VOAL- Viti 1861 shënoi një pikë kthese për Rusinë – dhe më gjerë. Reformat e Car Aleksandër II Romanov çuan, ndër të tjera, në çlirimin e miliona fshatarëve nga skllavëria shekullore, duke sjellë me vete pasoja shkatërruese që patën pasoja pozitive në të gjithë kontinentin evropian. Po atë vit, më 12 shkurt, në Shën Petersburg, lindi Lquar, një grua që, sikur e ndikuar nga energjia shpërthyese e kohës, do të transformonte jetën e shumë prej intelektualëve më të mëdhenj të shekullit.

Vajza e vetme e gjashtë fëmijëve të Gustavit, një gjeneral në ushtrinë Romanov, dhe Louise Wilm, vajzës së një industrialisti, që në moshë të vogël, Lou shfaqi një inteligjencë të gjallë dhe të ndjeshme dhe një personalitet të pavarur dhe rebel. Ajo e përfundoi arsimin e saj të hershëm privatisht, pjesërisht falë mësimeve të Hendrik Gillot, një pastor luteran. Në moshën 19 vjeç, vajza kishte fituar tashmë një arsim të gjerë humanist dhe kishte filluar të shkruante, duke hedhur themelet për një karrierë të ardhshme si shkrimtare. E bukur, e rafinuar dhe e sigurt në vetvete, Lou rrezatonte një sharm diskret dhe intensiv që e magjepsi Hendrikun, aq sa ai u dashurua marrëzisht me të, duke ia prishur martesën për t’i propozuar martesë. Por ajo nuk ia ktheu ndjenjat dhe e refuzoi. Për arsye shëndetësore (vuante nga tuberkulozi), ajo u largua për në Zyrih në shtator 1880, por duke e gjetur të pasuksesshme, dy vjet më vonë zgjodhi Italinë e ngrohtë, duke u vendosur në Romë.

Dhe ishte këtu që figura e Lou von Salomé filloi të shpalosej në aspektet e saj të shumta dhe komplekse, të cilat do ta shihnin atë, herë pas here, si një shkrimtare të talentuar; një psikoanaliste dhe një eksperte të mprehtë të psikologjisë mashkullore; një frymëzim për mendjet e mëdha; një dashnore të dëlirë dhe pa paragjykime deri në moshën 36 vjeç; Pasionante, erotike, por edhe një eksperimentuese e ftohtë e impulseve seksuale, më vonë; një femme fatale për të gjithë burrat që bien në kontakt me të. Shkrimtari dhe filozofi gjerman Paul Rée e takon atë nëpërmjet mikeshës së tyre të përbashkët Malwida von Meysenbug: të dy zbulojnë një ndjenjë të përbashkët që i shtyn të jetojnë së bashku. Ndërsa për të kjo bazohet thjesht në interesin intelektual, për të është fillimi i një dashurie serioze. Si Meysenbug ashtu edhe vetë Rée, miq të Friedrich Nietzsche-s, në korrespondencën e tyre flasin për Lou-në me filozofin e madh gjerman dhe për ngjashmërinë e pikëpamjeve të tyre filozofike përkatëse, duke e ftuar atë në Romë. Nietzsche është i intriguar dhe vendos ta pranojë ftesën.

Kur të dy takohen, ai – i goditur dhe i frymëzuar nga vizioni – raporton se thërret: “Nga cilët yje jemi bashkuar këtu?” Përfshirja intensive dhe e ndërsjellë që Lou dhe Paul kishin përjetuar tashmë shtrihet tek Friedrich, i cili bashkohet me ta në rregullimet e tyre të jetesës, duke rënë viktimë e sharmit të saj. I dashuruar pa shpresë, Nietzsche vazhdimisht i kërkon asaj të martohet me të, por më kot. Të dy mendimtarët, si të gjithë burrat që Lou takon në jetën e saj, e keqinterpretojnë tërheqjen e saj të thjeshtë intelektuale si kënaqësi sentimentale. Dy vjet më vonë, Nietzsche, i dekurajuar, e braktis partneritetin dhe, i zhytur në dhimbjen e dashurisë, por edhe i forcuar nga mësimet e nxjerra nga ajo përvojë, fillon të shkruajë veprën e tij më ikonike, “Kështu foli Zarathustra”.

Lou dhe Pauli vazhdojnë bashkëjetesën e tyre të ndërlikuar për tre vjet të tjerë, gjatë të cilëve ajo vazhdon të pretendojë viktima pothuajse pa e ditur: psikologu dhe filozofi gjerman Hermann Ebbinghaus, një pararendës i “psikologjisë eksperimentale”, i propozon asaj; sociologu gjerman Ferdinand Tönnies, themelues dhe president i Shoqërisë Sociologjike Gjermane, e ndoqi pa mëshirë. Në vitin 1886, ajo takoi orientalistin gjerman Friedrich Carl Andreas, burrin i cili, pas një tentative vetëvrasjeje për hir të saj, e bindi të martohej me të. Ajo ishte 26 vjeç, ai ishte 41 vjeç, por do të ishte një bashkim thjesht platonik, pasi Lou nuk ndjente tërheqje erotike ndaj burrit të saj. Të dy nuk do të ndaheshin kurrë, megjithëse ajo vazhdoi të jetonte jetën e saj emocionale dhe seksuale lirisht.

