E drejta e të jetuarit në liri është e garantuar për çdo popull kudo në botë, është një e drejtë e patjetërsueshme, e shkruar jo vetëm në dokumentet ndërkombëtare, por edhe në Kushtetutat e vendeve demokratike. Nuk është parë dhe dëgjuar që në një vend evropian të ushtrohet dhuna e terrori, të përdoren armët dhe të derdhet gjaku ndaj një populli që lufton për të drejta kombëtare, arsimin në gjuhën amtare. Kjo ndodh vetëm në vendet me orientim sllavo-ortodoks; Serbi,Mal i Zi, Maqedoni e Greqi, në këto vende ballkanike që njihen për egërsinë dhe barbarinë e tyre.
Ky agresion që ushtrohet ndaj shqiptarëve në Serbi,Mal të Zi,Maqedoni dhe Greqi është në të njëjtën kohë edhe një agresion ndaj Shqipërisë dhe Kosovës, të cilat ndër të parat e njohën Republikën e Maqedonisë pas “shkëputjes” së saj nga ish Jugosllavia titiste, Malit të Zi dhe Greqisë. Kjo politikë që ndiqet nga qarqet sunduese është një politikë dritëshkurtër, pa asnjë të ardhme, një politikë që është në dëm edhe të vetë interesave të tyre. Por duhet ditur se ekzistenca e vetë këtyre shteteve si shtet rrezikohet tej mase, duke nëpërkëmbur një popull autokton,që ka gjuhën dhe zakonet e veta, kulturën dhe traditat e tij.
Është e pamundur të nënshtrohet dhe të shtypet populli më i vjetër në Ballkan, siç është populli shqiptar!
Shumë shtete evropiane me demokraci të zhvilluara, me potencial ekonomik e shkencor, me një kulturë të lashtë, kanë bërë dhe bëjnë përpjekje të vazhdueshme për emancipimin e mëtejshëm të shoqërisë, për sigurimin e barazisë së njerëzve përpara ligjit, për afirmimin dhe mbrojtjen e të Drejtave dhe të Lirisë së qytetarëve të tyre. Kjo natyrisht nuk është arritur pa mund e përpjekje, pa luftëra dhe ndeshje sociale, pa kontradikta. E ne sot flasim për Evropën e qytetëruar dhe të emancipuar, për vende me demokraci të zhvilluar. Këto janë arritje të shënuara që ne i mbështesim dhe i përshëndesim, janë fitore që Evropa mundohet me fanatizëm t’i ruaj, zhvilloj e thelloj më tej.
E megjithatë ne e shohim qartë se si kjo Evropë “demokratike” dhe e civilizuar qëndron indiferente ndaj fatit të popullit tonë, ku shkelen këto të drejta, ku mungon barazia përpara ligjit, ku nëpërkëmben liria dhe pavarësia e individit, ku ushtrohet dhuna e terrori ndaj popullsisë së pafajshme shqiptare. Shihet gjithnjë e më qartë hipokrizia e qarqeve sunduese evropiane ndaj fatit dhe të ardhmes së popullit tonë. Heshtin dhe bëhen të paditur për shpërnguljet nga Sanxhaku e Toplica, kur derdhet gjaku si lumi në fshatrat e Medvegjes, Bujanocit, Preshevës, Karadakut dhe Tetovës, e deri në Çamëri. Kur vriten, ndiqen dhe torturohen me qindra e mijëra shqiptarë nga shtëpitë e tyre, kur ushtrohet një etnocid e gjenocid i pashembullt-sistematikisht ndaj popullit shqiptar. Është hipokrizi akordimi i kredive dhe furnizimi me armë më moderne në një kohë kur derdhet gjaku i shqiptarëve si Lum në shtëpitë e tokat e tyre.
Ndaj luftës disavjeçare në qendër të Ballkanit, ku janë shfarosur me dhjetëra e mijëra njerëz, ata kanë mbajtur qëndrim indiferent, për të mos thënë se e kanë nxitur atë për të nxjerrë përfitimet e veta. Shqiptarët vetëm në qoftë se me luftën e tyre të drejtë dhe çlirimtare do të dinë jo vetëm të rezistojnë, por edhe të dalin fitimtarë, atëherë Evropa e “qytetëruar”, e gjendur përpara një fakti të kryer, do të mban një qëndrim tjetër dhe hipokrizia e saj do të del sheshit, kurse propaganda do të flasë me një gjuhë tjetër, se “ne evropianët gjithnjë kemi qenë në mbrojtje të pafajshmëve, në mbrojtje të lirisë dhe të pavarësisë së popujve”.
Ç’bëri Evropa kur ndaj shqiptarëve të pambrojtur u qëllua e po qëllohet me armë?
Me qëndrimin e tyre mospërfillës ata i nxitën qarqet sunduese serbo-maqedonase që të vazhdojnë edhe më tej dhunën e egër ushtarako-policore, duke shtypur çdo ëndërr të shqiptarëve për të drejtën legjitime kombëtare për arsimin në gjuhën amtare.
Qeveritarët serbë,maqedonë,malazezë e grekë me të gjitha mënyrat përpiqen t’i ndalojnë shqiptarët të organizohen, të shkollohen, sepse nuk duan që ata të jenë të barabartë me ta.
Gjakderdhja, terrori i egër i ushtruar ndaj studentëve shqiptarë,të dijes dhe kulturës, na kujtojnë pa dashur kohën e mesjetës kur shkencëtarët digjeshin të gjallë, ngaqë shkenca e tyre u hapte sytë njerëzve të pashkolluar, na kujtojnë Xhordano Brunon që u dogj i gjallë në sheshin e Romës për arsye të zbulimeve të tij të mëdha shkencore për planetin e Tokës.
Sikurse politika e pushtetmbajtësve t’i përmbahej porosive dhe mësimeve të cilat na qojnë drejt paqes dhe kombet të bëjnë gara kulturore dhe jo gara të dhunës dhe të intrigave, sikurse pushtetarët t’i ktheheshin politikës reale dhe miqësore ndaj popullit shqiptar dhe në mënyrë demokratike të pranonin që t’u njohin shtetasve shqiptar barazinë sociale, politike, nacionale, qytetare dhe shtetërore në tokat e tyre, kjo do të ishte ajo politikë që do të nxirrte nga pellgu i pafund këto vende ballkanike. Kjo do të shërbente si një faktor i rëndësishëm për ekzistencën e Malit të Zi , Serbisë ,Maqedonisë dhe Greqisë. Me barazi të plotë në çdo fushë, pa dhunë dhe diskriminim midis të gjitha nacionaliteteve që bashkëjetojnë .Shqiptarët që jetojnë në trojet e veta, nuk kërkojnë asgjë më tepër, ata duan të trajtohen të barabartë.
Në qoftë se kjo politikë diskriminuese do të vazhdojë edhe në të ardhmen, atëherë shqiptarët do të kërkojnë t’i jepnin fund kësaj gjendjeje jo normale dhe do të kërkonin të ndaheshin. Pa asnjë hezitim e diskutim, kjo do të sillte shpërbërjen dhe zhdukjen nga harta evropiane të pushtuesve të tokave shqiptare Malit të Zi, Serbisë, Maqedonisë dhe Greqisë.
Do të ishte mirë që qeveritarët të nxirrnin përfundime pozitive nga qëndrimi realist i qeverisë shqiptare që ishte i vetmi shtet dhe komb fqinj i malazezëve,serbëve, maqedonasve e grekëve që u njohu ekzistencën e kombit dhe të shtetit. Në barazinë e plotë midis popujve qëndron edhe formula e stabilitetit të brendshëm të Ballkanit.
Në qoftë se nuk kuptohet realisht kjo gjë, atëherë pasojat do të jenë më të mëdha me përmasa katastrofale.
Një komb, një shtet është një devizë që dëgjohet gjithandej nëpër shqiptarë, nga të gjitha trojet etnike.
Si e tillë , ajo ka si filozofi bazë bashkimin e shqiptarëve kudo që janë pa fyer ndokënd e aq më tepër pa kërcënuar njeri, por duke zbatuar në vetvete një mentalitet evropian si është pikë së pari integrimi mes veti dhe më vonë me popullsitë e tjera në rajon.
Në këtë vjetor të pavarësisë,në fakt gjithandej nëpër trojet shqiptare po diskutohet shumë për bashkim kombëtar, për figura të rëndësishme historike që kanë kontribuar për të realizuar ëndrrën e shqiptarëve në rajon për t`u integruar më mirë mes tyre.
Është koha që shqiptarët t’i kuptojnë miqtë dhe armiqtë e tyre, çiltërsinë dhe hipokrizinë, fjalët nga veprat.
Si rezultat edhe pse e copëtuar,Shqipëria nuk humbi në detin e hordhive të vendeve fqinjë por u bë shtet më vete duke krijuar premisat që të shërbente si një vend i shenjtë për gjithë shqiptarët në rajon. Mësimi nga kjo e vërtetë politike duhet të mbizotërojë në dialogun e sotëm mes partive dhe udhëheqësve politikë kur deklarohen dhe vendosin të veprojnë bashkë për të festuar përvjetorin e Pavarësisë. Të gjithë ata burra të urtë që nënshkruan aktin e pavarësisë, me siguri janë sakrifikuar aq shumë për pasardhësit e tyre.
Mesazhi im për qytetarët e të gjithë Shqipërisë është: Në vend të ndarjeve kërkoni te njëri-tjetri dhe kultivoni te fëmijët tuaj bashkimin dhe dashurinë për jetën e përbashkët. Sepse,ndarja na izolon dhe na mban peng për të ardhmen , ndërsa dashuria për njëri-tjetrin na nderon, bashkon dhe sjell ditë më të mira, ndaj ajo duhet vlerësuar dhe ruajtur si një nga nevojat dhe vlerat tona më të mëdha.
Le t`i bëjmë të ndihen mirë qoftë dhe njëherë në festën e tyre, duke qenë të bashkuar në festime si dikur në Kuvendin e madh Kombëtar në Vlorë më 28 nëntor 1912.
Më 23 mars 1933, brenda një dhome të ndriçuar dobët, ku ndihej aroma e ndenjur të tymit të purove, Ludwig Kaas po përpiqej ta bindte veten se po merrte vendimin e duhur. Kaas një prift katolik dhe udhëheqës i Partisë së Qendrës ndodhej në udhëkryq. Për disa vite, partia e tij ishte përpjekur të bllokonte ngritjen e Adolf Hitlerit. Por në vitin 1932, Nacional-Socialistët e Hitlerit u bënë forca më e madhe në parlament dhe në janar 1933, Hitleri u bë kancelar. Ndërsa Hitleri përpiqej të konsolidonte pushtetin, Partia e Qendrës ishte pengesa e fundit që Hitleri të vendoste në kontroll të plotë Gjermaninë.
Hitleri kishte prezantuar Aktin e Mundësimit, akt i cili do t’i lejonte atij dhe kabinetit të tij mundësinë për të sunduar nëpërmjet akteve normative , duke e çmontuar demokracinë në thelbin e saj. Vetëm nëse Partia e Qendrës do të rezistonte, mund të bllokohej miratimi i aktit. Kaas dhe kolegët e tij udhëheqës të Partisë së Qendrës debatuan për orë të tëra, të ndarë midis mbrojtjes së parimit dhe vetëmbrojtjes. Disa kërkuan rezistencë, duke paralajmëruar se pushteti i Hitlerit duhej të kontrollohej. Por shumica kishin frikë nga pasojat e sfidës. Të tjerë ende mbaheshin pas shpresës se duke bashkëpunuar me Hitlerin, ata mund të ndikonin te Hitleri.
Në fund, Kaas e bindi veten se opsioni i tij më i mirë ishte të bashkëpunonte , të punonte brenda realitetit të ri në vend që të shtypej prej tij. “Ne duhet ta ruajmë shpirtin tonë, por një refuzim i Aktit të Mundësimit do të rezultojë në pasoja të pakëndshme për partinë tonë”. u tha ai kolegëve të tij . Akti u miratua duke hapur rrugën diktaturës së Hitlerit .
Mbështetja për aktin nuk kishte asgjë strategjike, nuk i moderoi qëndrimet e Hitlerit, përkundrazi i dha atij kontroll të plotë.
Ky episod ilustron logjikën e rrezikshme të abdikimit ose besimit se, përballë një kërcënimi në rritje për demokracinë, dorëzimi është strategji, edhe bashkëpunimi me një autokrat është mbijetesë.
Sa herë më jepet mundësia të flasë me socialistë të vjetër apo të rinj , antarë apo ish antarë të kryesisë së kesaj partie, ndihet po e njëjta logjikë abdikimi . Po anëtarët e partisë socialiste kanë abdikuar , edhe kjo nuk ka ndodhur sot, por që në vitin 2005 .
Demokracia brenda saj u gërrye ngadalë, në fillim nëpërmjet dorëzimit gradual të atyre që e kishin ndërtuar e duhet ta mbronin atë. Në çdo lëshim, që partia bënte karshi kryetarit autokrat ai u bë më të guximshëm, dhe përmbysja sot të gjithëve u duket më e vështirë. Përgjigjet që në fillim socialistëve ju dukën pragmatike , duke pritur, duke heshtur, duke arritur një marrëveshje , vetëm sa e inkurajuan kryetarin autokrat duke çuar në fund në rënien e vetë partisë.
Rënia e partisë Socialiste nuk ishte e pashmangshme , pasi udhëheqësit politikë kryesorë kishin shumë mundësi për t’u kundërpërgjigjur. Por disa në 2005 besonin se vetëm me Ramën mund ta mundnin Berishën , disa se mund ta përdornin Ramën për të siguruar dominimin e tyre . Disa besonin se mund ta kontrollonin Ramën edhe pasi ta bëhej Kryeministër . Të gjithë gaboheshin.
Demokracia brenda partisë rrallë vdes në një moment të vetëm. Ajo shkatërrohet nëpërmjet abdikimit: racionalizimeve dhe kompromiseve. Partia Socialiste vdiq kur kur anëtarët me ndikim brenda saj i thanë vetes se po të lëshojnë vetëm pak terren por do ishin më të sigurt ose se gjetja e një gjuhe të përbashkët me një përçarës është më praktike sesa të qëndrosh kundër tij.
