Papa Leone XIV bëri edhe një herë thirrje “me forcë” për paqe në Gaza. Në Sallën Pali VI, ai bëri thirrje si për palët e përfshira ashtu edhe për bashkësinë ndërkombëtare që t’i japin fund konfliktit, “i cili ka shkaktuar kaq shumë terror, shkatërrim dhe vdekje”.

Papa kujtoi gjithashtu pengjet e shumta izraelite që mbahen ende nga pengmarrësit e tyre, si dhe vuajtjet e popullsisë palestineze, e cila nuk po merr ndihmë të mjaftueshme humanitare.

“Unë lutem,” tha Papa, “që të gjithë pengjet të lirohen, të arrihet një armëpushim i përhershëm, të lehtësohet hyrja e sigurt e ndihmës humanitare dhe të respektohet plotësisht ligji humanitar, veçanërisht detyrimi për të mbrojtur civilët dhe ndalimet për ndëshkimin kolektiv, përdorimin pa dallim të forcës dhe zhvendosjen me forcë të popullatave”. bw

Sunshine Coast, Australi – Konkursi prestigjioz International Mathematical Olympiad (IMO) 2025, i mbajtur nga 10 deri më 20 korrik në Queensland, mblodhi mbi 630 nxënës nga 110 vende dhe solli për herë të parë krahasimin e drejtpërdrejtë mes mendjes njerëzore dhe inteligjencës artificiale.

AI kundrejt njeriut: kush doli fitues?

Dy gjigantët e teknologjisë, OpenAI dhe Google DeepMind, testuan modelet e tyre të AI në të njëjtat gjashtë probleme që iu dhanë konkurrentëve të IMO.

Modelet arritën të zgjidhnin 5 nga 6 problemet, duke fituar pikët ekuivalente të medaljes së artë.

Por, në Problemin 6, AI ngeci plotësisht.

Ndërkohë, sipas Wall Street Journal, 26 studentë amerikanë nga programet elitare të përgatitjes (jo vetëm ekipi zyrtar me 6 anëtarë) arritën rezultate më të larta se AI. Kjo tregoi se intuita dhe kreativiteti njerëzor ende mbizotërojnë në sfidat më të vështira.

Problemi 6: Sfida që rrëzoi makinat

Problemi kërkonte mbulimin e një tabele 2025 × 2025 me pllaka katrore (jo domosdoshmërisht të njëjta), pa mbivendosje dhe duke respektuar kufijtë e saj.

Zgjidhja zyrtare: 2112 pllaka minimale.

569 nga 630 pjesëmarrës morën 0 pikë në këtë problem.

Vetëm 6 studentë arritën pikë të plota (7/7).

Kush e zgjidhi problemin?

Naoto Wakasugi – Japoni

Damjan Davkov – Maqedonia e Veriut

Jerome Austin Te – Filipine

Antoni Mazur – Poloni

Michał Piotr Wolny – Poloni

Youkyum Kim – Afrika e Jugut

Asnjë student nga Kina, SHBA apo Shqiperia nuk mori pike te plota 7/7 në këtë problem.

***

Dominimi i Kinës, SHBA dhe surpriza shqiptare

Kina fitoi vendin e parë ekipor me 6 medalje ari, ndërsa SHBA zuri vendin e dytë (me studente me origjine aziatike).

Shqipëria arriti vendin 78 ne 120 vende me Mario Gjika qe u rradhit nr. 303 ne botë.

***

Përtej rezultateve: Çfarë na tregon IMO 2025?

Kjo olimpiadë dëshmoi se inteligjenca artificiale po arrin nivele të larta, por mendja njerëzore mbetet unike në kreativitet dhe fleksibilitet logjik.

“AI arriti medaljen e artë, por vetëm studentët zgjidhën problemin më të vështirë. Për momentin, njeriu ende kryeson,” – raporton Wall Street Journal.

E ndaluan, i thanë se duhej ta rregullonte më mirë perçen, që të mbulohej si duhet.

Ishte një urdhër që peshonte si zinxhir i padukshëm.

Por në vend që të ulë shikimin, të tërheqë atë vellon siç i thanë, ajo heq vellon. Pastaj heq xhaketën, këmishën.

