Banorët vendas ende qeshin kur kujtojnë rastin kur një gjyshe e moshuar ua prishi planet narkotrafikantëve. Një grup burrash meksikanë po rrinte pranë dyqanit ushqimor në Orla, një fshat në verilindje të Polonisë, në rajonin e Podlaskies, kur ajo nisi t’i merrte në pyetje: Nga jeni? Pse keni ardhur këtu? Ku punoni? Por ata nuk dinin as edhe një fjalë polonisht.

Në Orla, një kishë katolike, një kishë ortodokse dhe një sinagogë ndodhen pranë njëra-tjetrës, si dëshmi e traditave multikulturore të këtij ish-qyteti të vogël. Megjithatë, çdo i huaj bie menjëherë në sy. “Mirë se vini në vendin tonë”, shkruan bashkia në faqen e saj zyrtare. Por që nga shpërthimi i krizës së migracionit në kufirin me Bjellorusinë (vetëm 40 kilometra larg në vijë ajrore), zona është nën patrullimin e ushtrisë dhe policisë.

Megjithatë, për narkotrafikantët nuk pati nevojë për ushtri – sapo gjyshja nisi t’u fliste, ata u larguan në panik.

Katër meksikanët ishin sistemuar në një shtëpi në fund të fshatit, në rrugën që të çon për në Nurzec. Pranë “ktoresie”, siç e quante gruaja e moshuar – emri që vendasit përdorin për ish-varrezën hebraike. Disa gurë varresh të dëmtuar dalin ende mbi barin e lartë. Në anën tjetër të rrugës Polna, një rresht pemësh të larta fsheh një shtëpi të madhe që jepet me qira në Airbnb. Aty vijnë grupe turistësh, familje me fëmijë dhe njerëz të apasionuar pas jogës. “Por meksikanë?” thotë një burrë që shtyn biçikletën në mes të rrugës, ende i habitur. “Njerëzit menjëherë nisën të përflisnin – ose ishin migrantë, ose homoseksualë me pushime.”

Prokurori vendas, Grzegorz Giedrys, pyet veten nëse “ata menduan se ky ishte fundi i Evropës dhe se do të mund të fshiheshin. Por jemi në Podlaskie, ku të gjithë i njohin të gjithë. Brenda pak ditësh, i gjithë fshati e dinte për ta.”

“Në fillim mendova se po bënin alkool të paligjshëm, sepse ky është krimi më i zakonshëm këtu,” thotë kryeplaku i fshatit, Marek Chmielewski. “Por laborator? Drogë? Kartel meksikan? Orla nuk kishte parë kurrë diçka të tillë.”

Një “recetë” për metemfetaminë

Karteli Sinaloa ka baza në çdo kontinent përveç Antarktidës. Herët a vonë, ishte e pashmangshme që të mbërrinte edhe në Poloni.

Për vite me radhë, meksikanët kanë kontrabanduar kokainë në Evropë, duke u bërë çdo vit e më kreativë: jo vetëm në kontejnerë bananesh, por edhe në anije që transportojnë bagëti të sëmura, në ngarkesa veshjesh të njomura me drogë, apo në nëndetëse të modifikuara posaçërisht. Shumica e drogës hyn përmes porteve të mëdha në Hamburg, Roterdam ose Antverp. Vetëm 2 për qind e kontejnerëve kontrollohen, ndaj rreziku i kapjes është i ulët. Kohët e fundit, kanë dalë trende të reja: kokaina rrjedh edhe përmes rrugëve afrikane drejt porteve në Itali, Spanjë dhe Ballkan. Sipas Qendrës Evropiane për Monitorimin e Drogave dhe Varësisë nga Droga në Lisbonë, po rritet edhe roli i avionëve privatë që transportojnë mallra drejtpërdrejt nga Amerika e Jugut dhe Karaibet.

Biznesi është i qëndrueshëm: në Evropë, një kilogram kokainë kushton rreth 39,000 euro, dy herë më shumë se në SHBA, dhe numri i konsumatorëve të rregullt vazhdon të rritet; sot ka më shumë se 6 milionë përdorues, dy herë më shumë se dy dekada më parë. Tregu gjeneron rreth 11.6 miliardë euro në vit.

