fisheku armë zjarri kalibër 12.7 mm, dokumente identifikimi dhe udhëtimi, pajisje kampingu të ndryshme, 1 bombol e përdorur në formë spray neuroparalizuese, 6 telefona celularë dhe karta sim, ku disa prej kartave ishin shqiptare.

Në këto karta sim janë gjetur edhe komunikime me numra shqiptarë. Burime konfidenciale thanë për News24 se para se të mbërrinin në Gramsh, dy rusët dhe ukrainasi kanë pasur kontakte edhe me persona të tjerë në Tiranë, me të cilët janë takuar veçmas. Kush është “Krasnij Vorobej” “harabeli i kuq” që përmendet në kontaktet e tyre në Shqipëri. Ky informacion është në dosjen hetimore dhe mbahet top sekret.

Në aparatet e tyre janë gjetur të fotografuara objekte të sigurisë së veçantë të ruajtura nga ligji si dhe objekte të infrastrukturës kritike. Përveç Uzinës Ushtarake të Gramshit, kanë fotografuar edhe Hidrocentralin e Moglicës, digën e këtij HEC-i si dhe rezervuarin e Bovillës. Në rrjetin telegram, në një grup ku ishin 4 persona dërgoheshin të gjitha fotot që kishin bërë dy rusët dhe ukrainasi në vendin tonë.

“Këta janë të rekrutuar, janë paguar, u është dhënë lista e objekteve që duhet të filmojnë dhe të marrin informacion dhe më pas ta përcjellin. Megjithatë nga informacionet që del përgatitja fizike e njërit prej tyre ka qenë e admirueshme dhe nuk mund të përjashtohet mundësi që njëri nga ata mund të jetë edhe përfaqësues drejtpërdrejt i GRU-së”, tha Zhilla.bw

blank

Gazetari: Tirana, qyteti ku gëlon paraja e drogës! Identike me Medellin, Guayaquil dhe Bogotën

Gazetari Artan Hoxha, duke u nisur nga deklarat e kryeministrit Rama i cili prej ditësh ka nisur një ‘aksion’ në media ku zotohet se nuk do Iejojë më ndërtimet pa leje, ka publikuar dhe disa foto për të paraqitur dy realitete të ndryshme.

Ai ka bërë një krahasim mes Tiranës dhe qyteteve të Kolumbisë dhe Ekuadorit, të cilat sipas tij janë identike.

Sipas gazetarit, ajo që i lidh edhe më shumë këto qytete janë ndërtimet e pafundme dhe të larta të ndërtuara me paratë e drogës.

Kur degjoj udheheqesin, qe u lodh per te na mbushur mendjen, se ka vendosur rregull dhe ka ndaluar ndertimet pa leje ne Tirane, me kujtohen vetem keto qyetet “motra” te Tiranes, ne Ekuador dhe Kolumbi…

Tirana, Bogota, Medellin, Guayaquil…

Ore identike, sikur i ka pjelle e njejta mendje…

Sikur i ka projektuar i njejti arkitekt…

Sikur i kane ndertuar te njejtet ”mbreter” te betonit…

Sikur i kane ideuar, lejuar dhe legalizuar te njejtet  makuter te pushtetit….

Ne fund te fundit, pse te mos ngjajne si dy pika uji??!!

A nuk jane narko-qytete, ku gelon paraja e narkotrafikut global???!!!!”-shkruan Hoxha. syri.net

blank

Rusisë i ka ardhur lufta në shtëpi -Nga Owen Matthews

Një javë me mesazhe disi të përziera nga Kremlini. Një ditë Vladimir Putin hapi karuselin më të madh të Evropës dhe drejtoi vetë festimet në Moskë me rastin e 875-vjetorit të themelimit të qytetit, i qetë e me humor, dhe luftën vetëm sa e zuri me gojë kalimthi. Pak ditë më pas, doli në televizionin kombëtar dhe i bëri të ditur botës se nuk po luante blofin për përdorimin e armëve bërthamore dhe shpalli mobilizimin e pjesshëm. Putin nuk ka provuar kurrë zgjedhje të luftuara në jetën e tij, kështu që nuk ka qenë ndonjëherë i dalluar në komunikimin me njerëzit. Por në fjalimin e fundit dukej po aq i zbehtë e me sy të shuar sa një vampir.

Rusët e dinë më mirë se kushdo se sa më tepër të mohohet diçka, aq më tepër gjasa ka që të ndodhë. Ministri i Mbrojtjes Sergei Shoigu doli pas Putinit për të shpjeguar se mobilizimi do të aplikohej vetëm për deri në 300 mijë rezervistë me përvojë luftarake. Në praktikë, povestki – thirrja për t’u paraqitur në qendrën e rekrutimit – me sa duket u bë me kë të kapte lapsi. Të gjithë të sapodiplomuarit e një kursi arkitektësh moskovitë u thirrën bazuar në faktin që ata kishin bërë zbor të detyrueshëm ushtarak si pjesë e programit universitar. Babai 55-vjeçar i shokut të komshiut tim mori fletëthirrjen edhe pse nuk kishte shërbyer kurrë më parë në ushtri. Ai shkoi në zyrën e rekrutimit për të shpjeguar se ishte bërë gabim. Dy orë më pas ishte në autobusin që shkonte në kampin e stërvitjes.

Në Rusi, çdo krizë është edhe një rast i mirë për biznes. Një mike biznesmene më tregonte se pa u mbushur end një ditë nga shpallja e mobilizimit nga Putin, u ngrit menjëherë një rrjet këshilltarësh të specializuar në bronirovanie – që fjalë për fjalë është si të blindosh diçka me armaturë. Meqenëse “specialistët” e përcaktuar në mënyrë të mjegullt përjashtohen nga thirrja, menaxherët pajisin punonjësit e tyre me dokumente që vërtetojnë që ata nuk janë të disponueshëm. Çmimi: 120 paund për person, një pjesë e madhe e të cilit shkon për zyrat e rekrutimit që bëjnë përjashtimin. Tashmë ka dalë edhe një tarifë e pranuar gjerësisht për kalimin e kufirit pa letra nga zyra ushtarake: 300 paund në dorë rojeve të kufirit.

