VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

NJË PASDITE NË ZYRIH Nga ISMAIL KADARE

By | September 14, 2017

Komentet

MISIONI I GOUNARIS – it – Shkruajtur nga SOTIR GJIKA – Pёrktheu nga italishtja Eugjen Merlika

 

            Më 20 të qershorit të shkuar qeveritë e Italisë, të Francës e t’Anglisë ngarkonin përfaqësuesit e tyre n’Athinë për të bërë një hap të përbashkët pranë qeverisë greke, me qëllim që të shprehnin dëshirën e fuqive të mëdha për rivendosjen e paqes në Azinë e Vogël e për t’i besuar ndërmjetësimin e tri fuqive për rregullimin e problemit greko – turk.

Duke i besuar armëve të veta qeveria e Athinës nuk pranoi deklaratën e aleatëvet. Por mbas provës së madhe, sigurisë së fitores mbi turqit e Qemal Pashës, i a zu vendin bindja se turqit n’Anadoll janë një realitet i gjallë e i pathyeshëm e që armët nuk përbëjnë mjetin më të mirë për të vendosur një paqe të qëndrueshme në atë rajon. Që këtej arsyet qenësore të udhëtimit të Gounaris – it, udhëtim  i bërë skajshmërisht urgjent mbas rezultatit të mësymjes kundër Shtetit të Ankarasë pranë kryeqyteteve evropiane, për të kërkuar pikërisht ndërhyrjen e fuqive të mëdha në ndeshjen greko – qemaliste. Etapa e parë e Gounaris – it qe Parisi, ku qëndrimi i kryeministrit grek qe shumë i shkurtër, duke qënë Londra qëndra e rëndesës e çështjes që ishte objekti i menjëhershëm dhe thelbësor i misionit të tij.

Mbi bisedimet e gjata që Gounaris ka patur në Londër me Lordin Kurzon mbahet ende një vetëpërmbajtje e plotfuqishme. Në lidhje me to edhe shtypi grek, i cili është drejtpërdrejt i interesuar, nuk ka dhënë sqarime me hollësi. Ne kemi marrë vesh se, në thelb, pyetjet e para të drejtuara nga i nderuari Gounaris qeverisë angleze kanë qenë këto :

  1. Njohja e regjimit të ri grek, të krijuar në vazhdim të kthimit të Kostandinit.
  2. Dhënie e një huaje të një sasie të përshtatëshme për të përballuar nevojët e ngutëshme të Greqisë, për të mbajtur në gjëndje lufte trupat e saj në Azinë e Vogël e për të ndaluar rënien e shpejtë të dhrahmisë.
  3. Ndërmjetësim i aleatëve në përballjen greko – qemaliste, në vartësi të zbatimit një për një të Traktatit të Sevrit.

Kërkesat greke nuk gjetën, siç ishte e parashikueshme, mirëpritjen e Lordit Curzon. Ministri i Jashtëm britanik i bëri të kuptojë qartë të nderuarit Gounaris vendosmërinë e qeverisë angleze për të mos mbështetur më tutje Greqinë në aventurën e saj në Azinë e Vogël. Curzon-i vuri në dukje gjithashtu se ishte e pamundur tashmë të flitej për zbatim një për një të Traktatit të Sevrit, pa mbajtur parasysh gjëndjen e krijuar në Anadoll, si pasojë e përfundimit të keq të mësymjes së fundit greke. Për pasojë, nuk do të ketë asnjë shqyrtim të dobishëm, nga ana e qeverisë britanike, të kërkesave greke që nuk do të ishin thelbësisht të frymëzuara dhe në ujdi me gjëndjen faktike. Duke pranuar ndërmjetësimin në mosmarrëveshjen e papajtueshme me turqit, Greqia duhet të ketë besim të plotë në ndershmërinë dhe ndjenjën e drejtësisë së aleatëve.

Në thelb e tillë ka qenë gjuha e ministrit të jashtëm britanik. Përballë “imperativit kategorik” të Corzon-it, Gounaris, duke pranuar në vija të përgjithëshme ndërmjetësimin e aleatëvet, ka parashtruar shqyrtimit të favorshëm të tyre kërkesat e mëposhtëme, të cilat do të duhej të shërbenin si bazë e zgjidhjes së përballjes greko – turke e që do të përfaqësonin më të paktën, pra flijimin skajor të synimeve helenike :

  1. Regjimi i ri i Izmirit nuk duhet të ndeshet me autoritetet, deri tani themelisht të vendosura në zonën e Izmirit.
  2. Zgjerimi i asaj zone deri në bregun e Bropontidit (Deti Marmara).
  3. Qëndrimi i ushtrisë greke si siguria e vetme për forcimin e çdo regjimi të ri.
  4. Greqia është e gatëshme të marrë përsipër të zbatojë çdo lloj sigurie që do të quhet me të vërtetë e nevojshme për ruajtjen e pakicave jashtë zonës greke.

Lordi Curzon ka ritheksuar synimin e palëkundur t’aleatëve për të mos kushtëzuar veprën e tyre të ndërmjetësimit në përballjen greko – qemaliste, me kërkesat e palëvet në konflikt që do të përbënin një zotim paraprak. Çështja e përballjes greko – turke do të shqyrtohet e, mundësisht, do të zgjidhet nga konferenca e posaçme e ministrave të jashtëm të Fuqive të mëdha, mbledhja e ardhëshme e së cilës është prapësuar.

Lajmërohet ndërkaq si e menjëherëshme nisja e Gounaris nga Londra. Kryeministri grek pritet në Romë. Ai vjen n’Itali për të mbrojtur çështjen helenike e për të njohur pikëpamjen e saktë të gjykimit të qeverisë italiane duke uruar një qëndrim të ndershëm të saj mbi çështjen e Azisë së Vogël, çështje që intereson drejtpërsëdrejti e në mënyrë të veçantë Italinë. Gounaris do të shfrytëzojë rastin për të ngritur, në bisedat me shtetarët italianë, çështjet e Dodekanezit dhe të Shqipërisë jugore, duke kujtuar marrëveshjen Titoni – Venizellos, tashmë të mohuar nga qeveria italiane, por paditjes të së cilës, për një mendësi kurioze të saj, Greqia vazhdon të mos i besojë.