“Tregu është i ngopur, konkurrenca po rritet dhe, si pasojë, dhuna po shtohet, gjë që mund ta shihni në rrugët e qyteteve belge dhe franceze,” thotë një hetues gjerman që kërkoi të mbetej anonim. “Tani imagjinoni sikur jeni vendimmarrës në një kartel. Çfarë bëni? E thjeshtë: futni një produkt të ri, ‘më të mirë’, dhe kërkoni tregje të reja.”

Produkti “i ri” megjithëse jo krejtësisht i ri është metamfetamina (që në Poloni njihet në zhargon si “meta”). Në vitin 2023, shtetet anëtare të BE-së raportuan 9,800 sekuestrime me një total prej 1.8 tonësh. Një vit më vonë, në Roterdam u konfiskua një ngarkesë pothuajse dy herë më e madhe. Vetëm brenda një viti, sekuestrimet e prekursorëve kryesorë u rritën nga 352 kilogramë në 2022 në gati 8 tonë.

Deri tani, shumica e metamfetaminës në Evropën Qendrore vinte nga Afganistani (pas ndalimit të kultivimit të opiumit nga talebanët, prodhimi u rrit) dhe nga “laboratorët garazh” në Republikën Çeke, shpesh të ngritur nga banda vietnameze, sipas ekspertit të drogës Jindrich Voboril. Në tregjet polake, mund të blihej pra metamfetaminë afgane ose metamfetaminë e prodhuar lokalisht nga rajoni kufitar Poloni–Çeki–Gjermani.

“Dhe papritur në Evropë u shfaqën meksikanët. Metamfetamina e prodhuar prej tyre bazohet në prekursorë lehtësisht të disponueshëm dhe është jashtëzakonisht e fortë, gjë që e bën shumë tërheqëse,” thotë Vanda Felbab-Brown, eksperte amerikane për krimin e organizuar ndërkombëtar.

Ajo shpjegon se karteli Sinaloa ka diçka që grupeve lokale kriminale u mungon: njohuri teknike dhe “cocineros”, ose “kuzhinierë”, siç quhen kimistët në Meksikë. Vetëm midis 2019 dhe 2020, rreth 20 cocineros u arrestuan në Evropë, pasi kishin sjellë teknika të sofistikuara të prodhimit të metit në kontinent. Si rezultat, çmimet e shitjes me pakicë të metit kanë rënë vazhdimisht, ndërsa pastërtia mesatare është rritur me 16 për qind gjatë dekadës së fundit.

Laurent Laniel, drejtor i Zyrës për Krimin, Prekursorët dhe Konsumin e Drogave në Agjencinë e BE-së për Drogat (EUDA), pranon se ndryshimi më i madh që grupet meksikane kanë sjellë në tregjet evropiane është përdorimi i një metode inovative për riciklimin e nënprodukteve.

“Tradicionalisht, sinteza e metamfetaminës prodhon dy forma të molekulës: D-metamfetaminën (droga e dëshiruar) dhe L-metamfetaminën (mbetja e padëshiruar),” shpjegon Laniel. “Më parë, prodhuesit evropianë e hidhnin L-formën si të padobishme. Kimistët meksikanë kanë zhvilluar një proces që lejon riciklimin e L-formës dhe kthimin e saj në një përzierje nga e cila mund të rikuperohet D-forma. Falë këtij procesi, prodhuesit mund të dyfishojnë sasinë e drogës së marrë nga e njëjta sasi prekursorësh. Kjo është thelbësore, pasi prekursorët janë substanca të kontrolluara dhe të vështira për t’u siguruar.”

Këta prekursorë vijnë kryesisht nga Kina. Ata shpesh dërgohen si të ashtuquajtura “subsidia”. Këta “prekursorë të maskuar” (pra, substanca që nuk janë në listat e ndaluara) më pas shndërrohen në laboratorë lokalë në BMK, të nevojshëm për prodhimin e metamfetaminës. Si rezultat, metoda meksikane lejon prodhimin e kristaleve shumë të mëdha (deri në 15 centimetra), të cilat perceptohen si mallra luksoze dhe shiten me çmimet më të larta.

“Ata janë si xhevahire për përdoruesit e metamfetaminës,” buzëqesh Laniel.