Disa shakaxhinj që hiqeshin si oficerë rekrutimi telefonuan djalin e zëdhënësit të Kremlinit, Dmitri Peskov, duke e urdhëruar të paraqitej për kontrollin mjekësor. “Pa diskutim që jo”, u përgjigj 32-vjeçari Nikollaj Peskov. “Duhet ta kuptoni që nuk ka mundësi që unë të paraqitem atje. Do ta zgjidh në tjetër nivel”. Fjala kyç: “Pa diskutim”. Ideja që fëmijët e elitës së Rusisë mund të shërbejnë për vendin për ta është absurditet i qartë.

Shenjë treguese: “Shkëmbej një Toyota Corolla për një biletë vetëm vajtje për Stamboll”, shkruan në median sociale prindi i një rekruti të mundshëm. Në stacionin e autobusit në Moskë, hapësira e reklamave, e lënë bosh pas largimit të 1200 kompanive të huaja, është mbushur me afishe patriotike. Disa përfshijnë karikatura të stilit sovjetik të Dajës Samit të lig e të urryer që mban kukulla të Pipi Çorapegjatës dhe Moomins (personazhe komikë për fëmijë finlandezë) të veshur me ngjyrat e flamujve të Suedisë e Finlandës. “Mos u bëni marioneta në duart e të huajve”, thoshte diçitura. M’u desh një moment ta kuptoja se afishja e stilit të vjetër nuk kishte synim ironie.

Në një vizitë të kohëve të fundit në Kiev pashë që lufta kishte përfshirë gjithçka, që nga numri i djemve të rinj me uniformë – edhe në kafene – deri në alarmet e rregullt ajrorë. Por për shumicën e moskovitëve lufta ka qenë thuajse e padukshme deri në shpalljen e mobilizimit nga Putin. Ose të paktën pasojat e saj ishin diçka jo më tepër se një irritim i butë: s’ka më Apple Pay apo Zoom, as përditësim software apo banking ndërkombëtar, McDonald’s dhe Starbucks të zëvendësuar me klone lokale. Por baret, restorantet dhe teatrot ishin plot. Supermarketet e Moskës ishin të mbushura me çdolloj gjëje – përfshirë plot mallra nga Evropa e sanksionuar. Megjithatë, pas mobilizimit të kësaj jave, lufta befas u shndërrua nga një bezdi e largët e injorueshme për dhjetëra miliona rusë me familjarë në moshë ushtrie në diçka tepër të afërt e personale.

Lajmet raportuan për tre shpërthime që dëmtuan tubacionet Nord Stream 1 dhe 2 të Gazpromit, duke shkaktuar sipërfaqe të mëdha turbulence teksa 300 milion metra kub gaz nga secili prej tubacioneve shkuan dëm duke dalë në sipërfaqe. Zyrtarët danezë e suedezë ishin të matur në caktimin e fajtorëve. Të njohurit e mi moskovitë, më pak. “Putin po hedh gjithçka në erë para se të rrëzohet”, thotë një mik tregtar energjie – dikur patriot i madh, tani një rekrut potencial i frikësuar. Në kohë më të qeta, tubacionet Nord Stream ishin një mjet i Kremlinit për të shtrirë kontrollin mbi Evropën. Ndërprerja nga Putin e furnizimeve përmes Nord Stream 1 në korrik për t’i bërë presion Evropës që të ndalonte përkrahjen për Ukrainën ishte ekuivalenti diplomatik i një jeleku vetëvrasës. Për habinë dhe zhgënjimin e tij, Evropa reagoi shpejt duke u kaluar alternativat e gazit të lëngshëm. A ishte hedhja në erë e tubacioneve Nord Stream ekuivalenti modern i djegies së anijeve në plazh nga Cortez? (Më 1519, pas mbërritjes me 600 burra në Botërn e Re, Hernán Cortés dogji anijet për të dhënë mesazhin që s’kishte kthim prapa – Syri.net)

Taksistët e Moskës rrallë janë në një mendje. Ata janë gati të luftojnë nëse Rusia sulmohet, por jo “për t’i marrë shtëpinë tjetrit”. Një javë më parë, Putin mund të kishte deklaruar fitoren, të kishte propozuar një plan paqeje e të përçante përkrahësit e Ukrainës. Por me mobilizimin që shkaktoi protesta në vende deri tani besnike si Dagestani, ai e bëri ndryshimin e regjimit një mundësi reale. Disa javë më parë shkruaja se pasuesit e mundshëm të Putinit vështirë se do të jenë më të mirë se ai. Siç thotë poeti dhe kritiku Dmitri Bijkov, Putin nuk është Hitler, ai është Kaiser Wilhelm II. Pas disfatës ushtarake në Ukrainë vjen një version i ri i Versajës, Republika e Vajmarit, e më pas katastrofa e vërtetë. “Nuk i druhem një Rusie të korruptuar”, thotë Bijkov. “I druhem një Rusie vërtet fashiste”.

Karuseli që hapi Putin u prish dy ditë më pas, duke lënë pasagjerët të ngecur në lartësi e të pashpresë në mekanizmin ku kishin hipur plot besim./.spectator.co.uk/

syri.net

blank

Shqipëria ka probleme të thella me korrupsionin, drejtësinë dhe lirinë e shtypit – Nga Mandoline Rutkowski, Die Welt

Lufta e Rusisë kundër Ukrainës po e bashkon më shumë Evropën. Anëtarët e rinj duhet të forcojnë BE-në dhe të formojnë një mburojë kundër Moskës. Por problemet e Ballkanit janë ende të mëdha, siç tregon një vizitë në Shqipëri. Disa masa madje kanë çuar në rezultate absurde

 

Krerët e qeverive të Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut e kapën dorën e Ursula von der Leyen duke e shtrënguar fort. Thuajse sikur kishin frikë se presidentja e Komisionit Evropian mund të ndryshonte mendje dhe të shkëputej nga shtrëngimi i duarve dhe kështu edhe nga një premtim që Bashkimi Evropian ua kishte bërë më parë shtetarëve Edi Rama dhe Dimitar Kovaçevski.