Greqia nuk ka hequr dorë nga mëtimet e saj mbi Shqipërinë jugore. Ajo ka bërë një protestë formale në Lidhjen e Kombeve dhe në Këshillin e Ambasadorëve kundër vendimevet që i kanë njohur përfundimisht Korçën dhe Gjirokastrën Shqipërisë. Ajo është e vendosur të këmbëngulë në kërkesat për ato dy krahina, shqiptare për gjuhë, kombësi, histori, gjeografi e për tradita. Ajo që është më e mjerueshme në këtë ide, sa absurde aq paradoksale dhe e rrezikshme, është fakti që Greqia synon të njëtrajtësojë qëndrimin e saj të mëtejshëm kundrejt Shqipërisë me atë të Serbisë. Në fakt ministri i Serbisë në Athinë, Balucic, ka patur së fundi një bisedë të gjatë me ministrin e jashtëm grek, Kartalis, në të cilin ka marrë pjesë edhe ministri i luftës, z. Heotoikis. Objekti i atij takimi qe pikërisht shqyrtimi i bazave të një marrëveshjeje ndërmjet Serbisë e Greqisë për një qëndrim të përbashkët kundër Shqipërisë.

Si duket kombi grek nuk e kupton ende gabimin e tij shumë të rëndë historik e vazhdon të këmbëngulë në qëndrimin e tij të kundërshtimit ngulmues e të dhunshëm kundër Shqipërisë, dhe ajo që është më absurdja, duke u bashkuar me serbët kundër Shqipërisë. Në Athinë kundërshtohet ende të njihet një e vërtetë e prekëshme nga të gjithë : shqiptarët dhe grekët kanë një armik të vetëm e të përbashkët, të natyrshëm dhe tradicional, sllavët e jugut.

Arritja e misionit grek në Romë, sidoqoftë do t’i japë shkas shtypit të dy Vendeve të marrë në shqyrtim mundësinë e një afrimi ndërmjet Italisë dhe Greqisë. Për këtë, madje n’Athinë, ku nevoja e një afrimi të tillë bëhet e detyrueshmedhe urgjente nga vetë kushtet shumë të rënda të Vendit, shprehen më përpara gjykime dhe formulohet urimi që të mund të arrihet një marrëveshje e ndershme italo – greke. Që të mund të kryhet një marrëveshje ndërmjet Italisë dhe Greqisë është e domosdoshme, simbas mendimit tim :

  1. Që Greqia të heqë dorë efektivisht nga ambicia e shfrenuar dhe mëndjemadhësia për të garuar me Italinë, një fuqi e madhe evropiane prej 45 miljon banorësh, duke marrë takim me realitetin që do të thotë të nënërenduarit e interesave të saj në Azinë e Vogël atyre italiane e të shërbyerit si ndihmëse në zgjerimin e ardhëshëm politik dhe ekonomik të qytetërimit latin e grek në Mesdhe e në gjithë Lindjen evropiane.
  2. Që Greqia të japë pa ngurim miratimin e saj të plotë e të pakushtëzuar për pikëpamjen italiane në çështjen e Shqipërisë, qenësia e së cilës si shtet i lirë dhe i pavarur, përfaqëson për sigurinë e interesave adriatiko – ballkanike të Italisë një nevojë të pashmangëshme e të paprapësueshme.

SOTIR GJIKA

            Corriere delle Puglie, 20 – 12 – 1921 Pёrktheu nga italishtja Eugjen Merlika

E pashë atë ëndërr dhe e shoh atë ëndërr – Poezi nga ARSENIJ TARKOVSKIJ – Përktheu: SKËNDER BUÇPAPAJ

E pashë atë ëndërr dhe e shoh atë ëndërr

Dhe do ta shikoj atë prapë dhe prapë.

Gjithçka e përsërit veten dhe gjithçka ribëhet

Dhe do ta shihni të gjithë ëndrrën që unë pashë.

 

Atje, pavarësisht nesh, pavarësisht botës

Një valë pas tjetrës tek bregu përplaset:

Dhe është një yll mbi valë, dhe një njeri, dhe një zog,

Realiteti dhe ëndërrat, dhe vdekja – valë pas vale.

 

Datat s’më duhen. Unë jam. Unë isha. Unë do të jem.

Jeta është një mrekulli e mrekullive dhe unë përul

Në gjunj përpara mrekullisë si një jetim gjer në dhé

 

Veten në pasqyra, ngujuar në reflekset

E deteve, qyteteve që ndritin nëpër tym dikund.

Një nënë qan dhe foshnjën në prehër e merr.

 

 

 

 

 

Vdiq shkrimtari amerikan Philip Roth

Një nga shkrimtarët më të mëdhenj amerikanë, Philip Roth, ka vdekur në moshën 85-vjeçare.

New York Times raportoi se ai ka vdekur nga pushimi i zemrës.

Roth ka shkruar më shumë se 30 libra gjatë karrierës së tij 50-vjeçare, përfshirë klasikët si “Ankesa e Portnoit” dhe “Letra e peshkopit amerikan”, për të cilin fitoi çmimin Pulitzer në vitin 1997.

Më 2012, ai ka thënë se do t’iu japë fund shkrimeve, sepse e ka humbur pasionin për një gjë të tillë.

Libri i tij i fundit “Nemesi” është publikuar në vitin 2010.

Kryeneçja e bukur & Don Zhuani – Poemë nga Mexhit Prençi

 

(  version i ri  )

 

I

 

Kryeneçja  e bukur,

rebele e Mentare,

gonxhe e posaçelur

në shpërthim;

i  çmendi djelmtë

Donzhuanë,

të Metropoliti tim….

 

II

E sertë  brunja

me sy të kaltër

e nishan në faqe,

si përfillte

gjahtarët  rrufjanë,

mashtrues e pehlivanë ….

