Nga heronjtë e rremë, te disidentët e rremë. Maks Velo është i shqetësuar. Sipas tij, me vuajtjet e komunizmit abuzohet për përfitime të veçanta dhe përjashtim nuk bëjnë as artistët. Arkitekti rrëfen rastin e piktorit Hila dhe përzgjedhjen e padrejtë sipas tij, të artistit për të ekspozuar në Muzeun e Artit Modern në Varshavë.
“Nuk ishte as Galeria që e caktoi, por një njeri me pushtet, i cili ua caktoi detyrimisht Edi Hilën, pa lënë për ta asnjë mundësi që të takonin edhe artistë të tjerë e të zgjidhnin vetë studiuesit polakë”, tregon Velo për “Panoramën”. Ekspozita “Piktori i transformimit” u hap më 2 mars (deri në 6 maj) të vitit të kaluar në ambientet e Muzeut të Artit Modern në Varshavë dhe u kurua nga drejtori i Galerisë Kombëtare, Erzen Shkololli, si dhe Kathrin Rhomberg, Joanna Mytkowska etj. Është mbajtur në vazhdën e një serie ekspozitash që përfshijnë artistë, të cilët kanë mbajtur qëndrime kritike ndaj sistemeve të artit ku kanë jetuar e çka sipas Velos, e bën edhe më të dyshimtë përzgjedhjen e Hilës. “Hila ishte një piktor i aftë, por jo disident. Nuk ka një fond me vepra që ishin ndryshe realizmit socialist”, tregon Velo. Madje për të, edhe “Mbjellja e pemëve” apo “Parakalimi” janë të socrealizmit, pasi siç shpjegon ai, u bënin jehonë thirrjeve politike të partisë.
Një tjetër peng i Velos është bashkëpunimi i lënë përgjysmë me producentin belg, Sergio Ghizzardi, me të cilin prej vitit 2001 ishin duke punuar për të realizuar një dokumentar për jetën, burgun e veprat e artistit. Velo ruan ende sinopsin e skenarit, materiale të tjera që do ndihmonin për realizimin, si dhe bisedat me producentin. “Puna nuk nisi nga realizimi se ndërhyri Kryeministri Rama e unë menjëherë hoqa dorë”, rrëfen Velo. Sakaq, dokumentari do të vijonte edhe me Edi Hilën dhe Kryeministrin Rama, e në këtë pikë Velo refuzon të vazhdojë bashkëpunimin me Ghizzardin. “S’mund të bashkëpunoja me Hilën, se ai s’ka qenë i burgosur politik”, thotë Velo, duke theksuar se Rama dhe Hila duhet të mbajnë përgjegjësi për falsifikimin që bënë. Një fakt tjetër që piktori sjell në vëmendje është përmendja e Hilës mes të burgosurve në botimin “World literature” të albanologut të ndjerë Robert Elsie. Informacion i rremë, njësoj si shkaqet e bëra publike në lidhje me riedukimin e Hilës, sipas Velos. “Nuk luhet me burgun”, thotë arkitekti. Për më tepër atë të diktaturës, që ai e provoi në lëkurë. Sprovat çnjerëzore përndoqën edhe familjarët e tij. Vdekja e të atit mjek, përjashtimi nga puna i të vëllait, tronditjet që shpunë të motrën në spitalin psikiatrik, janë një peshë e rëndë. “Pastaj më dogjën edhe veprat! Në asnjë diktaturë nuk i janë djegur veprat artistit, por mua më ndodhi edhe kjo. Ku ka vuajtje më të madhe për një artist?!” – thotë arkitekti. Për këto arsye, edhe siç rrëfen, “në emër të rezistencës intelektuale, që iu kundërvu ideologjisë mashtruese komuniste”, ai vendosi që të thyejë heshtjen dhe të tregojë mashtrimet, që sipas tij janë bërë mbi plagët që la diktatura më e ashpër staliniste.
Zoti Velo, para disa ditësh ngritët shqetësimin mbi disidentët e rremë. Biseda që patët me përkthyesen, e cila ju shoqëroi në takimin ndërkombëtar në Varshavë gjatë fillimit të qershorit, ju nxit të thoni se edhe piktori Edi Hila mund të jetë i tillë. Çfarë ju tha konkretisht zonja Stolarska?