Por si çdo xhevahir, ato janë të shtrenjta. “Kostoja e pajisjes së një laboratori të madh dhe të avancuar mund të shkojë në mijëra euro, ndërsa në rastin e godinave më të mëdha, edhe në qindra mijëra euro,” thotë Laniel. “Disa laboratorë ishin pajisur me sisteme filtrimi avujsh për të shmangur erën karakteristike dhe me mbrojtje speciale ndaj nxehtësisë për të mos u zbuluar nga kamerat termike të helikopterëve të policisë.”

Cocineros kryesisht operojnë në Belgjikë dhe Holandë. Për shembull, autoritetet holandeze gjurmuan një 40-vjeçar të njohur si “Pablo Icecobar”, një nofkë që bashkon Pablo Escobar dhe “ice”, emër zhargon për metin. Ai furnizonte kuzhinierë për të paktën katër laboratorë, përfshirë një laborator në një anije “narco boat” në Moerdijk.

Produkti ishte kryesisht i destinuar për tregjet perëndimore. Por gjatë pandemisë, kartelet filluan të eksploronin tregje të reja. Në vitin 2020, autoritetet sekuestruan 1.5 tonë në Kroaci të destinuar për tregun sllovak. Në maj 2024, policia spanjolle interceptoi një tjetër ngarkesë të madhe të destinuar për tregjet gjermane dhe polake.

“Prej kohësh kartelet kanë pasur shpërndarës lokalë të kokainës, ndaj ishte më e lehtë të hynin në tregje të reja evropiane me metamfetaminë,” thekson Felbab-Brown. “Dhe prodhimi me ‘metodën meksikane’ shkallëzohet lehtësisht në nivele industriale. Prandaj ka një bum të ‘kuzhinierëve’ në grupet lokale kriminale. Kjo minimizon rrezikun logjistik.”

“Prodhuar në Poloni”

Katër meksikanë po qëndronin në vilën e marrë me qira në rrugën Polna në Orla. Përveç katër dhomave të gjumit, shtëpia kishte sauna, një fushë volejbolli në plazh, një xhakuzi në oborr—dhe një kazan gjigant prej çeliku inoks me kapacitet një mijë litrash, i prodhuar dhe i dorëzuar nga kontraktorë polakë.

Njëri nga burrat, 46-vjeçari J. nga Los Mochis, më parë shiste prodhime deti. Ai kishte mbërritur në Poloni shtatë muaj më parë për të gjetur një vend për laborator.

“A keni qenë ndonjëherë i dënuar?” pyeti gjyqtari në seancën e parë më 19 nëntor 2025.

“Jo.”

“Jo? Ta riformuloj a keni qenë në burg?”

“Po, gjashtë vjet në SHBA. Për trafik droge.”

Burri i dytë, Ë., katër vjet më i ri, merrej me logjistikën. Në vendlindjen e tij Culiacan, ai kishte një palestër, por u zhyt në borxhe. Për këtë arsye u përfshi në trafik dhe u bë “pjesë e një zinxhiri më të madh njerëzish”, siç i tha gjykatës. Kolegët e tij nuk kishin patentë shoferi apo karta bankare, ndaj ai drejtonte makinën dhe bënte pazaret.

Më në fund, dy “kuzhinierët”: 50-vjeçari J., mekanik nga Durango, dhe 46-vjeçari F., jurist i diplomuar nga Culiacan, merreshin me prodhimin. Pranë xhakuzit në oborr ata vendosën pajisjet, fuçitë dhe kazanin gjigant.

“Ata kërkonin qarkullim ajri,” shpjegon David Saucedo, analist meksikan i karteleve. “Laboratorët shpesh vendosen në ambiente të hapura që gazrat toksikë të mos i vrasin kimistët. Po të kishin kondicioner apo ventilator, ndoshta do të punonin në dhomën e ndenjjes ose në kuzhinë.”

Brenda tre javësh, narkotrafikantët e Orlës prodhuan 118.5 litra metamfetaminë. Ata po prisnin dërgesa prekursorësh kur policia polake bastisi pronën më 4 shtator 2024.

“Qese me sodë kaustike ishin shpërndarë kudo në oborr,” kujton kryeplaku Chmielewski, i cili hyri në vendngjarje me policinë. “Kur i pashë, buzëqesha me vete — menjëherë më ranë në sy stampat e cilësisë ‘Teraz Polska’ (Tani Polonia).”