***

Kush guxonte

ta bënte “mike” atë,

si kalorës fitimtar

vinte, ushtar i mundur

në betejë ikte….

 

III

M” i forti,

Kapedan  i donzhuanëve,

bjondi simpatik,  për herë

të pare, kur e pa,

brenda tij, lëvizi gjithiçka….

***

Vështrimin

shigjetë ia nguli.

Sytë  e saj,

u ndezën  prush…

Atë e zuri dashuria,

po gjumi s’e zuri

atë natë..magjike

ëndërrimi…

 

IV

Të nesërmen,

kur rrezet e diellit

flakëruan në mengjes

flutrimturoi tek ajo

si  “princi  i kaltër ”,

t’i shfaqte  dashurinë…

***

E  nisi shtruar,

me të butë e  me të mirë,

me fjalë të  arta  dashurie,

marrë nga librat e verdhe,

që  kishte  magjepsur

e bërë për vete  bukuroshet

shtatselvi , mendje lehta’…

 

V

Kryeneçja   mentare  heshti…

Buzët  i kyçi, zë nuk nxori,

as qepikun e zi s’e lëvizi….

 

Ftohtësi ne trup e shprit

ndjeu Kapedani.

Duart vë kokë , Zemrën

godet me grusht..

 

VI

I turbulluar….

thirri për ndihmë përvojën.,

vajisi armët e vjetra

ne aliazh me të rejat:

 

Me premtime

ta joshte,  me diamante

e flori, tërë miset  e trupit

t’i mbulonte. Parajsën

t’i Premtonte !….

 

VII

Si gjithnji Kryeneçja

qetë-qetë, pyeti  mendjen,

pastaj  zemrën …

Si mokërr bluajti mendimet

për  refuzim  a dakortësi…

 

Pa ngutje, pikën e vuri mbi  “  i “ .

 

Refuzoi

dhuratat, diamante  e flori

dhe  Vilën  përrallore,

O-ho-hohoo !…

Të jetonin  bashkë të dy!

 

VIII

 

I hutuar, çoroditur

e dërmuar, i Forti

Donzhuan

KryeKapedan,  s’guxoi

ta shihte në sy

as  të bisedonte me Të…

Nga mendja- natësuar,

drita iu arratis….

***

Zëri i brendshëm

i tha të bëhej  Kalë

Ajo mbi mbi  te te kalërojë….

 

Urë të bëhej  .Pastaj

Le të shkelin këpucët

me thumba , mbi trupin e tij,

veç  e  tija të bëhej  Ajo

& Ai burri i përjetshëm  i saj!

 

 IX

I mjeri,

Donshuan  me Namë!

Kurrë nuk kishte dashuruar ,

  • Mjeshtër i madh,

për  të mashtruar , vajzat

mendje-lehta  e sorkadhe

akrobate seksomane….

 

X

Kur,  rastësisht,

lindi dashuria

brenda  tij

bashkë  më të

u fundos…. Si ai

që hynë  në  det

po not nuk di ….

***

Humbi

Dashurinë.

Humbi  Vetjen…

S’ ishte  më Ai!…

EJA PREJ ARËS, BABA – Poezi nga WALT WHITMAN – Përktheu SULEJMAN MATO

Eja prej arës baba, na sollën një letër prej Petit;

Dhe dil te porta ti ,nënë, ja një letër nga djali yt i dashur;

Ka hyrë vjeshta;

Pemët kanë marrë një ngjyrë të mushkërryer,

të verdhë në të kuqërremtë, prej flladit të lehtë,

po piqen mollët në qipishte, vilet e rrushit varen në pjergulla

(A nuk e ndien erën e rrushit të hardhive

Amën e malakuqit ku gumëzhijnë bletët?!)

Dhe ja, atje lart hapet qielli i kaltëruar, i nartë prej shiut,

kaltërsi e çuditshme.

Të vjelat atje poshtë janë të mbara;

Prej arës po ngjitet babai i thirrur prej vajzës,

Dhe zbrit te shkallët ti, nënë, vrapo tek porta sa më parë,

Ajo nxiton sa mund- diçka të keqe ndjen- i dridhen leqet e

këmbëve,

nuk ndal të ndreq flokët e të rregullojë shaminë e kokës,…

Hap zarfin shpejt!

Ah! Nuk qenka shkrimi i tij, por emri i tij është shkruar,

O, një dorë e huaj u shkruan për djalin e tyre të dashur,-

O nënë fatzezë!

Pamja i erret sysh,kupton vetëm ca fjalë…

Gjysmë fjalë , që shqyejnë kraharorin…”Përpjekje…

Kalorës që e shpunë në spital

Tani keq por ka shpresë për më mirë…”

Ah! Tani kam në mendje vetëm pamjen e saj

Në mes të Ohajos pjellore me të gjitha qytetet dhe fermat e saj,

E mbështetur pas shtallkës së portës.

Mos u dëshpëro o nënë e dashur.(i thotë vajza e madhe,,

motrat e rritura i rrinë pranë, kanë mbetur pa zë, të trembura,)

Jo, nënë e dashur,letra thotë se Peti do të shërohet.

Medet,i mjeri djalë, nuk do të shërohet kurrë,

(as ka nevojë të shërohet-shpirtmadhi e zemër trimi)

Ndërsa të gjithë janë mbledhur te porta ai ka vdekur.

djali i tyre i vetëm vdiq.

Po nëna ka nevojë të shërohet;

Ajo, me trupin e hollë, vishet në të zeza,

Ditën s’e prek më gjellën-natën s’e zë më gjumi,

Shpesh zgjohet në mesnatë e qan me ngashërimë,

e pikëlluar për djalin që e donte aq shumë.

O, sikur t’i linte shëndet kësaj jete,

pa u vënë re, të zhdukej, pa lënë gjurmë,

në kërkim të djalit të saj që s’jeton më.