Në vitin 1889, në Berlin u themelua Freie Bühne, një shoqatë artistike që mbështeste teatrin avangardë pa kufizime dhe censurë. Lou von Salomé, i cili u bashkua me entuziazëm, takoi, ndër të tjerë, shkrimtarin natyralist dhe fituesin e ardhshëm të Çmimit Nobel për Letërsi, Gerhart Hauptmann, i cili u bë admiruesi i saj i zjarrtë dhe që më vonë do të merrte frymëzim prej saj për dramën e tij autobiografike “Shpirtra të Vetmuar”, botuar në vitin 1891. Dy vjet më vonë, ajo takoi Friedreich Pineles, një mjek vjenez, me të cilin filloi një lidhje me ndërprerje dhe me të cilin më në fund iu dha seksualisht për herë të parë. Të dy u ndanë përfundimisht pasi ajo abortoi aksidentalisht pasi mbeti shtatzënë në vitin 1902.

Poeti dhe dramaturgu austriak i ri, por tashmë premtues, Rainer Maria Rilke, të cilin ai e takoi me pushime në Wolfratshausen në vitin 1897, gjatë një ndërprerjeje të përkohshme në marrëdhënien e tij me Pineles, gjithashtu gëzoi favorin e saj, përpara se të braktisej katër vjet më vonë. Gjithashtu, në vazhdën e pasionit emocional dhe bashkimit intim shpirtëror që e lidhi atë me Lou-në, dhe që do të vazhdonte në vitet në vijim, Rilke shkroi “Fletoret e Malte Laurids Brigge” dhe “Elegjitë e Duino-s”. Ndërkohë, në vitin 1901, Paul Rèe, i cili nuk e kishte parë atë për pesë vjet, u gjet i mbytur në lumin Inn në Zvicër, ndoshta – thuhej – i përbërë nga vetëvrasje për dashurinë e saj. Në vitin 1904, dramaturgu Frank Wedekind botoi “Lulu”, një tragjedi e famshme e përbërë nga “Shpirti i Tokës” dhe “Kutia e Pandorës”, në të cilën protagonistja shfaqet si një femme fatale; Për shumë njerëz, personazhi “Lulù” nuk është askush tjetër përveç Lou Salome, e lindur në imagjinatën e autores pas një refuzimi të pamëshirshëm të propozimeve të tij në një miqësi të pamëshirshme që kulmoi me një ndërhyrje të fshehtë në dhomën e saj të hotelit.

Një studente e apasionuar pas psikologjisë gjatë gjithë jetës, zbulimi i teorive të Sigmund Freud ishte një zbulesë e vërtetë: në vitin 1911, pasi mori pjesë në Kongresin e Tretë Psikoanalitik në Weimar, ajo iu bashkua grupit të punës të mjeshtrit të madh, duke kontribuar gjithashtu në revistën e tij “Imago” me shkrime dhe poema mbi seksualitetin. Dhe madje edhe Freud i madh u mahnit nga Lou: “Ata që ishin më afër saj u impresionuan më shumë nga pastërtia dhe harmonia e qenies së saj dhe u mahnitën se si çdo dobësi femërore, dhe ndoshta edhe shumica e dobësive njerëzore, mbeti e huaj për të, ose ishte kapërcyer prej saj gjatë jetës së saj.” Kështu shkroi Ati i Psikoanalizës, pasi e kishte njohur thellë në një marrëdhënie që ka të ngjarë të evoluonte përtej miqësisë. Të dy vazhduan të shkëmbenin letra të përzemërta në vitet që pasuan.

Gjithashtu brenda Shoqërisë Psikoanalitike, në vitin 1912, ajo takoi Viktor Tausk, një psikiatër dhe psikoanalist sllovak, me të cilin filloi një marrëdhënie romantike që do të ngjallte armiqësi të fortë nga ana e Freudit. Tausk kreu vetëvrasje në vitin 1919, në moshën vetëm 40 vjeç, për një sërë arsyesh komplekse, përfshirë disa sentimentale. Duke iu afruar të gjashtëdhjetave, jeta e trazuar dashurore e Lou-së më në fund gjeti pak paqe: me bashkëshortin e saj Andreas në krah, ajo iu përkushtua profesionit të saj si psikoanaliste deri në vitin 1937, vitin e vdekjes së saj në shtëpinë e saj në Göttingen më 5 shkurt, në moshën 76 vjeç. Kështu përfundon jeta e jashtëzakonshme e një gruaje e cila, larg të qenit – siç mund të duket – sipërfaqësore dhe e qetë, përfaqësonte për mendjet më të ndriçuara të fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë një far edhe më ndriçues, një shpërndarëse të papërmbajtshme mësimesh jete. Një feministe “ante litteram”, si dhe një nënë, shoqe e besuar dhe e dashur e aftë për ndjenjat më fisnike, e ndjeshme vetëm ndaj sharmit të inteligjencës, ajo ishte në gjendje të depërtonte në shpirtrat më të thellë të burrave me të cilët shoqërohej, duke i drejtuar ndjeshmëritë e tyre drejt shprehjeve më të larta intelektuale dhe artistike. Autore veprash letrare dhe esesh shkencore, e njohur edhe si Lou Andreas-Salomé, (Frojdi ende shkruan për të: “…personaliteti i saj mbeti në hije. Ishte jashtëzakonisht modeste dhe diskrete. Nuk fliste kurrë për prodhimin e saj poetik dhe letrar. E dinte qartë se ku gjenden vlerat autentike të jetës…”), citojmë këtu biografitë e Nietzsche-s (1894) dhe Rainer Maria Rilke-s (1928), si dhe antologjinë “Erotic Matter” që mbledh shumë artikuj mbi seksualitetin femëror./Elida Bupapaj