Tregtarë të rinj, kokainë dhe heroinë me cilësi të lartë në sasi të mëdha me çmime të ulëta: mafia shqiptare ka pushtuar tregun e Tiçinos. Me pasoja shkatërruese dhe një rritje të arrestimeve: +56% në vitin 2025.

Në diasporën shqiptare, arti dhe muzika kanë qenë gjithmonë ura që lidhin zemrat me atdheun. Përmes këngës, valleve dhe aktiviteteve kulturore, shumë artistë shqiptarë kanë ruajtur gjallë identitetin kombëtar edhe larg trojeve shqiptare. Njëri ndër ta është edhe këngëtari dhe veprimtari i njohur kulturor Bardh Ramadani, i cili prej vitesh kontribuon në jetën artistike të shqiptarëve në Zvicër.

Si udhëheqës i grupit artistik “Hareja” në Gjenevë, ai ka arritur të mbledhë rreth vetes artistë, të rinj e dashamirë të kulturës shqiptare, duke sjellë në skenë atmosferën, traditën dhe shpirtin shqiptar. Me përkushtim dhe dashuri për artin, Bardh Ramadani vazhdon të jetë një zë i rëndësishëm në promovimin e muzikës dhe kulturës sonë në mërgatë.

Në këtë intervistë ai rrëfen për rrugëtimin e tij artistik, sfidat dhe sukseset në diasporë, si dhe për misionin e grupit “Hareja” në ruajtjen e trashëgimisë kulturore shqiptare.

Rrugëtimi artistik

NM: Ku i ka rrënjët Bardh Ramadani ?

Bardh Ramadani: Rrënjët e mia janë thellë të lidhura me tokën shqiptare, me familjen, traditat dhe vlerat që më janë përcjellë që nga fëmijëria. Pikërisht këto vlera më kanë formuar si njeri dhe si artist, pavarësisht se jeta më ka çuar larg atdheut.

Kam lindur në Prishtinë. Shkollën fillore e kam ndjekur pjesërisht në Prishtinë dhe pjesërisht në fshatin Nerodime e Epërme, ku jam rritur pranë gjyshit dhe gjyshes, në një ambient të mbushur me dashuri, edukatë dhe tradita shqiptare. Gjimnazin e kam përfunduar në Ferizaj, ndërsa studimet në Fakultetin Juridik i kam nisur në Prishtinë. Megjithatë, për shkak të rrethanave të kohës dhe largimit nga Kosova, nuk arrita t’i përfundoj ato.

Vij nga një familje ku arsimi, arti dhe kultura kanë qenë gjithmonë pjesë e rëndësishme e jetës. Gjyshi im, Munish Ramadani, ishte ndër mësuesit e parë dhe veteran i arsimit në komunën e Ferizajt. Kontributi dhe veprat e tij përfaqësojnë me krenari jo vetëm familjen tonë, por edhe Ferizajn dhe mbarë Kosovën. Babai im ka qenë gazetar në RTP, ndërsa nëna ime juriste. Pikërisht ky mjedis familjar, i mbështetur në dije, kulturë dhe përkushtim, ka ndikuar fuqishëm në formimin tim personal dhe artistik.

NM: Zoti Bardh Ramadani, si lindi dashuria juaj për muzikën dhe këngën shqipe?

Bardh Ramadani: Dashuria ime për muzikën dhe këngën shqipe lindi që në fëmijëri, në ngrohtësinë e shtëpisë familjare, aty ku kënga dhe folklori jetonin bashkë me ne çdo ditë. Gjyshja ime, Nana Sadi, me zërin e saj të ëmbël dhe plot dashuri, më këndonte ninulla dhe këngë të vjetra shqiptare, duke mbjellë në shpirtin tim farën e parë të muzikës dhe emocioneve artistike.

Ajo ishte fansja ime e parë, forca ime e heshtur dhe mbështetja ime më e madhe në çdo hap të jetës. Përmes saj mësova se kënga nuk është vetëm melodi, por kujtesë, shpirt dhe identitet.

Për mua, muzika ka qenë dhe mbetet gjuha më e pastër e ndjenjave, ura që më lidh përjetësisht me rrënjët, kulturën dhe identitetin tim shqiptar.

 NM: Cilat kanë qenë hapat e parë në rrugëtimin tuaj artistik?

Bardh Ramadani: Hapat e parë në rrugëtimin tim artistik i kam bërë në aktivitete kulturore lokale, në mbrëmje festive familjare dhe në ngjarje të ndryshme ku kënga shqiptare ishte pjesë e pandashme e atmosferës. Që në moshë të re ndjeja një lidhje të veçantë me muzikën dhe skenën, ndaj çdo interpretim për mua ishte një emocion dhe një motivim për të ecur më tej.

Me kalimin e kohës, ky pasion u kthye në një përkushtim serioz artistik. Në moshën 14-vjeçare realizova albumin tim të parë, një hap shumë i rëndësishëm që shënoi fillimin e rrugëtimit tim në muzikë dhe më dha besimin për të vazhduar ëndrrën time artistik.

NM: Kush kanë qenë figurat apo artistët që ju kanë frymëzuar më shumë gjatë karrierës suaj?

Bardh Ramadani: Gjatë rrugëtimit tim artistik jam frymëzuar nga shumë këngëtarë dhe artistë të muzikës popullore dhe patriotike shqiptare, të cilët me zërin, interpretimin dhe përkushtimin e tyre kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në kulturën tonë kombëtare. Ata kanë ditur të ruajnë autenticitetin, shpirtin shqiptar dhe vlerat tradicionale në çdo këngë, duke e kthyer muzikën në një mision për ruajtjen e identitetit kombëtar.

Për mua, këta artistë kanë qenë jo vetëm shembuj profesionalë, por edhe burim frymëzimi dhe motivimi për ta dashur dhe kultivuar muzikën shqipe me zemër dhe respekt.

NM:Çfarë përfaqëson muzika për ju në jetën personale dhe profesionale?

Bardh Ramadani: Muzika për mua është shumë më tepër sesa art; ajo është frymëzim, qetësi shpirtërore dhe një mision i pandashëm i jetës sime. Përmes saj shpreh ndjenjat, kujtimet dhe emocionet më të thella, duke gjetur gjithmonë forcë dhe motivim.

Në jetën personale, muzika ka qenë streha ime shpirtërore në çdo periudhë të jetës, ndërsa në atë profesionale është bërë rruga përmes së cilës komunikoj me publikun dhe përcjell mesazhe dashurie, kulture dhe identiteti kombëtar.

Ajo mbetet ura më e fortë që më lidh me njerëzit, me atdheun dhe me vetveten.

 NM: Sa e vështirë ishte të ruhej identiteti artistik shqiptar në diasporë, veçanërisht në Zvicër?

Bardh Ramadani ;Ruajtja e identitetit artistik shqiptar në diasporë, veçanërisht në Zvicër, nuk ka qenë aspak e lehtë. Jeta në mërgim sjell shumë sfida kulturore, shoqërore dhe shpirtërore, sidomos kur përpiqesh të ruash gjuhën, traditat dhe frymën shqiptare larg atdheut.

Megjithatë, dashuria për kulturën dhe muzikën shqiptare ka qenë gjithmonë më e fortë se çdo vështirësi. Me përkushtim, punë të vazhdueshme dhe vullnet për ta mbajtur gjallë identitetin tonë kombëtar, kam arritur ta vazhdoj rrugëtimin artistik edhe në diasporë.

Për mua, arti dhe muzika kanë qenë një mënyrë për të qëndruar pranë vendlindjes dhe për t’ua përcjellë brezave të rinj dashurinë për kulturën shqiptare.

 Grupi artistik “Hareja”

NM: Si lindi ideja për krijimin e grupit artistik “Hareja” në Gjenevë?

Bardh Ramadani : Ideja për krijimin e grupit artistik “Hareja” në Gjenevë lindi në kuadër të KShGj-së – Komunitetit Shqiptar në Gjenevë, pjesë e të cilit është edhe grupi ynë artistik. Edhe unë jam anëtar i kryesisë së këtij komuniteti, ku prej vitesh kontribuojmë për ruajtjen dhe promovimin e kulturës shqiptare në diasporë.

Falë punës së palodhur, vullnetit të jashtëzakonshëm të bashkatdhetarëve dhe angazhimit të sinqertë të shumë aktivistëve, u bë i mundur themelimi i grupit “Hareja”. Ky grup u krijua nga mërgimtarë shqiptarë me një qëllim të qartë: ruajtjen, kultivimin dhe promovimin e trashëgimisë sonë kulturore e artistike larg atdheut.

“Hareja” është bërë një hapësirë e përbashkët artistike dhe shpirtërore, ku shqiptarët në diasporë ndihen më pranë gjuhës, traditës, muzikës dhe identitetit të tyre kombëtar. Përmes këngës, valleve dhe aktiviteteve kulturore, ne synojmë t’i mbajmë gjallë vlerat shqiptare dhe t’ua përcjellim ato brezave të rinj.

NM:Pse u zgjodh pikërisht emri “Hareja” dhe çfarë simbolike mbart ai?

Bardh Ramadani : Emri “Hareja” u zgjodh sepse bart në vetvete një domethënie të veçantë shpirtërore dhe kulturore për ne shqiptarët. Ai simbolizon gëzimin, bashkimin, mikpritjen dhe shpirtin festiv shqiptar, vlera që kanë qenë gjithmonë pjesë e traditës sonë kombëtare .Përmes këtij emri kemi dashur të përcjellim mesazhin se arti dhe kultura janë forcë bashkuese për komunitetin tonë në diasporë. “Hareja” përfaqëson atmosferën që ne synojmë të krijojmë në çdo aktivitet artistik e kulturor: gëzim, energji pozitive, dashuri për kulturën shqiptare dhe ndjenjë uniteti mes bashkatdhetarëve.

Ky emër është gjithashtu një simbol i afërsisë shpirtërore me vendlindjen, një kujtesë se, edhe larg atdheut, kultura dhe traditat tona vazhdojnë të jetojnë përmes këngës, valleve dhe aktiviteteve tona artistike.

NM: Cili është misioni kryesor i këtij grupi artistik?

Bardh Ramadani : Misioni kryesor i grupit artistik “Hareja” është ruajtja, kultivimi dhe promovimi i kulturës shqiptare në diasporë, si dhe transmetimi i saj te brezat e rinj. Përmes muzikës, valleve, aktiviteteve kulturore dhe artistike, synojmë të mbajmë gjallë gjuhën, traditat dhe identitetin tonë kombëtar edhe larg atdheut.

Një ndër qëllimet tona më të rëndësishme është që fëmijët dhe të rinjtë shqiptarë të lindur e rritur në diasporë të mos shkëputen nga rrënjët e tyre, por ta njohin dhe ta ndjejnë me krenari kulturën shqiptare.

“Hareja” nuk është vetëm një grup artistik, por edhe një urë bashkimi për komunitetin shqiptar, një hapësirë ku kultura, arti dhe dashuria për atdheun bashkojnë zemrat e bashkatdhetarëve tanë.

NM: Çfarë aktivitetesh organizon “Hareja” dhe si priten ato nga komuniteti shqiptar në Gjenevë?

Bardh Ramadani : Grupi artistik “Hareja” organizon dhe merr pjesë në shumë aktivitete kulturore, artistike dhe tradicionale, si mbrëmje kulturore, koncerte, festa kombëtare, manifestime artistike dhe aktivitete që promovojnë kulturën shqiptare në diasporë. Përmes këtyre veprimtarive synojmë të ruajmë dhe të përcjellim te brezat e rinj traditat, muzikën dhe vlerat tona kombëtare.

Gjithashtu, jemi mbështetës dhe bashkëpunëtorë të shumë organizimeve të komunitetit shqiptar në Gjenevë, në Zvicër dhe më gjerë, duke kontribuar me përkushtim në çdo aktivitet që promovon identitetin dhe kulturën shqiptare.