Tri poezi nga PETRAQ RISTO

 

 

  1. Një pikë (.)

 

Ishte një pikë e thjeshtë . si të gjitha pikat

si shenja që lë kompasi mbi letrën e bardhë

para se dikush të krijoj Botën.

Një pikë e vockël në kërkim të mbylljes së një fjalie

mbase të harruar nga Shekspiri…

Një pikë shumë e vockël: majëz nga bari i përjetësisë

rrëmbyer nga gjarpëri i Gilgameshit…

Një pikë thuajse e padukshme: njollëz loti zvogëluar me lupë ligësie.

Rrotull asaj pike u mblodhën të gjithë

të mëdhenj e të vegjël

shikonin njeri – tjetrin në sy

për të zbuluar

nga cila retinë

kish rënë.

 

  1. Nervozizëm

 

Ndonjëherë lëviz duart në ajër, gërvisht qiellin me plagë pëllumbash

Shumica mendojnë: flas me vete në përpjekjet për të fluturuar.

Ajri nga joshja më bëhet mollë në duar.

 

Ndonjëherë bërtas buzë oqeanit albatrosë e pulëbardha për të hutuar

Po ato s’e njohin mallin e shtegtarit, u duket britma ime

Sirena SOS e anijes mbi shpirtin e trazuar.

 

Kthehem në shtëpi me një thërrime loti në sy

Me një mollë ajri në duar.

 

  1. Duke pritur

 

Një pasqyrë e shkrirë u kthye në det

Një ëndërr: në anije

Molla e kuqe në tryezë: në bovë u kthye.

Vetëm ti mungoje, nuk po vije.

 

Bromuri i argjendit krijoi ca pulëbardha

Dhe krahët e pulëbardhave e krijuan erën

Lëviza mollën që të zgjohej dallga

Po ti prapë nuk erdhe.

 

Padashur, padashur pasqyra u thye

Anija u mund nga shtërngata

Molla e kuqe në plagë u kthye

Veç brumuri i argjendit mbeti te pulëbardhat.

 

…Dhe ti prapë nuk erdhe.

Cilin mal bryma po e pret – Cikël poetik nga ISMET TAHIRAJ

MINJTË CICËRINË

 

Minjtë hanë pak bukë

Pak kaça mbi tokë, mbi borë,

Mbi kontenjer

Luadhi i mirëpret si një ekuador.

 

Verë, dimër cicërinë

Nuk ngrijnë

Gëzof hiri veshur

Kanë edhe sevdanë në tavan.

 

Përmbyesin gjithçka ,grimcojnë

Dhe në valle lodrojnë

I tepërt s’është i tyre

As një gjigand luadhi

Ai ua shtron pasqyrën dhe kthetrat vizëllimë çeliku

I kanë tjetër soj

i shtimit luadhi s’duron…..

 

ÇARAVITJA JEVGE*

 

Minjtë çaravitën kudo e kahdo

Dhe unë u çaravita në hanmin tim,

Pas nëntë muajsh erdhi një Lule në dhomë

Në sofër ishin vetëm tetë lugë

Hajt bac krise llugën

Se kontenjereve

E bëjë lugën

Nëntë dhe të dhjetë

Çorbë patligjanash

Dhe rrojmi si mbret

Mos çaravitet gajdeja

Se dynjaja s’ka lezet….

 

(*ÇARAVITJE

,është fjalë shqipe e folur nga jevgjit e ka kuptimin shkarravise)

 

ISHIN TEPËR TË MIRË

Këta zot ishin tepër të mirë,

Zonja ua pruni mëngjesin

Dhe ëmbëlsirat

Nisen ta puthin nga dora

Tej krahut, kofshës

Deri në drynin e pambërthyer.

 

Zot! Ishin tepër të vyer

Zonjës ia lëmonin flokët, vithet

U ndrinin sytë si pasqyrë

Deri në avullin

E zbërthyer.

Përplot yndyrë.

Të urtë

Tepër të urtë

Çakërdisur

Në fytyrë

Me hajen e mëngjesit

Luante një lyrë.

Zot!

Kishte zbritur racën

Kjo natyrë…

 

PËRTEJ GARDHI

Ju përtej gardhi, cilin mal vallë bryma po e pret

Lumi i fryrë damarët e vet

Në shoshë ahengu kemi vënë vetë

Krejt i qetë

Sypatrembur rrimë, por me sy disi mbyllur

Orën e lavrojmë më predha,ju kërkesa konsumuese të gjëra.

Cili mal vollet ,po dëfton ferra dhe pse e vonë pranvera

Thias i vimi te dera

Ashkun ua skuq potera

U katranos shekulli se shkeluri,thithëlopë e mjera…

 

DERDHUR

Panterën e gjeta në shteg ,me thonjtë e saj

Vrerin e paketuar në qese najloni

Triumfalisht u derdhshin

Qendresa më tha qendro

Pathyeshëm…

 

ÇAFKA

Duken gurëzit , ku toka idhshëm mërrolet boka

Përveç qiellit gjithçka tjetër nxinë dhe në tym hapsinë

S’mbet asgjë mangut deglisi , as pip frashëri e fisit

Akoma ka uzdajë se këto glasa rrinë luhajë

Shiu i shpërlanë ,i dezinfekton e tretësira u vije tamam

Çafkat gurëzit i mbulojnë, ikën prapë më dhunë të vijnë

Dëshirojnë

Fundin e vet që e avullojnë…

Pikat e shiut në dritaren time qajnë – Cikël poetik nga XHEMË NEZA

SI TI

Në njëmijë  drita shoh si ti

Në njëmijë lutje, lutem si ti

Në të gjitha udhëtimet

Dua të shkoj si ti

Gjithçka që syri im sheh

Dua te jetë pamje e syrit tend

Si ti

E dua dhe shijen

Vetem atë që më jep ti

Mos ma ler mendjen asnjeherë

Pa ty…

 