Shtresë pas shtrese, ajo çliron lëkurën, shkund zinxhirët.

Në zemrën e Teheranit, në oborrin e universitetit, ajo qëndron me të brendshme, por e veshur me një guxim dhe dinjitet që tejkalon çdo pëlhurë.

Vështrimet drejtohen te ajo: disa të rënda, gjykuese; të tjerët mosbesues, sikur të merrnin frymë lirinë për herë të parë.

Toka nën këmbët e saj është gjithmonë e njëjtë, por qielli duket se ulet për ta mirëpritur.

Sytë e të tjerëve qëndrojnë si gurë në trupin e saj, ndërsa zërat pëshpëritin kundër saj, stuhi gjykimi. Por në heshtjen e saj ka një klithmë që sfidon botën.

Uniformat vijnë për të shuar flakën e saj. E kapin me forcë, e tërheqin zvarrë, ndërsa ajo qëndron e heshtur, e fortë si shkëmbi. E çojnë në një vend ku shpresojnë ta thyejnë, ta mbysin atë zjarr të paepur. E transferojnë në një spital psikiatrik, ku tentojnë ta etiketojnë dëshirën e saj për liri si “çmenduri”.

Por ata nuk e kuptojnë se idetë nuk mund të prangohen apo mbyllen në një dhomë të bardhë.

Gruaja… Revolucioni që ecën zbathur në trotuarin e historisë.

Trupi i saj është një manifest, lëkura e saj është bojë e gjallë dhe sot ajo ka shkruar një faqe të re lirie.

Kujtimi i saj do mbetet një hije e ndritshme, një ekuacion i pazgjidhur në mur. Sepse zhveshja nga simbolet e imponuara është e vetmja mënyrë për t’u veshur me pafundësi.

PS: Vajza quhet Ahou Daryaei, ajo studion letërsi franceze në Universitetin Oloom Tahghighat, në Iran.

Një heroinë që na duhej!

#mauriziosantarelli

Me shkurtime nga “Riflessione”

“Të shikoj ndërsa ti fle.

Unë jam pranë teje, jam pranë shtratit tënd të vdekjes.

Ke veshur një tunikë të gjatë të zezë dhe të kuqe, me qëndisje sipër. Mendoj se janë lule, por nuk kam shumë kohë për t’i vëzhguar.

Unë erdha të të them lamtumirë, lamtumira më e gjatë nga të gjitha, kukulla ime e vogël.

Kështu të kam quajtur gjithmonë: Kukulla e vogël.

Nuk humb kohë për të parë lulet, shikoj fytyrën tënde dhe mendoj se sa e bukur je dhe se nuk ke qenë kurrë më e bukur se në këtë moment.

Gjithashtu mendoj se është hera e parë në jetën time që të shoh të qetë.

Mund të thuhet se një dorë delikate të ka larë nga fytyra frikën dhe mosmarrëveshjet  e tua.

Të shikoj teksa fle…

Më thonë se ke vdekur.

Pyes veten, se a jam unë fajtor për këtë? …

Këtë pyetje ia bëjmë vetes gjithmonë përpara dikujt që na ka dashur dhe që na do akoma.

Ky emocion na pushton, më pas kthehet dhe në fund bindim veten se në përgjithësi nuk jemi fajtorë.

Jo fajtor, por ende përgjegjës.

Këtu je ti, edhe unë jam këtu pranë teje.

Është për shkakun tim që zemra jote pushoi së rrahuri mbrëmë.

Për shkakun tim, sepse 25 vite më parë u zgjodha partneri yt për filmin “Christine”.

Ti erdhe nga Vjena dhe unë të prisja në Paris me një buqetë me lule në duar që nuk dija ta mbaja. Por producentët më kishin thënë: “Sa të zbresë nga pasarela, shko tek ajo dhe jepi lulet”.

Prisja me lulet në duar si një budallë, në mes të një turme fotografësh…

Unë vazhdoj të mendoj për ty, për veten, për ne të dy.

Unë sot nuk do të vij në kishë as në varreza, të kërkoj falje, sepse ti e di që nuk do të mund të të mbroj nga turma e etur për argëtim.