Një trend më i gjerë

Në muajt pas arrestimit të këtyre katër burrave në Orla, autoritetet polake shkatërruan edhe dy laboratorë të tjerë të drejtuar nga meksikanë. Në shkurt 2025, çatia e një magazine në Maksymilianowo pranë Bydgoszcz mori flakë. Gjatë prishjes së saj, zjarrfikësit zbuluan substanca kimike me erë të rëndë nëpër tabaka. Më pas u konstatua se aty ishte prodhuar metamfetaminë.

Shtatë muaj më vonë, më 4 shtator 2025, oficerë të Byrosë Qendrore të Hetimit (CBSP), të mbështetur nga njësi antiterroriste dhe një helikopter, hynë në një laborator të fshehur në një fermë pranë Swiecie. Ata sekuestruan 300 litra dhe 3 ton kimikate të përdorura për sintezën e drogës, të fshehura në një hambar.

“Të gjithë shtetasit meksikanë të ndaluar kishin ardhur posaçërisht për të prodhuar metamfetaminë,” thotë Michal Aleksandrowicz, drejtues i departamentit për luftën kundër krimit të organizuar të drogës në CBSP. “Ata përdornin metoda prodhimi të njohura nga kartelet. Laboratorë identikë ekzistojnë pothuajse në të gjithë botën. Ne vërejmë se disa celula të karteleve dërgohen në rajone të ndryshme të Evropës. Ku ka kërkesë, ata prodhojnë.”

Operacioni i CBSP pranë Swiecie u mbështet në përvojë ndërkombëtare. “Helikopterë? Nuk e di kurrë çfarë mund të të presë në një laborator të tillë. Kriminelët përdorin edhe kurthe, sepse laboratori ka vlerë. Prandaj ndoqëm shembullin e shërbimeve kolumbiane, që përdorin helikopterë për shkatërrimin e laboratorëve,” shpjegon Aleksandrowicz, i cili ka ndjekur trajnim anti-narko në qendra stërvitore në xhunglat e Kolumbisë jugore.

Në tre rastet, u ndaluan gjithsej tetë shtetas meksikanë. Të gjitha provat çojnë drejt kartelit Sinaloa. Narkotrafikantët e Podlaskies u vetëdeklaruan fajtorë që në seancën e parë në Bialystok. Njëri pranoi se vepronin me urdhra të kartelit Sinaloa dhe kishin frikë nga hakmarrja e eprorëve. Ata pretenduan se droga do të prodhohej për një kriminel polak dhe për tregun polak. Për këtë do të merrnin 1,000 dollarë në muaj. Pagesa për produktin e përfunduar (rreth 500 dollarë për kilogram) do t’u dërgohej familjeve në Meksikë.

“Kjo është një provë tjetër se kartelet meksikane po përpiqen të zgjerohen dhe të zhvillojnë tregje në Evropë,” thotë ekspertja Felbab-Brown.

“Këto nuk janë veprime të izoluara,” pajtohet dr. Robert Bunker, ish-specialist i sigurisë ndërkombëtare dhe antiterrorizmit në US Army War College, tani pranë C/O Futures. “Ky është një plan i koordinuar në nivele të larta të karteleve, si pjesë e një marrëveshjeje me krimin e organizuar në Evropë.”

Sipas Ludmila Quiros nga Nisma Globale për Luftën kundër Krimit të Organizuar Ndërkombëtar, po vërehet një “transferim i njohurive dhe i anëtarëve të rrjeteve kriminale drejt Evropës Veriore”.

Nëse shikohet harta e metamfetaminës në Evropë, prodhimi po zhvendoset qartë drejt Evropës Qendrore dhe Lindore. Nga shtatë vendet e BE-së që shkatërruan gjithsej 250 laboratorë metamfetamine në vitin 2023, pesë ndodhen në këtë rajon: Republika Çeke (189), Gjermani (5), Austri (1), Poloni (5) dhe Bullgari (18).

