VOAL

VOAL

NZZ: Perëndimi po e fut Ballkanin në duart e Rusisë dhe Turqisë

October 31, 2019

Komentet

Veronica Fusaro do të përfaqësojë Zvicrën në Eurovision

Muzikantja e lindur në Thun do të marrë pjesë në edicionin e 70-të të konkursit të këngëve, që do të zhvillohet në Vjenë në maj. Kënga ende nuk është shpallur.

VOAL- Veronica Fusaro do të përfaqësojë Zvicrën në Festivalin e Këngës Eurovision 2026, i cili do të mbahet në Vjenë nga 12 deri më 16 maj. RSI njoftoi lajmin në një njoftim për shtyp.

Një 28-vjeçare me origjinë nga Thun, Fusaro është një nga zërat më interesantë në popin zviceran. Ajo ka performuar mbi 500 koncerte dhe ka marrë pjesë në festivale të mëdha në Zvicër dhe jashtë saj. Pjesëmarrja në Eurovision përfaqëson “një shenjë të madhe besimi” për të. “Dua ta përdor këtë skenë për të prezantuar muzikën time në mënyrë autentike”, deklaroi ajo.

Procesi i përzgjedhjes u zhvillua në disa faza dhe përfshinte një juri ndërkombëtare të përbërë nga publiku dhe ekspertë.

Kënga që ajo do të paraqesë në Eurovision do të shpallet më 11 mars. Gjysmëfinalet dhe finalja e konkursit do të transmetohen drejtpërdrejt në RSI La1.

Kurti udhëton drejt Zvicrës, merr pjesë në Forumin Ekonomik në Davos

Kryeministri në detyrë i Republikës së Kosovës, Albin Kurti ka udhëtuar për në Davos të Zvicrës.

Kurti do të marrë pjesë në Forumin Ekonomik Botëror ku të pranishëm do të jenë mes liderëve të shumtë. Lajmi është njoftuar nga zyra e Kryeministrit.

Në kuadër të WEF, Kosova do ta ketë për të dytin vit hapësirën e dedikuar përfaqësuese, të quajtur “Shtëpia e Kosovës”.

Kurti gjithashtu nënvizohet se do të marrë pjesë në ngjarjet dhe panelet e diskutimit që organizohen në Shtëpinë e Kosovës, krahas edhe takimeve zyrtare bilaterale me udhëheqës të lartë dhe investitorë në margjina të Forumit Ekonomik Botëror.

Samiti, i cili mbahet në qytetin zviceran të Davosit dhe që zgjat deri më 23 janar dhe pritet të tërheqë gati 3.000 pjesëmarrës nga 130 vende.

Aty pritet të marrin pjesë afërsisht 400 zyrtarë të nivelit të lartë dhe udhëheqës politikë, përfshirë 65 krerë shtetesh dhe qeverish, 55 ministra ekonomie dhe financash, 33 ministra të jashtëm, 34 ministra tregtie dhe industrie dhe 11 guvernatorë të bankave qendrore. bw

Forumi i Davosit, presidenti amerikan Donald Trump merr pjesë me një delegacion të madh, pjesë e tij edhe manjatët e “Nvidia” e “Microsoft”

Me një delegacion të paparë amerikan dhe një sfond konfliktesh gjeo-ekonomike, Presidenti i SHBA-së Donald Trump do të mbërrijë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos.


Trump dominon axhendën e një forumi që zhvillohet nga 19 deri më 23 janar, mes trazirave gjeopolitike.

Në të njëjtën kohë, udhëheqësit evropianë dhe institucionet shumëpalëshe po përpiqen të shpëtojnë atë që ka mbetur nga rendi botëror i pasluftës, thekson The Guardian.

Presidenti amerikan shoqërohet nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio, Sekretari i Thesarit Scott Bessant, Sekretari i Tregtisë Howard Latnick dhe i dërguari i posaçëm Steve Witkoff, si dhe shumë biznesmenë, përfshirë presidentët e gjigantëve të teknologjisë Nvidia dhe Microsoft, një kompozim që sugjeron një qëllim për të demonstruar pushtet dhe për të formësuar axhendën ekonomike globale përmes Davosit.