Kryetari autoritar i cili “urdhëron” as me fjalë por më geste “mbyllni gojën” nuk triumfoi kurrë vetë. Ai pati sukses sepse të tjerët e mundësuan atë , për shkak të ambicies së tyre, për shkak të frikës së tyre ose sepse i gjykuanë gabim rreziqet e lëshimeve të vogla.
Nxitja e lëvizjeve separatiste në Iran mund t’i shërbejë interesave të Izraelit, por jo domosdoshmërish atyre të Shteteve të Bashkuara apo aleatëve të tyre në NATO. Fuqitë perëndimore nuk kanë pasur sukses me strategji të tilla dhe një Iran i fragmentuar vetëm sa do të krijonte kriza të njëpasnjëshme.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu më në fund e nisi luftën e tij me Iranin, të vetmen fuqi rajonale të cilës Izraeli i frikësohet vërtet. Ndërsa Shtetet e Bashkuara janë nominalisht partneri kryesor në këtë luftë të paligjshme të zgjedhur, duket se është Netanyahu ai që po dikton taktikat dhe objektivat, duke filluar me vrasjet e synuara të lidershipit të lartë të Iranit dhe një fushatë bombardimesh që e trajton vrasjen e dhjetëra nxënëseve si thjesht “dëme kolaterale”.
Izraeli ka përdorur të njëjtën qasje kundër Hamasit, Hezbollahut dhe Huthitëve në vitet e fundit, duke vrarë gjithashtu fizikanë dhe inxhinierë iranianë në atë që në thelb përbënin sulme terroriste të orkestruara nga Mossad-i. Por meqenëse Irani është një vend shumë i madh (afërsisht sa Franca, Gjermania dhe Spanja së bashku) me rreth 93 milionë banorë, kërkohet diçka më shumë, sepse SHBA-ja – e aq më pak Izraeli i vogël – nuk mund ta pushtojnë dhe ta mbajnë atë nën okupim.
Pikërisht për këtë arsye, “skifterët” izraelitë prej kohësh kanë lobuar për ta copëtuar Iranin në shtete të vogla etno-fetare dhe për këtë arsye agjencitë e tyre të inteligjencës kanë kultivuar lëvizje separatiste. Duke mos arritur të hartojë një plan për ditën pas përfundimit të kësaj lufte, edhe SHBA-ja ka filluar të luajë me këtë “strategji”. Sipas një raporti të CNN, CIA po punon për të armatosur forcat kurde me qëllim nxitjen e një kryengritjeje popullore në Iran.
Nuk është e vështirë të kuptohet pse kjo strategji u pëlqen disa qarqeve në Izrael dhe në SHBA. Vetëm rreth 61% e iranianëve janë persë etnikë. Minoriteti më i madh (ndoshta rreth 24%) përbëhet nga turq azerbajxhanas – grupi të cilit i përkiste edhe udhëheqësi suprem i ndjerë, Ali Khamenei – të përqendruar kryesisht në Ardabil, në veriperëndim të Iranit.
Pas këtyre “azerëve” vijnë kurdët iranianë, të cilët numërojnë rreth 7–14 milionë dhe banojnë kryesisht në provincat veriperëndimore kufitare pranë Kurdistanit të Irakut autonom. Afërsia me Kurdistanin irakian ofron një pikë relativisht të lehtë hyrjeje dhe daljeje në Iran, gjë që i bën kurdët një fokus të përpjekjeve të Mossad-it dhe CIA-s për të nxitur separatizmin. Nëse ata do të arrinin të formonin një forcë të madhe të armatosur të aftë për të sulmuar forcat tashmë të lodhura të sigurisë së Iranit, ka të ngjarë të merrnin mbështetje shtesë edhe nga bashkëkombësit e tyre kurdë përtej kufirit.
Një tjetër grup është pakica baluç, që jeton kryesisht në lindje të Iranit, përgjatë kufirit prej rreth 565 miljesh me provincën e paqëndrueshme Balochistan në Pakistan, nga ku Jaish al‑Adl – një grup i shpallur terrorist nga SHBA-ja – ka nisur prej kohësh sulme kundër Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit dhe milicisë Basij.
Së fundi, janë rreth 5–7 milionë arabë ahvazë që jetojnë në provincën perëndimore të pasur me naftë të Khuzestanit, ku ata përballen me një jetë shumë të vështirë dhe të shtypur, që pasqyron në shumë mënyra gjendjen e shiitëve që dominojnë provincën lindore të pasur me naftë të Arabisë Saudite.
Të gjitha këto minoritete iraniane janë të detyruara të përdorin persishten në komunikimin zyrtar dhe të gjitha kanë qenë subjekt i represionit të dhunshëm nga forcat gjithmonë aktive të sigurisë së Republikës Islamike. Kurdët, për shembull, përbëjnë vetëm 8–17% të popullsisë, por ata përbëjnë një pjesë në mënyrë disproporcionale të madhe të atyre që ekzekutohen ose burgosen për arsye politike.
Problemi, natyrisht, është se Shtetet e Bashkuara kanë një histori shumë të dobët kur bëhet fjalë për nxitjen e trazirave separatiste, siç e zbuluan Arabët e Kënetave dhe Kurdët e Irakut pas Operacionit Desert Storm në vitin 1991. Herë pas here, “popuj të vegjël trima” janë nxitur dhe më pas janë braktisur – të lënë të vriten dhe helmohen me gaz pasi sponsorët e tyre perëndimorë e kthejnë vëmendjen diku tjetër. Në fakt, kjo është pikërisht ajo që Donald Trump u ka bërë kurdëve të Sirisë, të cilët ndihmuan SHBA-në të mposhtte Shtetin Islamik gjatë mandatit të tij të parë, por që tani ai i ka braktisur ndërkohë që është afruar me presidentin e ri të Sirisë, Ahmed al-Sharaa, një ish-komandant i al-Kaedës.
Izraelit mund t’i shkojë për shtat ta ndajë në shtete të vogla të gjithë Lindjen e Mesme, duke mos lënë asnjë fuqi të aftë të sfidojë hegjemoninë e tij rajonale. Por a i shërben ky qëllim interesave të SHBA-së apo pjesës tjetër të rajonit?
Në rast se Trump e ka harruar, miku i tij tjetër “i fortë” në rajon, presidenti turk Recep Tayyip Erdogan, ka kaluar dekada duke luftuar separatizmin kurd. Pasi ka përdorur fuqinë e vet ushtarake për të zmbrapsur kurdët e Sirisë dhe për të shtypur Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit në vendin e tij, Turqia – një anëtare e NATO – nuk do të qëndrojë pasive nëse Partia Jetë e Lirë e Kurdistanit Iranian (PJAK), një degëzim i PKK-së, krijon një shtet të vogël në kufirin e saj. Dhe nëse Turqia do të vepronte kundër një entiteti të tillë, çfarë do të bënte Izraeli për këtë?
Edhe këtu, izraelitëve mund t’u shkojë për shtat të luftojnë një tjetër luftë agresioni kundër një fqinji armiqësor, por kjo sigurisht që nuk do t’i shkonte për shtat SHBA-së, Turqisë apo pjesës tjetër të NATO-s. Gjëja e fundit që ata duan – përveç një përçarjeje ndoshta fatale në NATO që do të shkaktonte çdo sulm ndaj Turqisë – është një valë tjetër refugjatësh që do të drejtohej drejt Evropës si rezultat i një konflikti krejtësisht të shmangshëm.
Këto janë vetëm problemet më të parashikueshme. Por do të kishte edhe “të panjohura të panjohura”. Një Iran i copëtuar do të ishte shumë i paqëndrueshëm, i ekspozuar jo vetëm ndaj shpërthimeve të pastrimit etnik, por edhe ndaj grabitjeve të fqinjëve lakmitarë ose nervozë. Trump nuk ka fuqinë të vendosë nëse Irani do të kthehet në një monarki “kushtetuese” apo një autokraci nën një “Shah” që jeton në SHBA që nga viti 1985, apo nëse do të mbetet një republikë e centralizuar apo një konfederatë, si Kanadaja apo Australia.
Duke pasur parasysh fiksimin e Trump për të fituar Çmimin Nobel për Paqen, shumëkush kishte imagjinuar se ai do t’i kushtonte vëmendje atyre që ishin pjesë e koalicionit të tij politik që këshillonin përmbajtje. Por një pakicë neokonservatorësh të mbetur duket se kanë mbushur boshllëkun në njohuritë e tij për rajonin, të ndihmuar nga një kryeministër izraelit vizioni i të cilit për të ardhmen e vendit të tij duket se përfshin një luftë pas tjetrës, pavarësisht jetëve të humbura dhe dëmit ekonomik që u shkaktohet pjesës tjetër prej nesh./ BIRN
Duke kaluar pranë rrokaqiejve në qendër të Tel Avivit, e gjithë vëmendja shkon te një billboard gjigant, që shfaq reklama të produkteve ushqimore dhe më pas një portret të madh të presidentit amerikan me mbishkrimin: “Faleminderit, Zot dhe Donald Trump!”
Kështu duket se dëshmohet mirënjohja izraelite për rolin e Shteteve të Bashkuara në sulmet ushtarake ndaj Iranit. Zyrtarët izraelitë kanë theksuar vazhdimisht se dy vendet janë plotësisht në një linjë.
“Bashkëpunimi është historik mes ushtrisë amerikane dhe IDF-së (Forcave të Mbrojtjes së Izraelit), si dhe mes forcave ajrore të Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara”, tha kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu më 6 mars, duke e paraqitur këtë si shembull të koordinimit të ngushtë mes dy vendeve.
Dhe është e vërtetë se ekziston një koordinim shumë i afërt ushtarak dhe politik mes dy vendeve. Megjithatë, ka edhe fusha ku prioritetet mund të ndryshojnë.
Deri ku shkon aleanca?
Prej vitesh, Netanyahu ka promovuar idenë e ndryshimit të regjimit në Iran dhe duket se ende është i përkushtuar ndaj këtij qëllimi.
“Aspirata jonë është t’i mundësojmë popullit iranian të heqë qafe zgjedhën e tiranisë”, tha ai më 9 mars.
Por shumica e analistëve besojnë se ndryshimi i regjimit nuk mund të arrihet shpejt.
Prandaj deklarata e Trumpit më vonë atë ditë, se lufta mund të përfundojë “shumë shpejt”, nxit pyetjen: Çfarë ndodh nëse afati i caktuar nga SHBA-ja për t’i dhënë fund luftës është më i hershëm sesa ai i Izraelit?
“Shtetet e Bashkuara janë ato që udhëheqin kur bëhet fjalë për datën e përfundimit. Izraeli është i gatshëm t’i vazhdojë këto sulme kundër regjimit islamik. Ne jemi gjithashtu të angazhuar kundër Hezbollahut, një përfaqësues i regjimit iranian në Liban. Do të donim të vazhdonim këtë. Por do të ndalemi kur SHBA-ja të thotë se duhet të ndalemi”, tha më 10 mars Miri Eisin, ish-zëvendësshefe e Korpusit të Inteligjencës Luftarake të ushtrisë izraelite, në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.
Hezbollahu konsiderohet organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe fuqi tjera.
“Kishte qëllime shumë të qarta për ndryshim regjimi, dhe nuk po i shihni ato. Por duhet të jemi realistë. Për ushtrinë, çdo ditë shtesë do të thotë më shumë objektiva. Politikanët marrin vendimet e tyre”, shtoi Eisin, tani studiuese në Institutin Ndërkombëtar Kundërterrorizmit (ICT) në Universitetin Reichman në Tel Aviv.
Objektivat e luftës
Në fakt, nuk është plotësisht e qartë nëse ndryshimi i regjimit është një nga objektivat e SHBA-së.
Kur sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth renditi qëllimet e luftës disa orë pasi Eisin foli për REL-in, ai as nuk e përmendi këtë aspekt.
“Së pari: t’i shkatërrojmë rezervat e raketave, lëshuesit e tyre dhe bazën industriale të mbrojtjes që prodhon raketa. Së dyti: ta shkatërrojmë marinën e tyre. Dhe së treti: t’i mohojmë përgjithmonë Iranit armët bërthamore”, tha Hegseth, duke përshkruar objektivat e konfliktit.
Trump ka folur për “dorëzim pa kushte” dhe ka thënë se ndryshimi i regjimit do të ishte “gjëja më e mirë që mund të ndodhë”.
Më 10 mars ai tha se ishte “i zhgënjyer” që regjimi iranian kishte zgjedhur Mojtaba Khamenein për të zëvendësuar babanë e tij të ndjerë si udhëheqës suprem, por nuk pranoi të thoshte se çfarë mund të bënin Shtetet e Bashkuara në këtë drejtim.
Radio Evropa e Lirë ka folur me disa këshilltarë të Kongresit amerikan që merren me çështje të sigurisë kombëtare në Uashington, të cilët kanë shprehur shqetësime për një mospërputhje të mundshme në këtë dhe çështje të tjera.
“Njëra qeveri duket se po ndjek kolapsin e regjimit”, tha një këshilltar republikan në kushte anonimiteti. “Tjetra thotë se nuk është, përveç rasteve kur duket se është. Dhe këtu qëndron problemi. Për objektivat kryesore, nuk jemi plotësisht në sinkron.”
Në çdo luftë, afati kohor zakonisht varet nga qëllimet që ndiqen. Duke ndjekur tre objektivat e përmendura nga Hegseth, fitorja mund të shpallet edhe pa ndryshim regjimi.
Disa analistë argumentojnë se SHBA-ja mund të preferojë një përfundim më të shpejtë të operacioneve sesa Izraeli, nëse çmimet e naftës rriten shumë, pasi të dy vendet kanë nivele të ndryshme tolerance ndaj kësaj.
Nafta
Ka pasur gjithashtu shenja të mundshme divergjence edhe për objektivat ushtarake, pasi Uashingtoni raportohet se ishte i pakënaqur me një sulm izraelit ndaj një objekti nafte në Iran.