Skena u filmua më 19 korrik- ditën kur nisën zyrtarisht negociatat për anëtarësimin e dy vendeve në BE. Me këtë njoftim, dy shtetet tani janë zyrtarisht në ballë të vendeve të Ballkanit Perëndimor në procesin e zgjerimit të BE-së.

Fotot e unitetit vinin në Bruksel në kohën e duhur. Sepse lufta e Ukrainës në dyert e Evropës u ka dhënë aleancave perëndimore një moment rilindjeje. Ekziston një konsensus se Perëndimi duhet të afrohet më shumë që të përballet me agresorin rus, Vladimir Putin. Jo më pak për shkak të kësaj, Ukraina dhe Moldavia morën statusin e kandidatëve për anëtarësim në BE në qershor.

Ballkani Perëndimor është gjithashtu i rëndësishëm strategjikisht për BE-në, pasi ata formojnë urën tokësore mes krahut juglindor të NATO-s dhe Evropës Qendrore. Megjithatë, po e bëhet e qartë se, pavarësisht nga momenti aktual, ka ende një sërë sfidash që qëndrojnë në rrugën e zgjerimit të BE-së në Ballkanin Perëndimor. Kjo është e dukshme në Shqipëri.

Shqipëria festoi momentin historik pas gati tre dekadash: në vitin 2003, Tirana paraqiti kërkesën e saj për anëtarësim. Në ditët pas shpalljes, një flamur i stërmadh i BE-së zbukuroi ndërtesën e qeverisë në sheshin ‘Skënderbej’ në Tiranë.

Afiniteti me BE-në është shumë i lartë në vendin me 2.8 milionë banorë. Sipas Barometrit Publik Ballkanin, 89 përqind e shqiptarëve e vlerësojnë anëtarësimin në BE si pozitiv. Në bisedat me vendasit, afërsia me BE është e sigurt, dyqanet evropiane mbulojnë peizazhin e qytetit në Tiranë, kurse euro është të paktën jozyrtarisht monedha e dytë kombëtare.

Me distancë nga Kina

Marrëdhënia e Tiranës me BE-në është e ngushtë. Prej vitesh, vendi, i cili u çlirua nga komunizmi në vitin 1991 dhe iu përkushtua vlerave perëndimore dhe demokratike, është përpjekur të shkojë në të njëjtën linjë me Brukselin në politikën e jashtme.

Në luftën e Ukrainës, Tirana mbështeti pa kushte sanksionet e BE-së kundër Rusisë. Në ndryshim nga vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, Tirana po përmbahet edhe ndaj investimeve nga Kina, me të cilat Pekini kërkon të forcojë ndikimin e tij në rajon.

Vitet e fundit, një reformë në drejtësi dhe futja e të ashtuquajturës Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit- SPAK si prokurori speciale e pavarur, ka çuar përpara përpjekjet në luftën kundër krimit të organizuar dhe trafikut të drogës.

“Ne kemi bërë përparim të jashtëzakonshëm në fushën e sundimit të ligjit dhe në luftën kundër korrupsionit,” tha Christiane Hohmann, ambasadorja e delegacionit të BE-së në Shqipëri. Ajo na mirëpret në zyrën e saj me një pamje panoramike të kryeqytetit për një intervistë. “Por puna jonë është larg përfundimit, ka ende një detyrë gjigante përpara”.

Në fakt, korrupsioni është një plagë në Shqipëri, e cila është shumë e vështirë për t’u shëruar. Vendi renditet i 110-ti nga 180 në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit të ‘Transparency International’. Aranita Brahaj, drejtuese e Institutit Shqiptar të Shkencës/Open Data Albania, e di se sa serioz është problemi.

“Korrupsioni është një problem i jashtëzakonshëm në Shqipëri,” thotë ekspertja e analizës së të dhënave me fokus transparencën, kontrollin dhe anti-korrupsionin. “Nuk është i pranishëm vetëm në rangjet e larta, por edhe në jetën e përditshme të çdo qytetari- qoftë te vizita te mjeku apo te zgjedhja e shkollës fillore”.

Shqipëria nuk është në gjendje të ushtrojë kontroll gjyqësor, kushtetues dhe parlamentar mbi qeverinë, thotë Brahaj, pra, de facto, kryeministri Rama e ka dorën e lirë.

Lista e skandaleve rreth Ramës e vërteton këtë deklaratë. Kreu i Partisë Socialiste, i cili bëri dikur fushatë për luftën kundër korrupsionit, akuzohet për lidhje me mafian.

Skandalet po shumohen edhe në orbitën e tij të pushtetit. Së fundmi, politikani i PS-së, Alqi Bllako u arrestua në fund të muajit prill pasi thuhet se është i përfshirë në një skandal korrupsioni prej 430 milionë eurosh. Opozita e akuzon Ramën si organizatorin e aktiviteteve kriminale.

Në fakt, qeveria ka bërë përpjekje për të vënën nën kontroll korrupsionin në vend. Në vitin 2016, me nxitjen e BE-së, ajo miratoi një reformë gjyqësore që përfshinte rishikim intensiv të të gjithë gjyqtarëve dhe prokurorëve për sa i përket kompetencave profesionale, pasurisë dhe integritetit.

Sipas të dhënave të “Raportit për Shqipërinë 2021”, të Komisionit të BE-së, 62 përqind e procedurave të rishikimit kanë përfunduar me largim nga detyra ose shkarkim. Reforma u vlerësua pozitivisht në Bruksel dhe ambasadorja e BE-së, Hohman gjithashtu e quajti procedurën e vetingut një ‘masë të suksesshme’, e cila nuk është parë kurrë më parë në rajon.

Por ekspertja e korrupsionit, Brahaj nuk është dakord. Kontrollet ishin ‘me qëllime të mira, por të planifikuara keq’: Gjykata e Lartë dhe Gjykata Kushtetuese nuk kishin staf të plotë për vite me radhë dhe de facto nuk ishin në gjendje të vepronin. Një gjyqësor me të meta ka lejuar qeverinë të miratojë ‘ligje të korruptuara’.