“Për rreth katër vite, kartelet kanë operuar në Poloni,” thotë David Saucedo, ekspert i krimit të organizuar meksikan. “Polonia, me zonat e saj të gjera rurale, nuk është vetëm një vend i mirë për fshehjen e prodhimit, por edhe një nyje tranziti—si drejt Evropës Perëndimore ashtu edhe më tej në lindje.”

Aleksandrowicz i CBSP-së beson gjithashtu se meksikanët e arrestuar prodhonin kryesisht për Evropën Perëndimore, jo për Poloninë. “Tregu ynë dominohet nga mefedrona dhe klefedrona. Edhe çmimi ka rëndësi—metamfetamina nuk është veçanërisht e lirë për standardet polake. Ajo që vërejmë është se sasi të mëdha prekursorësh të metit po dërgohen drejt Ukrainës.”

Me rritjen e prodhimit, rritet edhe konsumimi në rajon. Analizat e ujërave të zeza në qytete evropiane kanë treguar rritje të mbetjeve të metamfetaminës në Dresden, Chemnitz, Magdeburg dhe Vjenë. Substanca është zbuluar në 66% të shiringave të testuara në Pragë, ndërsa ujërat e zeza në Ostravë kanë regjistruar nivelin më të lartë për frymë në vend: 914 miligramë për 1,000 banorë në ditë—dy herë më shumë se para pandemisë. Shifrat e larta çeke mund të lidhen me “prodhimin lokal”, thonë ekspertët.

Të dhënat më të fundit të EUDA-s për vitin 2023 tregojnë se pacientët e trajtuar për amfetamine përbënin të paktën 10% të hyrjeve të para në trajtim në Bullgari, Estoni, Letoni, Lituani, Hungari, Poloni, Finlandë dhe Suedi. Në Republikën Çeke, Sllovaki dhe Turqi, mbi 30% e pacientëve të rinj trajtoheshin për probleme të lidhura me metamfetaminën.

Kuzhinierë me qira

Iu prezantova një “kuzhinieri” meksikan përmes telefonit si “dikush nga industria” që ishte i interesuar të ngrinte një laborator në Poloni. Një person me lidhje të forta nga Meksika doli garant për mua.

“Përshëndetje, po telefonoj nga Polonia.”

“Diku afër Rumanisë? Njoh njerëz atje,” u përgjigj cocinero.

“Mendova se njerëzit e Jalisco-s veprojnë në Rumani,” e ngacmova, duke kujtuar se në vitin 2021 Carlos Ruben Ramirez nga Karteli i Gjeneratës së Re të Jalisco-s ishte arrestuar atje.

“Jalisco ka interesa në Bullgari.”

Ky kuzhinier nga Meksika e fsheh emrin e tij të vërtetë. Ai është 38 vjeç dhe ka mbi dhjetë vjet që “gatuan”. Nuk është marrë kurrë me fentanil, por metamfetamina është specialiteti i tij. Aktualisht jeton në qytetin meksikan të Durangos. Ai lidhet me mua përmes Signal dhe më tregon një video me shi të rrëmbyeshëm: njerëz që strehohen nën çati, shoferë që i bien borisë, ndërsa ai vetë është ulur në një tavolinë plastike nën një çadër.

Në ekran shfaqet një tavllë duhani, një paketë Marlboro të kuqe. Ai sigurohet të mos tregojë fytyrën. Pranon se ka punuar dikur në një laborator “diku në Gjermani”. Atje fitonte 8,000 dollarë neto, por ankohet se çmimet tani kanë rënë. Sipas tij, faji është i “bandave ballkanike që bashkëpunojnë me kolumbianët”, të cilat kanë sjellë kuzhinierë nga Amerika e Jugut në treg. Në fakt, media shqiptare raportoi se në vitin 2024 u kapën kuzhinierë nga Kolumbia dhe Venezuela që punonin në një laborator në Qerek, në veri të Tiranës.

“Dhe nëse do të doja të hapja një laborator dhe të të punësoja ty?” e pyes me kujdes.

“A njeh njerëz?” më kthen menjëherë.

“Të njoh ty – a nuk mjafton?”

“Kjo nuk mjafton.”

“Çfarë buxheti më duhet?”

“E thjeshtë. Jo kaq shpejt. Unë jam vetëm kuzhinier. Unë thjesht zbatoj urdhrat. Nga shefat e mi — dhe nga shqiptarët.”

