VOAL

Please Wait ...
0%

NJË PASDITE NË ZYRIH Nga ISMAIL KADARE

By | September 14, 2017

Komentet

Shterën krojet e bjeshkës – Cikël poetik nga QAZIM SHEHU

SHTERËN KROJET BJESHKËS

Shterën krojet e bjeshkës

Poeti malësor u turr të shkruante vjershën

Shterën xixat prej eshkës…

U shter jeta në metropol,

Nga vrullimet e ndalura këtu,

Përbindshi rreth vetes u soll

Dhe ndali nofullat e veta ziblu,

Mbi krojet tona që na sollën deri këtu…

Dhe shkuan të rrjedhin për ne

Atje ku kishin amën,

Shterën krojet e bjeshkës kur nuk na panë,

Dhe në brendësi të guvave të panjohura

Lëshuan ofshamën…

 

 

 

TI

 

 

Ti më fal ose më dënon,

Por as më fal, as më dënon,

Si më i pashpirti demon

Që hyri brenda teje…

Nga gjumi dot nuk të zgjon,

Asnjë bubullimë e shkartisur reje

I strukur në një zgavër vitesh

Kam frikë të dal prej saj,

Demoni nuk është më prej mitesh,

As prej përrallash pa faj,

Trajtë tjetër ka marrë

Shkrirë brenda teje,

Një qenie që ende s`ka dalë prej një reje

I ngjan…

 

 

 

DRITA

 

Më teret lëkura nga frika,

As djersë ,as mornica

Nuk e përshkojnë…

Për vitet që i zbrita

Në theqafje dashurie

Dhe ikën plot drita

Dhe asnjë dritë më nuk bie

Kujtimin për ty,

Që më frikëson po të vijë

 

 

DIELL I MËNGJESIT

Pas malit syrin nxjerr dielli

Kaq i  drojtur

Ngjan, sa t ë mbërrijë gjer këtu,

Është lodhur…

Duke ndritur pamje të tjera

Në rrotullim të tokës,

I penduar

Pse nuk ia vuri gishtin kokës

Fëlliqësitë gabimisht duke ndriçuar…

 

 

 

E KISHA HAK NJË HAIK

 

 

Nga  gjithë gjatësitë e vargjeve

Kërleshur dhe mbijetuar prej pasionit,

E kisha hak një haik.

Po ku t`i gjej ato fjalë,

Shpesh nga gjurullditë e shamatave

Sherreve dhe mendjengushtësisë

Qëmoti ,mezi gjenin një plak..

 

 

THUPRA E SHELGUT

 

Dridhet thupra e shelgut  në ujë,

Pse ajo u drodh në kurrizën e kafshës

Që nuk iu bind  të zotit,

Dridhet purtekë e ngratë,

Pse fshikulloi  mbi vithet e njoma

Të një vajze .

Tani dridhet në ujë

Në ngricën princërore të dimrit,

Dhe nuk rreh askënd

Veç veten e saj…

Atë nuk  e drodhën lotët

Nuk e drodhi mallkimi,

Veç ky ujë i ndezur nga i ftohti

tek cingërin thëllimi,

Dridhet dhe i

 përvidhet heshtjes,

Dhe kështu ia ndien më fort forcën vetes…

 

 

NË FERRNAJËN E INTIMITETIT DASHUROR

Në ferrnajën e intimitetit të luluar

Rri. Më pëlqen të jem i mbuluar

Me gjethet e tij.

Dikur e dikund

Do flasin për të,

Për poezinë e shfrenuar

Të shfrimit inti(mert)or,

Veç fjala ferr diçka e zbukuron,

Shprushtitjen e tij pa theror…

Në shtëpitë bosh banon pritja – Poezi nga Elida Buçpapaj

Shtëpi bosh

shtëpi të bukura

të ndërtuara

prej ëndrrash

të ngritura me mund e sakrifica

me ngazëllimin e kthimit

ku presin nënat dhe baballarët

bijtë e tyre

që shtëpitë

të mbushen

me frymën e fëmijëve

larguar nga shtëpia fëmijë

tani bërë burra e gra

me fëmijë të rritur

 

shtëpi bosh

të zbrazura nga fjalët

të zbrazura nga frymët

të zbrazura nga zërat

që do të kumbonin

nga të qeshurat

nga bisedat

nga zënkat

nga hahatë

dhomat do të merrnin jetë

dyshemeja do të kthehej

mozaik hapash

dritaret do të hapeshin

e mbylleshin

nga duar që i presin

perdet do të vallzonin

valcet e vëllezërve Shtraus

 

shtëpitë bosh

të mbushura me

psherëtima

me tymin e mendimeve

të etërve

prej pezmit se përse i lanë fëmijët

të iknin

 

shtëpi bosh

të mbushur nga malli i nënave

që po të matej

do ta shëmbte gjithë qytetin prej peshës

 

shtëpi bosh

ku nënat zbrazëtinë

e mbushin me lutje

drejtuar Zotit

që t’i mbrojë fëmijët atje

ku kanë ndërtuar jetën

atje ku i kanë lindur fëmijët

në të panjohurën

ku gjithçka e nisën nga zero

atje ku nuk njihnin njeri

ku nuk i priste njeri

 

shtëpi bosh

me ditë e javë e muaj e vite

që  presin më kot kthimin

e fëmijëve

ku nënat e baballarët

i djegin si cigare e hidhur

ditët e jetës

deri kur nga cigarja

mbetet vetëm hiri

i frymës së fundit

e zilja e telefonit bie e bie

në gjirin e pajetë të nënës

 

nëna nuk e priti dot

telefonatën e fundit

të lamtumirës

që bashkë me bekimin

t’u linte fëmijëve amanetin

që të ktheheshin

zemra e djegur e nënës plasi

prej pritjes e mallit

për fëmijēt

që ikën nga shtëpia fëmijë

e tani i kanë fëmijët burra

e ata vetë prindër

me flokë të thinjur

që mes ngashërenjës i betohen vetes

nëse jetën do ta kthenin mbrapsht

ata nuk do të iknin

për t’i lënë nënat

me sytë nga dera

me celularët në gji

në shtëpitë bosh

ku banon tash vetëm pritja

“KUJTIMET E MEHALLES SE VJETER”, ”PAS GJURMEVE” DHE NE, DY BINJAKËT… – Nga Skifter Këlliçi

 

(Mbresa në 80-vjetorin e lindjes sime dhe vëllait tim, Luanit)

Deri në moshën 29-vjeçare, në tetor  të vitit 1967,  nuk më kishte shkuar kurrë ndërmend se një ditë unë do të shkruaja krijime për  fëmijë. Ishte ende në shtyp vellimi im i parë me tregime sportive “Një ndodhi në stadium” dhe po shkruaja disa tregime të tjera,  po me temë sportive, për një vëllim të dytë. Dhe ja ato ditë të bukura vjeshte nisa të shkruaja novelën ”Kujtimet e mëhallës së vjetër’” me personazhe kryesorë dy vëllezër binjakë, të cilët ishin pak a shumë  të ngjashëm me mua  dhe vëllanë tim  binjak, Luanin, vepër e cila  më 1970 do twë pasohej nga romani përsëri për fëmijë “Pas gjurmëve’” me protagonistë  përsëri ne të dy binjakët.

Dhe ç’wshtw mw e habitshmja kwto dy vepra, tw mw falin lexuesit pwr mungeswn e modestisw,  u bwnw mw pas nga mw tw  njohurat e letwrsisw pwr fwmijw, madje “Pas gjurmwve”, me skenarin tim u bw dhe film nga regjisorja legjendare, Xhanfise Keko.