Aktivitetet tona priten gjithmonë me shumë dashuri, respekt dhe përkrahje nga bashkatdhetarët, sepse ato krijojnë atmosferë bashkimi, krenarie dhe afërsie me atdheun. Për ne, ky vlerësim nga komuniteti është motivimi më i madh për të vazhduar punën tonë artistike dhe kulturore.

NM: Sa është i rëndësishëm roli i grupeve artistike në ruajtjen e kulturës dhe traditës shqiptare në diasporë?

Bardh Ramadani : Roli i grupeve artistike në ruajtjen e kulturës dhe traditës shqiptare në diasporë është jashtëzakonisht i rëndësishëm, madje jetik. Përmes artit, muzikës, valleve dhe aktiviteteve kulturore, ato mbajnë gjallë identitetin kombëtar dhe krijojnë ura lidhëse mes brezave të rinj dhe rrënjëve të tyre shqiptare. Pa këtë angazhim të vazhdueshëm, ekziston rreziku që kultura dhe traditat tona të zbehen me kalimin e kohës dhe të humbasin te brezat e ardhshëm.

Prandaj, është e domosdoshme që të punojmë dhe të angazhohemi vazhdimisht për ta ruajtur dhe promovuar trashëgiminë tonë kulturore, duke i afruar sa më shumë fëmijët dhe të rinjtë me gjuhën, muzikën dhe traditat shqiptare.

Në këtë rrugëtim kemi fatin të bashkëpunojmë ngushtë me shumë shoqata dhe organizata shqiptare në diasporë, si: LAPSH – LEPA, Ansambli “Gëzuar”, Rinia Contact, Shoqata e Studentëve Shqiptarë (AEAUG/ShSShGj), Ilirët dhe Iliria. Gjithashtu, bashkëpunojmë edhe me grupe dhe artistë të njohur muzikorë, si Art Band, Grupi Ocarina, si dhe me kitaristin Ilir Papazi dhe shumë aktivistë e artistë të tjerë, të cilët japin një kontribut të çmuar në edukimin, ruajtjen dhe promovimin e kulturës sonë kombëtare.

NM:A ka interesim nga të rinjtë shqiptarë për t’u bërë pjesë e aktiviteteve artistike?

Bardh Ramadani : Po, fatmirësisht ka interesim nga të rinjtë shqiptarë për t’u bërë pjesë e aktiviteteve artistike, dhe kjo na jep shpresë të madhe për të ardhmen e kulturës sonë kombëtare në diasporë. Është një ndjenjë e veçantë krenarie dhe emocioni kur sheh të rinj e të reja, të lindur e të rritur në mërgatë, të angazhohen me aq dashuri dhe pasion në këngë, valle, muzikë dhe veshje tradicionale shqiptare.

Ky interesim dëshmon se, pavarësisht largësisë nga atdheu, lidhja me rrënjët dhe identitetin shqiptar vazhdon të jetojë te brezat e rinj. Për ne, kjo është një motivim i madh për të vazhduar punën tonë artistike dhe kulturore, duke krijuar hapësira ku të rinjtë mund të mësojnë, të shprehen artistikisht dhe të ndihen krenarë për origjinën e tyre shqiptare.

NM: Cilat janë sfidat më të mëdha në drejtimin e një grupi artistik në mërgatë?

Bardh Ramadani: Drejtimi i një grupi artistik në mërgatë shoqërohet me shumë sfida, të cilat kërkojnë përkushtim, durim dhe sakrificë të vazhdueshme. Ndër sfidat më të mëdha janë koha, financimi dhe ruajtja e motivimit të anëtarëve në mënyrë të vazhdueshme.

Shumica e anëtarëve janë të angazhuar me punë, familje dhe obligime të përditshme, prandaj gjetja e kohës për prova, organizime dhe aktivitete artistike nuk është gjithmonë e lehtë. Po ashtu, organizimi i aktiviteteve kulturore kërkon mbështetje financiare, e cila shpesh sigurohet falë vullnetit dhe kontributit të vetë komunitetit.

Megjithatë, sfida më e bukur mbetet ruajtja e entuziazmit dhe dashurisë për artin dhe kulturën shqiptare. Kur ekziston vullneti dhe dashuria për traditën, çdo vështirësi bëhet më e lehtë për t’u përballuar. Pikërisht kjo ndjenjë përkatësie dhe dashurie për kulturën tonë na mban të bashkuar dhe na jep forcë për të vazhduar përpara.

Muzika dhe identiteti kombëtar

NM: Mendoni se kënga shqipe në diasporë ka marrë dimension tjetër krahasuar me vendlindjen?

Bardh Ramadani : Po, mendoj se kënga shqipe në diasporë ka marrë një dimension të veçantë krahasuar me vendlindjen, sepse ajo bart një ngarkesë shumë më të madhe emocionale dhe identitare. Larg atdheut, kënga nuk është vetëm argëtim apo art, por bëhet mall, kujtim dhe lidhje shpirtërore me vendin, gjuhën dhe rrënjët tona.

Për shqiptarët në mërgatë, çdo këngë shqipe zgjon emocione të veçanta dhe krijon ndjenjën e afërsisë me familjen, traditat dhe kulturën shqiptare. Ajo shndërrohet në një mënyrë për të ruajtur identitetin kombëtar dhe për t’ua transmetuar atë brezave të rinj që rriten larg vendlindjes.

Prandaj, në diasporë kënga shqipe ka një mision edhe më të madh: të bashkojë njerëzit, të mbajë gjallë kujtesën dhe të forcojë ndjenjën e përkatësisë kombëtare.

NM: Sa ndikon muzika në ruajtjen e gjuhës shqipe tek brezat e rinj?

Bardh Ramadani : Muzika është një nga mjetet më të fuqishme për ruajtjen e gjuhës shqipe dhe forcimin e ndjenjës kombëtare te brezat e rinj në diasporë. Përmes këngës, fëmijët dhe të rinjtë jo vetëm që dëgjojnë dhe mësojnë gjuhën shqipe, por lidhen emocionalisht me kulturën, traditat dhe historinë e popullit të tyre.

Shpeshherë, muzika arrin aty ku fjalët nuk mjaftojnë. Ajo krijon afërsi shpirtërore me atdheun dhe zgjon krenarinë për identitetin shqiptar. Vetë fakti që në koncerte dhe aktivitete kulturore mblidhen mijëra mërgimtarë shqiptarë nga të gjitha trojet shqiptare është një sukses dhe dëshmi e fuqisë bashkuese që ka muzika.

Përmes këngës shqipe, brezat e rinj arrijnë ta ndjejnë gjuhën jo vetëm si mjet komunikimi, por edhe si pjesë të shpirtit dhe identitetit të tyre kombëtar.

NM: Çfarë emocionesh përjetoni kur interpretoni këngë patriotike apo folklorike para bashkatdhetarëve?

Bardh Ramadani : Kur interpretoj këngë patriotike apo folklorike para bashkatdhetarëve, përjetoj emocione shumë të forta krenarie, mallëngjimi dhe dashurie për atdheun. Në ato momente, muzika bëhet më shumë sesa interpretim; ajo shndërrohet në një lidhje shpirtërore mes nesh, një kujtesë e rrënjëve, historisë dhe sakrificave të popullit tonë.

Shpesh, gjatë interpretimit ndiej emocionet e publikut, mallin për vendlindjen dhe dashurinë që shqiptarët në diasporë mbajnë në zemër për atdheun. Kjo krijon një atmosferë të veçantë, ku kënga bashkon zemrat dhe na bën të ndihemi më afër njëri-tjetrit dhe më pranë tokës sonë.

Për mua, këto janë ndër momentet më të bukura dhe më të vlefshme të jetës artistike, sepse aty ndjej fuqinë e artit dhe shpirtin e pathyeshëm shqiptar.

NM: A mendoni se arti i bashkon shqiptarët më shumë në diasporë?

Bardh Ramadani : Pa dyshim, arti është një nga faktorët më të fuqishëm që i bashkon shqiptarët në diasporë. Përmes muzikës, valleve, aktiviteteve kulturore dhe traditave tona, ne krijojmë hapësira ku bashkatdhetarët ndihen më afër njëri-tjetrit dhe më pranë atdheut.

Arti ka fuqinë të tejkalojë distancat, dallimet dhe sfidat e jetës në mërgim, duke na bashkuar përreth gjuhës, kulturës dhe identitetit tonë kombëtar. Në çdo koncert, manifestim apo aktivitet kulturor, shohim se si shqiptarët nga të gjitha trojet mblidhen me të njëjtin emocion, krenari dhe dashuri për vendin e tyre.

Për këtë arsye, besoj se arti nuk është vetëm argëtim, por edhe një forcë e madhe bashkuese që mban gjallë shpirtin dhe unitetin e komunitetit shqiptar në diasporë.

Projekte dhe e ardhmja

NM: Me cilat projekte po merret aktualisht grupi “Hareja”?

Bardh Ramadani : Aktualisht, grupi artistik “Hareja” është i angazhuar në përgatitjen e aktiviteteve të reja kulturore, koncerteve dhe mbrëmjeve artistike për komunitetin shqiptar në diasporë. Përmes këtyre projekteve synojmë jo vetëm të ruajmë dhe kultivojmë kulturën shqiptare, por edhe ta promovojmë atë tek komunitetet e tjera që jetojnë në Zvicër dhe më gjerë.

Në aktivitetet tona përfshihen këngë, valle tradicionale dhe programe kulturore që prezantojnë vlerat, traditat dhe identitetin shqiptar. Një rëndësi të veçantë po i kushtojmë edhe përfshirjes së të rinjve, në mënyrë që ata të jenë pjesë aktive e ruajtjes dhe promovimit të kulturës sonë kombëtare.

Për ne, çdo projekt artistik është një mundësi për të afruar njerëzit, për të forcuar lidhjet mes bashkatdhetarëve dhe për ta prezantuar kulturën shqiptare me dinjitet dhe krenari para botës.

NM: A keni plane për koncerte, festivale apo bashkëpunime të reja artistike?

Bardh Ramadani : Po, kemi plane konkrete për koncerte, festivale dhe bashkëpunime të reja artistike, të cilat kanë për qëllim promovimin e kulturës shqiptare në diasporë dhe më gjerë. Këto aktivitete janë shumë të rëndësishme për ne, sepse përmes tyre prezantojmë traditat, muzikën dhe identitetin tonë kombëtar para publikut shqiptar dhe ndërkombëtar.

Në muajin qershor jemi të ftuar të prezantohemi në një aktivitet kulturor para një publiku multikulturor në Gjenevë, gjë që për ne përbën një mundësi të veçantë për ta përfaqësuar kulturën shqiptare me dinjitet, krenari dhe profesionalizëm.

Po ashtu, gjatë këtij viti kemi planifikuar disa koncerte dhe prezantime artistike në bashkëpunim me KShGj-në – Komunitetin Shqiptar në Gjenevë dhe me shoqata të tjera shqiptare që veprojnë në diasporë. Këto bashkëpunime janë shumë të vlefshme, sepse na ndihmojnë të forcojmë lidhjet kulturore ndërmjet bashkatdhetarëve dhe të përcjellim edhe më fuqishëm vlerat tona kombëtare te brezat e rinj dhe te komunitetet e tjera.

 NM: Çfarë ëndërroni të arrini ende në jetën artistike?

Bardh Ramadani:  Në jetën time artistike, ëndrra ime më e madhe është që kultura shqiptare të vazhdojë të jetojë dhe të kultivohet fuqishëm në diasporë, brez pas brezi. Dëshiroj që të rinjtë shqiptarë, edhe pse të lindur e të rritur larg atdheut, ta ndjejnë me krenari identitetin e tyre dhe ta vazhdojnë rrugën e ruajtjes së këngës, valleve, gjuhës dhe traditave tona kombëtare.