I pyetur për këtë më 10 mars, Hegseth tha se goditja e objekteve të naftës “nuk është domosdoshmërisht objektivi ynë”.
Ai hodhi poshtë idenë se Izraeli po e tërhiqte SHBA-në drejt operacioneve që bien ndesh me interesat e Uashingtonit.
“Ne nuk po tërhiqemi në asnjë drejtim. Ne po udhëheqim, presidenti po udhëheq.”
Në Kongresin amerikan një tjetër këshilltar, gjithashtu në kushte anonimiteti, paralajmëroi:
“Shkatërrimi i qendrave të naftës mund t’i destabilizojë tregjet energjetike. Izraeli e sheh si mënyrë për t’i dobësuar aftësinë e Iranit për të financuar luftën, por për SHBA-në ekziston rreziku që ekonomia globale të tërhiqet në konflikt. Është një fitore taktike me kosto strategjike.”
Më 9 mars, senatori republikan Lindsey Graham e shprehu këtë qartë në një postim në rrjetet sociale: “Ju lutem, tregohuni të kujdesshëm me objektivat që zgjidhni”, shkroi ai, duke shtuar se ekonomia e naftës do të jetë thelbësore për rindërtimin e Iranit.
Por Yoel Guzonsky, ish-anëtar i Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Izraelit, tha se sulmet e vendit të tij ndaj objekteve iraniane të naftës ishin në fakt një paralajmërim i kalkuluar.
“Si SHBA-ja ashtu edhe Izraeli po tregohen shumë të kujdesshëm që të mos godasin qendrat kryesore të naftës në Iran, sepse e dinë se hakmarrja iraniane mund të ndodhë në shtetet e Gjirit, dhe atëherë do të shohim një skenar krejt tjetër”, tha ai, duke iu referuar rrezikut të sulmeve të ardhshme iraniane ndaj industrisë së naftës në vendet e Gjirit.
“Irani as nuk i ka prekur fushat e naftës dhe të gazit në Gjirin Persik”, shtoi ai. “Ndoshta Irani po e ruan këtë si një hap tjetër për përshkallëzim drejt një lufte më të gjatë.
Hezbollahu
Çështja e Hezbollahut tregon gjithashtu se Izraeli dhe Shtëpia e Bardhë mund të kenë prioritete disi të ndryshme në këtë luftë. Për Uashingtonin, goditja e Iranit është në krye të agjendës. Për Izraelin, Hezbollahu është një kërcënim shumë më pranë kufijve të tij.
“Njerëzit nuk e mendojnë faktin se unë ngas makinën në veri dhe jetoj në veri, dhe mund të jesh 100 metra, për të mos thënë një ose dy kilometra, larg vendeve nga ku Hezbollahu po qëllon. Për ne, kjo është një rrezik shumë i afërt dhe i menjëhershëm”, tha Eisin për REL-in.
Ditët e fundit ka pasur shumë raportime në mediat izraelite dhe parashikime analistësh se mund të përgatitet një ofensivë shumë më e madhe tokësore kundër Hezbollahut në Liban.
Por Eisin shtoi se kjo nuk po e shpërqendron Izraelin nga lufta me Iranin. Sipas saj, Izraeli po përdor kryesisht lloje të ndryshme forcash në Liban dhe po godet gjithashtu objektiva iraniane atje.
“Izraeli sulmoi hapur disa ditë më parë, në zemër të Bejrutit, një njësi të forcës Kuds të regjimit islamik… Pra, shihni këtë kombinim këtu. Ne po sulmojmë regjimin islamik dhe kapacitetet e ndryshme të ushtrive terroriste, si në Liban ashtu edhe në Iran”, tha ajo.
Por për Uashingtonin, llogaritja është ndryshe. Sipas një këshilltari amerikan, Hezbollahu nuk përbën kërcënim ekzistencial të drejtpërdrejtë.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump (majtas) dëgjon Sekretarin e Shtetit, Marco Rubio, gjatë një tryeze të rrumbullakët në Shtëpinë e Bardhë më 6 mars.
Alex Raufoglu
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka lënë të kuptohet se lufta me Iranin ka mundësi të jetë afër përfundimit, duke e dhënë një vlerësim optimist për një luftë që ka shkaktuar tensione rajonale dhe paqëndrueshmëri në tregjet globale të energjisë.
Duke folur për gazetarë më 9 mars në klubin e tij të golfit në Florida, Trump tha se lufta “do të përfundojë së shpejti”, megjithëse nuk dha ndonjë afat të qartë dhe sugjeroi se operacionet mund të vazhdojnë edhe përtej kësaj jave.
“Ne mund ta lëmë me kaq, por do të shkojmë më tej”, tha ai, duke argumentuar se ndërhyrja e SHBA-së ia ka pamundësuar Iranit “ta marrë nën kontroll Lindjen e Mesme”.
Optimizmi i presidentit vjen në mes të një debati të vazhdueshëm në Uashington rreth synimeve të vendit për këtë luftë, kostove të tij dhe trajektores së mundshme.
Një mënyrë ndryshe për të bërë luftë
Disa ish-zyrtarë të Trumpit e shohin qasjen e presidentit si pjesë të një ndryshimi më të gjerë në mënyrën se si Uashingtoni mendon për fuqinë ushtarake.
Alexander Gray, i cili shërbeu në Këshillin e Sigurisë Kombëtare gjatë administratës së parë të Trumpit, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) më 9 mars se presidenti duket se po e sfidon kornizën që ka formësuar debatet amerikane mbi ndërhyrjen ushtarake që nga Lufta e Irakut 2003–2011.
Gray argumentoi se politikëbërësit amerikanë shpesh i kanë paraqitur vendimet e tyre si alternativë binare: ose të angazhojnë forca të mëdha tokësore dhe fushata afatgjata për ndërtimin e shtetit, ose të shmangin plotësisht veprimin ushtarak.
“SHBA-ja mund të kryejë sulme të synuara kirurgjikale dhe me kohëzgjatje të kufizuar për qëllime të qarta, të përcaktuara dhe realiste, dhe të arrijë qëllimet kombëtare”, tha Gray.
Nëse një qasje e tillë ka sukses në Iran, shtoi ai, kjo mund të sjellë “përfitime të mëdha gjeopolitike” për Shtetet e Bashkuara dhe partnerët e tyre.
Përshtatja e narrativës së luftës
Analistë të tjerë janë më skeptikë ndaj mesazheve të administratës, duke thënë se ato mund të formësohen edhe nga konsiderata politike dhe ekonomike.
Paul Poast nga Universiteti i Çikagos i tha REL-it se sinjalet kontradiktore nga Shtëpia e Bardhë sugjerojnë se zyrtarët mund të përpiqen të arrijnë dy gjëra njëkohësisht: t’i qetësojnë tregjet dhe ta paraqesin luftën si sukses.
Deklaratat se lufta mund të përfundojë “së shpejti”, tha ai, mund të ndihmojnë në qetësimin e investitorëve dhe tregjeve të energjisë.
Në të njëjtën kohë, Poast theksoi se retorika e administratës për qëllimet e saj duket se ka ndryshuar.
Referencat e hershme për ndryshim regjimi ose për ta parandaluar përgjithmonë Iranin nga zhvillimi i armëve bërthamore po zëvendësohen gjithnjë e më shumë nga synime më të kufizuara, si shkatërrimi i kapaciteteve të raketave dhe forcave detare.
Sipas Poast, ky rregullim mund t’i lejojë administratës të argumentojë se misioni është përmbushur edhe nëse udhëheqja politike e Iranit mbetet në pushtet.
Debati në Kongres po rritet
Derisa Shtëpia e Bardhë thekson përparim ushtarak, lufta ka nxitur një debat politik gjithnjë e më të madh në Capitol Hill.
Një grup senatorësh demokratë është zotuar të përdorë mjete procedurale për të ngadalësuar punën e Senatit derisa zyrtarë të lartë të administratës të dëshmojnë nën betim për konfliktin.
Demokrati Cory Booker nga Nju Xhersi tha më 9 mars se ligjvënësit duan seanca me sekretarin e Shtetit Marco Rubio dhe sekretarin e Mbrojtjes Pete Hegseth para komiteteve kryesore të Senatit për të shpjeguar strategjinë e administratës, kohëzgjatjen e pritshme të fushatës dhe koston e saj.
Senatorë demokratë, përfshirë Chris Murphy nga Kenetiket, Tim Kaine nga Virxhinia, Tammy Duckworth nga Illinois, Adam Schiff nga Kalifornia dhe Tammy Baldëin nga Viskonsin, kanë paraqitur disa rezoluta që kërkojnë ndalimin e përfshirjes së SHBA-së në konflikt sipas Aktit të Fuqive të Luftës, i cili kërkon miratimin e Kongresit për angazhime të zgjatura ushtarake.
Në sallën e Senatit, Dick Durbin nga Illinois paralajmëroi se konflikti rrezikon të përsërisë gabimet e Luftës së Irakut, duke argumentuar se administrata ka ofruar arsye të ndryshueshme për veprimin ushtarak dhe i mungon një strategji e qartë afatgjatë.
Republikanët rreshtohen pas presidentit Trump
Megjithatë, shumë republikanë e kanë mbrojtur fuqishëm vendimin e Trump për ta nisur fushatën.
Në një fjalim në Senat, republikani Roger Wicker nga Misisipi, kryetar i Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Senatit, argumentoi se kritikët po e vënë në dyshim padrejtësisht vendimin e Trumpit për ta goditur Iranin dhe po vendosin kufij arbitrarë për fushatën ushtarake.
“Me sa duket, nëse kjo luftë zgjat edhe pesë javë, ne duhet të pajtohemi që të palosim tendat tona, të kthehemi në shtëpi dhe ta lëmë punën të papërfunduar”, tha Wicker.
Republikani nga Misisipi tha se administrata i ka përshkruar qartë synimet e saj: shkatërrimin e kapaciteteve të raketave të Iranit, eliminimin e aftësisë së tij për të prodhuar raketa, neutralizimin e forcave detare që përdoren për të mbështetur grupe militante dhe parandalimin e Teheranit nga sigurimi i armëve bërthamore.
Wicker gjithashtu përmendi atë që e përshkroi si përparim të hershëm në fushatë, duke thënë se mbrojtja ajrore dhe sistemet e raketave të Iranit janë dëmtuar rëndë dhe se forcat detare iraniane janë përzënë nga Gjiri i Omanit.
Sulmet ajrore, tha ai, ka mundësi të vazhdojnë “me javë, jo me ditë” derisa këto synime të arrihen.
“Kjo nuk duhet të jetë luftë e përhershme”, tha Wicker. “Nuk është ushtrim pa kurrfarë synimi në Lindjen e Mesme”.
Çfarë mund të ndodhë tutje?
Disa tregues në ditët e ardhshme mund të ndihmojnë për të përcaktuar nëse konflikti po shkon vërtet drejt përfundimit apo po hyn në një fazë të re, sipas ndihmësve të senatorëve republikanë dhe demokratë që folën për REL-in në kushte anonimiteti.
Një nga shenjat e rëndësishme do të jetë ritmi operacional i luftimeve. Një ngadalësim i sulmeve ajrore të SHBA-së ose një rënie në numrin e dronëve iranianë që kapen, mund të sugjerojë se Uashingtoni beson se synimet e tij kryesore ushtarake janë arritur në masë të madhe.
Hebrenjtë iranianë në Izrael shpresojnë për ndryshim regjimi në vendlindje
Një faktor tjetër do të jetë reagimi i Iranit. Sulmet e vazhdueshme me raketa ose dronë nga Irani ose aleatët e tij rajonalë do të tregonin se Teherani ende ruan aftësinë dhe vullnetin për ta vazhduar luftën, mbase duke e zgjatur konfliktin pavarësisht pretendimeve të Uashingtonit për sukses në fushën e betejës.
Së fundi, analistët thonë se qëndrueshmëria e infrastrukturës ushtarake të Iranit do të vëzhgohet nga afër. Nëse sulmet amerikane kanë dobësuar ndjeshëm prodhimin e raketave të Iranit, asetet detare dhe mbrojtjen ajrore – synime të theksuara nga senatori Wicker – administrata mund të argumentojë se qëllimet e saj kryesore të sigurisë janë përmbushur pa një fushatë të zgjatur.
Një pyetje e ndërlidhur është nëse Uashingtoni do të ruajë shtrirjen e kufizuar që ish-zyrtari i sigurisë kombëtare në administratën Trump, Gray, e përshkroi si thelbësore për strategjinë.
Nëse operacionet amerikane mbeten të përqendruara në sulme të synuara dhe jo në përshkallëzim më të gjerë apo vendosje forcash tokësore, kjo do të përforconte argumentin e administratës se veprimi ushtarak i shkurtër dhe i përqendruar mund të arrijë objektiva strategjikë pa u shndërruar në një përballje shumë më të zgjatur.
Sipas medias ekuadoriane këtë ndërmjetësues mundësojnë financimin, organizimin dhe transportin e kokainës drejt tregjeve të Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.
EKUADOR- Media ekuadoriane Primicias i ka kushtuar një artikull ndërmjetësuesve të narkotrafikut që lidhin rrjete kriminale ndërkombëtare me grupet lokale dhe ato europiane. Sipas medias ekuadoriane këtë ndërmjetësues mundësojnë financimin, organizimin dhe transportin e kokainës drejt tregjeve të Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.
Hulumtuesi ekuadorian Renato Rivera, ka deklaruar se roli i ndërmjetësve shpjegon gjithashtu dallimin e madh të çmimeve në zinxhirin global të kokainës. Sipas tij ka edhe raste kur politikanë shërbejnë si ndërmejtësues për grupet kriminale. Rolin e ndërmjetësimit në Ekuador e luajnë rrjetet ballkanike, kryesisht mafia shqiptare ku një nga rastet më të bujshme është ai i shqiptarit Dritan Rexhepi.
Artikulli thekson gjithashtu se autoritetet në Ekuador kanë zbuluar lidhje mes bandës Los Lobos dhe rrjeteve kriminale shqiptare. Këto rrjete kriminale dyshohet se transportonin kokainë drejt Evropës, duke e fshehur atë në ngarkesa bananesh. Konkretisht kjo punë është kryer nga shqiptarët Donald Lalaj dhe Mario Gjeci.