Është e vërtetë. Ka kohë që shoh me shqetësim se si po falsifikohen faktet për atë periudhë, që e kam jetuar intensivisht. Atëherë ishin me dhjetëra e dhjetëra piktorë e skulptorë që përbetoheshin për Partinë dhe që u angazhuan me denoncime e spiunime për të më futur në burg. Janë 105 dokumente të botuara së fundi në librin “Jetë paralele”. U përmbysën epokat dhe po këta njerëz duan tani të quhen disidentë dhe të përfitojnë nga burgu im. Kur dola nga burgu, ata ishin të pakënaqur që mbeta gjallë, tani duan të bëhen bashkëvuajtës.
Rama Hila
Në datën 4 qershor ishim ulur në darkën zyrtare në Kështjellën e Varshavës. Ishim ftuar si disidentë me rastin e 30-vjetorit të zgjedhjeve të lira nga Senati i Polonisë unë dhe Visar Zhiti, bashkë me gruan e tij, Edën. Në një moment, përkthyesja Malgorzata Stolarska më pyet:
– Edi Hila, me Ju ka qenë në burg? – Jo, me ne jo, por ai as nuk ka qenë në burg fare, – i përgjigjem unë. – Nuk ka mundësi… e keni gabim, – ngulmon përkthyesja. – Nuk e kam gabim, e di mirë, – i them. – Po unë e kam të shkruar që ai ka qenë i burgosur politik në biografi, pastaj, ne prandaj ia bëmë ekspozitën, jo për punët, – më tregoi Stolarska.
Me pak fjalë, kjo ishte biseda për këtë problem. Unë pak a shumë e dija që më herët, kur erdhën studiuesit Polakë dhe u caktua nga ana e Galerisë Edi Hila. Madje, nuk ishte as Galeria që e caktoi, por një njeri me pushtet, i cili ua caktoi detyrimisht Edi Hilën, pa lënë për ta asnjë mundësi që të takonin edhe artistë të tjerë e të zgjidhnin vetë ata. Është caktuar një mënyrë e çuditshme për të paraqitur atë periudhë. Nga një anë iu thuhet nga ana e disa artistëve konceptualë se nuk ka pasur fare një disidencë e nga ana tjetër shtohet: Ja, kemi vetëm Edi Hilën. Kjo sjellje është përsëritur edhe kur kanë ardhur kërkesa nga Qendra “Pompidu”.
137
Përse bëhet kjo?
Duhet të kuptojmë se vitet e fundit, Europa, sidomos qendrat kërkimore të artit, duan të dinë për disidencën në art gjatë periudhës së komunizmit. Sidomos në Shqipëri, meqenëse ata nuk i njohin problemet e asaj periudhe. Disidenca në art dhe letërsi është një nga format më të vështira, por dhe më të rëndësishme të rezistencës intelektuale. Ajo iu kundërvu ideologjisë mashtruese komuniste. Ata që e bënë këtë janë të vlerësuar lart dhe do të shkruhen në analet e antikomunizmit europian. Meqenëse kanë kaluar 30 vjet nga rënia e komunizmit, shumë disidentë kanë vdekur, pastaj ka filluar falsifikimi i ngjarjeve dhe prandaj kërkohen të identifikohen dhe respektohen. Për këtë arsye, edhe trysnia e falsifikimit është rritur te ne.
Edi Hilën, ju e gjeni si të dënuar të diktaturës edhe në një botim të Elsies, bërë në fillimet e viteve ’90, ku renditet ndër artistët që “kanë qenë në burg apo kampe përqendrimi”. Kush mund t’ia ketë dhënë sipas jush një informacion të tillë studiuesit?
Robert Elsie erdhi tek unë në dimër të 1990-ës. Unë kisha dalë nga burgu dhe punoja si punëtor në Abrazivi. Ishte mbasdite dhe erdhi bashkë me Perikli Jorgonin, një poet dhe studiues shumë i dhënë pas artit dhe poezisë moderne. E takoja për herë të parë Elsin, që do mbetet një nga albanologët më të veçantë, që jetoi me intelektualët shqiptarë kohët e tyre më të vështira. Ai besonte te çdo njeri. Unë i dhashë vendimin e gjyqit dhe i dhurova një vizatim. Ai vjen mbas një viti, në dimrin e vitit 1991, dhe kish me separatin e botimit të tij në Oklahoma (“World literature today”) në pranverë të atij viti, të cilin ma la mua. Me këtë botim, Elsi hyn në historinë e letërsisë dhe artit si i pari që u mor, studioi dhe e bëri të njohur në botë disidencën letrare dhe artistike shqiptare. Jam i bindur se atë informacion djallëzor për Edi Hilën ia ka dhënë vetëm ai: Edi Hila.