Kjo ndodhte me mua nw kohwn  kur mbeska ime mw kwrkonte t’i tregoja pwrralla  dhe unw, ngaqw nuk dija kwpusja ca mufka tw cilave,  kur ajo tw neswrmen mw kwrkonte t’ia tregoja swrishmi,  u kwpusja ca  mufka tw tjera qw e bwnin  mbeskwn tw gajasej sw qeshuri.

Po si ndodhi pra qw befas unw unw  u bwra shkrimtar pwr fwmjw, pikwrsiht me dy veprat e mwsipwrme?

Shkak u bw krejt rastwsisht Kadareja. Njw tw shtunw pas dite kur po ktheheshim me autobus nga Berati ku, nw valwn e frymws revolucionare  “ Tw punojmw dhe jetojmw aty ku ka nevojw atdheu”, kishim   dy vjet qw punonim, unw arsimtar dhe Kadareja korresondent i “Dritws, ai mw tregoi se kishte shkruar njw novelw, mw titull “Qyteti i jugut”, gwrshetuar  me motive nga vitet e para tw jetws nw vendlindjen e tij, nw Gjirokastwr.
Mbeta twrwsisht i mahnitur, kur pas disa ditwsh e lexova nw faqet e revistws ”Nwntori’. Dhe, menjwhw mw lindi ideja qw edhe unw, i mbwshtetur nw kujtimet e viteve tw fwmjwrisw nw lagjen “Kodra e kuqe” nw Tiranw, ku vazhdoja tw banoja, tw shkruaja njw vepwr letrare. Dhe personazhe kryesore do tw ishja unw dhw binjaku  im, Luani.

Sigurisht mwhalla ku kisha lindur dhe rritur unw nwTiranw nuk kishte dekorin magjepsws tw Gjirokastrws sw gurtw, qw kishte si stoli  kalanw madhshtore. Por, nw rrugicat e saj tw ngushta  kishte dhe sheshe  ku ne,  kalamajtw luanim futboll me topa lecke, lojw qw e njoha kur ende nuk kisha mbushur ende pesw vje$.

Tw pwrbashkwt me “Qytetin e jugut”  ne dy binjakwt  kishim pushtuesin…Tw mos zgjatem, nwn ndikimin e kwsaj novele tw mahnitshme , qw u bw bazw e romanit edhe mw tw mahnitshwm “Kronikw nw gur”, me  famw botwrore, brenda disa javwsh shkrova plot 120 faqe. I daktilografova dhe nw dhjetor tw vitit 1967 ia dorwzova Dhimitwr Fullanit, aso kohe shefi redaksisw sw prozws nw Shtwpinw Botuese “Naim Frashwri”, tw cilin e kisha edhe  mik.

Kur e takova pass dy javwsh, mw tha sw novela i kishte pwlqyer, por ia kishte dhwnw  Dhurata Xoxes, shefe e redaksisw sw lewrsisw pwr fwmjw. I shjegova se kisha bwrw edhe unw di$ka tw ngjashme me atw qw kishte bwrw  Kadareja nw tregimin “Qyteti i jugut”. Buzwqeshi  dhe mw tha se ajoi shte tjetwr gjw, ndonwse kishte si pwrsonazh njw fwmijw, si$ ishim dhe ne dy binjakwt.

Edhw tani mw vjen turp kur sjell ndwrmend qw nuk kisha  kuptuar thelbin filozofik që pwrcillte Kadareja nw  vwshtrimin e botws me sytw  e njw fwmije…

Sidoqoftw u gwzova, kur Dhurata , e shoqja e shkrimtarit tonw tw madh, Jakov Xoxa,  mw tha se kiaha shkruar njw vepwr tw kwndshme pwr femijw. Jo vetwm kaq, por disa episode nw bodrumet e shtwpisw sw gjyshit tonw, ku unw me vwllain tim, Luanin, pjeswtarw tw tjerw tw famljes, mwhallelinj tw tjerw strehoheshim  gjatw dy javwve tw luftws pwr $lirimin e Tirnws nwntetor nwtor tw vitit 1944,  i kishte pwrjetuar edhe ajo nw bodrumet e shtwpisw sw saj,  me fqinj tw tjerw.

Kisha pwrshkruar nw novelw ngjarje dhe biseda dramatike, por edhe pwr tw qeshur si$  ndodh nw netw tw gjata. Me Luanini ishim mburrur se si ia kishim  hedhur njw pjeswtari tw bandave tw Xhafer Devws qw nw verw tw vitit1944 kishin bwrw bastisje nw shtwpinw tonw,  kur ai ishte ulur pranw njw tryeze poshtw sw cilws prindwrit tanw kishin fshehur njw thes tw madh me miell  pwr partizanwt, qw vazhdonin tw luftoninn nw njw rrugw jo shumw larg shtwpisw sonw. Dhe kjo kishte ndodhur sepse  ne,  binjakwt ia kishim marrw mwndjen me qyfyret qw  i kishim treguar.

Novela u botua nw pverw tw vitit 1968 dhe u pwlqye nga lexyesit e vegjwl. Mw pas mw pwrgwzuan edhe shkrimtarw tw njohur pwr fwmijw, ndwr tw cilwt mjeshtwrit e mwdhenj Odhise Grillo, Gaqo Bushaka  dhe Naum Prifti.

Por njw grimw nwna mbeti  si e topitur dhe mw pyeti  se pwrsw ne dy binjakwve  nuk u kisha vwnw emrat tonw te vwrtetw, Skifter dhe Luan. Por, ngaqw lexonte shumw letwrsi artistike , e kutpoi shpejt se unw nuk kisha shkruar kujtime, por njw vepwr letrare, mbwshtetur nw to.

Pandeha se nuk do tw merresha mw me ndonjw vepwr tjetwr pwr fwmijw. Por, kur kujtova se Kadareja kishte bwrw traditw qw ndonjw ose disa personazhe i trajtonte  nga njw vepwr nw tjetrwn, befas mw lindi  njw mendim: “Po sikur edhe tw dy binjakwt e novelws “kujtimet…”,,pra shwmbwllimin tim dhe tw Luanit, t’i tratoja nw njw vepwr tjetwr pas Luftws sw Dytw Botwrore.?

Nw të vwrtetw  kujtimeve tw tw tjera me $apkwnllwe u  shtoheshin me wndrrat e mia pwr t’u bwrw shkrimtar dhe tw  Luanit pwr t’u bwrw sportist. Kishte dhe di$ka mw tw ve$antw:  Nw njw rrugicw tw mwhallws ishte kapur dhe kallur nw burg dikush qw kishte fshehur njw thesar, qw na bwhej se ishte si ato thesaret  e Baba Qemos….

Takova  nw ditw nw Lidhjen e Shkrimtarwrev Kadarenw dhe kallwzova  se $’kisha ndwrmend tw shkruja. E pwlqeu kwtw ide. Dhe kwsisoj,  nw verw tw vitit  mw 1969 iu vura punws pwr tw shkruar romanin   “Pas gjurmwve” ku protagonistw do tw ishin  pwrswri dy vwllezwr binjakw pra, shwmbwlltyra ime   dhe e Luanit…

Duhet tw shtoj se Luani ishtwe mw i shkathwt dhe se   mw mposhtte  nw tw gjitha lojwrat qw zhvillonim, mundje, boks, skermw, tenis, pingpong…ku vite mw pas ai do tw shquhej si kampion,  gjw qw mua, sa ishim tw vegjwl,  mw nxehte shumw ndonwse gwzohesha  dhe krenohesha pwr sukseset e tij.