Artikulli i plotë nga PRIMICIAS
Në ekonominë e fshehtë të trafikimit global të narkotikëve, po fitojnë ndikim aktorë të ndryshëm nga kapot e mëdhenj ose krerët e bandave të armatosura. Shpesh, pushteti përqendrohet gjithashtu tek aktorë më pak të dukshëm: të ashtuquajturit “lehtësues” (fixers) të narkotrafikut, ndërmjetës që lidhin rrjete kriminale ndërkombëtare me grupet lokale.
Këta lehtësues kujdesen për të lubrifikuar mekanizmat logjistikë, financiarë dhe korrupsionin e nevojshëm që kokaina të rrjedhë nga kultivimet e kokës drejt tregjeve të Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.
Në Ekuador, ata sigurohen që ngarkesat e kokainës të mbrojtura nga grupet e armatosura lokale të kenë një mundësi të mirë për të shmangur mekanizmat e kontrollit, dhe që kontejnerët me drogë të arrijnë të ngarkohen në anijet tregtare përmes portave detare.
Hulumtuesi ekuadorian Renato Rivera, specialist i sigurisë dhe ekonomisë kriminale, pjesë e Iniciativës Globale kundër Krimit të Organizuar (GiToc), ka studiuar ndikimin e këtyre “fixers” në Ekuador dhe në zinxhirin global të narkotrafikut, në tezën e tij të doktoraturës mbi Shtetin e së Drejtës dhe Qeverisjen Globale.
Ndërmjetësit kapin një pjesë të konsiderueshme të biznesit, thotë hulumtuesi, me deri në 30% të fitimit, sipas një prej rasteve të studiuara.
Rivera argumenton se roli i ndërmjetësve shpjegon gjithashtu dallimin e madh të çmimeve në zinxhirin global të kokainës. Ndërsa një kilogram droge mund të kushtojë 1.500 USD në zonat prodhuese të rajonit andin, në Evropë arrin deri në 30.000 USD. Ky hendek fitimi ndahet midis aktorëve logjistikë dhe financiarë, me pjesën më të madhe të fitimit për këta lehtësues logjistikë.
“Gabim është të mendosh se kur flitet për një kartel apo një grup kriminal të huaj, kjo do të thotë domosdoshmërisht se ka anëtarë të vendosur në Ekuador. Ata kanë biznes këtu dhe operojnë me rrjetet lokale, por përmes ‘fixers’, ndërmjetës që lidhin dy grupe kriminale për të lëvizur kokainën”, thotë Renato Rivera.
Çfarë janë ‘lehtësuesit’ e narkotrafikut?
‘Fixer’ është një term anglisht që përdoret për të emërtuar një person që organizon gjëra për të tjerët, ndonjëherë në mënyrë të pandershme.
Ky term u bë i njohur në zonat e konfliktit të Meksikës ose Ekuadorit për të përshkruar shoqëruesit e ekipeve gazetareske të medias ndërkombëtare, të cilët ndihmonin në mbulimin e ngjarjeve, intervistat ose në aksesin në zona të rrezikshme. Por ai përdoret gjithashtu për të përshkruar vetë narkotrafikun.
Fenomeni lidhet me transformimin e narkotrafikut që nga fundi i shekullit XX. Pas fragmentimit të karteleve të mëdhenj në vitet ‘80 dhe ‘90, zinxhiri i prodhimit, transportit dhe tregtimit të drogës u bë më i decentralizuar, shpjegon eksperti.
Ky proces krijoi një specializim logjistik brenda biznesit. Në këtë skemë dolën ‘fixers’: persona që organizojnë kontakte, zgjidhin probleme logjistike ose lidhin aktorë të ndryshëm kriminalë.
“Ka edhe raste kur politikanë shërbejnë si ‘fixers’ për grupet kriminale. Për shembull, mund të jetë një kryetar bashkie që ofron lehtësira, kontrata publike, toka për magazinimin e drogës ose për uljen e avionëve të vegjël”, thotë Renato Rivera.
Në praktikë, ata mund të jenë ata që vendosin lidhjen midis një blerësi meksikan ose evropian dhe furnizuesve të kokainës në Kolumbi, ata që nënkontraktojnë banda lokale për të transportuar drogën drejt porteve dhe që ndjekin dërgesat e drogës.
Këta operatorë luajnë një rol qendror në korrupsionin e institucioneve, duke korruptuar funksionarë publikë ose policë. “Paratë për ryshfet vijnë nga grupi që merr shërbimin. Dhe për këtë arsye, kostot në këtë fazë janë kaq të larta,” shpjegon eksperti.
Përveç transportit të drogës, ‘fixers’ luajnë gjithashtu një rol kyç në pastrimin e parave, duke lidhur organizatat kriminale me ekspertë të shmangies fiskale, themelimit të kompanive apo menaxhimit të kapitalit të paligjshëm.
Ata gjithashtu mund të lëvizin influenca politike “për të lehtësuar marrjen e kontratave publike”, për shembull, ose për të siguruar kushte të favorshme për funksionimin e biznesit kriminal.
Roli i ndërmjetësve të kartelit Los Lobos dhe mafies shqiptare
Rolin e ndërmjetësimit në Ekuador e luajnë rrjetet ballkanike, të quajtura gjerësisht mafia shqiptare – një nga rastet paradigmatike është ai i shqiptarit Dritan Rexhepi. Por gjithashtu është një rol që po marrin edhe ekuadorianë.
Serbi Jezdimir Srdan, i cili kërcënoi gjyqtarët që e dënuan në Ekuador në qershor 2024 – çka çoi në shkarkimin e presidentit të Këshillit të Gjyqësorit – operonte si ndërmjetës me profil të lartë i asaj që njihet si “Mafia e Ballkanit”, sipas hetimeve evropiane.
Një tjetër shembull i fundit është ekuadoriani Hernán Ruilova, alias “Chente”, i arrestuar më 3 mars 2026 në Machala gjatë Operacionit Costa.
Prokuroria e identifikon si një ndërmjetës kyç në aleancën mes bandës ekuadoriane Los Lobos dhe rrjeteve kriminale shqiptare, të dedikuara në dërgimin e kokainës të fshehur në ngarkesa bananesh drejt Evropës. Rrjeti përdorte terminale portuale si ai i Puerto Bolívar në Machala (El Oro).
“Në rajon ekziston një konkurrencë e dhunshme e një numri gjithnjë në rritje të grupeve kriminale për të pasur akses në këtë rrjet gjithnjë e më të larmishëm dhe të paqëndrueshëm të ndërmjetësve të narkotrafikut”, thotë Tiziano Breda, hulumtues i politikës dhe sigurisë për Amerikën Latine.
Ruilova koordinonte pranimin, grumbullimin dhe paketimin e drogës, dhe gjithashtu vepronte si lidhje me financues të huaj, sipas një hetimi 20-mujor ku morën pjesë Policia Kombëtare e Ekuadorit, Europol dhe DEA.
Pas arrestimit, ministri i Brendshëm, John Reimberg, theksoi rolin e ndërmjetësimit të këtij operatori, të cilin e përshkroi si kontakt të emisarëve të mafias shqiptare që mbërritën në Ekuador.
Sipas Prokurorisë, ai ishte nyja lidhëse me emisarët shqiptarë të drogës si Donald Lalaj dhe Mario Gjeci, të cilët i fuste në mënyrë të paligjshme përmes kufirit verior, i strehonte në Guayaquil dhe i transportonte në plantacionet e bananeve në Santa Rosa (El Oro) për të mbikëqyrur procesin e paketimit të kokainës në kutitë e eksportit. Rrjeti i tij përfshinte kompani eksportuese dhe, sipas dyshimeve, edhe ish-deputetin dhe ish-këshilltarin socialkristian Jorge Fadul Franco, i cili gjithashtu u arrestua gjatë operacionit./Dosja.al
Dikur njerëzit frikësoheshin nga errësira, nga stuhitë dhe nga egërsirat e pyllit. Sot nuk kemi më nevojë për to, sepse kemi ndërtuar një industri të tërë që prodhon frikë çdo ditë. Njeriu modern nuk jeton më nën hijen e frikës; ai jeton brenda një sistemi që e prodhon atë çdo ditë.
Dikur pleqtë thoshin: “Tuta është pa pare.”
E kishin pas gabim.
Sot tuta është një industri e tërë që prodhon përfitime marramendëse.
Sa më shumë presion t’i bëhet njeriut dhe sa më shumë t’i futet frika në bark, aq më shumë ai paguan. Ai fillon të jetojë vetëm me frikën e përditshme që prodhon makineria propagandistike.
Le të numërojmë disa nga burimet e kësaj frike, të gjitha të shtrenjta për t’u “zgjidhur” dhe që të mbajnë të varur nga nënshtrimi. Paguan për siguri, për shëndet, për pamje, për shpëtim edhe për qetësi shpirtërore.
Sistemi të imponon frikë përmes padrejtësive të tij.
Kriminelët e çdo lloji të frikësojnë me kërcënime.
Politikanët të frikësojnë me sëmundjen që kanë për pushtet.
Shefat e kompanive nëse nuk u nënshtrohesh, të frikësojnë me largimin nga puna.
Klerikë të ndryshëm të frikësojnë me demonë dhe mëkat, duke të detyruar të ndihesh vazhdimisht fajtor. Në vend që ta duash Zotin, fillon t’i frikësohesh Atij dhe, nga kjo frikë, bën edhe më shumë gabime.
Televizionet të frikësojnë çdo ditë me lajme dramatike të sajuara nga një bandë politikooligarkësh. Sepse lajmi që të frikëson shitet më mirë se ai që të qetëson.
Pastaj vijnë reklamat që të kompleksojnë deri në atë shkallë sa të detyrojnë të blesh edhe atë që nuk të duhet.
Nëse ke lindur me një hundë pak më të madhe, me buzë më të vogla apo me trup natyral, ti ke problem sepse, nuk je moderne. Operacioni plastik është zgjidhja. Sepse sot VIP nuk bëhesh nëse nuk je fryrë para e prapa me silicon.
Instruktorët e fitnesit të frikësojnë se pa muskuj barku nuk mund të zhvishesh në plazh.
Në klubet e natës ke frikë të pish një gotë, se mos dikush të ka hedhur pak pluhur të bardhë.
Prodhimet ushqimore me pesticide e afate të skaduara rrinë të palosura në raftet e marketeve dhe në vend që të frikohesh nga përmbajtja e tyre, ti tmerrohesh nga çmimet e tyre.
Ajri i ndotur të ngulfat frymëmarrjen ke frikë të dalish në qytet.
Mafiozë me klanet e tyre kanë ndarë pushtetin e lagjeve dhe mafia urbane në mes të oborrit ta ngren një pallat…
Në rrjetet sociale ke frikë të hysh, kanë marr rrugën e turpit publik.
Frika është kudo.
Dhe sa më shumë frikë, aq më shumë paralizohesh. Kur je i paralizuar, nuk flet, nuk proteston e as nuk kritikon.
Bie në depresion dhe shkon te psikiatri. Pas disa seancave merr diagnozën: ankth . Pastaj një tjetër, stres kronik. Dhe në fund vjen fatura. E cila të jep një arsye të re për ankth.
Në gjithë këtë treg të frikës, shiten edhe ideologjitë që paraqiten si të vërteta absolute.
Ato nuk të frikësojnë drejtpërdrejt, por të tregojnë çfarë është më mirë për ty, gjithmonë duke u nisur nga empatia për ty.
Cilën parti duhet të votosh. Cilën fe duhet të praktikosh. Kujt duhet t’i besosh e kujt jo.Çfarë është haram e çfarë hallall. Çfarë duhet të veshësh, çfarë të hash e çfarë të pish. Çfarë duhet të mendosh.
Madje disa duan të kontrollojnë edhe shtratin tend.
Në televizion dëgjon edhe këshilla se burri mund të ketë dy apo tre gra për “ nevojë”, ndërsa gruaja ka detyrim t’i kryejë borxhet e saj sa herë që burri kërkon, e gjitha në emër të martesës.
Nga gjithë kjo frikë nuk të zë as gjumi.
Sillesh e pështillesh në shtrat dhe mezi pret të vijë mëngjesi për të dalë jashtë shtëpie.
Jashtë, të gjithë kanë zgjidhje për problemet e botës.
Vetëm veten disi, nuk po arrijnë ta shpëtojnë.
Sepse i shpëtuar është vetëm ai që është i lirë. Dhe njerëzit e lirë janë të rrallë.
Por kur i takon, e ndjen menjëherë. Shpirti i njeriut merr frymë më lirshëm pranë tyre.
Dhe atëherë kupton një të vërtetë të thjeshtë:
Frika kushton shumë.
Liria nuk ka çmim.
Dhe kështu, tregu i frikës vazhdon të lulëzojë. Të gjithë kanë diçka për të të shitur:
frikë, zgjidhje, shpëtim, ideologji, terapi, produkte kundër ankthit dhe receta për lumturi.
Vetëm një gjë nuk e gjen në treg.
Lirinë.
Sepse ajo nuk blihet. Nuk reklamohet. Nuk shpallet në televizion dhe nuk predikohet nga askush.
Ajo fillon në një vend shumë të thjeshtë dhe shumë të rrezikshëm për gjithë tregtarët e frikës:
në mendjen e njeriut që vendos të mos ketë frikë.
Në çdo epokë ka pasur njerëz që kanë jetuar nga frika e të tjerëve; por epoka jonë është e para që e ka kthyer frikën në industri.
Kërcënohet me jetë pronari i MCN TV, Endri Meksi. Ka qenë vetë Meksi që ka bërë denoncimin në Polici, duke deklaruar se është kërcënuar me jetë nga tre persona që ishin të maskuar, mbanin armë dhe shkopinj bejsbolli.
Në kallëzimin e tij në polici, ai ka thënë se tre personat e maskuar lëviznin me një automjet tip Audi të bardhë pranë ambienteve të televizionit të tij. Ngjarja mësohet se është shënuar në orët e mbrëmjes së të dielës.