Ekspertja Felbab-Brown nuk habitet nga biseda: “Nuk është se dikush vendos rastësisht: ‘Hej, do t’i shes aftësitë e mia në Poloni.’ Gjithmonë ka një organizatë pas kuzhinierëve. Ata marrin udhëzime dhe leje nga qendra. Ata janë pika fillestare për bashkëpunim më të gjerë me bandat lokale. Ne do t’ju japim kuzhinierë dhe në këmbim marrim një rrjet shpërndarjeje.”

Për të kuptuar mënyrën e veprimit të karteleve në Evropë, BIRN foli për gjashtë muaj me disa kontakte meksikane.

Një anëtar i Sinaloas përgjegjës për “operacionet evropiane”, duke përdorur një emër rus, tregoi se bën biznes me ’Ndrangheta-n kalabreze dhe njeh “njerëzit e duhur” në Monako dhe Marsejë. Ne korresponduam për javë të tëra dhe folëm disa herë në telefon. Ishte planifikuar një takim në Madrid, por ai e anuloi në minutën e fundit — duhej të mbikëqyrte një biznes në Kordoba në Spanjë. Ai ndaloi së u përgjigjuri kur refuzova të paguaja 1,000 euro për informacion.

Kontakti i dytë ishte një informator nga Culiacan që na ndihmoi të hetonim kontrabandën e tabletave oksikodon të përziera me fentanil nga Meksika në Evropë. I treti ishte një ekspert meksikan i mirëinformuar mbi kartelet, i cili kërkoi anonimitet.

Një tablo e qartë që doli nga këto biseda është se kuzhinierët veprojnë vetëm me urdhër të karteleve. Ata dërgohen në Evropë, ku mund të fitojnë shumë më tepër se në vendin e tyre. Felbab-Brown e ilustron këtë me shembullin e sicarios vrasës me pagesë nga Kolumbia ose Meksika. Në Evropë ata mund të fitojnë 33,000–76,000 dollarë për një mision, ndërsa në Meksikë një sicario mesatar fiton vetëm 200 dollarë.

Zakonisht por jo gjithmonë qëndrimi i një kuzhinieri në një laborator zgjat tre muaj, sa një vizë turistike Shengen. Kjo kufizon rrezikun e arrestimit. Më pas ata zëvendësohen nga të tjerë. Produkti shkon në Evropën Perëndimore, por ndonjëherë edhe në atë që një informator e quan tregu “i nxehtë” i Australisë dhe Oqeanisë një fakt i konfirmuar nga raportet e EMCDDA, Europol dhe DEA amerikane, të cilat e identifikojnë Evropën si një rrugë gjithnjë e më të rëndësishme drejt tregut fitimprurës të Oqeanisë.

Imagjino kartelin si një korporatë të madhe me degë të jashtme që mbikëqyrin operacionet. Departamenti i R&D përgjegjës për “eksperimentet”, siç e quan një burimi është i jashtëm. Sipas burimeve meksikane, këtë rol e luajnë “njerëzit nga Ballkani”.

“Ata kanë kontakte lokale dhe produkte gjysmë të gatshme, por u mungon njohuria — kuzhinierët. Ky është kapitali që sjell karteli në marrëveshje,” thotë një nga burimet.

“Ka dy ‘tru’ pas operacioneve të tilla (ku njëri ndodhet në Meksikë) dhe që sigurojnë cilësinë, disiplinën dhe besnikërinë e kuzhinierëve përmes metodës së karrotës dhe shkopit. ‘Karrota’ është mundësia për t’u pasuruar; ‘shkopi’ është mbajtja nën vëzhgim e familjeve të kuzhinierëve,” thotë një burim tjetër.

Laniel nga EUDA pranon se grupet kriminale nga Ballkani shpesh veprojnë si ndërmjetës, duke kombinuar ekspertizën kimike meksikane me infrastrukturën dhe financimin lokal. Ai sjell si shembull Spanjën, ku kartelet shfrytëzuan banorë vendas për logjistikë, duke marrë me qira vende të izoluara dhe duke i pajisur me sisteme filtrimi.

Ballkani në majë të piramidës

I ashtuquajturi “kartel ballkanik” – që përfshin mafiet shqiptare dhe serbe – është sot shpërndarësi më i madh i kokainës në botë.