Episode tw tilla  fwmijwrore  mplekseshin nw roman  me njw ngjarje aventurore. Gjurmimi  i dy binjakwve  me shokw ndaj njw kinse tw moshuari  qw vjen nw mwhallwn ku banojnw fwmijwt, pwr tw hedhur me njw bashkwpunwtor tjetwr nw erw centralin elektrik  tw qytetit, pwrshkonte siifill ngjarjet tw tjera tw romanit, qw u botua  mw 1972  dhe si “Kujtimet e mwhallws sw vjetwr” u prit prwswri me ngrohtwsi nga fwmijwt, aq sa  Gaqo Bushaka, atwherw kryeredaktori i revistws “Pionieri”, e botoi nw faqet e saj.

Dhe ja njw ngjarje e rallw pwr mua. Regjisorja e madhe, Xhanfise Keko, kishte lexuar skenarin “Pas gjurmwve” qw kisha shkruar mbi motivet e romanit tim me tw njejtin titull, I cili  kishte fituar  $mim nw njw konkurs tw shpallur nga Kinstudioja “Shqipwria e Re”  dhe i kishte pwlqyer shumw linja e dy vwllezwrve binjakw. Sipas saj ata  tw dy ishin tw ngjashwm mw Cukun dhe Gegun, heronj tw njw  romani pwr fwmjw tw shkrimtarit tw njohur sovjetik Arkadi Gaidar, edhe me  Tom Sojerin dhe Hekwlberi Finin tw romaneve  tw Mark Tuenit tw famshwm amerikan, por me tipare shqiptare.

Kwshtu mw 1979 ajo realizoi kwtw film qw   twrhoqi shumw fwmijwt tanw. Mbi tw gjitha, edhe nwnws sime iu bw qjefi, sepse nw film  njeri pwrsonazh quhej Luan, si vwllai im, dhe  tjetri, Skwnder,  i pwrafwrt me emrim tim.

Por mw pas ndodhi di$ka dramatiko-humoristike. Lajmi se ky film, kishte fituar $mim special nw Festivalin Ndwrkombwtar tw Filmit pwr Fwmijw nw Xhifoni, (Itali), nuk u botua as nw gazeta dhe nuk u dha as nw RTVSH. Arsyeja ishte e habitshme, sepse ky $mim u jepkwsha  nga…presidenti I Republikws italiane. Dhe tw mendosh se atwherw ky ishte Pertini, antifashist I shquar gjatw Luftwss ë dytw Botewrore dhe  njw nga figurat mw populore nw Itali.

Vetwm nw janar tw vitit 1980, kur “Pas gjurmwve” do tw shfaqej nw ekranin e TVSH-sw, nga Kupola e Kuqe u dha urdhwri qw tw jepej  njoftimi se ky film kishte fituar “$mim special’, por u hoq fraza ”…nga presidenti i Rupublikws italiane”.

Nw tw njejtwn kohw Ministria e Arsimit pwrfshiu novelwn “Kujtimet e mewhallws së vjetwr” nw programet e klasws sw 6-tw tw shkollave tetwvje$are.

Edhe sot ka raste kur mw takojnw tw njohur dhe të panjhur qw kujtojnw dy veprat e mwsipwrme dhe flmin”Pas gjurnwve” dhe mw pyesin nwse vwrtet unw dhe Luani jemi shwmbwlltyra e atyre  binjakwve $amarokw , tw mbushur me wndrra tw $iltwra fwmijwrore.

Kwto ditw unw dhe vwllai im, Luani, mbushwm plot 80 vjetw. Dhw i pwrmbushwm ato wndrra. Unw nuk arrita tw bwhesha  dot sportist i mirw, por zgjodha rrugwn e gazetarit sportiv dhe  tw shkrimtarit. Luani vazhdoi traditwn e tij nw sport. U bw mjeshtwr nw tenis, pingpong, bilardo, inxhiner qw dha ndihesw edhe nw ndwrtime sportive. Parku i madh I tenisit, ngritur pranw pallatve tw Shallvares nw Tiranw, wshtw vepwr e projektuar prej tij.

Kjo i wshtw historia e shkurtwr e dy binjakwve tw librave ”Kujtimet  e mwhallw sw vjetwr” dhe “Pas gjurmwve”, tw cilat i rikujtoj me mall, nw 80-vjetorin tim dhe tw vwllait tim, Luanit.

DERVISH AVDYL HASANI I GRISE DHE ENERGJIA E MENDIMIT QE E KTHEJ ATE NË MIT – Nga Shejh Hasan Selimi

 

Po të ngjitësh dhe të kthehesh nga cilido pikë horizonti në Malësinë e Gjakovës (Tropojë) ka pikë takime me mite, që rrjedhin nga histori të vërteta. Më duhet të sqaroj, ose të komentoj diçka për  termin ose fjalën (mit).  Unë dhe shumë njerëz të tjerë e përmendim termin mit në kuptimin që kanë përdor studiues të ndryshëm të religjioneve. Unë termin mit nuk e kam si histori false. Mitin unë e kam të vërtetën si çdo fakt. Faktet vijnë, shkojnë sipas rrethanave të kohës dhe të momentit. Ato përsëriten gati në ngjashmëri, por kurrë në përputhshmëri. Faktet fshihen në interes të dikujt që gjithmonë i kanë thënë i fortë. E i forti bën edhe historinë.  E nëse historia bëhet më ndryshim të fakteve do të thotë njëanshmëri, subjektivizëm ose fallsifikim. Kjo mos ndodhtë.  Njerëzit në përgjithësi dhe shkenctarët në veçanti nuk e kapin natyrën themelore të mitit, nuk kanë bërë përpjekje të kuptojnë mësimet e tij. Nuk mund të nxjerrësh, të gjykosh të vërtetën e mitit nga faktet dhe ndodhitë historike. Kurrë s`duhet të komplikojmë mendësin tonë iluzive për merakosjen e Zotit, se çka ndodhi e çka mund të ndodhë në kënaqësinë e një studiuesi materialist. Studiuesit, Mitin në kuptimin religjoz e barazojnë me një tregim historik. Kurrë kjo nuk i jep kuptimin mitit. Kuptimi i mitit në kuptimin religjoz pranohet dhe kuptohet me bëmet e tij mistike. Pra kemi mite historike, kemi mite false dhe kemi mite regjionale, që i përgjigjen religjonit tij dhe besimit në zot. Kategori të ndërvarura dhe me ndasi të pakuptueshme. Sipas mendimit tim miti religjoz ka marrëveshjen me shfaqjen hyjnore. Kjo nuk mund të jetë vetëm tregim, as histori. Kjo ka karakter mistik dhe energjie mendimi.

Ne kemi fakte që bashkohen në ndodhitë e hershme dhe të tashit. Këto fakte shpeshherë janë ndryshuar me keqbesim, ose me dashje. Por arkivi i mendores popull thotë të kundertën. Gjendja dhe qënia radhiten gati si forma me përmbajtjen. Aty njeriu gjënë një të vërtetë edhe për vete edhe për cilindo. Njerëzit qellimin e mirë nuk duhet ta kritikojnë, por me dashurinë prindërore duhet ta riparojnë atë. Në këtë mendore popull përmbledhtazi po përcjell energjinë mendore të një prej liderve të tarikatit në Malësi.