Unë do të vij tek ty të shihemi nesër dhe do të jemi vetëm…”

Alain Delon, nga letra e lamtumirës për Romy Schneider, 1982

Nëna e 19-vjeçares Naama Levy, vajzës që u pa në një video në Gaza më 7 tetor me duar të lidhura dhe me tutat sportive të gjakosura, publikoi një lutje plot përgjërim për lirimin e vajzës së saj duke thënë se koha po ikën.

Ayelet Levy Shachar shkroi në faqen e internetit Free Press:

“Ju e  keni parë videon e vajzës sime Naama Levy. Të gjithë e kanë parë. E keni parë të tërhequr zvarrë nga flokët e saj të gjatë ngjyrë kafe për në pjesën e pasme të një “Jeep” nën kërcënimin e armës, diku atje në Gaza, me xhupin gri të mbuluar me gjak. Ndoshta e keni vënë re që kaviljet e saj janë të prera, se ajo është zbathur dhe çalon. Ajo është plagosur rëndë. Ajo është e frikësuar. Dhe unë, nëna e saj, jam i pafuqishme në këto momente tmerri.”

Zonja Levy Shahar tha se terroristët e Hamasit, të cilët përdhunuan dhe sulmuan seksualisht disa gra dhe fëmijë, po e mbajnë peng vajzën e saj, shkruan The Times of Israel.

“Janë shtatëmbëdhjetë vajza të reja ende në robëri. Ato variojnë nga mosha 18 deri në 26 vjeçe. E mendoj se çfarë fati mund t’i nënshtrohen ato dhe Naama ime në çdo moment të ditës. Çdo minutë është një përjetësi në ferr”, shkruan ajo.

“Të hënën, zëdhënësi i Departamentit të Shtetit, Mattheë Miller, tha se një nga arsyet që Hamasi nuk dëshiron të lirojë pengjet e reja është se ata nuk duan që këto gra të jenë në gjendje të flasin për atë që u ka ndodhur gjatë kohës së tyre në paraburgim. Të gjithë e dinë saktësisht se çfarë do të thotë ai”, shkroi Levy Shahar.

“Çfarë do të bënit nëse vajza juaj do të mbahej peng nga përdhunues dhe vrasës të dhunshëm për dy muaj? Ndoshta pyetja më e mirë është: Çfarë nuk do të bënit?”, u shpreh ajo.

Levy u kap rob nga terroristët e Hamasit më 7 tetor nga baza ushtarake Nahal Oz.

Ajo sapo kishte përfunduar kursin e saj të mërkurën e kaluar për t’u bërë ushtare vëzhguese në Nahal Oz. Ajo mbërriti në bazën ushtarake të enjten dhe u mor peng të shtunën në mëngjes./ar.sh/SYRI.NET

Mamaja e 19-vjeçares Naama Levy

Naama Levy

Sigurisht qe jo tani
Por ne vitet ne vijim
Do t’mund te lexosh shenjat
E ajo qe sot te duket fatkeqesi
Do te shendrohet ne gjene e duhur
E ndoshta miresi.

Sigurisht qe jo tani
Dhimbja eshte e madhe
Do te rritesh,koha do te rrjedhe
Ajo ka aftesine te saktesoje
rrahjet e zemres
Kjo erresire s’eshte vec nje vale qe te con drejt shpreses.

Por, sigurisht qe jo tani
Ende nuk mundesh te rrokesh gjithe trazimin e veshtire
Kur bie shi e toka eshte qull e lagur
Ndonese ererat qe fryjne do te sherojne shpirtin e perflakur.

Sigurisht qe jo tani
eshte kaq e veshtire te shikosh
Kur xhami i perparme eshte njollosur me lot
Ajo qe sot te duket si fundi i gjithesise
Neser nje shkalle do te jete
Per tu ngjitur drejt lartesise

Oh, keto netë kaq te dhembura,te thyera
S’do te jene veç disa pika te nje vargu prekes
Ne nje nga kapitujt e shumte te jetes
Do te ndodhe, me siguri
Ndoshta neser, por jo tani