 SHIU…

Shiu me bëhet lot në sy

Kur une s’jam me ty

Era me lëviz si gjethe

E shkëputur pa frymë

Kur ti nuk nuk je pranë

Ke trokitur

Por në zemër

Për të mbetur tek unë

Rruges i thërras vetes

Të harroj vetminë

E ti dua të jem

Se dhe shiu

Dhe rete

Me duket sikur me mua flasin

Që lutja te ti të mbrrijë

Mos ik

Se une

Dhe pas shiut te ti

Do kërkoj Diell …

 

PIKAT E SHIUT

Pikat e shiut

Në dritaren time qajnë

Duke rrjedhë ngadalë  në errësirë

Xhami i dritares nuk thahet

Nga hëna

Qe duket si nje sy i verbër

Që vetëm një dritë e dallon

Si nje dallgë që oshëtin

Në dete dhe në zemër

Ndjehet lehtë

Për të trokitur

Në mendje perherë

Pa u ndier

Si erdhi nga deti

Për te mos ikur kurrë …

 

SHKRUAJ

Shkruaj krejt thëniet e mija

Në memorien e kujtimit

Mos ti lë ne ditarin e harrimit

Mos i fshij

Si shprehje

Nga pendesa

E udhëtimit

Leri aty

Ku rrinë përgjithmonë

Si përseritje e thenieve

Nga magjia deri te drita

Që vetëm ajo e ndriçon

Dhe shpirtin…

 

 TE LUTEM

Te lutem mos ler njeri të puthi

më shumë se unë

Mos i ler buzët

Pa shenjën time

Ma ushqe shpirtin

Duke me pritur

Ma përcjell shikimin

Duke parë ti

Dhe për mua

Mos me ndaj

Pse s’të shoqeroj

E vetem une

Duke të pritur ty

Gjithmon do duroj

Gjayësinë e saj

Të padurueshme…

 

 E ADHUROJ

Une e adhuroj diellin

Me ngroh

Por se dhe ti je si dielli

Une i numeroj yjet

Në qiell

Dhe ditën e lume

Sepse në tokë je ti

Si yjet

Une e dua qiellin

Ne gjithë kompleksitetin e tij

Por kur ti i bashkohesh

Pamja e jote

Eshte e njëjtë

Me të asaj

Une nuk jetoj pa ty

Dhe oksigjenin

Sepse dhe zemra

Dhe syri

Ndihen të vetëm

Si ti dhe unë

Dhe dielli

Pa njeri tjetrin …

 

SHIU DHE LOTET

Shiu dhe lotet

Rrjedhin lirshëm

Malli ngrin si debora

Buza me dridhet

Fjala e humbet

Kuptimin

Syri si mjegull

E ndjen hijen

E të bukurës

Në kujtesë pa ty

E humb ekzistencen

Pa ty jam i vetëm

Si në shkretëtirë

Dhe ne oqean i mbytur

Dhe përsëri

Dhe pse nën ujë i etur

Dhe me mallin e pashkrirë

Deri sa me ty

Të jem përsëri…

 

TROPOJE, MAJ 2018

 

SHENIM PERCJELLES:

Rastesisht mësova se Xhema shkruan poezi, nderkohë që ai merret me gjera krejt te kundërta nga poezia, kishte ndjesi të embla, mall poetik dhe ndjenje prekëse të intimitetit të fshehur tash sa kohë faqeve të fshehta të letrave të ndryshme të ditës.Thashë ti përcjell disa për tek lexuesi, anipse ato ende janë të ndrojtura dhe shpesh të palatuara mirë, shpresoj tja qëlloj se tek Xhema se shpejti do ta gjejmë poetin tjetër mbresëlënës të Tropojes.

LULZIM LOGU

Dy poezi nga PABLO NERUDA – Përktheu ROLAND GJOZA

SONETET E DASHURISË  XVII

 

 

Unë nuk të dashuroj nëse ti je një trendafil kripe apo topaz

Apo një shigjetë karafili që godet zjarrin dhe e shuan

Unë të dashuroj si gjërat e errëta që sigurisht kthehen në dashuri

Si sekreti, midisi i hijes dhe shpirtit

 

Unë të dashuroj si toka që s’pa kurrë lulëzim

Por tërhoqi tërë dritën për lulet e padukshme

I përulem dashurisë tënde me aromë absolute

rritur nga toka, çelur nga errësira brenda trupit tim

 

Të dashuroj pa ditur kush je, ku jeton, prej nga vjen

Të dashuroj me dëliresi, pa komplekse dhe krenari

Kështu të dashuroj se mënyrë tjetër nuk di

 

Po të them: ku jam unë s’ka jetë pa ty

Kaq ngjitur dora jote në faqen time, dora ime

Kaq ngjitur sytë e tu ku bie dhe fle

 

 

 

 

MËNGJESI

 

( Sonete dashurie XXVII )

 

 

Lakuriq ti je më e thjeshtë se një nga duart e tua

E ëmbël, tokësore, e imtë, e tejdukshme, hamgjitëse

Je dritë  e hënës, shteg i mollës me lule

Lakuriq ti je më e hollë se kallëza e grurit

 

Lakuriq ti je më blu se një natë në Kubë

Ke verë dhe yje në flokët e tu

Lakuriq ti je hapësirë dhe e verdhë delikate

Si vera në një katedrale ari

 

Lakuriq ti je e imtë si një nga thonjte e tu

E lakuar, fine, e trëndafiltë, si agu që ende s’ka dalë

Në ag tërhiqesh dhe ti në botën e nëndheshme

 

Nëse në atë tunel te gjatë ka veshje e pasqyrlira

Dhe drita jote e pastër është ende e venitur, ti vishu,

Po një dorë do të zhveshë lakuriq përsëri

TOTEMË TË PËRJETSHËM – Esé nga XHEVAHIR LLESHI

Duke biseduar me z. Fatos Faslliu, Milano

 