Pas kallëzimit, Policia ka sekuestruar kamerat e sigurisë të disa bizneseve përreth, si dhe kamerat e vetë televizionit për të identifikuar autorët e ngjarjes.
Nga këqyrja e kamerave të sigurisë, është konstatuar se mjeti është larguar me shpejtësi në drejtim të zonës së Saukut. Panorama
Jo vetëm modelet, këngëtaret, ish miset, pra të ashtuquajtura VIP-a, por edhe gazetari Sokol Balla, është bllokuar në Dubai, vend i njohur si ‘mbretëria e qejfit’. Teksa SPAK po e heton në Tiranë për korrupsion dhe pastrim parash, Sokol Balla thotë se ka ngecur në Dubai për shkak të pezullimit të fluturimeve pas bombardimeve nga Irani.
Sokol Balla, i cili ka nisur t’u japë mesazhe të koduara mafioze Edi Ramës dhe SPAK-ut, ka publikuar edhe një video nga Dubai, në kuadër të një turi udhëtimi të gazetarit në Lindjen e Mesme, financuar me para që dyshohet se janë produkt i aferave me paratë dhe pasuritë publike.
Sokol Balla është caktuar me rekomandim politik nga Edi Rama drejtor i televizionit ABC News, i cili përpos lavatriçe pastrimi parash, e ka kthyer ABC News edhe në harem, ashtu siç ka operuar në çdo televizion ku e ka çuar partia. Si drejtor i ABC-së, gazetari ka një pagë rreth 40 mijë euro në muaj aq sa fitimi i disa viteve të marra së bashku para vitit 2022 të televizionit lavatriçe. Që nga viti 2022 televizioni nuk dorëzon bilance në tatime, ndërsa tatimet, Patrimi i Parave, Krimi Ekonomik etj., nuk kanë këllçe për të zbatuar ligjin.
Roli i dyshimtë i ABC News si mbulesë e mundshme e një prej linjave të korrupsionit me rrugët e Shqipërisë po hetohet nga SPAK në kuadër të dosjes së ARRSH dhe Ministrisë së Infrastrukturës. Sokol Balla qëndroi javën e kaluar disa orë në SPAK. Kur doli ishte aq i turbulluar dhe trullosur nga pyetjes e hetuesve dhe zbulimi i fakteve sa që ngatërroi daljen nga rrethimi para SPAK-ut./Prapaskena
Kur u krijua në vitin 2019 me ligj të posaçëm, Korporata e Investimeve Shqiptare (AIC) u prezantua si një instrument modern i shtetit për të mobilizuar kapital publik dhe privat dhe për të zhvilluar pronat shtetërore. Ideja ishte që Shqipëria të kishte një strukturë të ngjashme me fondet sovrane apo agjencitë zhvilluese që menaxhojnë asetet publike dhe i kthejnë ato në projekte konkrete investimi.
Gjashtë vite më vonë, bilanci real i kësaj strukture mbetet shumë larg pritshmërive.
Lista e projekteve të shpallura është e gjatë: komplekse qeveritare, zona ekonomike, muze, stadiume, zona zhvillimi, parqe teknologjike dhe qendra ekspozitash. Por në praktikë, produktet konkrete janë pothuajse të papërfillshme. I vetmi projekt i realizuar me të cilin krenohet Korporata është parku teknologjik “Durana Tech Park”, e cila konsiston kryesisht në regjistrimin formal të disa kompanive në adresën e parkut në Xhafzotaj, për të përfituar lehtësi fiskale, por parku mbetet ende virtual, pa asgjë të ndërtuar.
Në një projekt që duhej të ishte motori i inovacionit teknologjik të vendit, rezultati i deritanishëm është një park “virtual”, pa infrastrukturë reale dhe me përzgjedhje kompanish që është kritikuar për mungesë transparence.
Ndërkohë, pjesa tjetër e projekteve vazhdon të qarkullojë në faza koncepti, fizibiliteti apo thirrjesh të përsëritura për partnerë privatë, pa prodhuar ende rezultate të prekshme.
Projekte që kthehen vazhdimisht në pikën zero
Plani i punës i AIC për vitin 2025, i konsultuar nga ekofin.al, përmend një numër të madh projektesh: komplekse qeveritare sektoriale, godina të reja për institucione, zona ekonomike kulturore, muze, projekte sportive dhe zhvillime të mëdha urbane.
Por realiteti është se një pjesë e konsiderueshme e këtyre projekteve janë shpallur disa herë dhe kanë dështuar të tërheqin investitorë.
Një rast domethënës është projekti “Lift Tower”, i cili është shpallur 6 herë pa arritur të gjenerojë interes nga investitorët. Vetëm pas disa dështimesh radhazi, Korporata u detyrua të ndryshojë kushtet e garës duke i dhënë partnerit privat 5% më shumë të sipërfaqes së ndërtimit. Ky ndryshim në një projekt që parashikon mijëra metra katrorë ndërtim dhe një kullë me 40 kate është një lëshim shumë i madh që bëhet në dëm të publikes.
Në shumë raste të tjera, projektet mbeten në fazë konceptimi, studimi fizibiliteti ose negociatash që zgjasin me vite.
Bilancet financiare: shpenzime pa të ardhura
Pasqyrat financiare të audituara tregojnë një tablo edhe më domethënëse për mënyrën se si funksionon Korporata.
Në vitin 2023, AIC regjistroi humbje prej rreth 51 milionë lekësh, kryesisht për shkak të shpenzimeve operative dhe të personelit.
Në vitin 2022, humbja e raportuar ishte edhe më e lartë, rreth 69 milionë lekë.
Struktura e të ardhurave dhe shpenzimeve tregon një paradoks të qartë: Korporata nuk gjeneron pothuajse asnjë të ardhur nga aktiviteti i saj kryesor, ndërsa shpenzimet kryesore lidhen me paga, shërbime dhe administrim.
Edhe në vitin 2024, sipas pasqyrave financiare të audituara, të ardhurat nga aktiviteti i shfrytëzimit mbeten praktikisht zero, ndërsa shpenzimet operative dhe të personelit vazhdojnë të jenë të konsiderueshme.
Fitimi i raportuar për vitin 2024 nuk lidhet me realizimin e projekteve investuese, por kryesisht me të ardhura financiare nga depozita dhe interesa, çka nënkupton se kapitali publik është përdorur më shumë si instrument financiar sesa si motor investimi.
Kjo krijon një pyetje të thjeshtë: nëse kapitali publik përfundon në depozita bankare për të gjeneruar interesa, cili është roli real i një korporate zhvillimi?
Një strukturë e shtrenjtë për taksapaguesit
Ndërkohë që zhvillimi i projekteve mungon, Korporata ka ndërtuar një strukturë të plotë institucionale.
Ligji i saj parashikon një arkitekturë të gjerë drejtimi që përfshin këshillin mbikëqyrës, drejtorin ekzekutiv dhe një bord këshillimor.
Kjo do të thotë paga për stafin, shpërblime për anëtarët e këshillit mbikëqyrës dhe për bordin këshillimor, si dhe një sërë shpenzimesh administrative.
Në mungesë të projekteve që gjenerojnë të ardhura reale, kjo strukturë mbështetet pothuajse tërësisht në fondet publike.
Diplomaci eventesh në vend të projekteve
Një tjetër tendencë e re që ka rënë në sy muajt e fundit është prania e shpeshtë e drejtuesve të AIC në forume dhe evente ndërkombëtare, nga Abu Dhabi dhe Davos deri në Berlin dhe së fundmi edhe Cannes.
Ekskursionet e Korporates
Në pamje të parë, kjo mund të duket si një strategji për të promovuar investimet. Por këtu lind një tjetër problem institucional.
Sipas ligjit, misioni i Korporatës së Investimeve Shqiptare është zhvillimi dhe menaxhimi i pronave shtetërore dhe realizimi i projekteve të investimit.
Promovimi i investimeve dhe tërheqja e investitorëve të huaj është një funksion që i është dhënë një institucioni tjetër shtetëror: Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA).
Në këtë kuptim, shfaqja e AIC në panaire dhe evente globale krijon një mbivendosje rolesh dhe një pyetje legjitime: a po shndërrohet Korporata në një strukturë të diplomacisë ekonomike, në vend që të fokusohet në zhvillimin konkret të aseteve publike?
Një instrument që ende nuk ka prodhuar zhvillim
Në teori, Korporata e Investimeve Shqiptare duhet të ishte një nga instrumentet më të rëndësishme të politikës ekonomike të shtetit shqiptar.
Ajo ka në dispozicion pronat publike, kapital shtetëror dhe fleksibilitet më të madh se administrata klasike për të realizuar projekte zhvillimi.
Por pas disa vitesh funksionimi, bilanci mbetet i dobët: projekte të shumta në letër, disa thirrje të dështuara për partnerë privatë, një park teknologjik ende virtual dhe një seri humbjesh financiare të mbuluara nga fondet publike.
Nëse nuk ndryshon qasja, ekziston rreziku që një instrument që u krijua për të zhvilluar pronën publike të përfundojë duke prodhuar vetëm plane, evente dhe raporte.
Ndërsa pronat shtetërore që supozohej të transformoheshin në projekte zhvillimi vazhdojnë të presin ende momentin e tyre. /Ekofin/
Operacioni i trafikimit të 1.5 ton kokainë nga Kosta Rika drejt Suedisë dhe një grabitje e shkuar keq ekspozojnë rolin e grupeve kriminale shqiptare në logjistikën ndërkombëtare të biznesit të drogës si dhe vështirësitë për t’i mbajtur ata përgjegjës.
Mesnatën e 17 majit 2025, një studente ukrainase, banore e rrugës “Farborets väg 3” në Malmo të Suedisë, u zgjua së bashku me nënën e saj nga një zhurmë e fortë, e ngjashme me thyerjen e xhamave përtokë.
Ajo doli të shihte se ç’po ndodhte në dritare dhe u gjend përballë një shfaqjeje të frikshme, ku silueta burrash të veshur me të zeza dhe me maska në kokë po vraponin në errësirë drejt një godine parkimi. Të tjerë dëshmitarë i panë burrat e maskuar teksa ngarkonin pako të dyshimta nëpër makina dhe largoheshin me motorë.
“Një makinë kaloi me shpejtësi duke bërë një zhurmë gërryese dhe të frikshme gomash,” i tha studentja ukrainase policisë suedeze pas ngjarjes.
E njoftuar fillimisht për një vjedhje të dhunshme, policia gjeti në vendngjarje një skenë surreale.
Më shumë se 231 kilogramë kokainë me vlerë tregu prej 23 milionë eurosh u gjend e shpërndarë në oborr, në rrugë, nëpër shkallë si dhe brenda një apartamenti.
Disa prej pakove ishin të stampuara me logon “Manchester City” – ato u kishin rënë grabitësve përtokë nga nxitimi, pasi ishin nxjerrë nga thasë me mbishkrimin IKEA dhe kuti kartoni të shqyera. Apartamenti ku mbahej droga ishte gjithashtu një skenë krimi, me njolla gjaku të shpërndara në një dritare me xhama të thyer dhe nëpër perde.
Sipas një fashikulli voluminoz gjyqësor të autoriteteve suedeze që BIRN e disponon, ndërhyrja e policisë shënoi epilogun e një operacioni trafikimi të një ngarkese kolosale prej 1.5 ton kokainë nga Kosta Rika në Suedi, i cili doli tërësisht jashtë kontrollit për shkak të një grabitjeje gjysmë të suksesshme nga grupe kriminale rivale.
Çështja nuk përfaqëson thjesht një histori kriminale në rrugët e Malmos, por një dritare prej nga mund të shihet se si krimi i organizuar përdor logjistikë ndërkombëtare, lëviz ngarkesa qindra milionëshe në oqean dhe rekruton “ekspertë” thuajse nga e gjithë bota për të bërë ‘punën e pistë’.
Sipas dosjes hetimore, pas operacionit të trafikimit të ngarkesës prej 1.5 ton dhe grabitjes së një pjese të saj fshihen grupe kriminale nga Shqipëria, Suedia, Norvegjia, Bjellorusia, Turqia, Bosnja, Danimarka, Holanda dhe Belgjika.
Të paktën katër shqiptarë janë identifikuar si të implikuar dhe njëri prej tyre ndodhet në bankën e të akuzuarve në Suedi për akuza që lidhen me njërën prej hallkave të zinxhirit të trafikimit; atë të nxjerrjes së kokainës nga porti dhe transportimit të saj në një bazë që mendohej si e sigurt.
Autoritetet suedeze thonë se u kanë kërkuar ndihmë homologëve shqiptarë për gjurmimin e tre prej të dyshuarve, por në Shqipëri, policia, prokuroria dhe Interpoli thonë se nuk kanë asnjë dijeni për rastin.
Nga Kosta Rika në Helsingborg
Për të kuptuar çfarë ndodhi mesnatën e 17 majit 2025 në Malmo – qyteti i tretë më i madh i Suedisë – duhet të kthehesh disa javë pas në kohë.
Më 23 prill 2025, një kontejner detar po transportohej në rrugë tokësore mijëra larg Suedisë, nga qyteti Moin drejt portit Puerto Limon buzë detit të Karaibeve në Kosta Rika. Sipas të dhënave të siguruara nga hetuesit suedezë, kontejneri iu dorëzua i zbrazët transportuesit dhe dy ditë më vonë, ai e riktheu atë në port të mbushur me banane.
Më 28 prill 2025, kontejneri u ngarkua në bordin e anijes tregtare “MSC ANISHA R”. Përveç bananeve, brenda tij dyshohet se ishte fshehur një sasi prej 1.5 ton kokainë me një vlerë të përllogaritur tregu prej 180 milionë eurosh.
Udhëtimi i drogës zgjati rreth dy javë përmes Oqeanit Atlantik, për të mbërritur fillimisht në portin e madh evropian të Antwerp-it në Belgjikë. Në të njëjtën ditë ai u nis përmes një anije të dytë drejt portit të Helsingborgut në Suedi.