Këtë bindje e kam sepse është diçka që ai e ka përsëritur edhe në dhjetëra raste të tjera, sa herë që vinin studiues, profesorë dhe piktorë të huaj. Ai më ka kërcënuar mua kur shkrova për këtë problem para Galerisë së Arteve. Hila është njeriu i pëshpësheve, intrigave, kërcënimeve, servilizmit. Për sa i përket riedukimit të piktorit Hila, si shkak është bërë i ditur deri më tani tendenca e tij antikonformiste kundër artit socialist, e ngritur si akuzë. Konkretisht, tipare të shfaqura në dekorin e Festivalit të 11-të dhe te “Mbjellja e pemëve”.
E vërteta lidhur me riedukimin e tij, sipas jush është një tjetër. A mund të na e rrëfeni? Unë kam botuar 120 dokumente, ai nuk ka botuar asnjë. Përse nuk boton dokumentin se përse u dërgua në Pularia? Administrata komuniste ish shumë e rregullt, çdo gjë është e dokumentuar. Përse e lë të pasqaruar?
Ai ka shkuar në Pularia jo vetëm, por bashkë me operatorin B.D., me të cilin ndanë bursën e UNESKO-s për në RAI. Hila ka dalë jashtë shtetit 3 herë gjatë periudhës komuniste. Hila ish njeriu i besuar i Partisë dhe Sigurimit. U caktua shef i piktorëve gjatë ndërtimit të Muzeut “Enver Hoxha”. Me sa di unë, kur u kthyen nga Italia, dikush iu kish dhënë një shumë paresh për t’i çuar në familje, këta me nxitjen e Edit, blenë televizorë dhe lavatriçe. Familja u ankua në Televizion dhe mbledhja e Partisë i dërgoi në Pularia për riedukim. Kjo vazhdoi pak kohë, derisa Kristaq Rama u interesua dhe e rivendosi në punë. Asnjë burg politik nuk kemi këtu, përveçse një veprim ordiner.
Pra, janë këto arsyet që ju bëjnë të mendoni se Hila, më shumë se i privuar, ka qenë i favorizuar nga sistemi…
Po, sigurisht që ish i favorizuar nga sistemi dhe e meritonte këtë. Ishte piktor i aftë, por jo disident. Kish miq dhe njerëz që e vlerësonin (me të drejtë), por nuk ka një fond me vepra që ishin ndryshe realizmit socialist. Edhe “Mbjellja e pemëve” dhe “Parakalimi” ishin piktura të realizmit socialist. Sepse ato plotësonin kushtin e parë edhe më të rëndësishëm: Iu bënin jehonë thirrjeve politike të partisë. Unë isha që i lavdërova (bashkë me Epikën e Edison Gjergos), sepse ishin më artistike. Kish vepra shumë të dobëta nga ana artistike në atë ekspozitë. Pastaj mos harroni, Edi Hila, pas tyre bëri “Hedhja e trakteve në Kinema Nacional”, një pikturë shumë e dobët dhe tërësisht pllakateske. Me këtë i bënte qejfin Nexhmije Hoxhës dhe Fiqret Shehut, vajzave të Pedagogjikes. Ku është disidenca këtu?
Me Hilën, siç tregoni, ju lidh dhe një tjetër histori, ajo e një dokumentari për ju që do të realizohej nga Sergio Ghizzardi dhe që në fund pati si protagonist dy “Edat” artistë. Pse nuk e çuat deri në fund punën e nisur me producentin belg?
Sergio Ghizzardi më dërgoi 4 letra nga viti 2001 deri në 2004, si dhe sinposin e skenarit EPIC SONG, që ai donte të realizonte si një dokumentar me mua për jetën, burgun dhe veprat e mia. Hila këtu nuk kish lidhje fare, por si edhe në raste te tjera, ai është vigjilent për të të shkatërruar çdo gjë dhe për të dalë vetë. Puna nuk nisi nga realizimi se ndërhyri Kryeministri Rama, unë menjëherë hoqa dorë.
Nëse Kryeministri Rama nuk do të ishte pjesë e atij dokumentari, do të pranonit ta realizonit bashkë me Edi Hilën?