Për mua, suksesi më i madh nuk matet vetëm me skenën apo duartrokitjet, por me faktin që arti dhe kultura shqiptare të mbeten të gjalla në zemrat e njerëzve. Ëndërroj që përmes punës sonë artistike të lëmë një gjurmë pozitive dhe të krijojmë ura lidhëse mes brezave, në mënyrë që trashëgimia jonë kulturore të mos humbasë kurrë

NM: Çfarë mesazhi do t’u jepnit të rinjve shqiptarë që jetojnë larg atdheut, por duan të ruajnë lidhjen me kulturën shqiptare?

Bardh Ramadani : Mesazhi im për të rinjtë shqiptarë që jetojnë larg atdheut është që të mos i harrojnë kurrë rrënjët e tyre dhe të jenë gjithmonë krenarë për identitetin, gjuhën dhe kulturën shqiptare, kudo që jetojnë.

Ruajtja e gjuhës, traditave, këngëve dhe zakoneve tona është mënyra më e bukur për të mbajtur gjallë lidhjen me atdheun dhe me historinë tonë kombëtare. Edhe pse jeta në diasporë sjell shumë sfida dhe ndikime të ndryshme kulturore, është shumë e rëndësishme që të rinjtë ta njohin origjinën e tyre dhe ta ruajnë atë me dashuri dhe krenari.

I inkurajoj të marrin pjesë në aktivitete kulturore, artistike dhe shoqërore shqiptare, sepse përmes tyre jo vetëm që forcojnë lidhjen me kulturën tonë, por edhe krijojnë një ndjenjë bashkimi dhe përkatësie me komunitetin shqiptar.

Kultura shqiptare është një pasuri e madhe, dhe ruajtja e saj është përgjegjësi dhe krenari për secilin prej nesh.

Pyetje personale dhe emocionale

NM: Çfarë ju bën më krenar në rrugëtimin tuaj?

Bardh Ramadani : Ajo që më bën më krenar në gjithë rrugëtimin tim artistik dhe jetësor është fakti se, sado pak, kam arritur të jap kontributin tim në ruajtjen dhe promovimin e identitetit tonë kulturor e kombëtar.

Për mua, është një ndjenjë e veçantë krenarie kur shoh se përmes muzikës, aktiviteteve artistike dhe angazhimit në komunitet kemi arritur të mbajmë gjallë gjuhën, traditat dhe shpirtin shqiptar në diasporë. Edhe më shumë më gëzon fakti kur të rinjtë afrohen me kulturën tonë dhe e vazhdojnë këtë rrugëtim me dashuri dhe përkushtim.

Kjo më jep bindjen se puna dhe sakrifica jonë nuk kanë qenë të kota, por kanë lënë gjurmë pozitive në ruajtjen e vlerave tona kombëtare.

NM: A ka ndonjë moment të paharrueshëm artistik që e ruani veçanërisht në zemër?

Bardh Ramadani: Po, kam shumë momente të paharrueshme gjatë rrugëtimit tim artistik, por ato që i ruaj më së shumti në zemër janë emocionet që kam përjetuar para bashkatdhetarëve të mi. Çdo duartrokitje, çdo buzëqeshje dhe çdo moment kur publiku këndon bashkë me ne mbetet një kujtim i veçantë dhe shumë i çmuar për mua.

Në ato çaste ndiej jo vetëm vlerësimin për artin, por edhe dashurinë dhe lidhjen shpirtërore që shqiptarët në diasporë kanë me kulturën dhe muzikën e tyre. Janë momente që të mbushin me emocion, krenari dhe motivim për të vazhduar më tej.

Për një artist, nuk ka shpërblim më të madh sesa të prekë zemrat e njerëzve dhe të shohë gëzim në fytyrat e tyre përmes këngës dhe artit.

NM: Si e përjetoni duartrokitjen e publikut shqiptar në mërgatë?

Bardh Ramadani: Duartrokitjen e publikut shqiptar në mërgatë e përjetoj si shpërblimin më të madh për gjithë punën, përkushtimin dhe dashurinë që kam dhënë për artin dhe kulturën shqiptare. Ajo nuk është vetëm një vlerësim për interpretimin artistik, por edhe një dëshmi se muzika arrin të prekë zemrat e njerëzve dhe t’i bashkojë ata përreth identitetit dhe traditës sonë.

Kur shoh emocionin, buzëqeshjet dhe mallin në sytë e bashkatdhetarëve gjatë një koncerti apo aktiviteti kulturor, ndiej një kënaqësi dhe krenari të veçantë. Në ato momente kuptoj se arti ka fuqi të madhe shpirtërore dhe se çdo sakrificë merr kuptim.

Për mua, duartrokitja e publikut është motivim për të vazhduar më tej dhe për të dhënë gjithmonë më të mirën në shërbim të kulturës dhe komunitetit shqiptar në diasporë.

NM: Nëse do ta përshkruanit jetën tuaj me një këngë, cila do të ishte ajo dhe pse?

Bardh Ramadani : Nëse do ta përshkruaja jetën time me një këngë, ajo pa dyshim do të ishte një këngë për atdheun, sepse gjithë rrugëtimi im jetësor dhe artistik ka qenë gjithmonë i lidhur ngushtë me dashurinë për vendin tim, për gjuhën, kulturën dhe identitetin shqiptar.

Edhe pse jeta më ka çuar larg atdheut, zemra ime ka mbetur gjithmonë pranë tij. Malli, kujtimet dhe krenaria për rrënjët e mia kanë qenë frymëzim i vazhdueshëm në jetën dhe artin tim. Pikërisht për këtë arsye, një këngë për atdheun do ta pasqyronte më së miri shpirtin tim, emocionet dhe gjithë atë që kam përjetuar ndër vite.

Sepse, në fund, atdheu ka qenë dhe mbetet melodia më e bukur e jetës sime.

NM: Çfarë do të thotë për ju fjala “atdhe” sot, pas shumë vitesh aktiviteti në diasporë?

Bardh Ramadani : Për mua, fjala “atdhe” sot ka një domethënie edhe më të thellë pas shumë vitesh aktiviteti në diasporë. Atdheu është identitet, krenari dhe përgjegjësi. Është gjuha që flasim, kultura që ruajmë, traditat që përcjellim dhe dashuria që mbajmë në zemër, kudo që jetojmë.

Edhe larg vendlindjes, atdheu mbetet pjesë e pandashme e shpirtit tim. Ai është forca që më ka frymëzuar gjatë gjithë rrugëtimit tim artistik dhe njerëzor, duke më dhënë motivim për të kontribuar në ruajtjen dhe promovimin e kulturës sonë kombëtare në diasporë.

Shfrytëzoj këtë rast për të falënderuar nga zemra të gjithë aktivistët, artistët dhe shoqatat shqiptare për punën e tyre të palodhur dhe kontributin e jashtëzakonshëm që kanë dhënë ndër vite në ruajtjen e identitetit tonë kombëtar.

Uroj që edhe në të ardhmen të vazhdojmë me të njëjtin përkushtim, unitet dhe energji pozitive, për ta mbajtur gjithmonë gjallë kulturën dhe shpirtin shqiptar.

Gjenevë, 09, 05. 2026                                                  Nexhmije Mehmetaj

“Larg trojeve shqiptare, por gjithmonë pranë kujtesës kombëtare, shqiptarët e mërgatës vazhdojnë të ruajnë me përkushtim historinë, gjuhën dhe amanetin e dëshmorëve. Në këtë frymë, në Gjenevë u organizua një mbrëmje përkujtimore kushtuar 5 Majit – Ditës së Dëshmorëve të Kombit.”

Në një atmosferë të mbushur me emocion, kujtesë historike dhe ndjenjë të thellë kombëtare, më 8 maj 2026, Shoqata Komuniteti Shqiptar në Gjenevë organizoi një mbrëmje përkujtimore kushtuar 5 Majit – Ditës së Dëshmorëve të Kombit. Aktiviteti u mbajt në sallën Centre de quartier de l’Étang, ku u mblodhën bashkatdhetarë të shumtë nga Gjeneva dhe rrethina, veteranë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, familjarë dëshmorësh, veprimtarë të çështjes kombëtare dhe përfaqësues të shoqatave shqiptare në Zvicër.

Mbrëmja nisi me interpretimin solemn të Himnit të Flamurit, duke krijuar që në fillim një atmosferë dinjitoze dhe përplot ndjenjë atdhedashurie. Programin e hapi Linda Rexhaj Maliqi, e cila me kulturë dhe elegancë përshëndeti të pranishmit dhe u uroi mirëseardhje në këtë aktivitet përkujtimor.

Fjalën kryesore të mbrëmjes e mbajti kryetari i shoqatës, Nasuf Nuhiu, i cili theksoi rëndësinë e kësaj date për kombin shqiptar. Ai u shpreh se 5 Maji është dita kur shqiptarët, kudo që jetojnë, bashkohen për të nderuar sakrificën e dëshmorëve dhe për të kujtuar ata që dhanë jetën për liri.

“Sot përulemi me respekt para dëshmorëve të kombit, të cilët mbeten pjesa më e lavdishme e historisë sonë. Falë gjakut dhe sakrificës së tyre ne sot gëzojmë lirinë. Emrat dhe vepra e tyre duhet të jetojnë përherë në mendjet dhe zemrat tona”, tha ndër të tjera Nuhiu.

Një pjesë e veçantë e programit iu kushtua dëshmorit Kenan Halimi, i cili nga Gjeneva ishte nisur drejt Kosovës për t’iu bashkuar luftës çlirimtare. Të pranishmit ndoqën një fragment dokumentari kushtuar jetës dhe heroizmit të tij deri në momentin e rënies. Përmes këtij prezantimi u rikujtua vendosmëria dhe përkushtimi i brezit që iu përgjigj thirrjes së atdheut në ditët më të vështira të Kosovës.

Për jetën dhe veprën e dëshmorit foli Hajrush Sadiku, familjar i tij, i cili me emocione kujtoi rininë e ndërprerë nga lufta dhe amanetin që dëshmorët ua lanë brezave – ruajtjen e lirisë dhe të kujtesës kombëtare. Një moment veçanërisht prekës ishte prania në sallë e nënës së dëshmorit Kenan Halimi, e cila emocionoi të gjithë të pranishmit.

Në vazhdim, Nerxhivane Sejdiu-Ferati, anëtare e kryesisë së shoqatës, interpretoi një poezi kushtuar dëshmorit Kenan Halimi, duke i dhënë mbrëmjes një dimension të ndjerë artistik dhe emocional.

Më pas, Avni Azemi, vëllai i dëshmorit Nijazi Azemi – Komandant Mjekrra, foli për sakrificën e dëshmorëve dhe rrugën e tyre drejt lirisë. Ai rikujtoi edhe një thënie të komandantit: “Nuk mund të rri i qetë në Zvicër derisa ushtria serbe bën masakra në tokat tona”, fjalë që pasqyrojnë vendosmërinë dhe idealin e luftëtarëve të lirisë.

Shkrimtari dhe ish-ushtari i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Avni Azizi, solli para të pranishmëve një pasqyrë të rrugës historike të përpjekjeve shqiptare për çlirim. Në fjalën e tij ai theksoi se Ushtria Çlirimtare e Kosovës ishte rezultat i një organizimi dhe rezistence të gjatë kombëtare, të mbështetur nga veprimtaria ilegale, burgjet politike, mërgata shqiptare dhe sakrifica e brezave.

Programi artistik vijoi me interpretimin e poezisë “Bijtë e humbur” nga Blerim Bunjaku, e cila u prit me emocione nga publiku dhe solli një tjetër moment reflektimi mbi dhimbjen dhe krenarinë kombëtare.

Një pjesë e rëndësishme e mbrëmjes iu kushtua edhe promovimit të librit “S’ka dhe s’mund të ketë komb kosovar” të Prof. Dr. Xhevat Hasani. Në prezantimin e tij, profesori trajtoi çështje që lidhen me identitetin kombëtar shqiptar, rolin e gjuhës, flamurit dhe kujtesës historike si themele të pandashme të qenies sonë kombëtare.