Më 13 maj 2025, në orën 14:48, kontejneri preku tokën suedeze në Helsingborg – një qytezë me ndërtesa piktoreske dhe kështjella historike. Një orë më vonë, kontejneri u nxorr vjedhurazi nga porti me një kamion që drejtohej nga një shtetas bjellorus i quajtur Ilia Kirylau.
Hetimet më pas treguan se Kirylau kishte shkuar enkas në Suedi për të kryer këtë shërbim – i sprovuar më parë në punë të ngjashme në Gjermani dhe shtete të tjera.
Kompania që importonte bananet denoncoi mungesën e kontejnerit dhe rasti u referua nga doganat. Prej këtij momenti, policia suedeze u vu në lëvizje për të gjetur kontejnerin dhe personat e implikuar, lëvizjet e të cilëve u rindërtuan nga kamerat e sigurisë në rrugë dhe gjurmimit të antenave celulare.
Hetimet zbuluan se ndërsa kontejneri ishte ende në det, një makineri njerëzore në anën tjetër të Evropës ishte vënë tashmë në lëvizje dhe kishte planifikuar thuajse gjithçka.
Për jetë a vdekje
Dhoma ku mbahej kokaina përpara grabitjes. Foto: Dosja gjyqësore e autoriteteve suedeze.
Rrjetet ndërkombëtare të krimit të organizuar nuk mbështeten vetëm te forca apo fuqia financiare, por sidomos nga logjistika e duhur. Për të menaxhuar këtë sasi marramendëse kokaine, një ekip i vogël operativ u dërgua me urgjencë nga Shqipëria drejt Suedisë.
Të dhënat e siguruara nga fashikujt gjyqësorë të siguruar përmes një kërkese për të drejtë informimi në Gjykatën e Qarkut të Malmos identifikojnë si të dyshuar shtetasit Antonio Çepele, Klisman Hoxha, Toni (Taulant) Hyskaj dhe Murat Zyka – të katërt me origjinë nga qarku i Fierit.
Murat Zyka, 32 vjeç, është rezident në Malmo dhe qiramarrës i apartamentit ku u strehua dhe u grabit kokaina si dhe një prej pesë personave të pandehur për këtë çështje në Suedi. Ndërkohë, pozita penale e tre personave të tjerë është ende e paqartë.
Autoritetet suedeze kanë zbuluar se Antonio Çepele dhe Klisman Hoxha fluturuan me një linjë komerciale nga Tirana në Malmo më 12 maj 2025, një ditë përpara mbërritjes së kontejnerit me drogë në Helsingborg. Në të njëjtën ditë, edhe Toni (Taulant) Hyskaj udhëtoi në Malmo nga Amsterdami.
Sipas dosjes hetimore, shqiptarët u rekrutuan për të nxjerrë kokainën nga porti dhe për ta transportuar atë në apartamentin e Murat Zykës, në rrugën “Farborets väg 3” në periferi të Malmos.
Në dosjen suedeze, Çepele identifikohet si djali me “Calvin Klein”, ndërsa Hoxha si “Atletet e Bardha”. Lëvizja e parë që ata bënë ishte marrja e një makine me qira, ndërsa përmes kamerave dhe antenave celulare, autoritetet suedeze identifikuan itinerarin e tyre, kryesisht rreth apartamentit ku jetonte Zyka. Ky i fundit ua lëshoi atë tre të sapoardhurve dhe dërgoi gruan dhe fëmijën e tij për disa ditë tek një tjetër shqiptar që jetonte në Malmo.
Në dëshminë e tij për hetuesit suedezë, Zyka këmbënguli se deri në momentin kur ngarkesa u dërgua në shtëpinë e tij dhe pakot u hapën, ai nuk e dinte se për çfarë bëhej fjalë. Zyka tha se u punësua për 700 mijë krona suedeze [ rreth 66 mijë euro] për të gjetur një vendqëndrim për kamionin nga një i njohur që e telefonoi nga Shqipëria, i identifikuar prej tij me emrin Adriano.
Ai tha gjithashtu se kur e kuptoi që po strehonte drogë, nuk mund të tërhiqej pas.
“Shefi më tha që është çështje jete a vdekje… Nuk kisha asnjë zgjidhje, më vunë në presion,” u tha ai hetuesve.
Sipas të dhënave të mbledhura nga BIRN, Çepele, Hoxha dhe Zyka nuk kanë precedentë të mëparshëm në Shqipëri dhe janë pothuajse të panjohur për policinë lokale në Fier.
Hyskaj nga ana tjetër është hetuar edhe më herët për krime të lidhura me drogën në vitin 2016 në Zvicër, sipas një dokumenti të Interpolit që BIRN e disponon.
Lidhja norvegjeze
Paralelisht me grupin e tre shqiptarëve, drejt Malmos u nisën me urgjencë edhe tre shtetas norvegjezë, njëri prej të cilëve me lidhje të hershme me shqiptarë të përfshirë në trafikun e drogës.
Grupi drejtohej nga Martin Ari Parlemen dhe dy të rinj pa shumë përvojë, të quajtur Mohammed Abdi-Weli dhe Elias Hadibi, ky i fundit vetëm 17 vjeç.
Të dhënat e dosjes suedeze sugjerojnë se Parlemen u rekrutua nga “Jonny Weed” – një shqiptar që mendohet se qëndron në Spanjë, me të cilin kishte bërë më parë trafik kanabisi.
Parlemen i mbante kontaktet me “Jonny Weed” në aplikacionin “Signal” – ku autoritetet suezede gjetën edhe bisedën e rekrutimit të tij të datës 11 maj 2025.
Në mesazhe, Jonny Weed e thërriste atë në shqip “Vlla”.
“Vlla… Është urgjente. Kam një punë shumë të mirë në Suedi. Është e lehtë,” shkruhet në mesazh.
Parlemen dyshohet se nuk e bënte këtë punë për herë të parë; në telefonin e tij policia gjeti foto ku ai pozonte me tufa me para, me kallashnikov apo armë të tjera. Ai e pranoi punën dhe mori me vete për kamuflazh Mohammed Abdi-Weli dhe Elias Hadibi – të cilët do të shërbenin për ta maskuar udhëtimin si një përpjekje për të filmuar një videoklip muzikor. Elias ishte reperi dhe Mohammed menaxheri.
Pasi mbërritën në Malmo, ata prenotuan një apartament të vogël në periferi dhe morën me qira një kamionçinë të mbuluar “Iveco”, e cila pa dijeninë e grupit ishte e pajisur me një monitorues GPS, që ndihmoi hetimet e policisë. Sipas autoriteve suedeze, kamioni “Iveco” u përdor për të transportuar drogën nga kontejneri me banane në port drejt shtëpisë së Zykës në Malmo.
Por Mohammed Abdi-Weli dhe Elias Hadibi shfaqën shenja paniku. Pas një periudhë nën arrest, Mohammed pranon përfshirjen dhe jep një gjysmë rrëfim.
Ai megjithatë këmbëngul se nuk e dinte se ku po futej dhe se kishte pranuar punën për shkak të një detyrimi financiar dhe se ishte kreditori ai që e kishte shtyrë të bëhej pjesë, por nuk e identifikoi atë. Në dëshmi ai thotë se ishte i frikësuar gjithë kohës dhe u trembën kur shqiptarët nuk po u kthenin makinën “Iveco”, që ishte marrë me qira prej tyre.
Shkëmbimi i kokainës
Pakot e kokainës me logon “Manchester City” të mbetura në shtëpinë e Zykës pas grabitjes. Foto nga dosja e autoriteteve suedeze.
Aksioni për nxjerrjen e kokainës nga porti nisi mëngjesin e 13 majit 2025, i koordinuar mes shqiptarëve që u nisën nga një hotel pranë aeroportit të Malmos, norvegjezët nga apartamenti i tyre me qira si dhe bjellorusi Ilia Kirylau, i nisur gjithashtu me kamionin e tij drejt portit të Helsingborgut. Policia suedeze e rindërtoi skenën e ngjarjes përmes të dhënave të mbledhura nga GPS-ët e makinave, qelizat celulare si dhe kamerat e sigurisë në rrugë dhe në vendet e frekuentuara prej personave të implikuar.
Rreth mesditës, Kirylau ndaloi në rrugë për të marrë si pasagjer njërin prej shqiptarëve, i identifikuar në dosje si Klisman Hoxha. Në dëshminë pas arrestimit, Kirylau pretendoi se personi kishte bërë autostop.
Pasi bjellorusi siguroi kontejnerin dhe doli nga porti, të dhënat nga qelizat celulare tregojnë Çepelen pranë portit në lëvizje, që duket se udhëheq kamionin. Hoxha nga ana tjetër duket se ka zbritur nga kamioni dhe nuk del më në kamerat e sigurisë që ndjekin këtë të fundit.
Thuajse 37 minuta pas daljes nga porti, grupet bashkohen në një sheshpushim në Landskrona – një qytezë thuajse e barazlarguar mes Helsinborgut dhe Malmos.
I pari mbërrin Çepele, i cili bën disa rrotullime rreth vendit. Më pas parkohen njëri pas tjetrit kamioni i bjellorusit me kontejnerin, kamionçona “Iveco” e norvegjezëve dhe makina e markës “Toyota Auris” e drejtuar nga Çepele.
Pesë minuta pasi kanë ndaluar në sheshpushim, kamerat fiksojnë se si dyert e kontejnerit hapen, veshja plastike shqyhet dhe personat e përfshirë lëvizin kokainën nga një makinë në tjetrën. I gjithë operacioni i ngarkim- shkarkimit zgjat vetëm pesë minuta, nga ora 16:30 në 16:35.
Menjëherë pas kësaj, “Iveco” largohet nga sheshpushimi, por kontrollin e saj tani e kanë shqiptarët. Norvegjezët largohen menjëherë pas tyre me Toyota Auris dhe të dy palët ndalojnë rreth një orë e 30 minuta më vonë, në një sheshpushim të ri.
Mbrëmjen e 13 majit, mes orës 7 dhe 8, kamioni “Iveco” me kokainën mbërrin në adresën “Farborets väg 3” dhe droga shkarkohet në shtëpinë e Zykës.
Norvegjezët nga ana tjetër ndalohen nga policia rreth orës 19:30 të mbrëmjes dhe mbahen në qeli për kontroll deri pasditen e të nesërmes. Në dosje, arrestimi përshkruhet si një lëvizje operacionale për të ndikuar te veprimet e palëve të tjera të përfshira.
Shqiptarët ndërkohë filmohen teksa lëvizin lirshëm.
Mbrëmjen e 13 majit, kamioni “Iveco” u vëzhgua teksa qëndronte i parkuar jashtë aeroportit të Malmos, pranë hotelit ku qëndronin Çepele dhe Hyskaj, ndërkohë që Klisman Hoxha dyshohet se qëndroi në apartamentin e Zykës.
Lëvizjet rifillojnë menjëherë në mëngjesin e 14 majit. Fillimisht Kirylau bashkë me kamionin tenton të largohet nga Suedia, por arrestohet në mbrëmje, ndërsa tentoi të merrte një traget. Në kontejner tani nuk ka gjurmë të drogës, por vetëm një boshllëk që tregon se një sasi e madhe “bananesh” janë zhdukur.
Në datat 14, 15 dhe 16 maj, shqiptarët qarkullojnë në rrugë përreth adresës ku ndodhet droga dhe përdorin “Ivecon” dhe më pas një makinë tjetër të marrë me qira. Më 16 maj në mbrëmje, Çepele dhe një i ri tjetër shqiptar, të cilit policia nuk i jep rol në ngjarje, fluturojnë për në Tiranë, duke lënë pas vetëm Hoxhën dhe Hyskajn. Kamerat e sigurisë e kanë filmuar atë të buzëqeshur dhe të qetë.
Më 17 maj, policia nuk fikson lëvizje të palëve. Por pasdite, në rrugën “Farborets väg 3” shfaqet një Volkswagen Passat të zi, i cili sjell në vendngjarje një organizatë rivale.
Grabitja e kokainës
Vendi ku ndodhi grabitja e kokainës. Foto nga Google Maps.
Banorët e rrugës “Farborets väg 3” panë lëvizje të dyshimta makinash pasditen e 17 majit, por goditja ndodhi vetëm pak pas mesnatës. Sipas dëshmive, grabitësit mbërritën në apartamentin e Zykës me forca të shumta, duke e sulmuar atë nga hyrja kryesore dhe nga ballkoni.
Dëshmitarët treguan se fillimisht në oborr mbërritën me shpejtësi dy motorë me ngjyrë të errët dhe një makinë kompakte, e zezë, e tipit Volkswagen. Kjo më vonë u lidh me Mostapha Ayoub, një person që sipas fashikullit ishte ndaluar edhe më herët për krime të lidhura me drogën.
Dëshmitarët identifikuan po ashtu makina të tjera që ndaluan në rrugë apo i ranë rrotull disa herë banesës, mes të cilave një BMW dhe një Tesla. Zhurmat e para që u dëgjuan dhe thyen qetësinë e natës ishin ato të xhamave të apartamentit.
Fqinja ukrainase, e cila jetonte ngjitur me Zykën, dëgjoi zhurmën rreth orës 00:00. Ajo dëshmon në polici se: “U dëgjua si nga drejtimi i kafazit të shkallëve. Tingëllonte si një xham që ra në tokë dhe u thye.” Katër minuta më vonë u dëgjua një tjetër zhurmë identike dhe studentja ukrainase dëgjoi zëra burrash që vinin nga rruga.
Brenda apartamentit me gjasë është zhvilluar një përplasje. Gjurmë gjaku u gjetën në ndërresat e përdorura për të fjetur, në divanin e dhomës së pritjes dhe në perde. Por nuk duket se pati të lënduar rëndë apo viktima.
Dëshmitarët panë se si grupi i sulmuesve ngarkoi me shpejtësi drogë në makinat që prisnin. Nga nxitimi, pakot binin rrugës dhe disa prej tyre mbetën të hallakatura në rrugë apo në zonën përreth. Kjo zgjati rreth 33 minuta, derisa në skenë mbërriti policia e lajmëruar nga fqinjët.