Shumë prapa kur bëhet fjalë për lirinë e shtypit

Një fushë që Brukseli po e shqyrton nga afër për ecurinë e procesit të anëtarësimit në BE, dhe që shqetëson ambasadoren e BE-së, Hohmann, është liria e shtypit në vend: “Kuptimi i shtypit si korrigjues ka nevojë për zhvillim në Shqipëri”. Vendi renditet nga Reporterët pa Kufij i 103-ti nga 180 vende.

Mediat transmetuese janë kryesisht në duart e disa sipërmarrësve të pasur me lidhje politike. Kryeministri Rama bëri bujë së fundmi pasi kërcënoi gazetarët me ‘riedukim’ pas pyetjeve kritike dhe i përjashtoi nga konferencat për shtyp. “Ne presim që të gjithë politikanët t’i trajtojnë gazetarët me respekt,” thotë Hohmann.

Vendi kandidat ka ende shumë për të bërë përpara se Shqipëria të anëtarësohet në aleancën evropiane. Për Sokol Dedjan, kreun e çështjeve politike në Ministrinë e Jashtme, përpjekje nuk kërkohen vetëm nga Tirana. “Në funksion të luftës në Evropë dhe dhënies së statutit kandidat për Ukrainën dhe Moldavinë, BE-ja tani duhet të tregojë më shumë besueshmëri se premtimet e bëra për vendet kandidate se zgjerimi i BE-së është proces serioz”.

Me fjalë të tjera, BE-ja duhet t’i dëshmojë Rusisë se uniteti i vendeve evropiane shkon përtej terminologjisë, edhe në shenjë frenimi. Sipas tij, vendet e Ballkanit Perëndimor kanë prioritet për t’u bashkuar me aleancën sepse janë ‘më të avancuara në përgatitje’.

Nga ana tjetër, ambasadorja e BE-së, Hohmann thekson se lufta në Ukrainë nuk sjell si pasojë zgjerimin automatik të BE-së. “Çdo vend do të vazhdojë të konsiderohet individualisht. Argumenti gjeostrategjik nuk duhet të fshehë faktin se vendet natyrisht duhet të plotësojnë edhe kërkesat e tyre për të hyrë në BE”.

Sipas Hohmann, Tirana tani duhet të provojë se besimi i vendeve anëtare është i justifikuar. “Shqipëria tani po përballet me një maratonë”.

blank

Shteti më i drejtë në botë, po vodhe miliona euro, të bëjnë hero- Nga Klodian Tomorri

1-Fusin në burg mjekun që mori 20 mijë lekë, por nuk prekin asnjë nga ata që vjedhin 100 milionë euro në vit me tenderat dhe koncesionet e shendetësisë.

2-Fusin në burg kamerierët dhe lavazhierët për skemat e faturave fiktive, por asnjë nga ndërtuesit e mëdhenj që blejnë faturat. As emrat nuk u nxjerrin dot.

3-Fusin në burg plakën 82 vjeç për kotecin, por asnjë nga trafikantët dhe ndërtuesit e mëdhenj të kullave pa leje në Tiranë.

4-Futen gjithë Lushnjën në burg për kanalin e Bishtqethmit që ishte 200 mijë euro gjithsej. Por nuk prekin asnjë nga ata që bëjnë batërdinë qindra milionë euro me tenderat e rrugëve.

5-Kanë mbushur burgjet me punëtorë hashashi, por trafikantët ndërkombëtarë i presin me nderime në kryeministri.

6- Futën në burg me mijëra njerëz për energjinë elektrike. Por nuk kapën dot asnjë hajdut tek tenderat e energjisë. As atëherë kur KESH zbrazi kaskadën në mënyrë kriminale për të shkëmbyer energjinë ditën me natën me privatin.

7-Donin të fusnin në burg gazetarët për dokumentat e hakeruara nga iranianët. Por nuk arrestuan asnjë nga përgjegjësit te AKSHI. Madje vazhdojnë t’i japin miliarda kontraktorit privat pergjegjës për sigurinë kibernetike. Sepse ajo është kompania e oborrit.

Morali këtu është kështu. Në Shqipëri po je fakir, që merr ndonjë copë bukë për mbijetesë të dërrmojnë. Po vodhe miliona euro të bëjnë hero. Ky është shteti më i drejtë në botë.

Ah po. E ka fajin llumi i drejtësisë dhe policët e korruptuar. Kush mendon ndryshe e faltë Zoti.

blank

MARLENE LARUELLE DHE SHËMBJA E PUTINIT – Nga PAOLO LEPRI – Përktheu Eugjen Merlika

 

“Rusia është e shqetësuar”, shkruan Marlene Laruelle, doçente e çështjeve ndërkombëtare në George Washington University. Në fakt, së bashku me të tjerë shënja që tregojnë një pakësim të miratimit, zhvillimet johenike të luftës në Ukrainë, kanë nxjerrë njerëzit nëpër sheshe me një vendosmëri befasuese. Si do të përfundojë? “Nuk ka siguri që skajorët në pushtet të pranojnë shtypjen e brëndëshme në këmbim të suksesit ushtarak”, vëren studjuesja franceze në një artikull në New York Times, duke shtuar që “me një ushtri të drobitur”, Putini “duhet të gjejë një mënyrë për të patur një rezultat ushtarak që të mund të inkuadrohet së paku si një fitore e pjesëshme “. Nuk e ndihmon pastaj fakti që Kina dhe Hindia, “kanë filluar të shprehin shqetësimet e tyre”. Kjo nuk do të thotë se për presidentin rus po avitet përfundimi. “Edhe me të gjitha këto vështirësi – vazhdon – do t’ishte një gabim parashikimi i një shëmbjeje. Por Putini, ashtu si çdo drejtues, varet nga përligjia që siguron pushtetin e tij. Në javët e muajt e ardhshëm mund të zbulojë që toka nën këmbët e tij ka filluar të lëvizë”.