Para të pranishmëve, fjalën e mori bashkatdhetari Jakup Halimi, një ndër mërgimtarët e brezit të parë shqiptar në Gjenevë. Ai kishte lënë Kosovën në vitin 1974 dhe kishte ardhur në Zvicër si pasojë e përndjekjes politike nga regjimi serb. Për shkak të veprimtarisë së tij patriotike në kuadër të grupit të Hidajet Hyseni, ai kishte vuajtur pesë vite burg politik në burgjet e ish-Jugosllavisë.

“Kam qenë pjesë e treshes”, u shpreh ai ndër të tjera, duke rikujtuar periudhën e rezistencës dhe sakrificës së veprimtarëve shqiptarë të kohës.

Në fjalën e tij, Jakup Halimi dëshmoi për rrugën e gjatë dhe të mundimshme të përpjekjeve për lirinë e Kosovës, duke sjellë para të pranishmëve kujtime dhe përjetime nga një periudhë e rëndë, por krenare e historisë sonë kombëtare.

Në përmbyllje të programit artistik, grupi “Hareja”, nën udhëheqjen e solistit Bardh Ramadani, interpretoi këngën “Mora fjalë”, një nga këngët më emblematike të repertorit patriotik shqiptar, e cila tashmë është kthyer në simbol të kujtesës dhe nderimit për Adem Jashari dhe gjithë sakrificën e bërë për lirinë e Kosovës. Interpretimi u përcoll me emocione të forta nga të pranishmit, të cilët në heshtje dhe respekt përjetuan vargjet e këngës që rikujtojnë heroizmin, qëndresën dhe idealin e luftëtarëve të lirisë. Në sallë u krijua një atmosferë e veçantë krenarie, mallëngjimi dhe bashkimi shpirtëror, ku shumë bashkatdhetarë iu bashkuan këngës, duke e kthyer atë në një moment kulmor të mbrëmjes përkujtimore.

Organizatorët falënderuan të gjithë pjesëmarrësit, familjarët e dëshmorëve, veteranët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, përfaqësuesit e shoqatave shqiptare dhe bashkatdhetarët që me praninë e tyre i dhanë kësaj mbrëmjeje një dimension të veçantë njerëzor dhe kombëtar. Ata theksuan se aktivitete të tilla nuk janë vetëm ngjarje përkujtimore, por edhe ura që lidhin brezat me historinë, sakrificën dhe identitetin kombëtar shqiptar.

Pas përfundimit të programit, të pranishmit vazhduan bashkëbisedimin në një atmosferë të ngrohtë vëllazërore gjatë një aperitivi të organizuar nga Shoqata Komuniteti Shqiptar në Gjenevë. Takimet, kujtimet dhe bisedat mes bashkatdhetarëve dëshmuan edhe një herë forcën e lidhjeve që mërgata shqiptare ruan me atdheun dhe me njëri-tjetrin.

Mbrëmja përkujtimore në Gjenevë dëshmoi se, edhe larg trojeve shqiptare, mërgata vazhdon të mbetet e lidhur ngushtë me kujtesën historike, me vlerat e luftës çlirimtare dhe me amanetin e dëshmorëve të kombit. Përmes organizimeve të tilla, Shoqata Komuniteti Shqiptar në Gjenevë synon që kujtimi për dëshmorët të mbetet i gjallë dhe të përcillet te brezat e rinj si pjesë e pandashme e ndërgjegjes kombëtare shqiptare, duke ruajtur kështu frymën e unitetit, respektit dhe dashurisë për atdheun.

Gjenevë 09.05.2026                      Nexhmije Mehmetaj

Gstaad është një qytezë në Malësinë e Bernit, e njohur si vend me vila pasanikësh dhe si destinacion turistësh. Ata vijnë nga vende të ndryshme të botës, mes tyre ka edhe politikanë nga Ballkani. Duan të shijojnë pak luksin në alpet e Zvicrës. Sa prej tyre e bëjnë këtë me paratë e tyre, mbetet e paqartë.

Aktualisht për Gstaad-in po flitet në Zvicër në një kontekst tjetër: për anën e errët të luksit. Në këtë resort ekskluziv dyshohet se janë shfrytëzuar për vite me radhë në kushte çnjerëzore pune dhjetëra gra nga Serbia.

Javën e ardhshme, në gjykatën rajonale të qytetin e Thun-it nis procesi gjyqësor ndaj një familjeje serbe – burrë, grua dhe vajza e tyre – të akuzuar për organizimin e një sistemi të skllavërisë moderne në zemër të një prej destinacioneve më luksoze të Evropës.

Sipas një hulumtimi të publikuar nga gazeta zvicerane “Tages-Anzeiger”, rreth 40 gra serbe, të moshës nga 29 deri në 53 vjeç, janë sjellë në Zvicër me premtime për punë të rregullt, kushte dinjitoze jetese dhe pagë mujore prej 1500 frangash zvicerane. Atyre u ishte thënë se do të kishin ushqim, akomodim dhe orar normal pune. Por, realiteti që i priste në Gstaad rezultoi krejtësisht ndryshe.

Sipas hetimeve të autoriteteve zvicerane, gratë detyroheshin të punonin deri në 16 orë në ditë, shtatë ditë të javës, pa pushime dhe nën kontroll të vazhdueshëm. Ato angazhoheshin si pastruese dhe staf ndihmës në vila luksoze, shtëpiza private dhe hotele elitare të resortit ku qëndrojnë miliarderë, biznesmenë dhe figura të njohura ndërkombëtare.

Dëshmitë e publikuara nga mediat zvicerane flasin për kushte alarmante. Shumë prej grave jetonin të izoluara dhe nuk lejoheshin të dilnin jashtë apo të komunikonin me njerëz të tjerë. Disa prej tyre, sipas raportimeve, urdhëroheshin të pastronin dritaret dhe ballkonet vetëm para lindjes së diellit, në mënyrë që të mos shiheshin nga fqinjët apo turistët.

Gjatë ditës nuk u lejohej as të dilnin në ballkon. Hetuesit dyshojnë se pasaportat u merreshin menjëherë sapo mbërrinin në Zvicër, ndërsa gratë kërcënoheshin se nuk do të paguheshin nëse largoheshin para përfundimit të kontratave tremujore.

Familja serbe, sipas prokurorisë, operonte si një agjenci ndërmjetësuese që siguronte staf për pronarë vilash luksoze, hotele dhe kompani patundshmërie në zonën e Gstaad-it. Tashmë në Zvicër po diskutohet gjerësisht se sa dijeni kishin klientët për kushtet në të cilat punonin këto gra dhe nëse emra të njohur nga elita ekonomike botërore do të përmenden gjatë procesit gjyqësor tetëditor.

Prokuroria e Bernit ka ngritur ndaj të akuzuarve një seri akuzash të rënda, përfshirë trafikim qeniesh njerëzore, zhvatje, detyrim, kërcënim, lëndim trupor, falsifikim dokumentesh dhe mashtrim tatimor.

Vendimi i gjykatës pritet të shpallet më 16 qershor. /Telegrafi/

Me rastin e 5 Majit – Ditës së Dëshmorëve, Komuniteti Shqiptar i Gjenevës organizoi një Akademi Përkujtimore kushtuar dëshmorëve Kenan Idriz Halimi dhe Njiazi Azemi.

Programin e këtij solemniteti e prezantoi zonja Linda Rexhaj-Maliqi, ndërsa fjalën hyrëse e mbajti kryetari i Komunitetit Shqiptar të Gjenevës, Nasuf Nuhiu. Në fjalën e tij, ai tha se “edhe pse larg atdheut, ne mërgimtarët ndiejmë obligim moral dhe kombëtar për të nderuar kujtimin e të gjithë atyre që dhanë jetën për lirinë dhe çlirimin e Kosovës.”

Më pas, mbi jetën dhe veprën e ushtarit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe dëshmorit të kombit, Kenan Halimi, foli veprimtari i hershëm i diasporës shqiptare në Gjenevë, Hajrush Sadiku, i të njëjtit trung familjar me familjen Halimi.

Sadiku e nisi kumtesën e tij me historinë e migrimit të hershëm të familjes Halimi në Zvicër. Ai theksoi se kjo familje atdhetare, e ndjekur vazhdimisht nga regjimi komunist jugosllav, u detyrua të largohej nga Kosova dhe të marrë rrugën e mërgimit.

Gjatë viteve ’80, nga kjo familje në Gjenevë emigruan Hysk, Jakup, Bastri, Idriz, Sabit dhe Shyqeri Halimi. Megjithëse jetonin larg atdheut, ata nuk e shkëputën asnjëherë lidhjen shpirtërore dhe kombëtare me Kosovën.

Në veçanti, Jakup Halimi u angazhua në veprimtari ilegale patriotike së bashku me figura të njohura të lëvizjes kombëtare shqiptare, si Hydajet Hyseni, Kadri Abdullahu dhe Kadri Zeka.

Sadiku theksoi se demonstratat studentore të vitit 1981 ishin shprehje e pakënaqësisë së thellë politike, ekonomike dhe kombëtare të shqiptarëve të Kosovës. Ai rikujtoi se ato protesta, të cilat nisën në Prishtinë dhe u përhapën pothuajse në të gjitha qytetet e Kosovës, u shtypën me brutalitet nga regjimi jugosllav dhe veçanërisht nga aparati represiv serb, duke rezultuar me vrasje, burgosje dhe dënime të shumta ndaj studentëve, profesorëve dhe veprimtarëve shqiptarë.

Për shkak të angazhimit të tij patriotik, Jakup Halimi u arrestua nga UDB-ja jugosllave dhe u dënua me pesë vjet burg të rëndë. Edhe pas daljes nga burgu dhe kthimit në Gjenevë, ai nuk hoqi dorë nga ideali i lirisë dhe çlirimit kombëtar.

Në vazhdim, Sadiku foli për jetën e dëshmorit Kenan Idriz Halimi, i lindur më 6 prill 1978 në fshatin Skifteraj të Vitisë. Ai theksoi se Kenani, që në fëmijëri, ishte edukuar me frymë atdhedashurie nga gjyshi i tij Ferizi, i cili i kishte rrëfyer për vuajtjet, burgosjet dhe vrasjet që regjimi jugosllav ua kishte shkaktuar shqiptarëve që nga viti 1912 e deri në vitet ’80.

Deri në moshën 13-vjeçare, Kenani jetoi në Kosovë me nënën e tij, Zylfën, duke shpresuar se pas rënies së Murit të Berlinit edhe në Kosovë do të frynin erërat e demokracisë dhe lirisë. Mirëpo, në vend të përmirësimit, politika represive e Serbisë ndaj shqiptarëve të Kosovës u ashpërsua edhe më tej, duke krijuar rrethana të rënda politike, ekonomike dhe shoqërore për popullin shqiptar.

Më 1991, kur nisi vala e arrestimeve dhe e dhunës, Zylfja së bashku me fëmijët iu bashkua në Gjenevë bashkëshortit të saj, Idrizit.

Kenani, në atë periudhë nxënës i shkollës fillore “Emin Duraku” në fshatin Skifteraj të komunës së Vitisë, ndarjen nga arsimtarët, shokët dhe shoqet e klasës e përjetoi me dhimbje të thellë dhe mall të pashuar për vendlindjen.

Megjithatë, ai shumë shpejt u integrua në mjedisin e ri. Mësoi gjuhën frënge, u kualifikua në hidraulikë dhe nisi të punonte në sipërmarrjen e njohur Kugler Bimetal SA në Gjenevë.

Ai veçohej si punëtor i palodhshëm dhe humanist. Kur nisi eksodi i shpërnguljes masive të shqiptarëve të Kosovës nga dhuna dhe represioni i regjimit gjenocidal të Sllobodan Millosheviqit, Kenani ndihmoi shumë të rinj në gjetjen e punës.