Sipas hetuesve suedezë, grabitja u organizua nga një person i paidentifikuar, i njohur nga autoritetet me pseudonimin “Angel of Death” – Ëngjëlli i Vdekjes – dhe u zbatua nga persona me kombësi daneze, suedeze dhe bosnjake.
Shumica e personave të përfshirë u arratisën, por policia kapi në një makinë pranë ngjarjes tre kushërinj me shtetësi daneze; Ahmad Junes, Ahmad Salem dhe Ahmed Jehad. Të tre e mohuan përfshirjen në ngjarje.
Hetimet e mëvonshme zbuluan përfshirjen e Mostapha Ayoub dhe Ferid Musinovic, pasi hetuesit danezë ndoqën gjurmët e pakove me logon e Manchester City në Stokholm dhe në qytete të tjera të Suedisë. Policia gjeti gjurmë ADN-je të Ayoub në pakot e kapura dhe i gjeti Musinovicit imazhe të drogës në mesazhet në Signal. Hetuesit thonë se ai po përpiqej ta shiste atë.
Në mesazhet e gjetura nga policia suedeze, të shkëmbyera mes Musinovic dhe “Ëngjëllit të Vdekjes”, shprehet keqardhje për grabitjen e mangët. Në një mesazh të mëvonshëm flitet për një tjetër grabitje. “Këtë herë shpresoj ta marrësh të gjithën”, shkruan “Engjëlli i Vdekjes”. “Inshallah”, përgjigjet Musinovic, që përdor pseudonimin Floki.
Arratisja e shqiptarëve
Sipas dosjes gjyqësore të autoriteteve suedeze, të tre shqiptarët e dyshuar u larguan nga Malmo njëri pas tjetrit; Antonio Çepele drejt Shqipërisë, ndërsa Klisman Hoxha dhe Toni Hyskaj drejt Amsterdamit. I vetmi që po përballet me drejtësinë është Murat Zyka, i cili u arrestua mbrëmjen e 18 majit 2025.
Nga kontrolli i banesës së tij pas grabitjes, policia zbuloi sende personale të lëna pas nga nxitimi, përfshirë një telefon celular, “atletet e bardha” të Hoxhës dhe një çantë shpine në ngjyrë gri të errët, e filmuar në krahët e Hyskajt gjatë vëzhgimeve të policisë.
Verifikimet e mëtejshme zbuluan foto dhe video të Hyskajt dhe Hoxhës në aeroportin e Malmos më 19 maj, ditën që të dy fluturuan drejt Amsterdamit.
Pozita aktuale ligjore e tre personave të dyshuar në Suedi është e paqartë, por autoritetet suedeze theksojnë në dosje se kanë kërkuar ndihmë në Shqipëri për hetimin e tyre. Madje, në dosje përfshihen të dhënat nga qelizat celulare të dy telefonave në Shqipëri, të cilat dokumentojnë lëvizje të të dyshuarve në zonat e Roskovecit, Fierit dhe Vlorës.
Çepele, Hoxha dhe Hyskaj ishin të paarritshëm nga BIRN. Komunikimet me policinë e Fierit, Prokurorinë e Posaçme dhe Interpolin nuk hodhën dritë mbi ndonjë hetim të mundshëm të ndërmarrë ndaj tyre në Shqipëri, pasi institucionet thanë se nuk ishin në dijeni të rastit.
Edhe Prokuroria e Fierit i tha BIRN në një përgjigje me shkrim se “nga të dhënat në regjistrat elektronikë nuk rezulton të jetë regjistruar çështje penale për këta shtetas në vitet 2025-2026”.
I mbetur në Suedi, edhe Murat Zyka u përpoq fillimisht t’i shpëtonte policisë, ndërsa hodhi telefonin e tij dhe të bashkëshortes në det. Pas arrestimit, ai u detyrua në dukje të bashkëpunonte.
Zyka u tha autoriteteve suedeze se ishte përfshirë në ngjarje nga telefonata e një të njohurit të tij shqiptar me qëndrim të mëparshëm në Suedi, i cili i kishte kërkuar që të siguronte një vend të sigurt për një makinë në këmbim të një pagese. Zyka thotë se kur i dërgoi personat me “Iveco” në vendin që kishte zgjedhur, ata refuzuan të qëndronin aty.
“Bosi tha se makina nuk mund të qëndrojë jashtë,” dëshmoi ai.
Zyka deklaroi gjithashtu se ishte ndjerë i detyruar që ta përdorte shtëpinë e tij si magazinë.
“Mendova vetëm për jetën time dhe të fëmijëve. Isha i terrorizuar, por siç thashë gjithë kohës mendova t’ju telefonoj,” i tha ai policisë. “Pastaj mendoja: ja do i telefonoj, por ata do të më gjejnë dhe do të më vrasin”.
Një grup njerëzish nga Serbia shkaktuan trazira në Francë dhe Gjermani me urdhër të inteligjencës ruse, sipas vendimeve të gjykatave serbe në të cilat Shërbimi i Ballkanit i Radios Evropa e Lirë (REL) ka pasur qasje.
Edhe pse autoritetet në Beograd ende nuk e kanë emëruar shërbimin rus si organizatorin e një sërë veprimesh raciste në Paris dhe Berlin, në të cilat morën pjesë qytetarë serbë në pranverën dhe verën e vitit 2025, dokumentet e gjykatës e tregojnë këtë.
REL-i ka pasur qasje në vendimet e Gjykatës së Lartë në Smederevë kundër tre qytetarëve serbë të dënuar për spiunazh dhe diskriminim racor.
Së bashku me tetë të dyshuar të tjerë nga Serbia, ata u arrestuan në fund të shtatorit të vitit 2025.
Pothuajse katër muaj më vonë, në fund të dhjetorit 2025, që të tre arritën marrëveshje për pranimin e fajësisë dhe u dënuan me nga gjashtë muaj deri në një vit e gjysmë arrest shtëpiak.
Tetë të dyshuarit e tjerë ndodhen në liri.
Vendimet, të siguruara nga REL-i, thonë në shënjestër të veprimeve të grupit ishin komunitetet fetare hebraike dhe myslimane, dhe se qëllimi i tyre ishte rritja e tensioneve në Gjermani dhe Francë.
Urdhrat, udhëzimet dhe paratë për veprimet iu dhanë grupit nga “strukturat e shërbimit të inteligjencës së Federatës Ruse”.
Megjithatë, nuk ka hollësi të mëtejshme për atë se cilët janë anëtarët e shërbimit të inteligjencës ruse që organizuan këtë grup.
Ministritë serbe, të Brendshme dhe të Jashtme, Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit dhe Ambasada ruse në Beograd, nuk iu kanë përgjigjur pyetjeve të REL-it në lidhje me aktivitetet e shërbimit të inteligjencës ruse në Serbi deri në publikimin e këtij teksti.
Para arrestimeve dhe procedurave gjyqësore në Serbi, këto raste u hetuan nga autoritetet franceze dhe gjermane.
“Me shumë mundësi e arritëm vendimin sepse u paraqitën prova që autoritetet serbe nuk mund t’i shpërfillnin”, tha për REL-in Predrag Petroviq nga Qendra joqeveritare e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Ai deklaron se Rusia po zgjedh Serbinë për rekrutim për shkak të favorizimit tradicional dhe qëndrimeve proruse të popullsisë, të cilat Qeveria e udhëhequr nga Partia Progresive Serbe “i forcon dhe i konsolidon më tej”.
“Pra, kemi një mjedis shumë të përshtatshëm për atë lloj veprimi, dhe nga ana tjetër, kemi marrëdhënie shumë të mira midis autoriteteve në Serbi dhe Rusi”, shton ai.
Çfarë zbulojnë vendimet?
Vendimet përshkruajnë katër veprime raciste në Francë dhe Gjermani.
Grupi është, ndër të tjera, përgjegjës për hedhjen e ngjyrës së gjelbër në Muzeun e Holokaustit dhe tri sinagoga në Paris, si dhe për vendosjen e kokave të derrave para nëntë xhamive në atë qytet.
Në qendër të Berlinit, pranë kompleksit memorial kushtuar hebrenjve të vrarë, po vendoseshin skelete plastike.
Qëllimi, siç thuhet në vendime, ishte “nxitja e mosdurimit fetar dhe kombëtar”, veçanërisht midis komuniteteve hebraike dhe myslimane, dhe të “destabilizonte gjendjen” në Gjermani dhe Francë.
Përveç pagesës së shpenzimeve të udhëtimit – qirasë së automjetit, biletave të autobusit dhe avionit, si dhe akomodimit në hotel – anëtarëve të grupit iu premtua se do të merrnin para për çdo “punë” që kryenin: pesëqind, një mijë ose një mijë e pesëqind euro.
Grupi, siç përshkruhet, u organizua nga prilli deri në shtator 2025.
Petroviq thekson se qëllimi i shërbimeve ruse ishte të shkaktonin paqëndrueshmëri në Evropë, me qëllim që “të zvogëlonin presionin dhe mbështetjen për Ukrainën, sepse Rusia është praktikisht e bllokuar në fushën e betejës ukrainase”.
Tensionet midis BE-së dhe Rusisë kanë vazhduar që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022 dhe sanksioneve perëndimore ndaj Kremlinit.
Nga Velika Plana në Paris dhe Berlin
Velika Plana, me një popullsi prej rreth 15.000 banorësh, ishte vendi ku shërbimi rus rekrutoi qytetarë serbë në vitin 2025 për të shkaktuar trazira në Gjermani dhe Francë.
Të tre burrat e dënuar për spiunazh dhe diskriminim racor jetojnë në këtë qytet të vogël në Serbinë qendrore, rreth nëntëdhjetë kilometra larg Beogradit.
Ata u etiketuan si “anëtarë të një grupi” që ndihmonte punën e një shërbimi të inteligjencës së huaj dhe nxiste urrejtje, diskriminim dhe dhunë në Paris dhe Berlin.
Megjithatë, vendimet nuk specifikuan saktësisht se sa anëtarë kishte ky grup.
Të gjithë emrat e të dyshuarve të tjerë ishin të fshehur në dokumentet e dhëna Radios Evropa e Lirë.
Grupi, siç thuhet në vendime, u organizua nga një shtetas serb, emri i të cilit gjithashtu nuk bëhet i ditur.
Një person i paidentifikuar me nofkën “Hunter” përmendet gjithashtu së bashku me të si organizator.
Nuk ka hollësi për “Hunter”-in në dokumentet e Gjykatës së Lartë në Smederevë.
Dy organizatorët thuhet se merrnin udhëzime nga inteligjenca ruse.
Aksioni i parë u organizua në prill të vitit 2025, kur anëtarët e grupit u nisën për në Paris.
Pastaj, sipas njërit prej vendimeve, ata “ngjitën afishe me përmbajtje gjenocidale” të drejtuara kundër armenëve dhe myslimanëve.
Rreth 600 deri në 700 afishe, me një lule si simbol dhe mbishkrimin “Unë kujtoj dhe kërkoj” në anglisht dhe armenisht, u vendosën në të gjithë Parisin – duke përfshirë rreth Harkut të Triumfit dhe në distriktin e 18-të, i cili është shtëpia e një numri të konsiderueshëm myslimanësh.
Aksioni u krye më 24 prill, ditën që përkujton vuajtjet e popullit armen, “me qëllim nxitjen e mosdurimit fetar dhe kombëtar dhe destabilizimin e situatës në Paris dhe Francë”.
Pasi puna mbaroi, siç thuhet në vendim, ata duhej të fotografonin vendet ku ishin vendosur afishet. Për këtë, atyre iu premtuan 500 euro.
Finalja e Ligës së Kampionëve dhe ngjyra e gjelbër në Muzeun e Holokaustit
Para ndeshjes midis PSG-së nga Parisi dhe Interit nga Milano, e cila u zhvillua më 31 maj në Munih, një grup nga Serbia po mbërrinte në kryeqytetin francez – me makinë me qira dhe fluturim të rregullt.
Qëllimi i tyre ishte të destabilizonin “marrëdhëniet etnike dhe fetare” në Francë.
Siç thuhet në vendim, data e veprimit u zgjodh për finalen e Ligës së Kampionëve sepse “pritej një numër i madh njerëzish në rrugë” në Paris.
Të pandehurit u ndanë në dy grupe dhe përdorën bojë jeshile për të fshirë mbishkrimet, për të njollosur dhe lyer objekte me ngjyrë, si sinagoga, restorante hebraike dhe Muzeun e Holokaustit.
Atyre iu premtua një pagë prej një mijë eurosh për punën që bënë.
Skelete plastike në Portën e Brandenburgut
Në korrik 2025, anëtarët e grupit, me urdhër të shërbimeve ruse, u nisën për në Gjermani.
Para Portës së Brandenburgut në Berlin, pranë kompleksit memorial kushtuar hebrenjve të vrarë të Evropës, më 31 korrik, ata vendosën pesë skelete plastike, përshkruhet në vendim.
Secili prej skeleteve kishte një mbishkrim në gjermanisht, “Ende duke pritur pensionin tim. Faleminderit, Merz”, duke iu referuar kancelarit gjerman Friedrich Merz.
Kjo u bë me qëllim “destabilizimin e gjendjes etnike dhe politike” në Gjermani, përshkruhet në një nga vendimet.
Dokumenti i gjykatës përshkruan gjithashtu në hollësi makinën me të cilën të pandehurit mbërritën në Gjermani, si blenë kova plastike, ngyrë, çimento, shtylla dhe materiale të tjera në Berlin, dhe se i blenë skeletet plastike në Munih.
Në Berlin, thuhet se ata morën me qira një kamion frigorifer në të cilin përgatitën beton në kova.
Ata duhej të dërgonin fotograf si provë të veprimeve të tyre. Atyre iu premtua një pagesë prej një mijë eurosh.
Koka derri para xhamive në Paris
Në shtator 2025, disa anëtarë të grupit, me urdhër të strukturave të inteligjencës ruse, shkuan në Paris.
Ata vendosën koka të prera derrash para nëntë xhamive dhe shkruan bënë grafiti më mbishkrimin “10 shtatori”, para protestave masive.
Qëllimi, edhe një herë, ishte nxitja e mosdurimit racor dhe fetar.