Me gjithë maturinë thelbësore të tyre, përimtimet e drejtoreshës së studimeve evropiane, ruse e dhe evroaziatike të universitetit amerikan – 49 vjeçe, studimet e kryera në Inalco dhe Sciences-po të Parisit – duken të përpikta dhe hapin një rreze shprese mbi mundësinë e ndryshimeve në kohë të shkurtëra në ish mbifuqinë, që synon , siç ka thënë Joe Biden, të “fshijë të drejtën e Ukrainës për të qënë si popull”. Më pak bindëse duken qëndrimet e saj mbi shkaqet e konfliktit, përgjegjësia e të cilit bie tërësisht mbi projektet zotëruese të Putinit. Autore e një syzimi të botuar vitin e shkuar, Is Russia fascist?, Marlene Laruelle pohon se ideologjia në pushtet në Rusinë e sotme është “iliberalizmi”. Një shëmbëllesë mjaft aktuale, që gjen të tjerë ndërpretues ende më të afërt me ne, si Hungaria e Orbánit – pikat e palëvizëshme të të cilit janë ngjitëse rrezikshmërisht: mos pranimi i institucioneve shumëpalëshe, përparësia e Shtetit-komb, sulmi të drejtave të pakicave.

“Corriere della Sera”, 23 shtator 2022 Përktheu Eugjen Merlika

blank

SI NDIHET NDIKIMI I KINËS- Nga DANILO TAINO – Përktheu Eugjen Merlika

 

Njëheret, regjimet autoritare, në krye Bashkimi Sovjetik, përdornin shpesh keqnjoftimin për të bërë të dukeshin më të mira politikat e tyre e më të këqia ata të kundërshtarëve. Më vonë, veçanërisht mbas lindjes së rrjeteve sociale, janë zhvilluar fake news. Tani që jemi të pranishëm në shkrepëtimat e një lufte të re të ftohtë, përdorimi i armëve të komunikimit është më I ndërlikuar, pjesë thelbësore e një lufte të përzjerë. Freedom House, organizata që mbikqyr ndryshimin e shkallës së lirisë e demokracisë në botë, ka sendërtuar një studim të thelluar mbi veprimtarinë e Kinës në kërkimin e shtimit të ndikimit të saj ndërkombëtar nëpërmjet përdorimit të propagandës, fushatave të keqnjoftimit, çensurës së fituar nëpërmjet frikësimit, kontrollit të infrastrukturave vendore të njoftimit, shpërndarjes të përmbajtjeve të favorshme për të.

Përimtimi ka marrë në shqyrtim ndërhyrjen e Pekinit në 30 Vënde dhe përgjigjen e tyre ndërmjet janarit 2019 e dhjetorit 2021. Në 16 prej këtyre 30 Kombeve, fuqia e përpjekjeve kineze është vlerësuar e “lartë” apo “shumë e lartë”. E në periudhën, në 18 Vënde përpjekja është shtuar. Gazetarë, akademikë dhe grupe të shoqërisë qytetare i janë përgjigjur këtyre sulmeve në të gjitha situatat e shqyrtuara, por vetëm 50 % e Vëndeve ka ligje dhe liri njoftimi të tillë që t’i bëjnë “të qëndrueshëm”; gjysma tjetër është e “dëmtueshme”. Raste frikësimi ose nxitjeje të çensurës për kë qorton Pekinin janë regjistruar në 24 Vënde në 30. Në 17, ka patur ndërhyrje qeveritare ose të vetë mediave për të asgjësuar njoftimet e pafavorshme për Kinën. Në 16 Vënde , autoritetet kineze kanë frikësuar gazetarët. Në tetë , kanë qënë raste të shtrigërive që kanë kryer dhunime të rrjeteve sociale. Në shtatë Vënde janë kryer sulme kibernetike. Në të gjithë këto veprimtari Italia është përfshirë gjithmonë.

Përpjekjet kineze në territorin italian janë gjykuar nga Freedom House “të larta”, në nivelin 43 një një shkallëzim që shkon nga zeroja në 85 (më i larti). Edhe niveli italian i “qëndresës e përgjigjes” është vlerësuar “i lartë”, 45 në 85. Përimtimi kushtuar Italisë është një lexim mjaft interesant: kujton përkujtesën e famshme of understanding të marsit 2019 për hyrjen e Italisë në Rrugën e Re të Mëndafshit dhe përmënd marrëdhëniet e politikanëve e organizatave me Pekinin. Bën thirrje të kenë kujdes.

“Corriere della Sera”, 21 shtator 2022 Përktheu Eugjen Merlika

blank

MUSTAFA KRUJA (Formimi, karakteri, personaliteti në shoqëri e ne familje) Nga Eugjen Merlika

 

Kanë kaluar plot 50 vite nga ajo mbrëmje e 27 dhjetorit 1958, kur në një klinikë amerikane, n’afërsitë e ujvarës së famshme të Niagarës mbyllte sytë përgjithmonë Mustafa Merlika Kruja. Një ndërhyrje kirurgjikale në tëmth, në dukje e thjeshtë, shënoi fundin e parabolës së një jete të ndërlikuar, të filluar në një natë marsi me stuhi të 71 viteve më parë në Krujën legjendare të kryetrimit t’Arbërit, të ndërthurur me shumicën e ngjarjeve të trazuara të të parit shtet të bashkuar e të pavarur në historinë e shqiptarëve e të përfunduar në vetminë trishtuese të një mërgimi të gjatë nëpër Vënde të ndryshme, deri në strehimin mikpritës të Vëndit simbol të demokracisë.

Në qytetin ku lindi kaloi vetëm fëmijërinë, por Kruja mbeti në zemrën e Mustafait, jo vetëm si vendi me të cilin u lidhën kujtimet e para e të pashlyeshme fëminore, të shoqëruara nga portretet e familjarëve, ndër të cilët spikat ai i nënës me dhimbjen e thellë të largimit të saj të parakohshëm, por edhe sepse emri i saj i u bashkangjit mbiemrit të tij për të formuar atë tog fjalësh, që do të dukej në dokumentin më të rëndësishëm të historisë shqiptare, duke u bërë një pikë riferimi në jetën politike, shoqërore e kulturore të Shqipërisë.