Jo, nuk mund të pranoja të bashkëpunoja me Edi Hilën, se ai nuk ka qenë i burgosur politik. Është çështje parimi, do shkelja mbi burgun tim, mbi burgjet e gjithë intelektualëve të vërtetë. Ata të dy ta mbajnë përgjegjësinë vetë për falsifikimin që bënë.
Ndihet një frymë konkurrence me Hilën. Krahas pjesës së diktaturës, si e shikoni si artist?
E keni gabim, unë nuk kam asnjë konkurrencë me Hilën. Arti është personal, aty dhe e ka vlerën. Unë bëj tjetër pikturë nga ajo që bën Edi Hila. Dhe jam i bindur që veprat e mia janë shumë më lart se të tijat. Kjo frymë në dukje ka të bëjë me atë që Edi Hila ka marrë dhe vazhdon të marrë në mënyrë të pamerituar, epitete dhe vlerësime disidente që ai nuk i meriton. Të gjithë kanë frikë, unë ia kam thënë gjithmonë ballë për ballë.
Po Ramën piktor, sa e vlerësoni?
Ramën do ta vlerësojë koha, koha kur të jetë i vetmuar dhe jo i plotfuqishëm. Fakti që e ngatërroi politikën me artin në kohën që është Kryeministër, është i kritikueshëm.
A ka përveç Hilës raste të tjera të artistëve të artit pamor që ju njihni, ku për një arsye apo tjetër janë konsideruar si të përndjekur nga sistemi, disidentë, pa qenë të tillë?
Jo, nuk ka. Duhet kuptuar se piktura dhe skulptura janë arte të vështira. Gjendja e tyre në vitet ‘50 ish profane. Kishin ikur kohët e studiove famëmëdha, virtuoze të artit bizantin. Degradimi osman na la me mure bosh. Realizmi socialist te ne ka qenë një fatkeqësi kombëtare. Në vitin 1955 shkova me grupin e piktorëve polakë me autobus në Shkodër dhe Durrës. Doja t’i shihja si punonin, aty ish edhe profesori i Danish Jukniut nga Krakovi. Më dha dy punë: një ÇATI NË DURRËS dhe një PORTRET, që e bëri në Milot (ia kam dhuruar ambasadës polake). Po arti polak nuk iu nënshtrua asnjëherë realizmit socialist, pllakati i tyre zuri vendet e para në botë bashkë me pllakatin e Francës, atë zviceran e japonez. Pllakatistët Henryk Tomaszewski, Jan Lenica, Jan Mlodozeniec janë nga më të shquarit. Tomaszewski ish në grupin që erdhi në Shqipëri, unë 20-vjeçar e shihja me adhurim. Kjo injorancë vazhdon. Është e vështirë të deshifrosh imazhet.
Zoti Velo, rastet që ju sillni në vëmendje lënë të kuptohet se mungon transparenca rreth asaj që ndodhi në diktaturë edhe për sa i përket njerëzve të artit e kulturës. Çfarë duhet bërë në këtë drejtim sipas jush, që e vërteta të dalë në pah?
Po, mungesa e transparencës është dukuri e popujve të pazhvilluar dhe me trauma të rënda historike. Mungesën e vlerave dhe të punës e zëvendëson me llafe, intriga, zjarre, zhdukje, shtrembërime, ndërrime identitetesh, duke i atribuuar vetes vlera të paqena. Kemi mungesa studiuesish, historianësh (edhe të artit), si dhe kritikësh. E vetmja gjë që duhet bërë është të ruhen faktet e të mos i shtrembërojnë sipas dëshirës./Panorama/
Nga 10–14 Shtator, ekipi i Olimpikut Special Shqiptar ishte në Maltë për Europianin e Notit Malta Open 2026, eventin e përvitshëm ndërkombëtar, ku këtë vit Shqipëria morri pjesë për herë të parë, me 4 sportistë.
🏊 Gersi Troka
🥈 50 m stil delfin – vendi i 2-të
7️⃣ 100 m stil i lirë – vendi i 7-të
🏊♀️ Iris Hoxha
🥇 100 m stil i lirë – vendi i 1-rë
7️⃣ 50 m stil i lirë – vendi i 7-të
🏊 Joel Gërmënji
🥈 50 m stil i lirë – vendi i 2-të
4️⃣ 25 m stil i lirë – vendi i 4-t
🏊♀️ Alisa Boçi
Për arsye shëndetësore, Alisa nuk mundi të marrë pjesë në gara këtë herë. E rëndësishmja është që ajo ishte pjesë e ekipit dhe e këtij rrugëtimi të veçantë në Maltë.