Ne supuzojmë objektivitetin e historianëve, por kemi edhe historian subjektiv. Ata nuk i shpjegojnë, apo nuk i thonë gjërat, faktet, ndodhitë, ngjarjet ekzaktësisht. Kur nuk ka fakte shkresore, apo siç thuhet në gjuhën juridike prova shkresore të nxjerra nga arkivat, duhet dhe jemi të detyruar ti referohemi arkivit mendores popull. Ndodh edhe tek ne, që në një bisedë që e flet me një mik, apo dashamir pas një ore nuk e prodhon, ashtu siç e ke thënë. E kështu ngjan me përcjelljen gojore të fakteve. Ata amator, apo tregimtar odash i thonë gjërat, ngjarjet siç i mendojnë vet. Nuk thellohen se po i bëjnë dëm njërit, apo tjetrit fakt të etapës historike. Bile ka edhe nga ata që për egon e vet personale i ndyshon faktet dhe ngjarjet marrin një kuptim tjetër. Librat biblik, profecia kanë një qëllim të shpëtojnë dhe të sigurojnë shpëtimin e njeriut. Shpeshherë njerëzit kanë kënaqësin e ekzistencës tyre, por e vërteta varet nga aftësitë për të përmbushur këtë qëllim. Kurioziteti njerëzor për origjinën njerëzore, apo për një fakt historik për bindjen, për besimin në harmoni me natyrën, ose me pozitën gjeografike ku jetojnë përcjellë debate mes studiusve dhe historianve me emër. Ky debat, kjo mendësi, dëshirë, përkushtim sjell gjithmonë keqkuptime deri aty sa mendohet me subjektivizëm për bashkëdebatuesin. Sidoqoftë këto debate kanë kuptim vetëm brenda botëve të krijuera nga shkenca dhe historiografia. Këtu flitet për mistikën, flitet për ndodhitë e mbetura në mendoren popull e pranuar me koshiencë të mirësisë.

Unë mendoj për temën që sot po debatoj të shenoj mendjen time këtu, në këtë rresht, në këtë fletë. Nuk ka pretendime privilegjuese për të qënë universal. Objektiviteti, vërtetësia e siguruar nga gojëdhëna nuk kanë të bëjnë më sigurinë njerëzore, apo të një njeriu në veçanti. Privilegji i njerëzve për mitin në historinë tonë, si privilegj adekuat e kuptojnë e pranojnë vetëm objektivitetin. E nëse një tepri, apo mangësi në mitizimin e tyre sjell faljen, pasi Zoti di të fal. E miti njeri, detyrimisht fal. E kjo ndodh në favor të çeshtjes së besimit.

Në Malësinë e Gjakovës (Tropojë) e thamë më lart ka shumë mite, ka shumë simbole, ka shumë ngjarje, ka shumë vuajtje, bile edhe gëzime që kanë pjell gëzime. Ka dyer të mëdha dhe çdo kullë, apo banesë ka derë dhe ka oxhak, çdo djalë, vajzë, burrë a grue ka historinë e vet. E këtë histori ia ka dedikuar derës nga vjen e ku shkon, ia ka dedikuar malësisë, ia ka dedikuar mbarësisë Zotit.

Derisa pranojmë që Zoti krijoj qiell e tokë, lëshoi poshtë nga qielli ujin që linden të mirat materiale, Zoti lëshoi anijen që të përshkojmë detet, Zoti nënshtroi hanën, diellin, natën, ditën për në sherbimin e njeriut, Ai dha gjithçka që i kërkuem. Njeriun e pajisi me shembylltyrën e vet dhe i tha je tokësori e toka është në shërbimin tënd. Deri këtu ne pranojmë gjithçka. Çka na mbetet që të mos pranojmë. Unë mëndoj se nuk ka ndonjë gjë që nuk pranohet. Ai, Zoti ka krijuer njerëz të veçantë që shpesh unë i kam përcaktuar mbi-njeri. Dhe e vërteta kështu ka qënë. Këta njerëz me veti të ndryshme, me njerëzit e tjerë, tani janë mitë. Nuk janë mite në kuptimin historik, tregim imagjinar, apo fals. Janë mite dhe, bile legjëndë në kuptimin religjoz, atë fetar dhe biblik. Këta kanë lejuar dhe dhënë një seri faktesh që mbetën të tillë në mendjen e njerëzve,  jo të atyre në nevojë, por edhe të atyre në vëzhgim të përditshëm.

Në vitin 1860 në fshatin Gri lindi një djalë. Në atë kohë lindja e një djali shoqërohej me krisma, me gostina dhe me urime. Kjo bëhej nga burra edhe nga gra. Të dy këto gjini zakoni u jepte të drejtën për urime të një qëllimi, por në forma të ndryshme. Lindi djali i Hasan Lushës. Tani kjo derë ka mbiemrin Lushaj. Ky djalë lindi me martesën e Hasan Lushës dhe Fazë Fetahes. Nana e re tani së pari po  thërritet nanë e cila  erdhi për martesë nga Lagjia Ahmataj i Epër i Gashit të Gurit. Faza e bija e Fetah Hysës, i cili me martesë lindi vetëm dy vajza. Njëren e martoi në Gri dhe tjetrën në fshatin Tpla, fshatra të Malësisë Gjakovës e pikërisht në Krasniqe. Zakoni e thotë që emri i një djali duhet debatuar dhe cilësisht duhet të jetë i lehtë në përdorim. Burrat e Grisë e të tërë Krasniqes u mblodhen për të uruar, por edhe për të thirrë emrin, tash të Avdyl Hasanit. Me ngjitjen e emrit u kënduan këngë, u luajten lojrat  tradicionale, u shti me pushkë dhe u bën urime për jetë e trashëgimni të mirë.

Jeta në kohë po ecën dhe gjendja e djalit të Hasan Lushajt po bëhet më prezente se sa pritej. Avdyli merrte pjesë në të gjitha ngjarjet e katundit Gri e më gjërë, merrte pjesë në tërë punët që kishte shtëpia, por edhe fshati. Ngrihej herët dhe flinte vonë për t’i përmbush detyrat që i donte shtëpia. Djalë i gojës dhe mjaft aktiv në oratori.

Në shumë biseda dhe tregime që i përkasin historisë reale dhe janë kthyer në mite edhe regjionale flitet për luftëra, besë dhe varre. Në fshatin Gri gjindet një vendvarrim që quhen varret e turqëve. Tani ka shumë kohë që thirren varret tek Blini i Grisë. Tregohet për një luftë të ashpër dhe ka patur shumë të vrarë. Lufta është bërë jo e barabartë. Në mes fshatit Gri dhe ushtrisë së rregullt turke. Megjithë kushtet e pabarabarta burrat të ndihmuar edhe nga gra e vajza fituan dhe në beteja mbeten të vrarë shumë ushtarë turq. Nga ata pati edhe të plagosur. Kufomat i varrosen me nderime dhe me kushtet e religjionit, ku ata ushtarë besonin. Të plagosurit i morën në shtëpitë e tyre iu dhanë ndihmën e nevojshme.  Kjo përkujdesje nuk bëhet as sot. Por tek ne ishte detyrim i kodit moral dhe zakonor, i cili ka përcaktuar nderimin e kufomës dhe ndihmën e të plagosurit.

Flitet që ky konflikt erdhi, sepse popullata e këtij fshati nuk pranoi të ndryshoj fenë. Të plagosunrit turq iu besuan këtyre malësorve dhe iu treguan se në rrugën Gri-Geghysen ka një prift të vrarë. Prifti donte të vinte në ndihmë për të pushuar konfliktin, që të ruante bashkëbesimtarët e tij nga ky luftim. Forcat turke e kanë zënë. Kanë marrë të dhënat që ky është prift, e kanë ekzekutuar. Populli i Grisë e varrosi mbi rrugë në Shkallën e Grisë. Legjënda flet gjatë. Prifti nuk lëvizi nga vendi. Popullata u përpoq që ta çvendosin kufomën për në fshat, për tek Kisha, për tek një vend i dukshëm. Vetëm atëherë, kur drejtimi dhe vendimi është marrë që të varroset  mbi rrugë aty në vendngjarje fshatarët kanë mundur ta lëvizin kufomën. Deri atëherë nuk lëvizej nga pesha. Kjo ngjarje është e përmendur edhe në fshatin Berishën e Visoçës me një Shejh. Aty sot Shejh ka një tyrbe.