Një vit më parë dhe disa ditë pas inaugurimit të tij, Trump kishte mbajtur një fjalim agresiv, duke njoftuar tarifa të gjera, duke i bërë presion NATO-s për të rritur shpenzimet ushtarake dhe duke i bërë thirrje Rezervës Federale (Fed) të ulë menjëherë normat e interesit, duke paralajmëruar një vit konfliktesh tregtare dhe vendimesh të njëanshme.

Një vit më vonë, “fryma e dialogut” duket më e pakapshme se kurrë. Lufta në Ukrainë vazhdon, me Volodymyr Zelensky të pranishëm në Davos për të forcuar mbështetjen ndërkombëtare, ndërsa Evropa e gjeti veten përballë një krize të re kur Trump kërcënoi me tarifa ndëshkuese për vendet që nuk e mbështesin planin e tij për Groenlandën, duke çuar në bisedime emergjente brenda BE-së.

Raporti i Rreziqeve Globale i Forumit, bazuar në më shumë se 1,300 përgjigje, e rendit “konfrontimin gjeoekonomik” si kërcënimin më të madh gjatë dy viteve të ardhshme , me rrezikun e luftës midis shteteve që vjen më pas. Në të njëjtën kohë, shpenzimet ushtarake globale u rritën në 2.7 trilionë dollarë, rritja më e madhe që nga Lufta e Ftohtë.

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së , António Guterres, paralajmëron se “kur udhëheqësit injorojnë rregullat ndërkombëtare dhe zgjedhin vetëm atë që u përshtatet atyre, ata jo vetëm që minojnë rendin global, por edhe vendosin një precedent të rrezikshëm”.

Por në Davos ka një kundërsulm. Bankierët qendrorë, zakonisht të përmbajtur në diskutimet politike, lëshuan një letër të përbashkët për të mbrojtur pavarësinë e Rezervës Federale pas sulmeve të përsëritura të administratës amerikane ndaj Kryetarit të Rezervës Federale, Jerome Powell.

Udhëheqësit evropianë si presidenti francez dhe kreu i Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, po vijnë në Zvicër me një mesazh të qartë: mbroni tregtinë e lirë, forconi bashkëpunimin transatlantik dhe qëndroni të vendosur në Ukrainë.

Ndërsa sjellja e SHBA-së dominon diskutimet, forca të tjera vazhdojnë të mobilizohen. OKB-ja po përgatitet të nisë një panel shkencor të pavarur për të monitoruar inteligjencën artificiale, një iniciativë që synon të ofrojë një kundërpikë ndaj modeleve të biznesit të zhvilluara nga gjigantët amerikanë, të dukshme në çdo cep të bregdetit të Davosit.

Forumi mbetet një magnet për elitën globale, pavarësisht kritikave për joefikasitetin dhe ndikimin e tij mjedisor. Më shumë se 60 krerë shtetesh dhe qeverish, 55 ministra të ekonomisë dhe financave dhe më shumë se 800 CEO po marrin pjesë këtë vit, një shenjë se interesi për rrjetëzimin strategjik mbetet i paprekur.

Megjithatë, analiza e Greenpeace tregon se numri i fluturimeve me avionë privatë për në Davos është më shumë se trefishuar krahasuar me vitin 2023 , duke kundërshtuar retorikën e qëndrueshmërisë.

Edicioni i vitit 2026 shënon gjithashtu një të re: mungesën e themeluesit të Forumit Ekonomik Botëror, Klaus Schwab . Pas akuzave për shpenzime të paautorizuara, të cilat u hodhën poshtë më vonë nga një hetim i brendshëm, Schwab dha dorëheqjen nga udhëheqja e forumit, megjithëse po publikon një vëllim të ri, “Rivendosja e së Vërtetës dhe Besimit”, pikërisht në kohë për takimin.

Nuk ka mungesë kritikash ndaj Forumit Ekonomik Botëror. Disa ish-“udhëheqës të rinj botërorë” pretendojnë se forumi nuk ka më rëndësinë që kishte dikur. Të tjerë, si Jamie Drummond, shpresojnë ta përdorin Davosin për të ndikuar te politikëbërësit, edhe nëse “nuk është më në kulmin e tij”.