Për Irisin dhe Joelin, kjo ishte edhe gara e parë ndërkombëtare e notit – dhe të dy e nisën këtë eksperiencë me rezultate të shkëlqyera!
Duhet të theksojmë këtu se Iris Hoxha, është atletja e artë e parë vajzë e Special Olympics Albania, në disiplinën e notit.
Joel Gërmënji, ka qënë pjesëmarrës me Special Olympics Albania edhe në të tjera lojra speciale dhe kampionate dimërore, në disiplinën e skive, ku ka fituar medalje argjendi dhe brozi.
Gersi Troka, është e disata herë që merr pjesë në lojra speciale olimpike me Special Olympics Albania, si dhe në kampionate të tjera ndërkombëtare, individualisht me trajnerin e tij Gentian Lama, ku ka fituar disa medalje të vendit të parë, dytë e të tretë, si dhe në Lojrat Olimpike Speciale Botërore Berlin 2023, fitoi medaljen e arit, duke u bërë atleti i parë i artë djalë, i Special Olympics Albania në disiplinën e notit.
Alisa Boçi edhe pse nuk arriti të marrë pjesë në gara, në këtë kampionat për arsye shëndetësore, duhet theksuar se ka qënë pjesëmarrëse në disiplinën e notit, në Lojrat Olimpike Speciale Botërore Berlin 2023.
Në këtë rrugëtim sportistët shoqëroheshin nga trajneri Gentian Lama dhe drejtuesja e Olimpikut Special Shqiptar, Sara Bala Muça.
Mbi të gjitha, kjo pjesëmarrje është një tjetër hap drejt asaj që besojmë çdo ditë: sport për të gjithë.
Pjesëmarrja në këtë event u realizua me mbështetjen e Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit, nëpërmjet projektit “Programi Kombëtar Sportiv Gjithëpërfshirës”.
🇦🇱 Krenarë për ekipin shqiptar, për përkushtimin, guximin dhe çdo rezultat të arritur!
Protestuesit kanë mbërritur te Blloku i Sigurisë, në rrugën Mine Peza ku mbahen disa protestues të ndaluar.
Marshimi ka vijuar me thirrjet “Nuk jeni vetëm”,”Lironi shqipet”, “Gjithë Shqipëria është me ju”, “Skeni pranga per te gjithe”, kanë vijuar qëndresën e tyre të Blloku i sigurisë në mbështetje të protestueve.
Dje u bënë 108 ditë nga revolta kundër qeverisë. Një protestë që vijon prej më shumë se 3 muajsh, ndryshe nga çdo protestë që ka pasur më parë.
Qytetarët shprehen të vendosur se nuk heqin dorë nga protesta deri në largimin e Ramës. Ndërsa nuk i kursejnë akuzat edhe ndaj opozitës. Gjithashtu i bëjnë thirrje edhe SPAK të të arrestojë të korruptuarit. gsh
Nisma për vendosjen e shtatores u ndërmorr nga gazetari Marin Mema dhe u mbështet financiarisht nga personalitete, por edhe qytetarë të shumtë.
Një shtatore gati nëntë metra e lartë e mbretëreshës ilire Teuta është vendosur në ballkonin panoramik të Shëngjinit, duke i dhënë zonës një vlerë të shtuar historike.
Nisma për vendosjen e shtatores u ndërmorr nga gazetari Marin Mema dhe u mbështet financiarisht nga personalitete, por edhe qytetarë të shumtë.
Kjo është shtatorja e parë e një prijësi ilir që vendoset brenda territorit të Shqipërisë.
“Uroj shumë që ky të jetë vetëm hapi i parë i një sërë monumentesh që duhet, e ripërsëris, duhet të ndërtohen për të rikujtuar trashëgiminë, kulturën dhe identitetin tonë kombëtar. Nëpërmjet tyre, ne ruajmë dhe përcjellim te brezat e ardhshëm historinë dhe vlerat tona kombëtare”, u shpreh gazetari Marin Mema.