Dielli po lahej në ujë dhe piktori i largoi sytë nga telajo. Pozitano. Në lehet me trëndafila të kuq vesa e tronditur këputej ngadalë dhe rrëshqiste derisa binte pikë-pikë përtokë. Një flutur e madhe hapte krahët për të fluturuar dhe humbte tej mbi det. E mbaj mend Maestro Kodrën tek thërriste fort, sa i ngjirej zëri. Thërriste totemët e tij që largoheshin dhe nuk dëgjonin të ktheheshin pas. Mos kishte ardhur ndonjë nga miqtë e vjetër e të rinj? Vështronte tej mbi det dhe era ia përkëdhelte fytyrën e ashpërsuar. Asgjë nuk tretej nga ai çast magjik. Dikush kishte porositur drekën, dy vajza shëtisnin në plazh, një qen i vogël vraponte nëpër hije duke e mbajtur gjuhën jashtë. Një nga pozitanasit, atje ku rrinte Kodra, e lajmëroi se ora kish kaluar cakun e duhur. Po binte mbrëmja. Edhe deti dukej sikur bënte hije. Çdo çast i shtohej lakmia për të pirë verë, një verë e kuqe që kurdoherë i tërhiqte vëmendjen. Ai gjithë kohën nuk ia ndante sytë tablosë së madhe. Deti si substancë, peshqit si personazhe të njohur e të panjohur, shandani i moçëm i kryqëzuar me kuadratet e rënë nga froni, detaji në krye si idhull më vete… Gjithçka lëshonte një dritë të bukur. Dukej sikur vinin kumte nga epoka e Rilindjes, por tretur në një art tjetërsoj, magjí tjetër.

Me Kodrën mund të ndodhnin çudira, thotë Fatos Faslliu, miku i tij i ngushtë, i cili vështronte në sy Luljetën, të shoqen. Ai dinte të shfrytëzonte elemente të thjeshtë: një pink i veçantë i kujtonte ngjyrën e fustanit, diku i kish ngecur mendimi për anët e të pasmeve, në një simbol ku krijoheshin zgjatime pantallonash, apo edhe tek një sy trekëndësh me një pamje të përhumbur. Dukej sikur shandani mjegullohej dhe flakëza e qiririt ulej e ngrihej me qetësi sublime. Një amë klithëse mëngjesi e bënte atë të papërmbajtur, të dukej se pas pak do të vinte një nga miqtë e tij të drekës për ta shoqëruar. Sa e dëshironte dhe nuk përmbahej nga gëzimi kur e thërrisnin për të bekuar çiftin e ri ku të qëllonte pasi kishin dalë nga kisha. Kur rastësisht binte mbi të një vështrim i pacipë, ai pickonte fort vetveten që të shkundej nga mendimi i lig dhe kridhej duke medituar para punës së harruar të ditës. Nuk shkonte më kot në Pozitano. Merrte kitarën dhe këndonte me zë të shtruar. Dikush shkonte në shtrat. Dhe shtrati tundej nga puthjet dhe afshi. Këmisha e natës e tejdukshme. Durimi tretej përmbi det. Pastaj ngrihej natën dhe hapte dritaren duke thithur ajrin e detit. Nuk gjeje dot natë më të bukur se ajo, natë më të qeshur, që sapo ishte puthur me të gjithë. Nuk fliste fare nata, dhe era rrinte fshehur enkas. Personazhet e këngës shëtisnin në heshtje në plazh dhe hijet zgjateshin gjer te Maestro Kodra…

Fatosi mori frymë thellë. Ne ishim duke shëtitur nëpër mbrëmjen e Tiranës. Një tuhaf shkonte e vinte para nesh dhe mërdhikej brenda vetes, me sa duket i lumtur që shëtiste vetëm. Duhet të qe patjetër tuhaf klasik. Dhe nuk e la pas fillin për Kodrën dhe Pozitanon. Edhe të varrosej donte pikërisht aty. Afër detit. Sepse Pozitano i sillte në mendje ajrin e Ishmit dhe pamjen e Durrësit në kodrën që bie mbi det. Në jetën e tij ai e ruante veçan këtë kthjellim të hatashëm, duket se përjetonte një takim me mëmën e largët, ëndërrim i Ijes së tij të dashur, ndonëse fare i vogël i ngjallte në mendje figurën e të atit, kohën kur ai u diktohej të tjerëve me vështrim derisa t’i mposhtte. Kjo ngulitje e fortë dhe me aq ashk dukej se tanimë kishte shkuar për të fjetur diku në hapësirë, duke fshehur betime të ëmbla dhënë pas lodhjeve të gjata për të derdhur helmin e mbrujtur. Ai i besonte gjithçkaje dhe puthte detin pa mbajtur mëri me askënd. Kush e trillonte të vërtetën menjëherë futej në dhomë dhe paçka se shihte atje krevatin e shkatërruar, ca njolla të dyshimta andej-këtej të hedhura si kot në telajo, kthenin përmbys çfarëdo gjendjeje, ia ndiznin gjakun (o zot, si përfytyrimi poetik i Montales!) dhe ai, Maestro Kodra, i lodhur dhe i dërrmuar, dukej se ngrihej me krahët e natës lart në qiell, gjysmë i shtypur nga egërsia e mendimit. I bëhej se do ndeshej me batutat plot nëntekst të Heminguejit, që të mos kuptoja pastaj gjë prej gjëje. Tek e fundit prandaj dhe prisja! Në telajo duhej hedhur një ide që të përgjithësonte fjala vjen një këmishë nate e zhubrosur teksa binte mbi tapet, më tej një syth që mund të ngjante si një kapëse rrobeje në cep të belit të hollë. Duhet të fliste nënteksti. Duhej gjetur edhe simboli i duhur, pa ngjallur keqkuptime, po edhe duke e nxitur mendimin drejt intimitetit të domosdoshëm. Tek e fundit kështu do të kishte kuptim edhe vetë totemi. Si jeta…