Pavarësisht rënies së perceptuar, Davosi mbetet një fazë ku përplasen vizionet e rendit botëror. Dhe këtë vit, ndërsa Trump vjen “me një shpërthim”, pjesa tjetër e botës po përpiqet të tregojë se multilateralizmi nuk ka vdekur ende. gsh

Donald Trumpi në Davos javën e ardhshme

 

VOAL- Donald Trumpi do të marrë pjesë në Forumin Ekonomik Botëror (WEF) javën e ardhshme (19-23 janar) në Davos. Pjesëmarrja e presidentit amerikan u konfirmua të martën nga organizatorët e eventit. Thashethemet kishin qarkulluar për javë të tëra. Axhenda e Trumpit nuk dihet ende; sipas disa raporteve të medias, ai pritet të mbërrijë të mërkurën, më 21.

“Jemi të kënaqur që e mirëpresim përsëri Presidentin Trump,” tha ai gjatë një konference për shtyp. Ai do të shoqërohet nga “delegacioni më i madh” i parë ndonjëherë në Davos, tha Presidenti i WEF Borge Brende. Sekretari i Shtetit Marco Rubio pritet gjithashtu të bëjë udhëtimin. Situata në Venezuelë me siguri do të diskutohet me krerët e shteteve të Amerikës Latine, të cilët gjithashtu do të udhëtojnë për në Graubünden.

Vitin e kaluar, ai foli nëpërmjet videokonferencës.

 

Banori i Shtëpisë së Bardhë, i cili kishte marrë pjesë tashmë në WEF gjatë presidencës së tij të parë në 2018 dhe 2020, vitin e kaluar foli vetëm nëpërmjet videokonferencës.

Brende konfirmoi gjithashtu praninë e Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky. Fokusi do të jetë në Ukrainë, ndërsa viti i katërt i luftës po i afrohet fundit.

Në total, 3,000 pjesëmarrës nga 130 vende priten në Graubünden, përfshirë 64 krerë shtetesh dhe gjashtë udhëheqës të G7, si dhe qindra përfaqësues biznesi. Në një kohë që, sipas Brende, është më komplekse gjeopolitikisht që nga viti 1945, WEF shpreson të nxisë një frymë dialogu. Përveç Ukrainës dhe Venezuelës, do të diskutohet edhe Irani dhe Gaza, dhe pjesëmarrja afrikane do të jetë veçanërisht e fortë këtë vit. Programi është strukturuar në pesë fusha të ndërlidhura, duke përfshirë sigurinë, diplomacinë dhe ndihmën humanitare.

Një mijë fluturime të tjera në Zyrih

Gjatë Forumit Botëror të Tregtisë, i planifikuar për 19-23 janar, priten afërsisht një mijë lëvizje shtesë avionësh në aeroportin Zyrih-Kloten, si në vitet e kaluara. Operatori i aeroportit, Flughafen Zürich, paralajmëron se ngritjet dhe uljet individuale janë të mundshme pas orës 23:30, gjatë ndalimit të fluturimeve të natës. Ky ndalim, i cili zgjat deri në orën 6 të mëngjesit, fillon në orën 23:00. Vetëm ngritjet dhe uljet e vonuara janë të mundshme gjatë gjysmës së orës pasuese.

Një mijë lëvizjet janë vetëm një vlerësim. Shumë pjesëmarrës në konferencë në qytetin turistik Graubünden i planifikojnë planet e tyre të udhëtimit në minutën e fundit, thekson Flughafen Zürich në një njoftim për shtyp.

Edhe Zvicra bën thirrje për t’i dhënë fund dhunës në Iran

Në Teheran, ku Berna përfaqëson gjithashtu interesat e SHBA-së, mbështetësit e Republikës Islamike dolën në rrugë edhe të hënën.

 

VOAL- Pas dy javësh protestash antiqeveritare, kryesisht të lidhura me një situatë të vështirë ekonomike dhe të shtypura ashpër nga autoritetet – sipas OJQ-së Iran Human Rights, numri i të vdekurve vlerësohet në 648 – mijëra mbështetës të Republikës Islamike dolën gjithashtu në rrugë në Teheran të hënën. Sipas mediave lokale, presidenti i moderuar i vendit, Masoud Pezeshkian, ishte gjithashtu i pranishëm midis turmës.

Në frontin diplomatik, Zvicra, e cila gjithashtu përfaqëson interesat e SHBA-së në Iran, ka mbajtur gjithashtu një qëndrim. Berna po u bën thirrje autoriteteve iraniane të ndalojnë dhunën kundër protestuesve. Departamenti Federal i Punëve të Jashtme (EDA) bën thirrje që të garantohen të drejtat e njeriut dhe liritë themelore të të gjithë demonstruesve. Sipas EDA-s mandati i Zvicrës për fuqi mbrojtëse nuk e pengon atë të shprehë mendimin e saj për këtë çështje.