Në moshë ende të njomë, n’agim të djalërisë, mori rrugët e botës për të studjuar, më parë në Janinë e më pas në kryeqendrën e Perandorisë Turke, në një periudhë vendimtare për formimin e vetëdijes kombëtare dhe themelimin e Shtetit shqiptar. Djaloshi nga Kruja i kaloi me sukses të gjitha provat shkollore, duke ngjitur një nga një shkallët e dijes, në sajë të një vullneti të hekurt, të një zgjuarsije mbi normalen e të një vendosmërie të pazakontë për të arritur synimet. Këto ishin disa nga tiparet më të spikatura të personalitetit të fortë të Mustafa Merlikës. Një ligj madhor hipotetik kompensimesh të mundësive potenciale e të kushteve reale, në rastin e tij ndoshta shërbente si një shtysë e fuqishme për të shkuar përpara.

I lindur në një familje të mesme krutane, pa ofiqe e pa pasuri, i vetëdijshëm se vetëm me forcat e tij do të hapte rrugën e jetës, u shqua që në të ri për horizontin e gjërë të interesave kulturore në fusha të ndryshme të dijes. Poezitë e Naim Frashërit, “ lyriku shqiptar mâ i kënduemi, mâ i ndiemi, mâ i kuptuemi e mâ i çëmuemi” e traktati i Sami Frashërit, “mâ i madhi dijetar qi ka pjellë deri sod raca e jonë”, mbi Shqipërinë e mbanin të lidhur me vendin e lindjes, por frëngjishtja e mësuar heret i hapte horizontet e Iluminizmit, e fuste në shtigjet e eseizmit të shekullit 17 (La Bruyère, La Rauchefoucauld), madje dhe në teoritë e socializmit. Shkolla turke që ndiqte i jepte mundësi të depërtonte në fushat e gjëra të kulturës arabe, persiane e orjentale në përgjithësi.

Me këtë pasuri kulturore në mëndje, në moshën 23 vjeçare, u diplomua në Mylkijen e famshme të Stambollit për Shkenca politike e administrative. Veprimtaria atdhetare, e nisur me shkrimet në fletoret turke të kohës, që nga ai çast trupëzohet e merr formë me kthimin n’Atdhe e mospranimin e postit të zv.guvernatorit të një province të Perandorisë. Mbi veprimtarinë e Mustafa Krujës në fushën politike, të studimeve gjuhësore e historike, e mbi mendimin e tij politik folën studjuesit e shquar në Konferencën shkencore përkujtimore, të mbajtur në Tiranë, në ditën e 50 vjetorit të largimit të tij nga jeta tokësore. Un do të mundohem të ravijëzoj këtu portretin e njeriut Mustafa Kruja, një portret i skalitur më së miri nga autoritete të kulturës shqiptare si Ernest Koliqi, Karl Gurakuqi, Tahir Kolgjini, Lazër Shantoja etj., që e njohën nga afër e bashkëpunuan me të.

Un kam fatin të mbaj në deje gjakun e tij, jam nipi i lindur n’atë vit në të cilin ai u largua përfundimisht nga Atdheu. Isha vetëm pesë muajsh, kur gjyshi u nis me nxitim për në Austri, ku xhaxhai im i vogël, Besimi, ishte shumë i sëmurë në një klinikë të Vjenës. Para se të nisej, në një ditë fundi gushti 1944, më mori në krah, më puthi, e me një ofshamje dëshpërimi pëshpëriti: “ Të mijtë nuk i rrita dot vetë, as këtë nuk do të mundem t’a rris”. N’albumin e vjetër të vitit të parë të jetës është një fotografi e tij me mua në krahë. Kështu, “i mërguemi i përhershëm”, siç do t’a përkufizonte Koliqi, filloi ciklin e fundit të mërgimit të tij, atë më të dhimbëshmin e më të vështirin. E përballoi me forcën e karakterit dhe me ndershmërinë, për të cilën ishte shquar që në të rit e tij.

Nëse do të hartohej një listë e cilësive vetiake të Mustafa Krujës, mendoj se në krye të saj do të ishte ndershmëria, në kuptimin më të gjërë të fjalës. Ishte një cilësi e lindur por edhe kultivuar në një familje patriarkale, ku vlerat njerëzore i mëkoheshin fëmijës që kur thithte qumështin e nënës. Ishim një popull i varfër në mjete të jetesës, në përvojë qytetërimi e në kulturë, por i pasur në tradita, parime e vlera njerëzore siç ishin besa, mbajtja e fjalës së dhënë, respekti për të moshuarin, për familjen, për prindërit, për mikun e dashamirin. Mustafa Kruja ishte bir i kësaj Shqipërie që, fatkeqësisht, është në grahmat e fundit. Gjatë gjithë jetës së tij punoi që këtë Shqipëri t’a fuste në hullinë e qytetërimit t’Evropës e të zhvillimit bashkëkohor, kryelartë e pa kompleksin e përulësisë, në sajë të ruajtjes së atyre vetive. Krenaria për virtytet njerëzore të popullit të tij e shoqëroi kudo e kurdoherë. Çaste të shfaqjes së saj i gjejmë tek “Kujtimet …” e tij që nga episodet e tregtarëve të Vjenës e të Selanikut e deri tek “bujtina” e Krujës e kujtimet e Dom Nikoll Kaçorrit.