Mirëpo, duke parë se çfarë po ndodhte në vendin e tij, ai nuk ndiente qetësi. Në heshtje nisi të vepronte. Edhe pse ende nuk i kishte mbushur 20 vjet, bie në kontakt me Ismet Jasharin.

Më 28 korrik 1998, pa zhurmë dhe pa rënë në sy, Kenani mbërrin në qytetin Bajram Curri të Shqipërisë, ku fillojnë fazën e stërvitjeve ushtarake. Më pas, së bashku futen të armatosur në Junik. Përveç kësaj, ata furnizonin me armë edhe luftëtarë të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Për shkak të disa obligimeve në vendin e punës, Kenani kthehet përkohësisht në Gjenevë. Ai takon drejtorin e ndërmarrjes ku punonte dhe, pa hyrë në hollësi, i thotë se duhet ta ndërpresë përkohësisht punën. Edhe pse shumë i ri, ai ishte jashtëzakonisht i shkathët dhe i vendosur. Shumë shpejt rikthehet në bazat ushtarake të UÇK-së në Kalimash dhe Babinë të Shqipërisë.

Kenani takon eprorët e karrierës, Gëzim Hazrollin dhe Enver Rrustemin, dhe nën udhëheqjen e tyre mëson njohuritë bazike dhe të domosdoshme ushtarake.

Më 27 nëntor 1998, së bashku me 140 bashkëluftëtarë të tjerë, edhe pse bora ishte mbi një metër dhe moti tepër i ftohtë, në stil skifterësh kalojnë malin e Pashtrikut. Pas 60 orësh ecjeje me armë mbi supe, në agimin e 30 nëntorit 1998, pa u diktuar nga forcat armike, arrijnë në vendin e quajtur Bërshanc të Suharekës.

Oficerët e UÇK-së, Osman Fondaj dhe Xhemë Karaxha, që në kontaktin e parë me Kenanin vërejnë seriozitetin dhe përgatitjen e tij të mirë fizike.

Ata vendosin që Kenani të veprojë në kuadër të Policisë Ushtarake në Kasterc, ku ndodhej Brigada 123 e Zonës Operative të Pashtrikut. Edhe sot banorët e këtij lokaliteti e kujtojnë me emocione humanizmin e Kenanit. Ai, me mjete vetanake, shumë herë kishte siguruar ushqime dhe veshmbathje për familje të shumta.

Madje, Kenan Halimi kishte krijuar një miqësi të veçantë dhe vëllazërore me Ilaz Bytyçin, në familjen e të cilit ishte strehuar gjatë kohës së luftës. Familja Bytyçi u bë për Kenanin jo vetëm strehë sigurie, por edhe vatër ngrohtësie, dashurie dhe përkujdesjeje njerëzore. Ata u kujdesën për të me përkushtim të rrallë, sikur ta kishin djalin e tyre. Për këtë humanizëm dhe bujari shqiptare, familja Halimi do t’u mbetet përjetësisht mirënjohëse familjes Bytyçi.

Kenani kontribuonte kudo që e kërkonte nevoja dhe fronti i luftës. Ai, së bashku me Mejdi Xhaferin dhe Astrit Alajn nga Drenoci i Deçanit, kalojnë në Togun e Tretë vëzhgues të Njësitit Diversant “Kitërrat”, një ndër njësitet më të guximshme dhe operative të UÇK-së, që udhëhiqej nga Blerim Kuçi.

Njësiti ku vepronte Kenan Halimi ndërmori aksione të suksesshme luftarake kundër forcave okupatore serbe në fshatrat Studençan, Semetisht, Dobërdolan, Samadrexhë dhe Peçan të Suharekës.

Kenani ishte tronditur thellë kur, në dyluftim me forcat armike, në altarin e lirisë ra bashkëluftëtari i tij, Mejdi Xhaferi nga Mirosala e Ferizajt. Gjatë kësaj beteje të ashpër, që kishte zgjatur rreth tetë orë, këta djem trima i kishin shkaktuar humbje të mëdha armikut dhe kishin dëshmuar trimëri të jashtëzakonshme.

Njësiti “Kitërrat”, ku vepronte Kenani, nga dita në ditë shënonte fitore të reja. Më 12 qershor 1999, ushtarët e këtij formacioni të dalluar nga Peçani kalojnë në qytetin e Suharekës.

Të nesërmen, të vendosur që triumfi të ndodhte, ata u sjellin debakël forcave serbe të vendosura në Stacionin Policor të Suharekës.

Në mëngjesin e 13 qershorit 1999, mbi çatinë e ndërtesës së stacionit të policisë në Suharekë valoi Flamuri i Arbrit me shqiponjën dykrenare.

Armiku, duke parë se kishte humbur luftën, gjatë tërheqjes nisi të godiste popullatën civile. Luftëtari Kenan Halimi, që nuk njihte frikën, duke u dalë në ndihmë qytetarëve të paarmatosur e duarthatë, në përballje me forcat armike goditet nga një plumb dhe bie heroikisht, për të mbetur i pavdekshëm në kujtesën e popullit të tij.

Kenani nga qytetarët e Suharekës kujtohet me pietet dhe krenari. Në shenjë nderimi, shumë familje suharekase ua kanë vënë fëmijëve emrin e heroit Kenan Halimi.

Po ashtu, në parkun e qytetit është vendosur  një pllakë përkujtimore dedikuar këtij ushtari trim, që nderoi jo vetëm Suharekën, por mbarë Kosovën.

Heroi Kenan Halimi, që vërtet meriton të kujtohet dhe të nderohet përjetësisht, është nderuar edhe nga anamoravasit. Shkolla e fshatit në Skifteraj, ku Kenani lindi dhe kreu shkollimin fillor, mban emrin e tij.

Një ngjarje tjetër që tubon të rinjtë e Republikës së Kosovës është edhe turniri tradicional i futbollit “Kenan Halimi”. Ndërkaq, familja Halimi, me vetiniciativë dhe në nderim të birit të saj, në vitin 2023 themeloi shoqatën bamirëse “Kenan Halimi”, e cila është në shërbim të familjeve me gjendje të rëndë ekonomike dhe sociale.

Në vazhdën e nderimeve për figurën e tij, më 13 qershor të këtij viti, në oborrin e shkollës në Skifteraj që mban emrin e këtij të riu çlirimtar, do të ngrihet busti i tij – kontribut i qytetarëve të Vitisë.

Në kujtim të dëshmorit Halimi dhe të dëshmorëve të tjerë, një fjalë rasti mbajti edhe poeti dhe publicisti Avni Azizi.

Azizi, si një nga luftëtarët e parë të UÇK-së, nga rajoni i Anamoravës, bëri edhe një vështrim historik të ngjarjeve të zhvilluara në trojet shqiptare. Ai u përqendrua posaçërisht në themelimin e celulave të para të UÇK-së dhe përgatitjet ushtarake në Shqipëri në fillim të viteve ’90.

Ky manifestim u pasurua edhe me promovimin e librit të prof. dr. Xhevat Hasani, “S’ka dhe s’mund të ketë komb kosovar”.   Autori, para të pranishmëve, tha se hartimi i këtij libri i kishte marrë shumë kohë, pasi kishte hulumtuar dokumente të shumta, duke ardhur në përfundimin se promovimi i nocionit të “kombit kosovar” është qëllimkeq, sepse dëmton përpjekjet shekullore të shqiptarëve për bashkim kombëtar.

Autori, para të pranishmëve, tha se hartimi i këtij libri i kishte marrë shumë kohë, pasi kishte hulumtuar dokumente të shumta, duke ardhur në përfundimin se promovimi i nocionit të “kombit kosovar” është qëllimkeq, sepse dëmton përpjekjet shekullore të shqiptarëve për bashkim kombëtar.

Gjatë këtij manifestimi përkujtimor, zonja Nerxhivane Sejdiu-Ferati lexoi poemën “Vëllai im”, kushtuar heroit të kombit Kenan Halimi.

Ndërkaq, grupi i solistëve “Hareja” nga Gjeneva interpretoi këngën “Mora fjalë”, kushtuar legjendarit Adem Jashari. Interpretimi u prit me duartrokitje frenetike nga të gjithë të pranishmit.

Aktori Blerim Bunjaku recitoi poezinë “Bijtë e humbur”, kushtuar të gjithë atyre që armiku i masakroi dhe i la pa varre.

Në kuadër të kësaj akademie u prezantua edhe jeta dhe vepra e dëshmorit Njiazi Azemi. Nëpërmjet emocionesh dhe dhimbjeje, rrugëtimin jetësor të Njiaziut e rrëfeu vëllai i tij, Avni Azemi.

Në diskutimin e tij të shkurtër, por përmbajtjesor, ai tha:
“Ne humbëm anëtarin më të devotshëm të familjes, por fituam zemrat e të gjithë shqiptarëve.”

Avniu rikujtoi edhe thënien lapidare të heroit Njiazi Azemi:
“Më mirë në varr dhe në kujtesën e përjetshme të popullit, sesa i robëruar dhe i turpëruar nga armiku.”

Në këtë solemnitet morën pjesë edhe nëna e dëshmorit Kenan Halimi, si dhe familja e gjerë Halimi. Madje, Jakup Halimi, sot në moshë të shtyrë, evokoi kujtime nga koha e vuajtjeve në burgjet jugosllave.

Në fund, falë zemërgjerësisë së nënave dhe motrave shqiptare, u shtrua edhe sofra me ushqime tradicionale shqiptare. Me këtë rast, pjesëmarrësit bashkëbiseduan mbi sfidat dhe problemet e përditshme të jetës në mërgim.

ARIF EJUPI

Aeroplani diellor, i cili fluturoi rreth globit në vitin 2016, u rrëzua në det gjatë një prove për Marinën Amerikane

VOAL- Solar Impulse 2 i ka hapur për herë të fundit krahët. Është një fund i trishtueshëm, siç u raportua në faqen e internetit të RTS të premten. Aeroplani diellor, i projektuar nga zvicerani Bertrand Piccard, u rrëzua në det të hënën në Gjirin e Meksikës në Shtetet e Bashkuara. Kjo është sipas informacionit fillestar nga Bordi Kombëtar i Sigurisë së Transportit, agjencia amerikane që heton aksidentin. Nuk u raportuan të lënduar, pasi ai ishte konvertuar në fluturim autonom për njëfarë kohe. Një simbol i inovacionit, më 26 korrik 2016, Solar Impulse 2, i pilotuar me radhë nga pilotët zviceranë Piccard dhe André Borschberg, u ul në Abu Dhabi, duke përfunduar udhëtimin e parë rreth botës me energji diellore. Në vitin 2020, kompania spanjolle-amerikane Skydweller bleu avionin për ta shndërruar atë në një dron mbikëqyrës mjedisor. Fluturimi i parë autonom u zhvillua në vitin 2023, dhe korrikun e kaluar, filluan testet e financuara nga Marina Amerikane “për të zhvilluar mbikëqyrjen dhe zbulimin detar”.

 VOAL- Situata e sigurisë në Zvicër është përkeqësuar ndjeshëm vitet e fundit, me një përshpejtim shqetësues në vitin 2025. Kjo është sipas raportit vjetor të Këshillit Federal mbi gjendjen e kërcënimit, të miratuar dje, të mërkurën. Raporti përshkruan një peizazh ndërkombëtar gjithnjë e më të paqëndrueshëm dhe një Konfederatë të ekspozuar drejtpërdrejt ndaj luftës hibride të udhëhequr nga Rusia. Zhvillimet gjeopolitike po ndikojnë gjithashtu në sigurinë e brendshme, e cila përballet me kërcënimin e terrorizmit, ekstremizmit të dhunshëm të krahut të djathtë dhe të majtë, spiunazhit dhe sulmeve ndaj infrastrukturës kritike.