Këshilli i Evropës, nëpërmjet Sekretarit të Përgjithshëm, shtetasit zviceran Alain Berset, gjithashtu dënoi goditjen. Berset thirri një takim me ambasadorët e shteteve anëtare të Këshillit të Evropës që kufizohen me Iranin – Turqinë, Armeninë dhe Azerbajxhanin – për të diskutuar masat e mëtejshme. Ndërkohë, BE-ja ka ndaluar të gjithë diplomatët iranianë të hyjnë në Parlamentin Evropian.

Ndërkohë, Irani ka thënë se ka hapur një kanal komunikimi me të dërguarin e Donald Trump, Steve Witkoff, nëpërmjet Ministrit të Jashtëm Abbas Araghchi. Shtëpia e Bardhë tha gjatë natës se Teherani ishte i gatshëm të negocionte, ndërsa kërcënoi gjithashtu me veprime ushtarake.ATS/RSI

Bencic Kthehet në dhjetë të parat e renditjes WTA

Pesë fitore në United Cup e kanë çuar lojtaren e lindur në St. Gallen në Dhjetë të Parat

VOAL- Viti 2026 pati një fillim të shkëlqyer për Belinda Bencic. Lojtarja e lindur në St. Gallen fitoi të pesë ndeshjet e saj në United Cup, duke mposhtur lojtaret e dhjetë të parave Jasmine Paolini dhe Iga Swiatek, ndër të tjera, duke fituar çmimin MVP të turneut dhe, më e rëndësishmja, duke u ngjitur në vendin e 10-të në renditjen WTA. Pasi u bë nënë në prill të vitit 2024, zviceranja 28-vjeçare filloi vitin 2025 në vendin e 421-të: “Jam shumë e lumtur që u ktheva në dhjetë të parat; ishte një qëllim i madh.” Pas triumfit të saj në Brisbane, Aryna Sabalenka mbetet fort në krye përpara Swiatek, ndërsa Coco Gauff ka kaluar Amanda Anisimova në vendin e tretë.

Stan Wawrinka, i cili fitoi ndeshjen e tij të parë në United Cup përpara se të humbiste katër të tjerat, gjithashtu fitoi terren. Lojtari me origjinë nga Vaud, i cili do të marrë pjesë në Australian Open falë një wild card, u ngjit nga vendi i 156-të në të 139-tin, duke mbetur lojtari më i mirë zviceran në renditjen e ATP-së. RSI

Crans-Montana, 80 persona ende të shtruar në spital

Këshilltari i Shtetit të Valais, Mathias Reynard, i tha RTS-së: “Situata është e ndërlikuar dhe e vështirë.” Po zhvillohet një linjë telefonike ndihme dhe ndihmë financiare për familjet; “drejtësia do të vendosë” se kush është përgjegjës, por do të nevojiten masa politike.

VOAL- Tetëdhjetë persona të plagosur janë ende të shtruar në spital në Zvicër dhe jashtë vendit pas tragjedisë në Crans-Montana (VS), siç raportoi Këshilltari i Shtetit të Valais, Mathias Reynard, për RTS-në të dielën. Dhjetë janë në Valais.

Për mjekët, situata është “e ndërlikuar dhe e vështirë”, vazhdoi ministri i Valais, duke shfrytëzuar rastin për të lavdëruar angazhimin e stafit mjekësor. Brenda pak javësh, disa nga të plagosurit do të largohen nga qendrat e djegies për në spitalet në Valais, ndër të tjera. “Ne gjithashtu duhet të kujdesemi për stafin mjekësor.” Një linjë telefonike do të hapet për familjet dhe ata që janë prekur nga tragjedia, si dhe do të ofrohet ndihmë financiare, njoftoi ai.

Duke u kthyer te çështja e përgjegjësisë për zjarrin, Reynard vuri në dukje se është detyrë e sistemit të drejtësisë të përcaktojë përgjegjësinë. “Por do të duhet të merren masa edhe në të gjitha nivelet politike”, përfundoi ai. Kantoni i Valais dhe sistemi i drejtësisë i Valais janë nën vëzhgim nga mediat zvicerane dhe ndërkombëtare, me disa zëra që shprehin polemika. Ministri i Valais kritikoi qëndrimin e disa prej tyre, duke i quajtur ato “arrogancë nga ana e disa mediave zvicerano-gjermane”.