Ndershmëria, e shfaqur në të gjthë çastet e jetës së tij vetiake, familjare e shoqërore, ishte një motiv krenarie për gjthë fisin e Merlikve që e deshi deri n’adhurim “Lalën” e tij. Në vitet e gjata të mërgimit, në “vetmitoret” e Egjyptit, të Italisë, të Francës apo të SHBA ai i thonte motrës Haxhire apo djalit Bashkim, të vetmit familjarë pranë, që ta thërrisnin “Lalë”. Kështu, thonte ai, më duket se kam pranë gjithë familjen e fisin…Ishte një formë vetë hipnotizimi për të lehtësuar sado pak dhimbjen e thellë që kishte në shpirt. Ndershmëria e tij admirohej nga miqtë e bashkëpuntorët por vlerësohej edhe nga kundërshtarët. Ndershmëria ishte korrektësi e përkryer në marredhëniet me të tjerët, por ishte edhe respekt i bindjeve që ai i shfaqte hapur në lojën e ndërlikuar të politikës. Ka mbetur proverbiale korrektësia e tij në kuadrin e jetës bashkëshortore. Në “Kujtimet e vogjlisë e të rinisë” tregohet një episod i një bisede të autorit me Luigj Gurakuqin e At Gjergj Fishtën, në një restorant të Parisit, pikërisht mbi këtë temë. Luigj Gurakuqi ishte beqar, ishte një burrë i hijshëm, shpirtmadh, i lakmuar nga gratë. Në jetën e tij vetiake, sidomos n’Itali këto të fundit nuk i mungonin. Megjithëse Luigji për Mustafain ishte një idhull ai nuk i a kursente kritikat n’atë drejtim e shoku, “i martuar me Shqipërinë”, i kujtonte atij “gabimin” që kishte bërë, duke krijuar familje në një Vend në të cilin shpesh pasojat e veprimeve të politikanëve binin mbi familjarët e tyre. Por për Mustafain familja ishte institucioni më i domosdoshëm e më i respektuar në jetën e njeriut, një detyrë së cilës nuk duhej t’i shmangej në çfarëdo rrethanash. Kështu vrejtjes së të birit, Petritit, mbi papërshtatshmërinë e aktit të martesës në periudhën e luftës, ai i u përgjigj me një letër të gjatë në të cilën mbronte tezën se luftërat nuk kanë qenë asnjëherë, në historinë e njerëzimit, pengesa për martesat e njerëzve dhe lindjet e fëmijëve. Kështu ngulmimi i tij arriti synimin t’a martonte të birin me vajzën e mikut të tij të vjetër, Sotir Gjikës, Elenën. Kjo qe nusja e vetme që ai pati në shtëpi, një nuse që në pak kohë u bë për të një bijë e vërtetë, jo rastësisht ishte e vetmja në familje që e thërristë “Babë”, duke gjetur në të dashurinë e munguar të të jatit që e la jetime në moshën 7 vjeçare. Dhe ajo e deshi dhe e respektoi me gjithë forcën e shpirtit të saj e gjatë kalvarit më se dyzetvjeçar të përndjekjes komuniste, i përballoi vuajtjet e gjata kryelartë sepse ishte e reja e Mustafa Krujës. Zemra prej prindi u gëzua shumë kur mori vesh se edhe djali i dytë, Fatosi, ishte martuar me mbesën e një miku e bashkëpuntori, të Kolë Bibë Mirakajt. Ai nuk arriti të marrë me vete gëzimin e martesës së djalit të tretë, Bashkimit, por letrave të nuses së ardhëshme i përgjigjej gjithmonë me ngrohtësinë e prindit.

Në moshën 25 vjeçare, në Vlorë, ishte sekretar i Ismail Qemalit, për të cilin ruajti gjithmonë respektin e bindjen se “Plaku i Vlorës” ishte një atdhetar i panjollë që punonte për Shqipërinë. Besnik i kësaj bindjeje u kundërvu ndaj Esat Pashë Toptanit, njeriut që kishte vendosur drejtimin e shkollimit të tij, gjë të cilën për pak e pagoi me kokë. I dorëzuar tek Esati si pasojë e kërcënimit të tij për të vrarë të gjithë meshkujt e familjes, nuk nguroi t’i thotë atij në sy arsyen e qëndrimit të tij. Para një rreziku vdekjeje duhej guxim e kurajo të shpalosje bindjet dhe armiqësinë ndaj të fuqishmit, duke patur duart e lidhura. Guximi dhe kurajoja ishin pjesë përbërëse të karakterit të tij që nuk parapëlqente dredhat dhe transformimet e politikës. Ishte më shumë një Burrë Shteti se sa një diplomat, punonte më shumë i shtyrë nga parimet e bindjet se sa nga interesat vetiake. Madhore për të ishin vetëm interesat e Shqipërisë, ashtu siç i konceptonte ai. Para tyre mund të sakrifikoheshin të gjitha: fitimi, pozita madje edhe familja. Për të mbrojtur ata interesa, nuk nguron të sfidojë opinionin publik, të rrezikojë “komprometimin” e të verë në lojë karjerën e mirëqënien. E bëri më 1915 përballë Esat Pashës; më 1922 kur organizoi me Zija Dibrën kryengritjen e marsit; më 1927 kur u largua nga KONARE, mbasi pa të mbizotëronte në të fryma filosovjetike; më 1936, kur i u drejtua shokëve të mërgimit me një letër, në të cilën propozonte ndryshimin e qëndrimit ndaj Mbretërisë shqiptare, mbas ardhjes në fuqi të Qeverisë së Mehdi Frashërit; më 1938, kur përfaqësuesit të qeverisë italiane në bisedime i u drejtua me fjalët “Le të qëndrojë Zogu edhe njëqind vjet të tjera në qeverisjen e Shqipërisë…”; në nëntor 1941 kur mori përgjegjësinë e qeverisë nën pushtim me të vetmin qëllim për të shmangur një fitore të komunizmit n’Atdheun e tij; më 28 nëndor 1942 kur i priu demostruesve në Vlorë me flamurin në dorë; në janar 1943, kur dha dorëheqjen si Kryeministër në shenjë thyerjeje të bashkëpunimit me italianët; më 1952 kur i u drejtua Departamentit Amerikan të Shtetit për strehim politik, duke argumentuar arsyet e qëndrimit pro boshtit në luftën e dytë botërore.

Sa i vendosur ishte të mbronte bindjet e tij politike, shkencore apo morale, po aq i gatshëm ishte t’i diskutonte ato hapur, ndershmërisht. I ndjeri Mark Temali më tregonte në kampin e Gradishtës se si një bisedë prej dy orësh me ish kryeministrin e kishte kthyer nga një kundërshtar të Qeverisë në një bashkëpuntor të saj, duke pranuar detyrën e federalit në Korçë.