Mbrojtja dhe siguria e Zvicrës, midis zgjerimit ushtarak dhe skepticizmit publik

Kërcënimi rus në zemër të raportit “Rusia mbetet kërcënimi kryesor për sigurinë, stabilitetin dhe paqen në Evropë”, thuhet në vlerësimin e Këshillit Federal. Nuk është çudi që Moska përmendet në mënyrë eksplicite 30 herë në dokument, më shumë se çdo aktor tjetër shtetëror, duke demonstruar qendrën e kërcënimit rus për sigurinë zvicerane dhe evropiane. Kremlini synon të rivendosë sferën e tij të ndikimit në Evropën Lindore përmes një konflikti gjithëpërfshirës dhe afatgjatë kundër Perëndimit, duke përdorur mjete hibride: sabotim, fushata dezinformimi, sulme kibernetike dhe spiunazh. “Zvicra është veçanërisht e prekur drejtpërdrejt nga sulmet kibernetike, spiunazhi, përpjekjet e përhapjes, aktivitetet e ndikimit dhe dezinformimi”, thuhet në dokumentin qeveritar. Faktori Amerikan: Pasiguria Strategjike Vendi i dytë më i cituar në raport është Shtetet e Bashkuara (rreth 25 përmendje), por nga një perspektivë krejtësisht e ndryshme: jo si një kërcënim, por si një faktor pasigurie për sigurinë evropiane. Administrata amerikane ka shprehur qëllimin e saj për t’u përqendruar në politikën e brendshme dhe Hemisferën Perëndimore, duke i lënë aleatët evropianë me përgjegjësi më të mëdha mbrojtëse. “Që kur administrata e re amerikane mori detyrën, angazhimi i Shteteve të Bashkuara për sigurinë dhe mbrojtjen e Evropës ka qenë i pasigurt”, paralajmëron Këshilli Federal. Anëtarët e NATO-s janë zotuar të rrisin shpenzimet ushtarake në pesë përqind të PBB-së, por rruga drejt autonomisë strategjike evropiane mbetet e gjatë. Për vite me radhë, Kontinenti i Vjetër do të vazhdojë të varet nga mburoja bërthamore dhe aftësitë ushtarake të SHBA-së. Ky skenar hap një “dritare të rrezikshme cenueshmërie” për Evropën. Nëse lufta në Ukrainë do të përfundonte shpejt dhe forcat amerikane do të tërhiqeshin nga kontinenti, Rusia mund të rindërtonte aftësitë e saj ushtarake dhe t’i drejtonte ato kundër objektivave perëndimore. “Megjithatë, niveli i lartë i militarizimit në kufirin midis NATO-s dhe Rusisë (përfshirë Bjellorusinë), paraqet rrezikun që një llogaritje e gabuar ose një dështim teknik mund të çojë në një përshkallëzim të pakontrollueshëm”, thekson raporti.

Boshti Kino-Rus dhe Konkurrenca Globale

Kina po shfaqet si një lojtar i katërt kryesor, jo aq shumë si një kërcënim i drejtpërdrejtë sesa një faktor destabilizues në skenën globale. “Kina luan një rol kyç në mundësimin e Rusisë për të ndjekur luftën kundër Ukrainës dhe mbështet Rusinë politikisht dhe ekonomikisht”, vëren raporti.

Dokumenti thekson se si Pekini po punon për të krijuar një rend të ri botëror të orientuar drejt interesave të veta, në konkurrencë të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara. “Konturet e një përballjeje globale po shfaqen, kryesisht midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës”, paralajmëron Këshilli Federal, duke theksuar se ky rivalitet ka “pasoja afatgjata për ekuilibrin global të fuqisë dhe një efekt destabilizues në sigurinë ndërkombëtare”. Konkurrenca sino-amerikane për teknologjitë e ardhshme – gjysmëpërçuesit, inteligjenca artificiale, metalet e rralla, robotika – ka pasoja të drejtpërdrejta në Zvicër. “Aftësitë inovative të Zvicrës janë subjekt i ambicieve gjeopolitike”, thuhet në raport, me të dyja fuqitë të interesuara në aksesin ose mohimin e aksesit në teknologji kritike.

Spiunazhi dhe Teknologjitë e Ndjeshme 

Në frontin e spiunazhit, kërcënimi përshkruhet si “shumë i lartë”. Fuqitë e mëdha veprojnë në Zvicër përmes rrjeteve të oficerëve të fshehtë, duke synuar institucionet shtetërore, organizatat ndërkombëtare, universitetet dhe kompanitë inovative. “Rusia ka zhvilluar strategji efektive dhe komplekse për të anashkaluar sanksionet dhe rregulloret dhe për të vazhduar furnizimin me mallra dhe teknologji perëndimore”, thuhet në raport. Veçanërisht shqetësuese është përhapja e mallrave me përdorim të dyfishtë. Makineritë zvicerane, mikroelektronika dhe pajisjet laboratorike përfundojnë në programet ruse të armëve, shpesh përmes triangulimit që e bën të vështirë kontrollet. “Mallrat zvicerane eksportohen në Rusi nga ose përmes vendeve të treta, ose makinat zvicerane mbeten në vendin e tretë për të prodhuar mallra të sanksionuara në vend për programet e armëve në emër të blerësve rusë”, shpjegon raporti. Edhe produktet e konsumit po keqpërdoren për qëllime ushtarake, siç demonstrohet nga dronët rusë që përfshijnë mikroelektronikë të lidhur me kompanitë zvicerane.

Sulmet kibernetike: Një kërcënim shumëpolar

Infrastruktura kritike zvicerane është në shënjestër si të sulmeve fizike ashtu edhe të atyre kibernetike. “Aktorët shtetërorë kinezë, rusë, iranianë dhe koreano-veriorë posedojnë aftësi të përparuara të sulmeve kibernetike”, paralajmëron raporti, duke theksuar se si kërcënimi kibernetik vjen jo vetëm nga Moska, por edhe nga një front shumëpolar. Në fillim të vitit 2026, ekstremistët e dhunshëm të krahut të majtë sabotuan rrjetin elektrik të Berlinit, duke demonstruar cenueshmërinë e infrastrukturës evropiane. “Ekstremistët e dhunshëm të krahut të majtë kanë sabotuar vazhdimisht me sukses infrastrukturën kritike brenda dhe jashtë vendit, siç është rrjeti elektrik i Berlinit në fillim të vitit 2026, me pasoja të gjera”, kujton Këshilli Federal.

Lindja e Mesme: Irani si kërcënimi i pestë

Irani (rreth dhjetë përmendje) del si shqetësimi i pestë kryesor i raportit, veçanërisht pas ngjarjeve të shkurtit 2026. Sulmet izraelito-amerikane kundër Teheranit, që kulmuan me vrasjen e Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei, shkaktuan një krizë rajonale me implikime globale. “Konflikti, në të cilin u vra edhe Udhëheqësi Suprem iranian Ali Khamenei, përfaqëson një pikë kthese për Republikën Islamike dhe vë në pikëpyetje mbijetesën e saj në formën e saj aktuale”, thuhet në raport. Rrjeti i aleatëve të Iranit është dobësuar, por Teherani do të kërkojë hakmarrje, përfshirë edhe përmes veprimeve asimetrike. “Regjimi do të kërkojë hakmarrje, e cila mund të ndodhë edhe në mënyrë asimetrike”, paralajmëron dokumenti, duke theksuar se kriza e Lindjes së Mesme ka “implikime globale në aspektin e politikës së sigurisë, veçanërisht duke pasur parasysh konkurrencën midis fuqive të mëdha të SHBA-së, Kinës dhe Rusisë”. Irani u bën thirrje qytetarëve të tij të sakrifikojnë veten.

Terrorizmi xhihadist

Në frontin e terrorizmit, kërcënimi kryesor mbetet xhihadizmi, me rrezikun e sulmeve spontane nga individë të radikalizuar në internet. “Në Zvicër, kërcënimi më serioz terrorist vazhdon të lidhet me individë ose grupe të vogla me frymëzim xhihadist që kryejnë akte spontane dhune duke përdorur mjete të thjeshta”, thuhet në raport. Kapja e pushtetit nga qeveria tranzitore siriane ka rritur rrezikun e kthimit të tyre në Evropë. “Pas marrjes së pushtetit nga qeveria kalimtare siriane, shumë anëtarë të Shtetit Islamik kanë mundur të largohen nga kampet kurde në verilindje të Sirisë dhe nuk janë më nën kontroll”, paralajmëron Këshilli Federal.

Neutraliteti nën presion

Por çfarë neutraliteti? Zvicra është kështu e zënë midis pritjeve në rritje të partnerëve ndërkombëtarë, të cilët kërkojnë kontribute më të mëdha në sigurinë evropiane, dhe nevojës për të ruajtur neutralitetin e saj në një botë gjithnjë e më të polarizuar midis fuqive të mëdha. “Erozioni i sigurisë në Evropë rrit pritjet që partnerët e politikës së sigurisë kanë në lidhje me kontributet e Zvicrës”, përfundon raporti, duke paralajmëruar se “neutraliteti mund të vihet më tej në pikëpyetje nëse përpjekjet e Zvicrës konsiderohen të pamjaftueshme”.

“Erozioni i sigurisë në Evropë rrit pritjet që partnerët e politikës së sigurisë kanë për kontributet e Zvicrës”, përfundon raporti, duke paralajmëruar se “neutraliteti mund të vihet më tej në pikëpyetje nëse përpjekjet e Zvicrës konsiderohen të pamjaftueshme”.

Dokumenti i Këshillit Federal përshkruan kështu një kornizë në të cilën Zvicra duhet të përballet me pesë sfida të mëdha gjeopolitike: kërcënimin e drejtpërdrejtë rus, pasigurinë strategjike amerikane, konkurrencën sino-amerikane, paqëndrueshmërinë e Lindjes së Mesme dhe pritjet në rritje të partnerëve perëndimorë. Ky kompleksitet, sipas qeverisë, kërkon një forcim të paparë të aftësive të mbrojtjes kombëtare. Prandaj propozimi, i paraqitur për konsultim në muajt e fundit, për të rritur TVSH-në për të financuar forcimin e mbrojtjes dhe sigurisë së vendit. RSI

Kjo skuadër, e njohur si një vatër suksesi dhe integrimi, këtë vit shënon 28-vjetorin e themelimit.
E lindur në rrethana të vështira historike, ajo është fryt i përkushtimit të të rinjve nga Kosova, të cilët u detyruan të marrin rrugët e mërgimit drejt vendeve të Evropës e deri në Zelandë të Re, si pasojë e dhunës dhe krimeve të regjimit të Millosheviqit.

Megjithatë, edhe në mërgim, shqiptarët nuk e humbën pasionin për sportin.
Ata e kthyen atë në forcë veprimi, duke themeluar klube futbolli dhe shoqata sportive, të cilat u shndërruan jo vetëm në hapësira garash, por edhe në ura të fuqishme integrimi.

Klubi Futbollistik “Kosova” e Gjenevës, aktualisht anëtar i Ligës së Dytë Regjionale të Gjenevës, u themelua gjatë viteve ’90 nga vëllezërit Besim dhe Burim Jahiu.
Ndërkohë, atyre iu bashkuan Fadil Haliti, Halil Rrahmani, Hysen Bilalli, Nexhat Xhimshiti – Xhimi, Reshat Kamberi, Bujar Ahmeti, Behxhet Rexha, Samet Mjaku e të tjerë.

Skuadra u regjistrua zyrtarisht në ACGF më 1998, duke i filluar garat në të ashtuquajturën Ligë të V-të, të Republikës dhe Kantonit të Gjenevës.

Përveç të rinjve shqiptarë, Klubi Futbollistik “Kosova” e Gjenevës ka tubuar dhe vazhdon të tubojë në radhët e veta edhe talent të komuniteteve të tjera.
Pjesë e këtij ekipi të suksesshëm kanë qenë edhe lojtarë si Alex Tekumo, qendërsulmues i spikatur nga Kongo, i cili më parë pati luajtur në skuadrën e njohur spanjolle “FC Valencia”, si dhe portieri Antonio Di Marco, me origjinë italiane.