Është ndarë nga jeta autori i njohur zviceran Erich von Däniken

Një publicist dhe sipërmarrës, ai bëri emër në të gjithë botën si një ekspert kontrovers mbi teologjitë, dhe librat e tij shitën miliona kopje.

VOAL- Autori dhe publicisti zvicerano-gjerman Erich von Däniken vdiq të shtunën në moshën 90 vjeç. Ai bëri emër në të gjithë botën si një ekspert kontrovers mbi teologjitë, dhe librat e tij shitën miliona kopje.

Vdekja e tij u konfirmua për Keystone-SDA të dielën nga vajza e tij. Cornelia von Däniken i tha agjencisë së lajmeve Keystone-SDA se babai i saj vdiq nga shkaqe të lidhura me moshën në spitalin e Interlaken.

Erich von Däniken shkroi 49 libra, të cilët shitën 75 milionë kopje dhe u përkthyen në mbi 30 gjuhë, sipas agjentit të tij. Ai ishte një fenomen global, por luftoi për t’u afirmuar në vendin e tij.

Që nga vitet 1960, ai e kishte profilizuar veten si një “eksplorues i perëndive”, duke kërkuar të shpjegonte mitet dhe misteret. Majat, Inkasit, jashtëtokësorët: Erich von Däniken dha shpjegime për të pashpjegueshmen dhe për atë për të cilën shkenca nuk ka përgjigje. Nga një studiues amator, von Däniken u bë sipërmarrës dhe më vonë themeloi një fondacion. ATS/RSI

Pronarët e Constellation kishin probleme të mëparshme me drejtësinë

 

VOAL- Menaxherët e barit “Le Constellation” në Crans-Montana kishin qenë tashmë subjekt i dy hetimeve në Valais para zjarrit që vrau 40 persona dhe plagosi 116 të tjerë në natën e Vitit të Ri, sipas Le Matin Dimanche dhe SonntagsZeitung. E para përfshinte dyshime për përdorim mashtrues të një kredie COVID prej 75,500 frangash për të blerë një Maserati. Megjithatë, hetimi përfundoi me një urdhër shkarkimi, pasi çifti tregoi se makina nuk ishte pronë e tyre, por ishte e listuar në llogaritë e Constellation.

Hetimi i dytë u krye nga Inspektorati i Punës. “Shërbimi kishte marrë ankesa nga punonjësit francezë: mosrespektim i orarit të punës, punë nate e papaguar dhe mosrespektim i periudhave të pushimit”, shpjegon një person i njohur me çështjen. Në fillim të vitit 2022, disa inspektorë u dërguan në vendngjarje, por gazeta nuk është në dijeni të ndjekjes që autoritetet e Valais kanë dhënë për këto ankesa.

SonntagsZeitung sot i rikthehet gjithashtu temës së qirinjve me shkëlqim, të dyshuarit kryesorë në zjarrin në barin Le Constellation. Sipas gazetës së së dielës, këto piroteknikë janë një biznes i mirë për shumë pronarë baresh dhe klubesh nate. Ato shërbejnë për të shfaqur dhe promovuar shitjen e shisheve të plota, gjë që përbën një burim të konsiderueshëm të ardhurash. Një shishe Moët & Chandon, e disponueshme për më pak se 50 franga me pakicë, kushton më shumë se 170 franga në një bar, ndërsa një Dom Pérignon mund të arrijë deri në 460 franga.

Përdorimi i qirinjve inkandeshent lejohet brenda, por duhet të respektojë distancën minimale të rekomanduar. Pas tragjedisë, Kantoni i Vaud ka vendosur të ndalojë përdorimin e pajisjeve piroteknike në bare, klube nate dhe restorante. Një vendim i ngjashëm u mor ditët e fundit nga bashkia e Livignos, në Valtellina, e cila po përgatitet të presë disa nga garat e stilit të lirë në Lojërat Olimpike Dimërore të planifikuara për në shkurt. ATS/RSI

Zjarri tragjik në Crans-Montana vrau 40 vetë, arrestohet pronari i lokalit luksoz, gruaja e tij e përlotur: U kërkoj falje familjeve të viktimave, ngjarja ndodhi…

Zjarri apokaliptik që shkaktoi të paktën 40 të vdekur dhe mbi 100 të plagosur në nisje të vitit 2026 në resortin e skive në Crans Montana të Zvicrës, tani ka një autor të dyshuar si përgjegjës pas hekurave.