Po. Atë çast do të vinte mëma. Vetëm ajo mund ta nxirrte jashtë nëpër natën përplot hir të Pozitanos. Por ai, s’di pse, donte t’i fshihej, diku në një dhomë tjetër. Jo, ai i fshihej mendimit, pasi nuk donte fjalë të kota, si në Panairin e Kotësive, ndonëse dikush aty rrotull lehte rreth organizimit të Panairit të Aftësive! Zot na ruaj nga Fjalët! E tmerrshme… Do të donte ta shmangte, ta bënte def siç thoshte Kuazimodo me të qeshur, pastaj le ta nxinte me bojë, edhe me bojën e tij, punë e madhe fort. Ka njerëz që i hedhin plaçkat e trupit si mendimet e rrëmujshme, andej-këtej, si ndodhte edhe me të kur mendimet e tij në telajo hidheshin bllaca-bllaca, shformoheshin, përplaseshin, merrnin ngjyrë, egërsoheshin, s’u nxihej faqja, rrinin urtë dhe belbëzonin. Katrahurë revoltuese edhe në telajo. Edhe pse në Pozitano. Po me ato, mendimet aguridhe, si i bëhej? A do ta duronte ai t’i vinte në dhomë përmes asaj qetësie të mahnitshme nate? Po sikur aguridhja të merrte pamjen e një… Zot, ç’po ndodhte me të? Mos po bëhej befas derdimen? Po i vinte keq që nuk ishte njohur nga afër me Bukovskin. Do të ikte mëma, domethënë hija e saj e ngadalshme dhe si e truar, në drejtim të një vendi të padukshëm, të ndizte duke i fryrë zjarrit të mendimeve të tij, ashtu e strukur brenda mendimeve të tij të çuditshme dhe e dinte se aty gjithçka do të valonte. Zemra i rrihte fort. Dhe nën ritmin e atyre rrahjeve e zuri gjumi…

E shihja dhe s’më besohej, tregonte Fatosi, me një lloj meraku në sy. Ai shpesh vinte shkallët e mendimit dhe ngjitej të shihte ç’bëhej diku më larg. Xhami thyhej papritur dhe ai hidhte njollat e para, pasi përpunonte mirë bojërat, më pas gati mbytej nga buzëqeshja e tij, nga përshëndetjet me dorë të pozitanasve. Për një çast m’u bë sikur fliste me shpirtrat. E vija re mendimin e tij të uritur, nuk fshihej dot, dukej qartë në duart, në penel, në lëvizje. Dielli po ngrihej në horizont dhe do të futej në çdo qelizë të vetëdijes së tij. Një përqendrim i jashtëzakonshëm. Asgjë s’mund t’i qëndronte afër atij burri ato çaste. E ndieja se edhe mua më rrëmbente shtrëngimi i mendimeve të tij. Dukej kaq e thjeshtë dhe befas kthehej në vendim të koklavitur. Më mirë të dëgjoja kokulur mendimet e tij, të cilat vinin gjer tek unë me zë të lartë. Kështu pat ndodhur gjithnjë. E mburrte të kuqen, zuskën, siç thoshte me të qeshur, e ngrohte kobaltin të dhënë si një dhuratë perëndie, e përcillte të verdhën, e groposte thellë-thellë të zezën që papritur e pa kujtuar i shpërthente me bujë, ndërsa atë karabushkën jeshile, pa vajtur ende tek e gjelbra, të cilën e nderonte dhe e hidhte maja-maja në telajo. Bukur. Nuk tregonte pikë dhembshurie por vetëm dashuri, ndonëse pikë-pikë dhe me stimë burrërie për ta përmbajtur veten. Vuante shumë, e dija, binte drejt e në të thella, ndërsa unë e dija se merrej me praninë e mëmës aq të largët dhe aq pranë, e trupëzuar. E thoshte shpesh se i ati tregohej i rezervuar, i fshehtë, bëhej shpesh i largët, me fjalë të tjera e mbante larg. Aq larg deri sa e humbi fare. Pozitano, ndërkaq, ishte si xhind i bukur, këto fjalë i vinin në mendje nga gjiri i mëmës, ndoshta për t’u nxitur teksa ngrihej në këmbë (ndonëse tani në mbrëmjen e vonë të moshës atij i merreshin këmbët!), po ai vetëm sa kollitej nganjëherë ndonëse rëndshëm. Pas dy orësh shkonte gjer sa i hanin këmbët, ecte i gajasur duke iu marrë fryma, të priste dikë, që kthehej nga larg. E dija: i kishte shkuar krahun hijes së tij, vetmisë, dhe kthehej në shtëpinë që merrte me qira, mbante syze dielli të lehta dhe mendonte aq i rënduar për totemët, si ta kthente në idhull puthjen e ëmbël të gruas që donte…

Vinte erë e mirë. Asnjëherë nuk ia lejoi vetes të kundërtën dhe gjithnjë ia merrte shtruar-shtruar një kënge të vjetër deti me marinarë që aq shpesh ia bluanin shpirtin. Udhëtim i gjatë, dallgë të fuqishme, shpirt i plasur, mall, orgji, erë dhe tufan, plagë e nxehtë, gjak… Dhe i mbushej trupi gjithë mornica. Thua se argalisej edhe ky shpirt i plasur keq? Ku qenë fshehur ledhet dhe ojnat? Pse nuk i afrohej  mëma me buzagazin e jashtëzakonshëm? I ndizej keq gjaku i përvëluar që llokoçitej brenda trupit të vet, aq sa donte të shtrëngonte një thëngjill të nxehtë në dorën e ftohtë dhe të ngrohej fort e fort dhe pastaj vetë të kridhej i tëri në prush, në prushin e jetës, duke u prirë një qëndrimi sikur po shkonte në altar. Në altarin e kujt? Edhe aty ka ca shenja që vetëm ata që jetojnë brenda teje mund t’i nuhasin apo kuptojnë, siç i ndodhte atij gjithmonë me mëmën, më të dashurën, më të ëmblën, më të shtruarën, me atë që i këndonte me shpirt edhe bukës, dhe e fshihte thellë-thellë si thëngjill nën hi, duke i dalë para vetes me sytë xiglues që të përpinin. Pa lëri pastaj fjalët e mëmës, shqiptuar tërë vuajtje, dhe asnjëherë nuk dihet pse. Dukej sikur asgjë s’i bënte më përshtypje.