Mbas fjalimit në kinema “Savoja” me titull “Në hullí të historisë” qe i gatshëm të priste këdo që dëshironte të bisedonte sy më sy me të për problemet e Vendit dhe rrugët e zgjidhjes së tyre. Nuk kishte paragjykime t’asnjë forme, prandaj ishte i gatshëm të dëgjonte pikpamjet e të tjerëve, të çdo moshe, të çdo sëre, të çdo krahine, të çdo bindjeje politike, mjaft që t’i shërbenin çështjes shqiptare.

Ishte një njeri që i pëlqente rregulli në jetën e zakonshme dhe serioziteti në punë. I përkushtohej skajshmërisht çdo lloj aktiviteti që ndërmerrte, si atij intelektual e shkencor apo politik, si dhe çështjeve familjare, të farefisit apo të rrethit shoqëror e miqësor. Ishte një kundërshtar i vendosur i anarkisë, i çrregullimeve, i punës shkel e shko, i mungesës së seriozitetit. Në konceptet e tij për jetën publike një vënd të veçantë zinte elementi disiplinë, pa të cilën ai nuk e kuptonte mbarëvajtjen e Shtetit dhe të institucioneve të tij. Disiplina nuk ishte një nënshtrim i verbër ndaj autoritetit epror, por një ndjenjë respekti ndaj detyrës që kishte secili, një ndjenjë përgjegjësie ndaj zbatimit të rregullave e ligjeve të miratuara nga institucionet.

Një veti tjetër e karakterit të Mustafa Krujës ishte mungesa e ndrojtjes për të njohur gabimet edhe në hapësirë kohe. Në “Kujtimet..” ai, djegien e shtëpisë në Krujë mbas dështimit të lëvizjes së marsit 1922, nuk i a vesh “barbarisë” së Shtetit, por fajit të tij. Në fakt atë lëvizje, së bashku me revolucionin e qershorit 1924, mbas kalimit të viteve, i quajti veprime të dëmshme për ecurinë demokratike të jetës politike shqiptare. Në këtë kuadër mund të vendosen edhe ndryshimet e qëndrimit ndaj kundërshtarit të rreptë të tij, Ahmet Zogut. Tërësia e marredhënieve të tyre, që nga njohja në moshë fare të re në një shkollë të Stambollit e deri tek fqinjësia vëllazërore n’Aleksandri t’Egjyptit, përmban ne vetvete gjithshka nxori në pah politika shqiptare në gjysmën e parë të shekullit të shkuar. Ajo ishte shprehje e idealeve por dhe e interesave, e respektit ndaj kundërshtarit por edhe e luftës së pamëshirshme ndaj tij, e vlerësimit të tij privatisht por edhe e denigrimit publik, e qëndrimit ngulmues në bindjet por edhe e ndryshimit të përkatësive politike.

Në vjeshtën e vitit 1943, kur u pa se fitorja e Boshtit, me të gjitha përfitimet e Shqipërisë etnike, po largohej gjithënjë e më tepër, ndërsa ajo e Aleatëve, me rrezikun e mbizotërimit të komunistëve në strukturat e qëndresës antifashiste, bëhej më e prekëshme, Mustafa Kruja ariti në përfundimin se Shqipëria kishte vetëm një rrugë shpëtimi: mobilizimin e të gjitha forcave të shëndosha të Kombit nën drejtimin e Mbretit të mërguar. Që nga shtëpia e Kapidan Gjonit në Shkodër niset mesazhi për kundërshtarin e shumë viteve: “ Si mue si Kapidanin e Mirditës do t’na kesh bashkëpuntorë e përkrahës!”. Ishte dora e shtrirë Mbretit dhe njohja e vetëdijshme e rolit dhe aftësive të tij, jo për komoditet politik apo përfitim vetiak, por për një bindje të thellë se kjo ishte rruga e shmangies së një katastrofe, të cilën ai e kishte paralajmëruar në të gjitha mënyrat. Para këtij synimi të gjitha vlerësimet, qëndrimet, mëritë e së shkuarës liheshin mënjanë, i dorëzoheshin kohës e historisë. Ishte pa dyshim një tregues burrërie e shqiptarizmi, ashtu siç kishte qënë, një vit më parë, mbrojtja e tezës se Shqipëria e bashkuar me Kosovën në gjysëm lirie ishte më e pranueshme se ajo pa Kosovën në liri.

Kjo ishte me pak fjalë figura e Mustafa Krujës, mbi të cilën është hedhur sistematikisht balta e shpifjeve dhe diskreditimit. Ajo është e lidhur me një epokë, tashmë të largët, me një mendësi, një mënyrë të konceptuari të çështjes shqiptare, në një nga periudhat më të ndërlikuara të një shekulli të shënuar nga tragjedi të të gjitha niveleve. Ashtu sikurse ajo mendësi, në tërësinë e saj, po ashtu edhe ajo figurë presin sot një rivlerësim objektiv e të paanshëm, nga sita e historisë së vërtetë. Fatkeqësisht strukturat shkencore, politike, kulturore të Vendit tonë nuk janë ende në gjëndje t’a bëjnë, ato mbeten të ngujuara në kullat ideologjike të mendimit komunist. Konferenca përkujtimore në sallën Balsha të Hotel Tirsanës qe një hap i fuqishëm n’atë drejtim. Kumtesat e mbajtura në atë sallë, nga studjuesit e shquar që shpalosën opinionet e tyre janë një dëshmi. Atyre u shkon falënderimi i përzemërt jo vetëm i familjes e farefisit të Mustafa Krujës, por dhe i atij opinioni shoqëror që është i etur të njohë, në termat e tij të vërteta, të shkuarën e Vendit të tij.

Rishkrimi i historisë, kryefjala e këtij tubimi, duhet të jetë një proçes i thellë, i pandërprerë, i tejdukshëm, cilësor, në vazhdimësi, një proçes rindërtimi mbi kritere të së vërtetës të së shkuarës sonë, dukuri kjo e domosdoshme për të davaritur mjegullnajën e stërmadhe të mashtrimit që, për më shumë se gjysëm shekulli, ka errësuar mëndjet e shqiptarëve duke çoroditur idetë e tyre.
Dhjetor 2008

Marrë nga vëllimi “Përsiatje njerëzore, letrare, shoqërore, historike” OMSCA -1
Tiranë 2011


Send this to a friend