 

Autoritetet njoftuan arrestimin e pronarit të barit luksoz në Crans-Montana, Jacques Moretti, pasi u konsiderua se rrezikonte të largohej jashtë vendit.

Ndalimi u kërkua nga prokurori i qytetit të Sionit, pas një seance të gjerë dëgjimore të premten në mëngjes. Ky vendim pritet të konfirmohet nga gjykata kompetente e Valais.

Në ditët pas zjarrit vdekjeprurës në barin Le Constellation ditën e Vitit të Ri, zyra e prokurorit të Valais fillimisht kishte përjashtuar mundësinë e një arrestimi, duke përmendur faktin se nuk kishte rrezik arratisjeje për Jacques Moretti dhe gruan e tij.

Megjithatë, zhvillimi i ri tregon se situata ka ndryshuar dhe ndalimi u konsiderua i nevojshëm.  Ndërsa po largohej nga zyra e prokurorit, gruaja e Morettit, Jessica, foli me gazetarët e përlotur, duke u kërkuar falje familjeve të viktimave. “Mendimet e mia janë me viktimat dhe njerëzit që po përpiqen të shërohen. Është një tragjedi e paimagjinueshme. Nuk mund ta imagjinonim kurrë këtë. Ndodhi në dyqanin tonë dhe dua të kërkoj falje”, tha ajo (video më poshtë).

Më herët sot, Jacques dhe Jessica Moretti, të cilët u arrestuan nga prokurorët zviceranë pa iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve, po hetohen nën dyshimin për krime, përfshirë vrasjen e paqëllimshme, ndërsa familjet e viktimave kanë ngritur padi te prokurorët zviceranë për zjarrin në  barin Le Constellation.

crans_montana__1_

Çifti ka shprehur keqardhjen e tyre për zjarrin dhe tha se do të bashkëpunojnë plotësisht me hetimin. Të paktën 40 persona vdiqën në zjarr dhe 116 u plagosën, shumë prej tyre rëndë.

“Jemi të shkatërruar, mendimet tona janë vazhdimisht me viktimat, të dashurit e tyre që i humbën ata kaq dhunshëm dhe kaq para kohe dhe me të gjithë ata që luftojnë për jetën e tyre”,  thanë ata në një deklaratë më 6 janar.

crans_montana_maketa

Shkaku i zjarrit ishte aksidental, pas një pakujdesie gjatë festimeve me fishekzjarrë brenda ambienteve nga të pranishmit, kryesisht turistë të kombësive të ndryshme dhe zviceranë, ku shkëndija ra në kontakt me shishet e shampanjës që shpërthyen dhe më tej lënda e djegshme shkatërroi gjithçka dhe shkaktoi katastrofën tragjike.

crans montana

Një tjetër faktor ishin ambientet e izoluara, mosfunksionimi i daljes së emergjencës dhe përbërja e rrethimit të lokalit me xham të ndezshëm. Panorama

Crans-Montana, Ditë zie në Zvicër

Parmelin: “Zvicra e Bashkuar në Zi dhe në Zemër”

VOAL- Me rastin e ditës kombëtare të zisë, Guy Parmelin siguroi popullsinë zvicerane në një letër të hapur se pasojat e tragjedisë në fillim të vitit në Crans-Montana do të nxirren.

Në këtë ditë, Zvicra është e bashkuar në zi dhe në zemër, deklaroi Presidenti i Konfederatës. “Ne u detyrohemi personave të prekur, familjeve të tyre dhe të afërmve respekt, kujtim dhe një angazhim për të bërë gjithçka që është e mundur për të siguruar që një katastrofë e tillë të mos ndodhë më kurrë”, thuhet në letër, e cila u botua sot në periodikun “Schweizer Illustrierte”.

Sistemi i drejtësisë aktualisht po heton shkallën në të cilën u shkelën rregulloret e sigurisë dhe do të merren pasojat e duhura: “Ne ua detyrohemi këtë viktimave dhe të dashurve të tyre”, theksoi Këshilltari Federal, duke shprehur ngushëllimet e tij. Parmelin gjithashtu shprehu mendimet e tij për të gjithë ata “që patën fatin të mbijetonin zjarrin katastrofik, por që tani janë vetëm në fillim të një udhëtimi të gjatë rimëkëmbjeje”.