I plagosuri ushtarak turk vdiq. Në fjalën e fundit tha: Ka me ardhë një njeri që ka për tu bërë mit, jo vetëm për fshatin tuaj, por për gjitha këto anë. Kujt i shkonte ndërmend që natën, kur debatohej për emrin e djalit të Hasan Lushës, pikërisht ky djalë është  fjala mbi tel e poetit Zeqir Lushaj. Eshtë fjala mbi besim e një të kuruari nga vet autorët. Ja çfarë zakonesh, ja çfarë parashikimesh, ja çfarë besimi kanë dhe çfarë përgjigjie iu jep Zoti besimtarve të çdo religjioni, kur besojnë në një Zot. Kujt i shkonte në mend që Frati i Rajës, pas dy apo tre shekujsh vjen dhe qendron deri në mëngjes tek varri i priftit tash pa emër. Sipas legjëndës bisedon me të dhe historia mësohet e njihet nga shumë malësor të feve të ndryshme. Në mëngjes herët thërret Bajraktarin e Krasniqes e shpeshherë i gjithë Malësisë Gjakovës, Sali Manin. Këtij të fundit i kërkon leje ta çvarrosin priftin në shkallë të Grisë. Atë ta çoj me nderime në oborrin e kishës. Çka mundet të shpjegoj dikush nga kjo mistik e gjallë e krejt e vërtetuar nga koha. Kjo bisedë e bërë disaherë në odat e burrave. Mbajtur e përcjell nga brezi në brez. Ja kjo ndërthurje e mistikës religjionare, e kategorive të besimeve. Në këtë vend Zanash, Shojzavallesh, Dragojsh dhe Kulçedrash. E më shumë se kërrkund Zoti lindë mite.

Këtu zë vend mësëmiri qellimi i besimit, kur një besimtar që në fillesat e tij, mendjen e ka tek Zoti. Ai naivisht thëret, kush është Zoti. Të gjitha autoritetet fetare janë në një mendje që pa shpalljen hyjnore nuk kuptohet Zoti. Pra duhet që vet Zoti duhet t`iu thonë njerëzve se kush është. Kjo duhet të njihet nëpërmes të folurit. Njerëzit si shembëlltyrë e tij i prekim, por prekja e Zotit është jashtë mundësive tona. Ai vet iu tregon njerëzve se ku dhe kush është. Ai flet nëpërmes profetëve dhe nëpërmes njerëzve që iu shfaqet hyjnia. E pastaj ne i shenojmë në libra dhe tregime. Ata kthehen në mite, kur ato janë të sakta. Kështu ndodhi edhe në Gri me Dervishin, tani Mit.

Ja, pra në një moment krejt deçiziv për jetën dhe fshatin në një natë të herëshme Avdyl Hasani vonohet për tu kthyer në shtëpi. Të gjithë familjarët merakosen, bile edhe dalin të shikojnë. Nuk ishte djalë që linte në merak prindërit. Ai punonte dhe defrimin e kishte kursim. Marrëdhëniet me të gjithë i kishte të shkëlqyera. Kështu thanë njerëzit e shtëpisë dhe u qetësuan që t’i lënë kohës shpjegimin e vonesës atë natë nga djali i tyre.

Erdhi Avdyl Hasani i lodhur, pak i zbehtë, i heshtur dhe mjaft serioz. E pyetën. Pse kaq vonë, pse kaq i lodhur, pse kaq i heshtur? Të gjitha pyetjet qënë të menjëhershme sa nuk mjaftoi koha të përgjigjej. Në oxhak, në dritare u shfaq një dritë e ëmbël dhe mjaft diell. Aq shumë u shndërit shtëpia atë natë sa dukej që është ditë vere dhe shtëpia s`ka mbulesë, pra s’ka çati. Dukej si në natyrë të hapët në ditë vere me diell e pa re në qiell. Ja, tha Avdyli erdhi drita e litrikut. Pas kësaj fillojë të shpjegojë. Nana Fazë i bani thirrje të mos tregoj. Po të shitojnë zanat more bir. Meraku i nanës. Jo nanë nuk ka asnjë problem. Unë kam leje të tregoj gjithçka kam parë dhe përjetuar në këto pak orë nate rrugës për në shtëpi.

Po udhëtoja me nxitim për në shtëpi. Doja që të jem këtu që ju të mos jeni në merak. Përpara më doli një dritë. Eci para meje dhe bisedoi si njeri. Tani ti nuk je më Avdyl, por je Dervish Avdyli. Kështu më tha. Forcën për mirësi e ke këtu. Kudo që të shkosh forca jote është Gria, është familja. Në ndarje, ajo dritë është shndërrue në një krijesë shumë gjigande me pamje njerëzore. Shumë leshtor dhe me bukuri të rrallë. Ja po të jem piktor do ta bëja këtu dhe ju do ta dashuronit. Do ta dashuronit, siç me dashuroni mua krijesën tuaj, djalin tuaj.  Kështu tha dhe kërkoj të shtrohet darka. Deri atëherë nuk kishte askush në shtëpi dijeni që Avdyli dinte të këndontë lutje në gjuhë të huaj, apo shqip. Bani lutjen e bukës dhe filloi darka.

Jeta rrodhi si gjithkund. Dervish Avdylit nuk i thërriste askush, dervish. Atij i thërrisnin Avdyl dhe kaq. Rrugëtoi për në Turqi. Në gjithë Malësi rruga për në Turqi nuk thuhej Turqi, por po shkoj në Stamboll, kam qenë në Stamboll e tjera. Atje qendroi gjatë. Në kthim erdhi dervish Kadri. Rrallë ose fare është shfaq me uniformën e dervishit. Ai thoshte se uniforma nuk të jepë forcën mbinjerëzore. Forcën për të bërë mirë e gjenë tek vetja dhe tek ëngjëjt që të kanë konfirmuar. Për të bërë keq ka forcë  kohore, por në të ardhmen të gjitha përplasen mbi ty.

Dervishit nuk ia njohim Shejh. Tani nuk ka njerëz, as klerik që konfirmon Teqen dhe Shejh e tij. Por në Stamboll ka Kadri dhe është edhe Teqja mamë e tarikatit Kadri. Me siguri edhe në natën e vonë iu paraqit Myrshydi që nga Stambolli. Rrugëtimin e ka sajuar mistika e tij, energjia mendore e Shejhit, e cila është përplas në energjinë bij të Dervishit, që ka sjellë rrugëtimin për në Stamboll. Thirrjen e dashurisë mbinjerëzore, që shpjegohet vetëm me të panjohurën si ekuacion në dyzet burrat e mendjes mistike.

Gjendja mistike e Dervish Avdylit erdhi në përfeksionim. Ai punonte dhe gëzonte si të gjithë fshatarët e tij. Të gjithë i kërkonin mendim për ngjarje e ndodhi, parashikimin e të ardhemës. Unë nuk jam perëndia thoshte Dervishi. Vetëm ajo di gjithçka ndodh e do të ndodh. Por shumë shpejt këtu nga shtëpia jonë do flasim me telefon në tela çeliku. E shikoni këtë vend. Do të jenë shtylla me katër, gjashtë  e tetë tela për të fol deri në Europë.

