VOAL- Pyetja është e thjeshtë: si do t’i kultivojnë dhe riciklojnë fermerët hënorë ose marsianë burimet për të mbijetuar në habitatin e tyre të ri? SHARF, Qendra e Kërkimit Analog të Habitatit Hapësinor në Dübendorf, po punon për përgjigjen. Profesori Marcel Egli po udhëheq kërkimin. “Me SHARF,” i tha ai RSI-së, “ne simulojmë ato që besojmë se do të jenë kushtet në serrat në Hënë dhe Mars për të studiuar se si zhvillohen bimët, testojmë mikroorganizmat dhe analizojmë strukturat biologjike. Ne kemi një cilindër të madh nën presion për të rikrijuar, për shembull, kushtet atmosferike, të cilat mungojnë në Hënë dhe janë reduktuar ndjeshëm në Mars. Në mënyrë të ngjashme, ne kemi riprodhuar sipërfaqen, të përbërë nga regolit – një pluhur i imët që buron nga ndikimet e asteroideve dhe i cili – ndryshe nga Toka – nuk përmban material organik.”

Ai deklaron se SHARF është i vetëdijshëm se nuk është e mundur të rikrijohet 100% situata në Hënë ose Mars. “Për ne, ka të bëjë me të kuptuarit e asaj që mund të shfrytëzojmë dhe në cilat kushte mbin një patate, për shembull. Çfarë nevojitet që një domate të piqet. Në Mars, për shembull, drita është shumë më e zbehtë se në Tokë. Por a do të jetë ende e mjaftueshme, apo do të na duhen llamba shtesë? Dhe nëse po, sa? Dhe pastaj është çështja e gravitetit. Këto janë të gjitha elemente që duam të studiojmë në mënyrë që të kuptojmë se si duhet të jenë të korrat në Mars për të qenë në gjendje të prodhojnë ushqim të mjaftueshëm për të mbështetur një grup astronautësh.” Dihet mirë që bujqësia është e mundur në hapësirë; testet janë kryer tashmë në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor. Me përjashtim të gravitetit, i cili nuk ndikoi ndjeshëm në rritjen e bimëve, kushtet e aplikuara ishin të njëjta si në Tokë.

SHARF është në thelb hapi tjetër, prandaj u certifikua zyrtarisht nga ESA, Agjencia Evropiane e Hapësirës. Megjithatë, është ende herët; bizelet janë mbirë me sukses në kushte mikrograviteti në sipërfaqen hënore, dhe testet me fara edelweiss deri më tani kanë dhënë vetëm një filament të vogël të gjelbër. Nuk ka mungesë pune për t’u bërë. “Ka misione të NASA-s që synojnë të kthejnë njerëzit në Hënë, le të themi brenda 3-5 viteve”, thotë Profesor Egli për SEIDISERA. “Pastaj fokusi është në ndërtimin e një baze, le të themi edhe 10 vjet për ta përfunduar atë dhe për të vendosur një prani të përhershme në satelitin tonë. Çështja e financimit mbetet e hapur, por është e mundur që gjithçka të jetë gati – realisht – brenda rreth njëzet viteve. Në atë pikë – disa çështje teknike mbeten të hapura, por janë të zgjidhshme – serra të plota, përfshirë tokën, mund të sillen në Hënë.

Natyrisht, qëllimi ynë është të zbulojmë se çfarë mund të shfrytëzohet nga ajo që është tashmë atje, sepse po flasim për kostot e konsiderueshme të transportimit të materialit në hapësirë.” Lidhja më e dobët në të gjithë këtë është ndoshta njerëzimi, thotë Marcel Egli. “Ka aspekte që lidhen me trupin që ende duhen sqaruar. Efektet e gravitetit të reduktuar, për shembull. Ne e dimë që kjo mund të shkaktojë probleme serioze shëndetësore. Përpara se të kemi një bazë të pavarur, për shembull, në Hënë, ka ende disa probleme që duhen zgjidhur.” Kjo është arsyeja pse, përfundon Marcel Egli, do të duhen ende disa dekada para se brezi i parë i njerëzve të lindë jashtë planetit Tokë. RSI