Zyra e prokurorit të Romës, pas nismave të ngjashme gjyqësore në Francë dhe Belgjikë, ka hapur gjithashtu një hetim për zjarrin në Crans-Montana.

Gjashtë italianë humbën jetën në tragjedinë e Vitit të Ri, ndërsa 14 nga 114 të plagosurit janë shtetas italianë. Hetimi u iniciua nga prokurorët publikë të Romës, të cilët zakonisht kanë juridiksion mbi incidentet që përfshijnë shtetas italianë jashtë vendit.

Të hënën e ardhshme, ambasadori italian në Bernë, Gian Lorenzo Cornado, do të takohet me Béatrice Pilloud, Prokurore e Përgjithshme e Kantonit të Valais, për të përditësuar mbi hetimet në vazhdim.

 

Me rastin e zisë kombëtare në kujtim të viktimave të zjarrit në Crans-Montana, një program special lajmesh do të transmetohet në RSI LA1 nga ora 12:55 e drekës të premten, më 9 janar. Rete Uno do të transmetojë gjithashtu një transmetim të drejtpërdrejtë special nga ora 13:30. Në orën 13:45, do të fillojë transmetimi i drejtpërdrejtë i ceremonisë përkujtimore nga Martigny.

Zi kombëtare: minutë heshtje dhe ceremoni përkujtimore

Sot, e premte, është dita kombëtare e zisë në Zvicër për viktimat e zjarrit në Crans-Montana. Një minutë heshtje do të mbahet në të gjithë vendin në orën 14:00, me kambanat e kishave që do të bien për pesë minuta. Flamujt në ndërtesat e Parlamentit dhe ato federale do të ulen në gjysmë shtizë.

Një ceremoni përkujtimore do të mbahet në Martigny, ku do të marrin pjesë Presidenti i Konfederatës Guy Parmelin, Këshilltarët Federalë Beat Jans dhe Ignazio Cassis, dhe të gjithë anëtarët e Qeverisë Kantonale të Valais.

Pritet të marrin pjesë edhe përfaqësues nga vendet e tjera të origjinës së viktimave dhe të plagosurve, si dhe nga vendet që kanë ofruar ndihmën e tyre. Midis të pranishmëve do të jetë Presidenti italian Sergio Mattarella dhe Presidenti francez Emmanuel Macron. RSI

Çfarë dihet deri tani për zjarrin në Zvicër që la 40 të vdekur

Lule dhe qirinj pranë barit “Le Constellation”, pas një zjarri dhe shpërthimi gjatë një feste të Vitit të Ri, ku disa persona humbën jetën dhe të tjerë u plagosën në resortin luksoz të skijimit të Crans-Montana-s, në jugperëndim të Zvicrës, 1 janar 2026.

 

Reuters

Autoritetet zvicerane thanë të martën se bari që u përfshi nga flakët në një resort luksoz skijimi, duke vrarë 40 persona gjatë Vitit të Ri, nuk kishte kryer inspektimin e detyrueshëm vjetor që nga viti 2019. Kjo ka thelluar shqetësimet për masat e sigurisë që ishin në fuqi.

Zyra e kryetarit të bashkisë së Crans-Montana-s bëri të ditur se lokali nuk kishte alarm zjarri, pasi një i tillë nuk kërkohej për ambiente të asaj madhësie. Megjithatë, mbeten ende shumë pikëpyetje rreth zjarrit që shkaktoi vdekje dhe plagosje të njerëzve nga e gjithë bota.

Më poshtë mund t’i lexoni pikat kryesore të hetimit për këtë rast.

Kush ishin viktimat?

Njëzet e një nga viktimat ishin nga Zvicra, shtatë nga Franca, gjashtë nga Italia, ndërsa kishte edhe një shtetas me nënshtetësi të dyfishtë zvicerano-franceze dhe një shtetas me nënshtetësi francezo-britaniko-izraelite. Katër viktimat e tjera ishin nga Rumania, Turqia, Belgjika dhe Portugalia.

Mes të vdekurve ishin 26 adoleshentë. Gjashtë prej tyre ishin të moshës 15-vjeçare, ndërsa dy ishin vetëm 14 vjeç.