Nuk qe rastësi, por parashikimi i tij që u vendos linja telefonike nga Tropoja e vjetër, Peja, Dukagjini  e në Shkodër. Pastaj poeti dhe fis trashëgimtar i Dervishit thërret  “Fjala mbi tel”. Nuk ishte rastësi që Shejh Adem Nuria i Gjakovës erdhi dhe qëndroi dy muaj të gjëjë një truell për të ndertuar veprën e kultit Teqe. Dy muaj fshat në fshat e derë për derë dhe u vendos në Gri, Vend i qujtuar Molla e Kuqe. Këtë ngjarje e ka parashikuar dervishi gjashtëdhjetë vite më parë. Ja, aty do të keni një Teqe. Do jetë Teqe Rrefai. Do iu sherbej dhe ju do të keni mirësi nga ajo.

Dervishi kishte simbol fjalën. Nuk mund të flas pa hanxhin tha një ditë. Kur të flasin një dervish do të jetë fjalë e mbajtur dhe e dalur. Kjo duhet të bëhet vepër. Kështu mu shfaq Hyjnia dhe kështu duhet të vazhdoj. Këtë duhet ta ketë çdo dervish. Dervishi ynë tashti nuk ishte pa dituri shkencore. Në traditën e Teqeve dhe të Shejh nuk mund të bënte dervish pa një shkollim mbi Kuran si fjalë e Zotit. Kështu Shejh e mbante në Teqe disa vjet, pastaj e konfirmonte diturinë e tij në gradë mistike. E Dervish Avdyli qendroi shumë vite në Stamboll, pastaj erdhi Dervish. Lexonte Kuran dhe libra të tjera në gjuhen e Kuranit. Fliste dhe mendonte njëherësh. Përgjigjej në çfardo kërkese dhe pyetje nga të tretët. Edhe sot ka fjalë dhe bame që thuhen në Malësi, e ka thënë Dervish Avdyl Hasani. Tyrbja e tij është në fshatin Gri, aty ku rruga dhe fjala qarkullojnë lirshëm. Rrugë që lidh me fjalë krahina dhe religjione. Tyrbja u ri-ndertue dhe sherbehet nga pasardhësit e tij, djemtë dhe nipat e Sadik Selmanit, nipit të dervish Avdylit.

Filozofia dhe mistika janë një binom që vërtetojnë ngjarje dhe i parashikojnë ato në kushtet e njerëzores. Historia mitike ka ardhur si religjon edhe si tregim, por kurrë fars. Ne kemi dëgjuar dhe po dëgjojmë çdo ditë se njerëzit po shkojnë në planetet e tjera. Ndoshta dikush thotë se këto janë teori konspirative. Mendoj dhe e definoj se energjia më e madhe në jetën tonë deri tash është energjia e mendimit. Mendimi si një kategori e mitikes dhe e shfaqur nëpërmes shqisave realizon shperthime, bile edhe përplasje. Këto përplasje sjellin edhe lindje të reja edhe zhdukje. E në konceptin tonë që sapo e shpreha kemi të bëjmë më një Dervish, me energji të pashtershme dhe mjaft të menduara. Kacavjerrë energjinë e tij në sigurinë njerëzore i bën thirrje vllait të mos shkoj në punë për të mbajt bazë ushqimore për blegtorinë. Ngushtësia e fshatarit nuk dëgjon mendimin me energjitë e tij tej mundimshme, ai pëson dramën e flakës mbi kalë e në sanën që mbart ai. Parashikon që do të lind një djalë dhe do të jetë epiqendra e kuvendeve në Malësi. Do të këtë një bujari të pashoqe. E ky ishte Sadik Selmani, bile edhe emri duhet t’i ngjitej, siç doli nga mendimi në përplasjen e energjive mendimtare.

Vemendja njerëzore ka neglizhencat e veta. Ajo pra, neglizhenca bashkë me njeriun bëjnë subjektivizmin që për ne shumëherë është i damshëm. Them shumëherë, sepse ka raste që neglizhenca sjell edhe paqtim. Njeriu në tokë ka rolin e vet të përcaktuar nga Hyjt. E në këtë rol duhet të përcaktohet secili me energjinë mendore përtej neglizhencës që të jetë sa ma objektiv në vlerësimin e hyjnive. Të jetë i vëmendshëm në kuptimin Zot që të mbaj në vemendjen e tij mirësit. Dervish Avdyl Hasani me vëmendje, me mosneglizhencë, me energji mendimi vepruese u bë mit.

Hasan Selimi, Shkoder Janar 2018.

Edhe mos më dashëshi hiç nuk largohem – Poezi nga Mustafë Rugova, Hollandë

 

Shpesh here m’bjen huj me fole me zana
Po rralle shume rralle vjen muza e lume
Lum ai lum qe  rrin me keto orebardha
Syni nuk t’sheh qenie me të bekueme

Veç mos harroni, ato jane edhe me naze
Zemra gjak te pike deri sa tu hysh ne qef
Veç pak me ua prishe, te bajne batare
Duhet me dite se n’cilin tel me i preke

Nganjehere them, hajt ti nguci veç pak
Rri urt me thone, e mos u halit shume
Mahi nuk eshte me to, i kam per marak
S’besoj kush qe i don me fort se une

Nga larg u pershnes  me loçken e shpirtit
I juaji deri sa t’shnderrit rrezja e diellit!

Edhe mos më dashëshi hiç nuk largohem

Ju sillni shperthim bash si lulet e Prillit.

 -Per  VOAL,Ch, nga Hollanda, Janar 2018-

Hija ime përdridhet si ngjala – Cikël poetik nga QAZIM SHEHU

FESTAT

Njerëzit harruan festat,

Kur festojnë të kënaqur,

Vetëm me pak njerëz.

Pataj shtrojnë darkën

Gotën trokasin në mungesë.

Festat vijnë në ritmin e tyre

Në datë të përcaktuar

Edhe qielli më pak yje

Ka, sy i qorruar.

Sot në festa ka pak njerëz

Në ethet e pritjes shumica rend

T`i presë në delikatesë

Por vetëm veten e gjen…

HIJA IME

Hija ime, ku është ajo?

Zgjatet pafundësisht në inatin e dikujt,

Veten me teprime mbulo,

Dhe s`i dhimbset askujt.

E mas nëpër banketet,

Në relieve hipokrizish,

Hija ,një vetëtimë vjeshte,

Një gjethe që vetminë gërvisht.

Më thoshte im atë, hije ka fjala

Hije ka besa dhe mbajtja e saj,

Hija ime përdridhet si ngjala

Jam unë apo ajo besën ta mbajë?

Grindem me të,grindem

Dhe gjindem në prehër të saj,

Ajo më tërheq ,bindem

Në prehër të saj.

Shkëputem sërish e përzë,

Pa hije mbetem,akull që shkrin,

Veç ajo  vjen dhe s`më lë,

Është hije dhe si hije

Ndërgjegjen ma mpin…

KUR KUJTOJ FËMIJËRINË

Kujtoj fëmjërinë, dhe është e kotë

Atë ta kujtoj,

Sa dëshira të saj më nuk vijnë

Sa gjurmë të saj, me kohë i harroj.

Nuk mund të mallëngjehem më

Për çfarë u mallëngjeva dikur,

Po fëmijëria ime prapë s`më lë,

Në  gërmadh të viteve vë një flamur..

Që tundet nga erë e ashkut,

Rritur nga rendja e viteve pa u ndjerë,

Flamuri valëvitet dhe pasioni,

Tregon si mbi gërmadhë fryn një erë…

 

 

AJO

Ajo që i  duhet një fytyre për ta përfytyruar

Nuk mund të jetë veç një arë me të mbjella,

Shpërthejnë filiza bimësh gjethëruar

Pa u ndjerë,dhe arën veshin.