Midis viteve 2018 dhe 2020, ndër të arrestuarit për trafik kokaine në Evropë, grupi më i madh (266 persona) ishin shtetas shqiptarë. Operacioni Sky ECC i Europolit, i cili synonte komunikimet e enkriptuara kriminale, tregoi se gjuha shqipe ishte e dyta më e përdorur pas anglishtes në mesazhet e përgjuara.

Ky zgjerim u bë i mundur nga karteli Sinaloa. Kriminelët ballkanikë fillimisht shisnin drogë të dërguar nga Meksika në Evropë. Më pas ata morën kontrollin e porteve, krijuan rrugë të reja dhe ndërtuan qendra logjistike — madje edhe në Afrikë. Sot, mbi 70% e kokainës botërore kalon përmes Ekuadorit dhe kriminelët ballkanikë janë të pranishëm në porte kyçe si Guayaquil.

“Në operacionet e Sinaloas në Francë, Belgjikë apo Spanjë, shohim një model të qartë. Partneri lokal jo vetëm sjell kuzhinierë, siguron mbrojtje dhe shet metamfetaminën në rrugë — shpesh ai merret edhe me pastrimin e parave,” thotë dr. Bunker.

Një ekspert gjerman e konfirmon këtë: “Duhet parë pamja e madhe. Drogat janë relativisht të lehta për t’u prodhuar dhe shitur. Pastrimi i parave është më i vështirë. Për këtë duhen specialistë ballkanikë me lidhje të forta në Turqi dhe Dubai. Ata përdorin, ndër të tjera, sistemin kinez fei ch’ien për pastrim parash.”

Dëshmi e këtij bashkëpunimi shfaqet në një raport të inteligjencës federale amerikane, i cili zbulon se Ismael “El Mayo” Zambada, një nga drejtuesit kryesorë të Sinaloas, krijoi aleanca me mafien shqiptare — konkretisht me vëllezërit Arben, Fatos dhe Ramiz Hysa. Ata pastronin miliona përmes investimeve të paligjshme në pasuri të paluajtshme dhe turizëm në bregdetin ballkanik, duke përdorur kompani “fasadë” të regjistruara në Evropë. Një prej tyre ishte Rosetta Gaming, e regjistruar në qytetin polak të Krakovit.

“Prej vitesh kam paralajmëruar forcat evropiane të rendit se çelësi i suksesit është ndalimi i zgjerimit të drogave sintetike. Sot, përveç grupeve meksikane, lojtarët kryesorë që po krijojnë një treg masiv janë grupet ballkanike. Harta e krimit në Evropë është e ndryshueshme dhe vazhdimisht në lëvizje — dhe dhuna po rritet,” thotë Felbab-Brown.

“Nëse shikojmë Holandën, policia vendase thotë se nuk gjen më aq shumë meksikanë. Pse? Sepse holandezët kanë mësuar metodën meksikane,” thotë Laniel nga EUDA. “Është kështu: ‘Faleminderit meksikanë, i morët paratë tuaja, na mësuat, tani nuk jua kemi më nevojën, do ta bëjmë vetë.’ Ky mund të jetë një skenar për Poloninë. Kur kimistët nga grupet lokale kriminale ta mësojnë këtë, nuk do të kenë më nevojë për kuzhinierët meksikanë. Prandaj është kaq e rëndësishme që këto grupe dhe laboratorë të shkatërrohen që në fillim, para se të transferohet njohuria.”

Aleksandrowicz nga CBSP paralajmëron se “në këtë moment, nuk shohim që kartelet meksikane të planifikojnë aktivitete të mëtejshme në Poloni. Pati një bum të madh, por duket se kanë kuptuar se prodhimi i drogave sintetike në Poloni nuk është aq i lehtë.”

Megjithatë, një burim i lidhur me Sinaloan thotë se tërheqja e Evropës mbetet e fortë: “Rreziku i biznesit në Evropë është minimal. Nuk ka mungesë kuzhinierësh në Meksikë. Nëse ata shkojnë në Evropë, Afrikë apo Azi dhe kapen, të tjerët i zëvendësojnë. Dhe fitimi është i jashtëzakonshëm — llogaritet në miliona dollarë.”/BIRN