Në mesin e 116 të plagosurve kishte shtetas nga mbi një duzinë vendesh. Shumica ishin zviceranë. Njëzet e një ishin nga Franca dhe 10 nga Italia. Përveç katër personave me nënshtetësi të dyfishtë (francezo-finlandeze, zvicerano-belge, francezo-italiane dhe italo-filipinase), të tjerët ishin shtetas të Belgjikës, Portugalisë, Republikës Çeke, Australisë, Luksemburgut, Republikës së Kongos, Serbisë, Polonisë dhe Bosnjës.

Si nisi zjarri?

Prokurorët besojnë se qirinj vezullues ndezën tavanin e bodrumit të lokalit “Le Constellation”, pasi dëshmitarët raportuan se kishin parë një punonjës mbi shpatullat e një kolegu, duke mbajtur shishe me të ashtuquajtur “qirinj shatërvan”.

Pse mori flakë tavani?

Tavani i bodrumit ishte i veshur me material shkumor për izolim akustik, i cili ishte konsideruar i pranueshëm gjatë kontrollit të fundit të sigurisë në vitin 2019. Ligji zviceran nuk i detyron autoritetet të verifikojnë këto materiale, por kryetari i bashkisë së Crans-Montana-s, Nicolas Feraud, tha se gjykatat duhet të përcaktojnë nëse kjo duhej bërë gjithsesi.

 

Sa dalje ishin në dispozicion?

Feraud tha se lokali kishte një dalje në katin e sipërm dhe një në katin e poshtëm, me kapacitet të parashikuar deri në 100 persona për secilin kat.

Ai nuk mundi të konfirmonte nëse dalja e poshtme ishte funksionale. Kjo do të përcaktohet nga hetimi.

Pse disa viktima ishin të mitur?

Banorët e Crans-Montana-s thanë se bari ishte i frekuentuar nga adoleshentë të moshës shkollore që sapo kishin filluar të dilnin natën. Në Zvicër, birra dhe vera lejohen të konsumohen që nga mosha 16-vjeçare.

Mosha mesatare e viktimave ishte 19-vjeçare.

Çfarë ka ndodhur me pronarët e barit?

Prokurorët zviceranë kanë vënë dy pronarët francezë të barit nën hetim penal, të dyshuar për tri vepra: vrasje nga pakujdesia, dëmtime trupore nga pakujdesia dhe zjarrvënie nga pakujdesia. Ata ende nuk janë akuzuar zyrtarisht dhe nuk ndodhen në paraburgim.

Çfarë dënimesh mund të përballen?

Nëse shpallen fajtorë për të tri veprat, ata mund të përballen me një dënim maksimal prej katër vjet e gjysmë burgim, sipas avokatit zviceran Nicolas Rivard.

Nëse vërtetohet se kanë qenë në dijeni të rrezikut të zjarrit pa marrë masa parandaluese, ata mund të përballen me akuza më të rënda, që parashikojnë dënime prej të paktën pesë vjetësh, tha ai.

Çfarë rrugësh ligjore kanë familjet?

Në Zvicër nuk ekzistojnë padi kolektive. Familjet e viktimave mund të kërkojnë dëmshpërblim duke iu bashkuar çështjes së prokurorisë si palë paditëse, thanë avokatët. Crans-Montana po përpiqet të bashkohet në çështje si palë, por kjo ende nuk është miratuar.

Presidenti i Senatit të Italisë, Ignazio La Russa, së bashku me familjarë të viktimave të zjarrit dhe shpërthimit të ndodhur natën e Vitit të Ri në Crans-Montana, pas riatdhesimit të trupave të viktimave me avionë ushtarakë, në aeroportin Linate të Milanos.

Presidenti i Senatit të Italisë, Ignazio La Russa, së bashku me familjarë të viktimave të zjarrit dhe shpërthimit të ndodhur natën e Vitit të Ri në Crans-Montana, pas riatdhesimit të trupave të viktimave me avionë ushtarakë, në aeroportin Linate të Milanos.

Si kanë reaguar autoritetet zvicerane?

Kantonet zvicerane kanë pezulluar planet për të lehtësuar rregullat e sigurisë kundër zjarrit. Crans-Montana ka ndaluar përdorimin e qirinjve vezullues në ambientet e saj. Flamujt janë ulur në gjysmështizë dhe e premtja është shpallur ditë zie kombëtare.

Radio Evropa e Lirë


Send this to a friend