Meritor i veçantë për këto arritje është Besim Jahiu, i cili në rolin e Presidentit të klubit, por edhe si lojtar aktiv, arriti të sjellë në skuadër futbollistë me përvojë dhe emër nga hapësirat shqiptare dhe më gjerë.

Ndër ta dallohej Fadil Haliti, i cili kishte luajtur si mesfushor standard te klubi kroat FC Shibenik, anëtar i Ligës së Dytë të ish-Jugosllavisë (Grupi i Perëndimit).

Po ashtu, kontribut të rëndësishëm dha edhe Bujar Latifi, ish-lojtar i KF Shkëndija të Tetovës, anëtare e Superligës së Maqedonisë së Veriut, e më vonë edhe FC Concordia të Zvicrës.

Një tjetër emër i respektuar ishte edhe Hysen Bilalli, dikur qendërmbrojtës i pakalueshëm i Agromoravës dhe KF Borci, klub që më vonë u njoh si KF Ferizaj, sot anëtar i Superligës së Republikës së Kosovës.

Në fillim të viteve ’90, ky futbollist me përgatitje të jashtëzakonshme fizike ka luajtur edhe për disa skuadra të kantonit Vaud në Zvicër, si FC Saint-Légier, FC Forward-Morges dhe US Terre-Sainte .
Paraqitjet e tij të rregullta dhe loja cilësore në këto ekipe i mundësuan jo vetëm afirmim sportiv, por edhe rregullimin e dokumentacionit dhe qëndrimin e përhershëm në Zvicër.

Përforcim i madh për skuadrën FC Kosova të Gjenevës në atë kohë konsiderohen edhe vëllezërit Armend dhe Arben Selmani, sulmues të spikatur.
Veçanërisht Armend Selmani u dallua me paraqitjet e tij, duke luajtur me sukses edhe për Étoile Carouge FC, klub i njohur i Gjenevës që garon në Challenge League të Zvicrës.

Me fanellën e FC Kosova të Gjenevës debutuan gjithashtu një varg futbollistësh që lanë gjurmë në formimin dhe forcimin e skuadrës.
Ndër ta veçohet qendërsulmuesi efikas Halil Rrahmani, i njohur për instinktin e tij të golit dhe prezencën e përhershme në zonën kundërshtare.

Në portë u dalluan portierët shtatgjatë dhe të sigurt Reshat Kamberi dhe Bujar Ahmeti, të cilët i dhanë skuadrës stabilitet dhe besim në repartin defensiv.

Ndërkaq, në mbrojtje spikatën lojtarë me perspektivë dhe përvojë si Nexhat Xhymshiti – Xhimi, Behxhet Rexha dhe Samet Mjaku, të cilët formuan një linjë solide dhe të organizuar.
Kjo mbrojtje u plotësua me treshen e vëllezërve Bajrami, loja e të cilëve u ndërthur në mënyrë të shkëlqyer me futbollistët e ardhur, duke krijuar një harmoni të admirueshme në fushë.

Ngjitja e shpejtë dhe dominimi në ligat rajonale

FC Kosova e Gjenevës, pa konkurrencë serioze, arrin shumë shpejt të ngjitet një rang më lart në garat rajonale.
E përbërë nga lojtarë cilësorë dhe të përgatitur, skuadra i mposht kundërshtarët një nga një, me rezultate të thella dhe bindëse.

Si lider i grupit, kampionatin vijues e nis në Ligën e Katërt Rajonale të Gjenevës, ku vazhdon të dëshmojë superioritet të plotë.
Jo vetëm në terrenin vendas, por edhe si mysafire, kjo skuadër gjunjëzon rivalët e saj, duke imponuar ritmin dhe stilin e lojës.

Qendërsulmuesi Halil Rrahmani, si figurë kyçe e repartit të sulmit në këtë periudhë, pothuajse në çdo ndeshje tregohet vendimtar duke shënuar nga pozita të ndryshme dhe, në fund të kampionatit, renditet si golashënuesi më i mirë i skuadrës dhe i gjithë grupit.

Pa hasur pengesa, në sezonin 1999–2000, FC Kosova e Gjenevës siguron hyrjen në Ligën e Tretë Rajonale të kantonit të Gjenevës.
Edhe në këtë nivel, skuadra demonstron lojë të bukur dhe efikase, duke grumbulluar numrin maksimal të pikëve.
Epërsia e krijuar dy deri në tri javë para përfundimit të kampionatit ua siguron matematikisht titullin dhe ngjitjen e radhës.

Në fund të gushtit të vitit 2000, tashmë FC Kosova është anëtare e Ligës së Dytë Rajonale të Gjenevës.
Skuadra, e përbërë kryesisht nga lojtarë shqiptarë, nis garat me dymbëdhjetë ekipet më të mira të këtij kantoni.

Mbështetja e komunitetit – shtyllë e suksesit

Sukseset e këtyre djemve të përkushtuar shoqërohen me përkrahje të fuqishme nga bashkatdhetarët.
Për skuadrën e zemrës nuk kursejnë asgjë afaristët shqiptarë që prej vitesh veprojnë në Gjenevë, duke kontribuar financiarisht dhe moralisht.

Po ashtu, nga ndeshja në ndeshje shumëfishohet numri i tifozëve.
Ata, si lojtari i dymbëdhjetë i skuadrës, nën tingujt e daulles dhe zurlës, krijojnë një atmosferë të vërtetë festive në stadiumet e shumta të kantonit të Gjenevës, duke e kthyer çdo ndeshje në një manifestim të krenarisë dhe identitetit.

Kulmi i suksesit dhe sfidat e vazhdimësisë

FC Kosova e Gjenevës arrin kulmin e suksesit dhe krijon emër të respektuar në Ligën e Dytë Rajonale të Gjenevës.
Përveç paraqitjeve të shkëlqyera në kampionat, futbollistët e saj pesë herë arrijnë të luajnë në finalen e Kupës së Gjenevës, një arritje që dëshmon nivelin dhe qëndrueshmërinë e kësaj skuadre.

Këta lojtarë, së bashku me bashkëlojtarët e tjerë shqiptarë, me të drejtë mund të konsiderohen si një gjeneratë që la gjurmë të pashlyeshme në futbollin gjenevas dhe e bëri krenare mërgatën shqiptare.

Sikurse çdo skuadër tjetër, edhe FC Kosova e Gjenevës ka kaluar nëpër momente krizash.
Megjithatë, ato u tejkaluan falë angazhimit të ish-futbollistëve veteranë si Fadil Haliti, Hysen Bilalli dhe Bujar Latifi, të cilët morën drejtimin e skuadrës në cilësinë e trajnerëve.
Ata ruajtën bërthamën e ekipit dhe e forcuan atë me elemente të reja cilësore.

Në këtë periudhë u angazhuan futbollistë të talentuar si Burim Terziu nga FC Drita e Gjilanit, Asmir Zeneli nga FC Meyrin, mbrojtësit perspektivë Liridon Heta dhe Liridon Imeri, mesfushorët Armend Zatriqi e Përparim Emerllahu, si dhe sulmuesit Alban Osmani e Ibrahim Fazlija.

Skuadra ruajti një formë stabile në Ligën e Dytë Rajonale të Gjenevës, ku garoi me sukses për plot 15 vjet – një dëshmi e qëndrueshmërisë dhe organizimit të mirë.

Në vitin 2013, trajnerët Haliti, Bilalli dhe Latifi, nga dëshira për t’u krijuar hapësirë të rinjve, kaluan te veteranët, duke ia lënë vendin trajnerit nga Lezha, Durim Lika.
Në këtë fazë, klubi përfitoi edhe nga përvoja e lojtarëve profesionistë nga Superliga e Shqipërisë, si Florian Braho, Klodian Asllani dhe Elton Lika.

Florian Braho kishte një karrierë të pasur, duke luajtur për KF Luftëtari të Gjirokastrës, KF Kastrioti të Krujës dhe KF Partizani të Tiranës.
Ndërsa, Klodian Asllani ishte pjesë e KF Dinamo të Tiranës gjatë viteve 2005–2007.
Elton Lika, vëllai i trajnerit, kishte luajtur për KF Besëlidhja të Lezhës dhe KF Skënderbeu të Korçës.

Megjithatë, viti 2015 shënon një nga periudhat më të vështira për FC Kosova e Gjenevës, pas një qëndrimi të gjatë dhe të suksesshëm, largohet nga Liga e Dytë Rajonale.

Rikthimi pas rënies – organizim, vizion dhe sukses

Pavarësisht dëshpërimit që shkaktoi rënia në një rang më të ulët garash, FC Kosova e Gjenevës reagoi shpejt dhe me vendosmëri, duke konsoliduar radhët dhe duke rikthyer besimin te simpatizuesit e saj.

Rënia natyrisht shkaktoi pakënaqësi tek tifozët dhe komuniteti, por vëllezërit Salihu – sipërmarrës të suksesshëm – së bashku me Qamil Sejdiun dhe një grup bashkëpunëtorësh ndërmorën hapa konkretë për rikthimin e klubit në nivelin e mëparshëm.
Një ndër nevojat më urgjente ishte angazhimi i një trajneri profesionist.

Kjo detyrë iu besua profesorit të Edukatës Fizike nga Kosova, Musa Selimi.
Ardhja e tij në klub ngjalli shpresë për ringritje dhe rezultate pozitive, dhe kjo pritje nuk vonoi të konkretizohej.
Brenda një viti, në 2016, FC Kosova rikthehet në Ligën e Dytë Rajonale të Gjenevës, ku vazhdon të garojë edhe sot.

Megjithatë, pas emërimit të z. Selimi në detyrën e Dekanit të Fakultetit të Edukimit Fizik dhe Sportit në Universitetin e Prishtinës, pozita e trajnerit mbeti sërish sfidë për klubin.

Në këtë situatë, përgjegjësinë e drejtimit të ekipit e mori MA. Sokol Salihu, ish-futbollist i klubit dhe njëherësh lojtar i Étoile Carouge FC.
Kurse me ekipin e dytë u angazhua Abaz Nivokazi, ndërsa me juniorët u mor lojtari Anton Grisha, i ardhur nga FC Tërbuni i Pukës, i cili njëkohësisht ishte edhe pjesë standarde e ekipit të parë.

Veteranët e skuadrës udhëhiqeshin nga ish-lojtari i njohur i klubit, Halil Rrahmani, duke ruajtur kështu lidhjen mes brezave dhe traditën e ekipit.

Në këtë periudhë, skuadra kishte në përbërje futbollistë të talentuar si Mërgim Osmani, ish-portier i FC Grand-Lancy, Erion Hoti, Blendim Gashi (i ardhur nga FC Drita-Gjilan) dhe Liridon Bajrami, ish-lojtar i FC Shkupi.

Formë të jashtëzakonshme tregoi edhe sulmuesi Arben Selmani, i cili në atë kohë mbante epitetin e golashënuesit më të mirë të skuadrës.
Ndërkohë, një talent i ri si Erdi Rexhepi, ndonëse vetëm 16 vjeç, tërhoqi vëmendjen me paraqitjet e tij të shkëlqyera dhe premtuese.

Kur skuadra u ballafaqua me mungesë mjetesh dhe me rrezikun për shuarje të aktivitetit, në skenë u shfaq sipërmarrësi i suksesshëm Halil Rrahmani.

Ai, si një nga themeluesit e klubit dhe lojtar i dalluar përgjatë dy dekadave, prej vitit 2018 e deri në vitin 2024, në cilësinë e Presidentit të skuadrës, së bashku me shumë donatorë të tjerë shqiptarë, e mbajtën skuadrën stabile dhe me rol të rëndësishëm në Ligën e Dytë Rajonale të Gjenevës.

Në asnjë mënyrë nuk duhet harruar edhe qendërsulmuesi i mirënjohur Drilon A. Paçarizi, i cili, përveç FC Kosova të Gjenevës, luajti edhe për skuadra të njohura zvicerane si FC Étoile Carouge, FC Locarno, FC Lugano dhe FC Le Mont.