Mëngjesin tjetër kur doli nga dhoma, unë hyra në shtëpi dhe u përshëndetëm tërë politesë, ndërsa vura re pothuaj të njëjtën pamje si edhe më parë, ndryshonte vetëm lëvizja e ngutur e syve (edhe pse këtë nuk e merrja me mend), mendimet duket se kishin vënë le të themi mend, varur përmbi komodinë, ndërsa idhujt qenë hedhur pa kujdes nëpër tavan… Çudi, ku nuk të shkonte mendja! Në qelqet e dritares dallohej një totem i verdhë. Të jetë njollë e natës apo brengë e syve që shohin me përdëllim natën?… Kjo ishte ç’ishte! I mora totemët e tij dhe i mbajta në dorë. I ndieja. Kur po dilja u befasova menjëherë. Edhe mua m’u duk se po shihja mëmën, Ijen e tij të dashur dhe të paplakur. Më bëhej se më shihte sikur të kisha rrëmbyer diçka të shenjtë. Sytë e saj! O Zot! As i kisha parë ndonjëherë! Më pyesnin, thua? Po unë a mund t’iu përgjigjesha me shikimin tim të zakonshëm. Koleksionimin e të këqijave dhe të mirave e kisha bërë si një punë, aq më tepër po të lidheshin me Maestro Kodra, që ngadalë-ngadalë u bë jeta ime e dytë. Sarhosh dhe hamshor i famshëm, të dyja bashkë nuk shkonin për totemin tim dhe as më shkonte mendja se do të bëja bashkë njëmijë e dyqind totemë, të cilëve do t’i vija emra, do t’u përshkruaja karakteret, të cilëve do t’iu qepja mendime e fjalë, herë si vizatime në xhama, herë si të shkruara në letra dhe herë me depërtime nga xhami përmes errësirës. Kurrë s’më ndodhi nëpër diell. Kurrë nuk u mora me emrat e tyre. Pas vdekjes së tij, mendova njëherë të hapja me bujë ankandin e totemeve dhe ende e mendoj se do të realizoja diçka të bukur dhe me vlerë të madhe. Vetëm me totemët: paraardhësit  dhe pasardhësit e tyre. Por siç dukeshin shenjat, do të katandisesha mos më keq, prandaj nuk iu përgjigja vetes sime, duke ruajtur një vetëbesim që pothuaj i habiti të gjithë. Prisni, keni për të parë, shpirti im është binjak me Maestro Kodrën. Dhe, përjetësisht totemët e tij mbetën me mua!

 

Tiranë, më 20 prill 2018

GRUA SEKSUALE – Poezi nga CHARLES BUKOWSKI – Përktheu ROLAND GJOZA


 
” ti nuk e di,” tha ajo, ” se ishe në
bar dhe nuk pe asgjë
unë kërceva me këtë djaloshin
kërcyem e kërcyem të përqafuar
fare ngjitur,
por unë nuk mund të shkoj në shtëpi me të
se ai e di që jam me
ty.”
 
” një mijë falenderime,” i
thashë.
 
ajo gjithmonë mendon për seks.
e ka ngarkuar atë dhe e mban shtrënguar
si diçka në një qeskë
letre.
është pjellë e energjisë
kurrë nuk heq dorë
prej çdo mashkulli të mundshëm 
gjithmonë nga e para ia fillon
në mëngjes kafe
sallam dhe vezë
pastaj
vonë nga pasditja sanduiç
në darkë mish skare
 
” unë imitoj stilin e 
Merilin Monrosë,” më thotë.
 
” ajo gjithmonë nxiton 
nga një lokal diskoje 
në tjetrin 
për danc
me një babuin.” më tha njëherë një mik
” jam i çuditur me ty
që po qëndron kaq gjatë me të”
ajo vë baste në pistat e vrapimit
pastaj kthehet te unë dhe më thotë,
” tre burra m’u lutën të pi me ta.”
 
pastaj në parking se nga humb
në mizërinë e makinave dhe ja ku shfaqet përsëri
duke ecur me një burrë të huaj.
” hej, ai vinte nga drejtimi i tij
dhe unë prej këtu 
na u duk e këndshme dhe tani po ecim sëbashku.
kurrsesi nuk doja t’ia prishja
kënaqësinë.
 
ajo thotë se unë jam
shumë xheloz.
 
një ditë mbaroi
dhe historia e saj
pati probleme të mëdha
me organin seksual
dhe ylli perëndoi.
 
i ngjau një ore me alarm
që bie
në Kanionet e Mëdha.
që përplaset e çahet
si një raketake
që bëhet copë e thërrime
në fund
me kumb 
e humb.
 
ndjehem më mirë
tani.
shkoj në diskot më të çmendura
mbaj një fanellë të zezë
dhe kapelen ul pak
mbi syrin e 
djathtë.
 

Kombit tim – Poezi nga PIERPAOLO PASOLINI – Përktheu: SKËNDER BUÇPAPAJ

Jo komb arab, jo komb ballkanas, jo komb i lashtë
por një komb i gjallë, por një komb evropian:
dhe çfarë je? Toka e foshnjave, e të uriturve, të korruptuarve,
e guvernatorëve të punësuar nga agrarët, e prefektëve spitullanë,
e avokatucëve të lyer me brilantinë dhe me këmbët e ndyra,
e zyrtarëve liberalë të ndyrë si xhaxhallarët fanatikë,
një kazermë, një seminar, një plazh i lirë, një rrëmujë!
Miliona borgjezë të vegjël si miliona derra
ata kullosin dhe shtyhen nën pallatet angleze,
midis shtëpive koloniale leskëruar tashi si kishat.
Pikërisht sepse ke ekzistuar, tani nuk ekziston,
vetëm për shkak se ishe i vetëdijshëm, je i pavetëdijshëm.
Dhe vetëm për shkak se je katolik, nuk mund të mendosh
që e keqja jote është krejt e keqe, faji i çdo të keqeje.

Zhytu në këtë detin tënd të bukur, çliroje botën.