 Kur arën e korr ,s`e mban mend

vizëllimin e parë të bimës,

as fytyrën në një vit që që të bëhet terr

kur  korr rrudhat e dhimbjes…

 

 

SHKASIN PREJ PYJEVE RRËKETË

E ndjej se je parajsa intime

Fillon e s`pranon pikë,

Çermenikë.

 

kur edhe mes borës çel thana,

Kur nga Gur i Muzhaqit e Qaf e Prevallit ulëron

Inat i erës…

Ti na dhe Ditën e Verës.

 

 

Shkasin  prej pyjeve rrëketë

Vërshimin e pranverës,

Pranverën së pari e ndjeve ti vetë,

Ndaj na dhe Ditën e Verës

QERSHIA

Prej mungesë së bukurisë së vëthit

Vajza vë një kokërr qershi   në vesh.

Rrëfanat që u këputën prej gjethit

Prej degës nisën me qesh…

Atje në majë ,një zog i  uritur

Do t`i hante pa kuptuar,

Sa kohë do i  mbajë në veshin e pahitur

Kjo e uruar?

Pa menduar për urinë e zogut

Veç për vëthin që ende s`iu kujtua shokut…

RRUGA

Mundet deri nesër,

Ka rrugë në jetë

Dhe s`dihet sa vjet

Mund të ec më tepër.

Ka rrugë ku s`duhet me mbërri

Ka rrugë ku s`mbërri kurrë,

Dhe keq s`më vjen..

 Pse shpesh një rrugë e gabur

Rrugën më të drejtë e gjen…

 

Zemrën ma tërmeton në jerm

FAMA

melodia e gërvishtur e krrokamave

Ngulur në trutë e çartur

 Sa kohë iu desh famës

 Këtë mallkim për ta mbajtur.

 Në korin e delirit të madh,

 Që zgjodh atë,

 Famën,

 Këtë jehonë që nuk zbardh

Pa gjamën…

 

DATË E PAMJAFTUESHME

Lulet në duart e çdonjërit nuk rrinë,

Aq më tepër në duart e të dashuruarve,

Veçmas , kur këputen për Shën Valentin,

Sa për t`u dhënë për një ditë,

Të nesërmen kjo festë psherëtin

Vallë një datë ka për dashurinë?!

KOSOVË ILIRIANE – Poezi nga RRUSTEM GECI

 
Na ishte njëherë  një  zog
me qiell  shumë  të  gjerë
“Dardani” e kishte emrin
“ Iliri ” e  kish  mbiemrin
Në  mbretërinë   e   tokës
atë  zog  të  gjelbërimeve
të  ngjashëm  me kaçubat
mëllenjë né  e  thërrisnim
Ky zog poetik  i  fushave
I  motshëm 13  mijë  vjet
rron Fushës  së  Kosovës
po  s´ i  një  lirik  i  madh
Një luftë të parë  poetike
e quaj  Alfabetin pellazg
Diskun  e  Festos, Epirin
Kohën kur lindën epokat
Adhoani, një trim dardan
nga shkambijtë  e  Trojës
Trojën e pa si  e varrosën
kufijtë Ilirisë t´ia rrudhin!..
Rrustem Geci – Dortmund, 2018

QE PESË SHEKUJ E GJYSMË JETON – Poezi nga Ramë Smajlaj

 

Pesë shekuj e gjyëm lëshon dritë hije
Ti kryetrimi i shqiptarëve legjendarë
Nëna Krujë në djep te përkundi
Lezha e madhe te mban në gjiu gjithëmonë

Nëpër beteja u ngrite si legjendë e bere emër
Me përkrenare e shpatën ne dorë
Bahkë me bashkëluftëtarët e te gjitha fiseve
Turkoshakun e bere me ngordhë…..

Lartë te shkojë lavdia jote
Bajroni si një drangua të çmojë
Nëpër libra ruhet kujtesa
Skënderbe krenaria e jonë…

Nëpë fletet e lavdishme të historisë
Flasin per beteja e ruhët krenaria
Qe nga koha e mesjetës ne gji dhe ne flamur
Te mbanë ne terë botën shqiptaria

Djemt e zgjedhur te UÇK-së
Thonë se patën një gjen nga Gjergji
Ne betejat e përgjakshme kundër armikut
Shpesh ju printe  Skënderbeu

Një vend për Aleksandër Moisiun! – Poezi nga Kadri Tarelli

 

Moisi artisti, Moisi i ndritur!

Brenda po qëndron, pse je i mërzitur?

– Duke pritur mbeta, në Pallat i mbyllur,

Dua të shoh dritë, shpirti më rri ndrydhur.

 

Me lot, të krip detin, me sy të ngroh diellin,

Me krah pulbardhe, të ngjyros dhe qiellin.

Me frymë puth erën, gjoksin për stuhinë,

Njerëzit t’i kem afër, pranë të më rrinë.

 

Me emrin krenohem, më nderon qyteti.

E mban lart Teatri dhe Universiteti.

Në Trieste larg, bust e shesh i kam, (1)

Po shqiptar me rrënjë, në Durrës unë jam.

 

Unë heroi i skenës, që botën çudita.

Brenda më le nata, mbyllur më ngrys dita.

Erësira më vret. Më ngushtohet zemra,

Miqve t’u shtrij dorën e t’i thërras me emra.

 

Pse mos jem në shesh, të shoh anembanë?

Dua të kem shokë, mos të rri mënjanë.

T’i  bëj zë qytetit, të shikoj shtëpinë,

Të flas me durrsakët, të takoj rininë.

 

Në koncerte e shfaqje, shtyhem të nxjerr mallë.

Takoj me të rritur, fëmijë, pleq më rrallë.

Nuk lëviz nga vendi, jo të gjith më njohin.

Shqiptarët ku t’i gjej, t’i shoh e të më shohin?

 

Pse mos kem shtatore, porsi si ky në sallë?

Unë jam i bukur, ndaj po dal në shkallë.

Sheshi ka ndryshuar, s’është më i vjetër.

Mua s’ më pëlqen, po s’kam se ç’bëj tjetër.

 

Ve dorën mbi sy, shoh ç’kam përballë!

Një copë llamarinë, s’di se nga ka dalë! (2)

Si një vepër arti, po më rri karshi,

Fort po më mburret, ç’ka bërë s’e di!

 

Xhon Lenon, Tina Tërner, po më shesin mend!

Për mua durrsakun, nuk u gjet një vend?!

Ata nga larg ardhur, në qytetin tim.

Unë famëmadhi, mbeta si jetim?

 

Do shkoj pranë detit, për trim Ulqinakun.

Heroin e çartur, që s’kurseu gjakun.

Të shaj luftëtarin, me armën drejt Tiranës,

I bën shenjë hasmit, që t’i biem nanës.

 

Gladiatorët pranë, ardhur nga lashtësia,

Një fjalë po na thonë: Kujdes nga historia!

Unë mjeshtër i fjalës, i dëgjoj dhe dridhem,

Nuk kam çfar t’u them, në heshtje po kridhem.

 

Kadri Tarelli

 

Shënim:

  1. Në Trieste. Itali. Ka një shesh me emrin e Aleksandër Moisiut dhe një bust të derdhur në bronx.
  2. Llamarina, Mujo Ulqinaku, Xhon Lenon, Tina Tërner, Luftëtari, Gladiatorët, kanë vepra arti, të vendosura në sheshet kryesore të Durrësit.