Më 10 shtator, në Paris dhe qytete të tjera të Francës u mbajtën protesta të mëdha kundër shkurtimeve buxhetore dhe masave shtrënguese të Qeverisë, nën sloganin “le të bllokojmë gjithçka”.
Grupi e kreu aksionin më 9 shtator, dhe pastaj u kthye në Serbi.
Me shpenzimet e udhëtimit dhe akomodimit të mbuluara, atyre iu premtuan 1.500 euro.
Kush është ‘Gjahtari’?
Vendimet përshkruajnë se në cilat veprime në Gjermani dhe Francë mori pjesë secili prej personave të dënuar si anëtar i grupit.
Identitetet e të tre personave të dënuar u fshehën në vendimet e dhëna Radios Evropa e Lirë.
Megjithatë, dokumentet japin disa hollësi rreth tyre.
Që të tre janë nga Velika Plana.
Njëri është i papunë, tjetri punonte në një qendër shëndetësore dhe i treti, me profesion kamerier, ishte i punësuar, por nuk thuhet se ku.
Asnjëri prej tyre nuk ka pasuri të paluajtshme në emër të tij.
Radio Evropa e Lirë mësoi inicialet e personave të dënuar bazuar në një përgjigje të mëparshme nga Gjykata e Lartë në Smederevë, e cila konfirmoi se ata kishin lidhur marrëveshje pranimi të fajësisë në fund të dhjetorit 2025.
A.S., arriti një marrëveshje me Gjykatën e Lartë në Smederevë më 22 dhjetor 2025. Ai u dënua me një vit e gjysmë arrest shtëpiak.
Koha e kaluar në paraburgim, nga 28 shtatori deri në shpalljen e vendimit dhe fillimin e vuajtjes së dënimit të tij, u përfshi gjithashtu në dënimin e tij.
Po atë ditë, më 22 dhjetor, u arrit një marrëveshje me F.P., i cili u dënua me një vit arrest shtëpiak.
Disa ditë më vonë, më 24 dhjetor, Gjykata e Lartë arriti gjithashtu një marrëveshje me të pandehurin N.Ć, i cili mori një dënim prej gjashtë muajsh arrest shtëpiak.
Përveç të treve, në fund të shtatorit 2025, tetë të dyshuar të tjerë u arrestuan në territorin e Smederevës, në një operacion të përbashkët nga policia dhe Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit .
Asnjëri prej tyre nuk ndodhet në burg. Disa janë të lirë dhe disa janë nën arrest shtëpiak.
Ministria e Brendshme në shtator 2025 deklaroi se grupi, përgjegjës për shkaktimin e incidenteve në Gjermani dhe Francë, kishte 14 anëtarë dhe se njëri ishte në arrati.
Por se kush ishte personi me nofkën “Gjahtari” dhe kush e organizoi grupin, nuk dihet nga vendimet e Gjykatës së Lartë.
Nuk ka hollësi se si u rekrutua grupi nga shërbimet ruse, as sa oficerë të inteligjencës ruse ishin të përfshirë.
Edhe pse zyrtarët serbë ende nuk e kanë emëruar shërbimin rus si organizator, roli i tyre është përcaktuar nga hetuesit francezë dhe gjermanë.
Një pjesë e një grupi nga Serbia, i cili mori pjesë në veprime raciste, u arrestua në Francë në fund të majit, raportuan mediat franceze në atë kohë.
Ata u identifikuan falë pamjeve të kamerave të sigurisës dhe të dhënave telefonike.
“Ky është një fakt shumë i papërshtatshëm për autoritetet në Serbi. Ata duhej të bënin diçka, së pari të arrestonin këta njerëz dhe tani të jepnin një vendim. Duke pasur parasysh që Moska i ka mbështetur autoritetet serbe, nuk është në interesin e tyre tani të mburren me këtë, si për hir të Kremlinit, por edhe për hir të elektoratit të tyre, i cili është kryesisht antiperëndimor dhe prorus”, thekson Petroviq.
Hetimi mbi kampet paraushtarake ruse në Serbi
Serbia është një nga vendet e pakta evropiane që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës.
Kontaktet zyrtare nuk janë ndërprerë as katër vjet pas fillimit të pushtimit, pavarësisht thirrjeve nga Bashkimi Evropian dhe Uashingtoni që Beogradi të distancohet nga Moska.
Petroviq kujton gjithashtu bashkëpunimin e inteligjencës midis dy vendeve në luftën kundër të ashtuquajturve “revolucione me ngjyra”, që është termi i përdorur nga Kremlini për të përshkruar përmbysjen e regjimeve autoritare në ish-republikat sovjetike.
Predrag Petroviq.
I përballur me protesta masive në Serbi që nga nëntori i vitit 2024, me mijëra demonstrues që akuzojnë Qeverinë për korrupsion, presidenti Aleksandar Vuçiq ka pohuar se është duke u zhvilluar një përpjekje për një “revolucion me ngjyra”.
“Autoritetet në Rusi praktikisht i kanë borxh autoriteteve serbe me ato raportime se në Serbi po përgatitet një ‘revolucion me ngjyra’. E gjithë kjo tregon se Serbia është një mjedis dhe trampolinë e përshtatshme për aktivitetet e shërbimeve ruse në Ballkanin Perëndimor, por edhe në Evropë”, shton ai.
Rusia dhe Serbia janë lidhur në një hetim tjetër, këtë herë në Moldavi.
Policia moldave publikoi një video në shtator 2025, duke pretenduar se tregonte “kampe ushtarake në Serbi të organizuara nga shërbimi sekret rus”.
Më shumë se 70 persona u arrestuan në Moldavi si pjesë e hetimit, shumica e të cilëve dyshohet se janë trajnuar në Serbi.
Ata akuzohen për përgatitjen e trazirave masive dhe destabilizimin e Moldavisë para zgjedhjeve parlamentare të mbajtura në atë vend më 28 shtator.
Në zgjedhje, partia proevropiane në pushtet fitoi shumicën dhe mundi bindshëm bllokun prorus, dhe votimi u zhvillua pa incidente të mëdha.
Rusia ka mohuar ndërhyrjen në procesin zgjedhor, ndërsa Moldavia e akuzon atë për luftë hibride, duke përfshirë një fushatë dezinformimi dhe financim të paligjshëm të partive proruse.
Dy ditë para votimeve në Moldavi, Serbia arrestoi dy persona për organizimin e stërvitjes taktike luftarake për përleshje me policinë moldave në rast të trazirave gjatë ditës së zgjedhjeve.
Sipas policisë serbe, trajnimi u organizua në një objekt ushqimi pranë Loznicës në Serbinë perëndimore, dhe midis 150 dhe 170 qytetarë të Moldavisë dhe Rumanisë iu nënshtruan trajnimit.
“Ai trajnim vazhdoi për një periudhë të gjatë kohore pa ndërprerje, dhe ne mësuam për të vetëm pasi autoriteteve serbe iu paraqitën prova të pakundërshtueshme për ekzistencën e atij kampi paramilitar”, thotë Petroviq nga Qendra e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Rasti është ende nën hetim në Serbi. Dy të dyshuarit nuk janë në paraburgim.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq deklaroi në muajt pas arrestimit se autoritetet serbe kishin përcaktuar se në kamp ndodheshin tre shtetas rusë.
Megjithatë, ai nuk e lidhi inteligjencën ruse me kampin. Rusia nuk përmendet zyrtarisht në deklaratat e policisë dhe prokurorisë serbe.
Parlamenti Evropian, në një raport të vitit 2023, vlerësoi se Rusia po përdorte ndikimin e saj në Serbi për të destabilizuar dhe ndërhyrë në punët e shteteve sovrane fqinje.
Më parë, në vitin 2019, Departamenti Amerikan i Shtetit e karakterizoi Serbinë, një kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, si vendin me “mjedisin më të depërtueshëm” për ndikimin rus në Ballkanin Perëndimor.
Në raportin vjetor të punës së saj për vitin 2025, Prokuroria e Posaçme raporton arritjet në hetimet kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, por edhe problematikat që lidhen me funksionimin e institucionit, për të cilat kërkohen ndërhyrje ligjore në Kushtetutë dhe në ligjin organik.
Duke i konsideruar si ‘sfidë’ hetimet ndaj krimit të organizuar dhe korrupsionit në nivele të larta, SPAK vë në dukje rreziqet e akuzave politike dhe nismat ligjore që prekin pavarësinë e drejtësisë, ndërkohë që mazhoranca socialiste ka hedhur në shqyrtim ndryshime në Kodin e Procedurës Penale për t’u dhënë imunitet ministrave ndaj vendimeve për ‘pezullim nga detyra’.
“SPAK do t’i konsideronte veçanërisht shqetësuese ato nisma ose masa me karakter ligjor dhe institucional, që do të synonin kufizimin e mjeteve proceduriale dhe pavarësinë e saj. Ndërhyrje të tilla do të përbënin rrezik serioz për funksionin kushtetues të SPAK dhe për vetë shtetin e së drejtës,” thuhet në raportin e dorëzuar nga SPAK në Kuvendin e Shqipërisë.
Një tjetër shqetësim i shprehur në raport lidhet me ato që SPAK i quan ‘retorika politike dhe mediatike’, duke i konsideruar ato si një “faktor nxitës për rritjen e nivelit të kërcënimeve nga krimi i organizuar”.
SPAK në raportimin vjetor rikthen në vëmendje një shqetësim të shprehur dhe më parë në Kuvend për mungesën e qartësisë ligjore për statusin e prokurorëve të posaçëm pas përfundimit të mandatit, gjë që sipas strukturës, “kërcënon vijimësinë e hetimeve dhe standardet profesionale, duke ndikuar në besimin e publikut dhe në përmbushjen e kërkesave të institucioneve kombëtare dhe ndërkombëtare”.
Në drejtim të luftës kundër korrupsionit për vitin 2025, SPAK vë në dukje një rritje prej 17.7% të çështjeve/hetimeve të reja dhe 12.2% të çështjeve/hetimeve të përfunduara.
“Ky aktivitet i shtuar reflektohet në dërgimin në gjykatë të 24 procedimeve me 147 të pandehur për korrupsion jo të nivelit të lartë, si dhe 10 procedimeve me 13 të pandehur për korrupsion të nivelit të lartë,” thuhet në raport, ndërsa bëhet e ditur se ka 6 procedime të reja dhe 16 persona nën hetim.
Nga 30 zyrtarë dhe ish zyrtarë ta lartë nën hetim gjatë vitit 2025, mbi 50% e tyre (18) janë dërguar në gjykatë me kërkesë për gjykim, ndërsa 10 prej tyre janë dënuar me vendim të formës së prerë, duke treguar qëndrueshmëri dhe efektivitet në ndjekjen penale në nivelet më të larta të administratës publike.
Në arritjet e punës së saj, SPAK raporton për rritje të volumit të hetimeve penale krahasuar me një vit më parë me 4.9% dhe rritje të procedimeve penale me rreth 6.67%, ndërsa ruan të njëjtin nivel me vitin e shkuar përsa i përket mbylljes së hetimeve me 216 çështje/hetime të përfunduara në vitin 2025.
Në raport vihet në dukje se hetimet penale janë shoqëruar me hetimin pasuror dhe financiar dhe se ka rritje të ndjeshme të qasjes proaktive në hetime.
“Gjatë vitit 2025, vlera totale e aseteve të sekuestruara dhe konfiskuara është rreth 45.4 milionë euro, prej të cilave rreth 43.49 milionë euro është vlera e aseteve të sekuestruara (rreth 96% e totalit) dhe rreth 1.91 milionë euro përfaqësojnë vlerën e aseteve të konfiskuara (rreth 4% e totalit),” thuhet në raport.
Nga këto pasuri të sekuestruara, vetëm 1.1 milion euro i përket çështjeve që lidhen me zyrtarët e lartë, pjesa tjetër lidhet me krimin e organizuar.
Me kryetarin e bashkisë më të madhe në vend të arrestuar dhe dhjetra kryetarë apo ish kryetarë bashkie që po përballen me drejtësinë, korrupsioni në pushtetin vendor përfshihet si kapitull më vete në raport.
Sipas SPAK, hetimet e funksionarëve vendorë lidhen kryesisht me shkelje të procedurave ligjore, mosrespektimit të vendimeve administrative dhe miratimit të projekteve infrastrukturore pa verifikimin e dokumentacionit të nevojshëm, duke shkaktuar dëme për qytetarët dhe institucionet publike.
“Një dimension tjetër i rëndësishëm ishte shfrytëzimi fondeve publike për përfitime personale ose të lidhura me të afërmit e tyre, përmes shpërndarjes së parave tek subjekte tregtare të kontrolluara prej tyre, si dhe maskimit të origjinës së tyre përmes transaksioneve të sajuara, sponsorizimeve ose blerjeve fiktive,” thuhet në raport.
Korrupsioni i të zgjedhurve vendorë, po ashtu u shfaq edhe në konflikte interesi, thuhet në raport, “ku miratoheshin projekte për subjekte ku ata vetë ose të afërmit e tyre kishin interesa materiale, shpesh të fshehura për të shmangur transparencën dhekontrollet ligjore”.
Lidhur me krimet zgjedhore, SPAK thotë se “hetimet për zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 zbuluan se, individë të ndryshëm, përfshirë zyrtarë publikë, kryetarët e fshatrave dhe kandidatë politikë, kërkonin ose ofronin përfitime në këmbim të mbështetjes elektorale. Këto përfitime përfshinin shpërblime monetare për votuesit, leje legalizimi të ndërtimeve informale, favore në vendin e punës dhe përfitime të tjera administrative.
Në lidhje me masat e sigurimit, SPAK thotë se ka aplikuar një politikë penale në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe se ka një rënie me rreth 53,4 %, të përdorimit të masës “arrest me burg” dhe zhvendosje drejt masave alternative.
Lidhur me veprat penale të korrupsionit, kjo masë zë vetëm rreth 3.45% të totalit të personave nën hetim, ndërsa për krimin e organizuar, kjo masë sigurie zë 21.4% të personave nën hetim./BIRN
Komentet