Paçarizi, si golashënuesi më i suksesshëm i FC Lugano-s, kontribuoi që kjo skuadër tiçineze, pas 13 vjetësh, të rikthehej më 2015 në elitën e futbollit zviceran.

FC Kosova e Gjenevës aktualisht udhëhiqet nga zoti Fisnik Buci në cilësinë e Presidentit, si dhe nga dy zëvendëspresidentët, Burim Jahiu dhe Petrit Ramiqi. Në skuadër mbretëron një frymë e mirë bashkëpunimi dhe tolerance.

Falë këtyre elementeve, si kusht për suksese të reja, afaristë të suksesshëm në Gjenevë e mbështesin pa kursim klubin me donacione.
FC Kosova e Gjenevës ka futbollistë të shkëlqyeshëm; veçmas bie në sy qendërsulmuesi Festim Rrahmani, i cili më herët pati luajtur në FC Stade Nyonnais të Nyonit.
Ai disa herë është shpallur golashënuesi më i mirë i Ligës së Dytë Rajonale të Republikës dhe Kantonit të Gjenevës.

FC Kosova e Gjenevës meriton përkrahjen tonë të parezervë në ndeshjen finale të Supërkupës së Kosovës, e cila do të zhvillohet më 9 maj 2026 kundër skuadrës së Prishtinës, në të cilën dikur luajtën yje të futbollit si Fadil Vokrri, Kujtim Shala, Fadil Muriqi, Favzi Rama, Faton Domi, Isa Sadriu, Agim Cana etj.

Ndeshja luhet në Stade des Arbères, Meyrin, të Gjenevës dhe fillon në ora 16:00.

ARIF EJUPI

Kushtet e favorshme të motit dhe më pak borë kanë lejuar që riparimet e rrugëve të përfundojnë më herët se sa pritej – Udhëtarët e Ascension dhe Pentecost shprehin mirënjohjen e tyre

Panoramike dhe relaksuese, alternativa ndaj tunelit do të jetë e arritshme duke filluar nga e premtja

VOAL- Do të jetë hapja më e hershme e Qafës së Gotthard në pesë vjet. Zyra Federale e Rrugëve ka njoftuar se këtë të premte, më 8 maj, në orën 11:00 të paradites, rruga që lidh Ticinon dhe Kantonin e Urit do të rihapet për trafikun. Vitin e kaluar, rihapja u bë më 16 maj, dhe në vitin 2024, më 29 maj. Hapja më e hershme në dekadat e fundit mbetet 30 prilli 2011, ndërsa data më e fundit daton që nga viti 2001, kur barriera u ngrit më 1 qershor. Arsyeja është e lehtë për t’u shpjeguar: “Falë kushteve të favorshme të motit dhe më pak borë se vitin e kaluar, puna e pastrimit dhe restaurimit në rrugën e Qafë Gotthard ka përparuar më shpejt se sa pritej”, deklaroi Agjencia Federale e Sigurisë Rrugore. Ky është një lajm i mirë, thekson njoftimi për shtyp, duke pasur parasysh ditët e pritura me flamur të kuq. Alternativa ndaj tunelit të autostradës do të jetë “e disponueshme për periudhën e trafikut të rëndë të festave të Ngjitjes dhe të Pentekostit, duke lehtësuar mbingarkesën në aksin veri-jug të A2”. Së fundmi, USTRA raporton rivendosjen e njëkohshme të zgjatjes sezonale të daljes Göschenen dhe, në jug, por vetëm nga Ura e Ngjitjes, të korsisë speciale Airolo/Passi CUPRA. RSI

Dygjuhësia përbën një fenomen kompleks gjuhësor, kognitiv dhe social, i cili në kontekstin e migrimit merr një rëndësi të veçantë. Në rastin e fëmijëve shqiptarë që rriten dhe shkollohen në Zvicër, bashkëjetesa e gjuhës amtare (shqipes) me gjuhën e shkollës paraqet jo vetëm një realitet të përditshëm, por edhe një potencial të rëndësishëm zhvillimor.

Në diskursin publik dhe në praktikën familjare vazhdojnë të jenë të pranishme dilema lidhur me rolin e gjuhës amtare në zhvillimin gjuhësor dhe arsimor të fëmijës. Një pjesë e prindërve, të udhëhequr nga shqetësimi për integrimin e suksesshëm të fëmijëve të tyre në sistemin arsimor të vendit pritës, priren të reduktojnë përdorimin e shqipes në familje, sidomos pas fillimit të shkollimit formal. Kjo qasje mbështetet shpesh në supozimin se përdorimi i dy gjuhëve mund të shkaktojë konfuzion ose vonesa në përvetësimin e gjuhës së shkollës.

Megjithatë, hulumtimet bashkëkohore në fushën e dygjuhësisë dëshmojnë qartë se këto shqetësime nuk gjejnë mbështetje shkencore. Përkundrazi, studimet tregojnë se zhvillimi i qëndrueshëm i gjuhës amtare kontribuon në mënyrë të drejtpërdrejtë në përvetësimin më të suksesshëm të gjuhës së dytë dhe në arritjet e përgjithshme shkollore.

Në këtë drejtim, punimet e albanologut zviceran Basil Schader theksojnë rolin e rëndësishëm të mësimit plotësues të gjuhës amtare. Sipas tij, ky lloj mësimi nuk ndikon vetëm në forcimin e kompetencës gjuhësore në shqip, por edhe në zhvillimin e aftësive të të nxënit dhe në përmirësimin e performancës në gjuhën e shkollës, përkatësisht në gjermanishte. Nxënësit që ndjekin mësimin plotësues tregojnë, mesatarisht, rezultate më të mira në lëndët gjuhësore, duke dëshmuar për ekzistencën e transferit pozitiv ndërgjuhësor.

Nga pikëpamja teorike, dygjuhësia përkufizohet si aftësia për të përdorur dy gjuhë në mënyrë funksionale, pa qenë e domosdoshme një kompetencë e barabartë në të dyja sistemet gjuhësore (J. B. Marcellesi). Ky përkufizim thekson karakterin dinamik dhe situatat e përdorimit të gjuhëve në kontekste të ndryshme komunikative.

Një ndarje e rëndësishme konceptuale në studimet mbi dygjuhësinë është ajo ndërmjet dygjuhësisë shtuese dhe asaj zvogëluese, e zhvilluar ndër të tjerë nga Laurent Gajo. Dygjuhësia shtuese nënkupton një proces në të cilin gjuha e dytë ndërtohet mbi bazën e një gjuhe amtare të zhvilluar mirë, duke e pasuruar repertorin gjuhësor të individit. Në të kundërt, dygjuhësia zvogëluese karakterizohet nga zëvendësimi gradual i gjuhës amtare nga gjuha dominante e mjedisit, çka shpesh rezulton në humbje të kompetencës në gjuhën e parë.

Në kontekstin e fëmijëve shqiptarë në Zvicër, vihet re shpesh një prirje drejt dygjuhësisë zvogëluese, e shkaktuar nga mungesa e përdorimit sistematik të shqipes në familje dhe nga mungesa e institucionalizimit të saj në arsimin formal. Kjo situatë nuk sjell vetëm reduktim të kompetencës gjuhësore, por ndikon gjithashtu në dobësimin e lidhjeve me identitetin kulturor dhe në kufizimin e potencialit për zhvillimin e një dygjuhësie të qëndrueshme.

Në kontekstin zviceran, studimet mbi komunitetin shqiptar kanë evidentuar sfida të veçanta në ruajtjen e gjuhës amtare, sidomos në brezin e dytë dhe të tretë. Hulumtimet tregojnë se përdorimi i shqipes në familje bie ndjeshëm me kalimin e kohës, ndërkohë që roli i shkollave të mësimit plotësues mbetet vendimtar për ruajtjen dhe zhvillimin e saj (Basil Schader, 2012; Fibbi & Wanner, 2009). Në këtë kuadër, dygjuhësia e qëndrueshme kërkon jo vetëm përfshirjen e familjes, por edhe mbështetje institucionale të vazhdueshme.

Nga perspektiva e zhvillimit kognitiv, studimet në neuroshkencë dhe psikologji gjuhësore kanë treguar se ekspozimi ndaj dy gjuhëve stimulon procese të avancuara mendore, si fleksibiliteti kognitiv, kontrolli ekzekutiv dhe aftësia për zgjidhjen e problemeve. Fenomene të tilla si alternimi i kodit (code-switching) nuk duhet të interpretohen si shenja të mungesës së kompetencës, por si tregues të një sistemi gjuhësor dinamik dhe funksional.

Në aspektin praktik, literatura shkencore sugjeron disa modele efektive për edukimin dygjuhësh në familje, si modeli “një prind – një gjuhë”, përdorimi i gjuhës amtare në mjedisin familjar dhe ndërtimi gradual i kompetencës në gjuhën e dytë (François Grosjean). Këto modele synojnë krijimin e një mjedisi të qëndrueshëm dhe të pasur gjuhësor, i cili mbështet zhvillimin paralel të të dy gjuhëve.

Përfitimet e dygjuhësisë nuk kufizohen vetëm në aspektin gjuhësor. Ato përfshijnë dimensione të gjera kognitive, sociale dhe kulturore, duke kontribuar në formimin e individëve më të hapur, më të adaptueshëm dhe më të përgatitur për një shoqëri gjithnjë e më shumë ndërkulturore. Në këtë kuadër, edhe Këshilli i Evropës e konsideron shumë gjuhësinë si një kompetencë kyçe për qytetarinë demokratike dhe për pjesëmarrjen aktive në shoqëri.

Studime sociologjike mbi migracionin në Zvicër kanë treguar se ruajtja e gjuhës dhe kulturës së origjinës nuk bie ndesh me procesin e integrimit, por përkundrazi mund ta mbështesë atë, duke forcuar vetëbesimin dhe identitetin e fëmijëve (Fibbi, Kaya, & Piguet, 2003).

Në përfundim, ruajtja dhe zhvillimi i gjuhës amtare nuk duhet të shihet si pengesë për integrimin, por si një faktor mbështetës për suksesin arsimor dhe zhvillimin e gjithanshëm të fëmijës. Promovimi i dygjuhësisë së qëndrueshme kërkon bashkëpunim të ngushtë ndërmjet familjes dhe institucioneve arsimore, si dhe një vetëdije të rritur për vlerat që ajo bart në planin individual dhe shoqëror.

Gjenevë, 30.04. 2026       Nexhmije Mehmetaj

Referencat : duke përfshirë burime specifike për shqiptarët në Zvicër:

Bialystok, E. (2001). Bilingualism in development: Language, literacy, and cognition. Cambridge University Press.

Council of Europe. (2001). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment. Cambridge University Press.

Cummins, J. (2000). Language, power and pedagogy: Bilingual children in the crossfire. Multilingual Matters.

Fibbi, R., Kaya, B., & Piguet, E. (2003). Le passeport ou le diplôme? Étude des discriminations à l’embauche des jeunes issus de la migration en Suisse. Forum suisse pour l’étude des migrations et de la population.

Fibbi, R., & Wanner, P. (2009). Les deuxièmes générations en Suisse: profils et parcours. Seismo.

Fishman, J. A. (1991). Reversing language shift. Multilingual Matters.

Gajo, L. (2001). Immersion, bilinguisme et interaction en classe. Didier.

Grosjean, F. (2010). Bilingual: Life and reality. Harvard University Press.

Marcellesi, J. B. (1980). Le bilinguisme. Presses Universitaires de France.

Schader, B. (2006). Unterricht in heimatlicher Sprache und Kultur (HSK). Bildungsdirektion des Kantons Zürich.

Schader, B. (2012). Albanischsprachige Kinder und Jugendliche in der Schweiz: Hintergründe und schulische Perspektiven. Bildungsdirektion des Kantons Zürich.

Wanner, P., Fibbi, R., & Haug, W. (2005). Migrants and their descendants in Switzerland. Federal Statistical Office.