Poezi nga libri në botim, “Gacat” – Poezi nga RRUSTEM GECI

Fry stuhi e mendimeve
mbi tokën që rrotullohet
jam Adhuani, jam poezia
jam arma që ju duhem…

*****
Nëpër mjedise të fjetura
duhet të punohet shumë
që të zgjohen të fjeturit
forca lëvizëse e popullit…

*****
Kam pakënaqësi në kraharor,
do duhej të isha më i lumtur;
jam popull me vaj të moçëm,
kam histori të pashkruar të
fillimit…

Rrustem Geci – Dortmund, 2018

Në Berlin… (interval..) – Esé nga AGRON SHABANI

Pas një ditë të gjatë dhe të lodhshme pune, në Berlinin e famshëm dhe brauroz , prap vjen mbrëmja, nata… Në ndërtesat, pallatet ose rezidencat e ndryshme shtetrore, qeveritare, parlamentare ose politike të kryeqytetit ose metropolit të shtetit me të fuqishëm të Evropës, sërish ndezen dritat… Poçet, shandanët ose llambadaret e praruara dhe shkëlqyera prej neoni, kristali ose porcelani të cilat nuk i ndriçojnë vetëm godinat, pallatet ose rezidencat e larta shtetërore, qeveritare, parlamentare ose politike, por edhe rrugët, sheshet, bulevardet, stacionet, metrotë, shtëpitë ose banesat e panumërta, libraritë, biblotekat, teatrot, amfiteatrot, galeritë, salonet, hotelet, caffe-restaurantet e shumëta, dhomat e gjumit… Krejt qytetin. Edhe atëherë kur Berlini famoz dhe glamoroz, kridhet dhe ç´kridhet në gjumin e njohur mondan dhe metropolitan. Si i huaj apo si shqiptar në Berlin (Gjermani), shpeshherë kam vënë re se kur ndezen dritat në kryeqytetin gjerman, ndezet diçka edhe brenda nesh. Marrin udhë ëndërrat dhe dëshirat tona kontinentale dhe interkontinentale. E kam fjalën mbi ëndërrat tona globale ose universale. Ëndërrat dhe deshirat tona, ndjekin dritën dhe shkëlqimin e kryeqytetit gjerman i cili sikur bën përpjekje kolosale dhe titanike që t´i ndriçojë akoma më shumë ëndërrat, shpresat dhe deshirat tona.

Është udha e mendjes dhe shpirtit të njohur krijues, inovator dhe patriotik të shtetit dhe popullit (kombit) të madh gjerman, ajo që u bën dritë ëndërrave, shpresave dhe deshirave tona. Nuk ka dritë më të madhe dhe më të shkëlqyer, se sa drita e shpirtit dhe diturisë. Aty është edhe Kancelarja historike e Gjermanisë dhe Gruaja më e fuqishme e globit, Dr. Angela Merkel e  cila si shkencëtare ose doktorante e shkencave fizike: Në kursin dhe filozofinë e saj politike dhe diplomatike, përballë ligjëve të ndryshme të statikës, në menyrë të shkëlqyer dhe tepër suplementare e kompetente, i zbaton rregullat dhe ligjet e njohura të dinamikës ose (nganjëherë) edhe të termodinamikës.

Se këndejmi, janë shkëlqimi ose brilanca e njohur intelektuale dhe politike së bashku me vizionet e njohura globale ose universale të Kancelares Gjermane, Dr. Merkel, ato që i kanë bërë Gjermaninë së bashku me kontinentin dhe globin tonë, më të bukur, më të dashur dhe më të afërt për të gjithë.

Sipas logjikës dhe filozofisë së njohur politike, në kompozicionin e marëdhënive ose raportëve të sotme botërore ose ndërkombtare, shumë gjëra janë të ‘lidhura nyje’ me njëra tjetrën në bazë të ‘lidhjeve të padukshme’ për publikun ose qytetarin e rendomtë: Kështu qe ju  nuk mund të këpusni një lule nga ‘kopshit i madh’ global ose universal, pa shqetësuar një yll. Dhe, Dr. Angela Merkel është Ylli Polar i kontinentit dhe globit tonë. Në Berlin, netët kanë yje.

STUHIA – Poemë nga SERGEI ESENIN – Përktheu: FASLLI HALITI

Endni, ditë, fillin e së shkuarës

S’mund ta bësh një shpirt të gjallë

Jo!

As me veten time s’do të kuptohem kurrë,

Për të dashurën veten time

S’jam veçse një i huaj.

 

Do të doja të lexoja. Libri më bie,

Gogësima  më pushton,

Dhe gjumi më merr.

Ndërsa jashtë dritares

Era psherëtin e qan

Gati si të parandjente,

Funeralin pranë.

 

Maja e zezë

E panjës tullace,

Me zë të ngjirrur e hundor, bisedon

Në qiell ç’ka qenë.

Por ç’lloj panje!?

S’është veçse shtylla e turpit ajo:

E mirë për trekëmbësh

Për dru zjarri që të ngrohë.

 

Dhe mua, të parin,

Do të ishte mirë të më varnin.

Me duar të kryqëzuara pas shpine,

Pasi me këngë,

I ngjirrur, i sëmurë,

Vendit tim të dashur,

Gjumin i kam trazuar.

 

Të çjerrat e gjelit s’i dua

Dhe them madje:

Po të kisha forcë,

do t’ua nxirrja zorrët

Gjithë  gjelave

Që ankimet e tyre pa fund

Të mos dëgjoheshin  çdo natë

Në katund.

 

Por harroj se edhe unë vetë

Si një gjel

Kam klithur me harbim

Para se të zbardhte mëngjesi

Mbi vendin tim.

Duke shkelur mbi amanete e pragje

Duke u shqetësuar,

Me zemër e me vargje.

 

Ulërin stuhia

Si të ishte një derr i egër

Që po e therin.

Mjegull e ftohtë

E akullt.

S’dallohet

Ajo që është larg,

Ajo që është afër…

 

Hënën, me siguri,

Qentë e kanë ngrënë.

Prej kohësh në qiell

Nuk duket më hënë.

Nëna fijen e furkës ftillon

Edhe me boshtin

Ajo bisedon.

 

Një maçok i shurdhër

Dëgjon bisedën,

Kokën, duke tundur që nga stufa

Krenarisht.

Jo më kot fqinjët,

Të tmerruar,

Thonë

Se me një buf të zi

Maçoku ngjason.

 

Më mbyllen sytë.

Por, sapo i hap,

Shoh si reale

Një skenë të kohës së përrallave:

Maçoku me putra

Munxat më jep mua të mjerit.

Dhe nëna është një shtrigë

E malit të Kievit.

 

Nuk kuptoj

Në jam i sëmurë a i shëndoshë,

Por, sigurisht, mendimet

Enden pa qëllim.

Kam në vesh

Një rrahje lopatash mbi varre varg

Dhe psherëtimën e kambanave

Larg.

 

E shoh veten të vdekur,

Shtrirë në arkivol.

Nën alelutë,

Dënesat e një psallti.

Të ndierës vetes sime

I ul qepallat,

Duke vënë mbi to dy monedha bakri.

 

Prej këtyre monedhave,

Mbi sytë e një të vdekuri,

Do t’i vijë ngrohtësia varrmihësit …

Që, duke më  varrosur, do t’i jap atij një gotë

Me raki

Të fortë.

Me zë të lartë, duke thënë:

“Pa shih seç tip,

Me lloj-lloj ka pasë të bëjë

Në jetë…

Por s’arriti të gëlltitë

Kapitalit

As edhe një fletë”.

 

1924