Teuta e mori pushtetin pas vdekjes së bashkëshortit të saj Agronit. Ajo ishte gruaja e dytë e tij si dhe njerka e tutorja e djalit të tij Pinit. Ndonëse sundoi për vetëm tre vite, Teuta vijoi politikat e Agronit duke zgjeruar territoret e fisit ilir të Adrianëve duke sulmuar Peloponezin në Greqinë e sotme. Gjatë fushatave ekspansioniste, ajo morri nën kontroll edhe qytetin e Foinikes, që në atë kohë ishte kryeqendra e Epirit.
Teuta legjitimoi piraterinë në detin Adriatik, e flota e saj ushtarake u shndërrua në terrorin e anijeve tregtare greke dhe romake. Ajo u tradhëtua nga guvernatori i saj Demetër Fari menjëherë pas nisjes së fushatës së romakëve për pushtimin e Ilirisë. Fari i dorëzoi Korkyrën dhe gjithë flotën e anijeve detare të saj te romakët. Korkyra, apo Korfuzi i sotëm, ndodhej nën kontrollin e mbretëreshës Teuta.
Shtatorja e inauguruar dje në Shëngjin është vepër e skulptorit Julian Muçollari.
Ambasadori i Kroacisë në Shqipëri, Zlatko Kramariç, ka komentuar nga Pogradeci protestat në Shqipëri, duke theksuar se qytetarët kanë të drejtë të shprehin lirshëm nevojat dhe shqetësimet e tyre. Sipas tij, protestat duhet të shërbejnë si një mesazh për qeverinë, e cila duhet të jetë e vëmendshme ndaj asaj që kërkojnë qytetarët. Kramariç ndodhet në Pogradec në kuadër të një projekti të zhvilluar nga Ambasada e Kroacisë në bashkëpunim me Këshillin e Studentëve të Shqipërisë. Ai tha se qëllimi i këtij projekti është prezantimi i përvojës së Kroacisë në hapat përpara anëtarësimit në Bashkimin Europian dhe përgatitja e brezit të ri për këtë proces.
Ambasadori vlerësoi të rinjtë shqiptarë, duke u shprehur se ata janë të arsimuar dhe të gatshëm të marrin përgjegjësi në ekonomi dhe politikë. Sipas tij, pikërisht gjenerata e re mund t’i japë fund tranzicionit shqiptar. “Qëllimi nuk është të bëjmë rolin e pedagogut, por të shpërndajmë eksperiencën tonë në këtë proces”, tha Kramariç, ndërsa shtoi se Shqipëria ka një mbështetje shumë të lartë për integrimin europian.
I pyetur për protestat që po zhvillohen në Shqipëri, ambasadori kroat tha se protesta është një e drejtë themelore e qytetarëve. “Protesta është një e drejtë e qytetarëve. Aty nuk është diskutimi kanë apo nuk kanë të drejtë, por qytetarët duhet të jenë të lirë të shprehin nevojat dhe dëshirat e tyre. Ky është një mesazh për qeverinë. Çdo qeveri duhet të marrë mesazhin që i shkon në aspektin politik”, u shpreh ai.
Kramariç theksoi se protestat tregojnë gjithashtu se sa të ndjeshëm janë qytetarët ndaj çështjeve të ndryshme, përfshirë ekologjinë, qeverisjen dhe funksionimin e institucioneve. Sa i përket reformave që duhet të ndërmarrë Shqipëria, ambasadori tha se ato nuk duhet të shihen thjesht si detyrime që vijnë nga Brukseli, por si procese që duhet t’u shërbejnë qytetarëve. “Reformat nuk duhet të shikohen si tip gjobash, pra nuk duhet të shikohen siç e kërkon Brukseli dhe duhet bërë, sepse mbi të gjitha janë qytetarët që jetojnë në këtë vend”, tha Kramariç.
Ai nënvizoi se në procese të tilla mund të ketë nevojë për kompromise dhe marrëveshje, ndërsa ligjet duhet të jenë gjithëpërfshirëse dhe jo selektive. “Ligji nuk duhet të bëhet selektiv vetëm për një pjesë të qytetarëve. Është fjala që për dikë lejohet dhe për dikë nuk lejohet”, u shpreh ambasadori, duke shtuar se reformat që ndërmerren në kuadër të procesit të integrimit në BE duhet të jenë në dobi të qytetarëve shqiptarë.
Kramariç foli edhe për procesin gjyqësor ndaj krerëve të UÇK-së në Hagë. Ai kujtoi se ka qenë ambasadori i parë i Kroacisë në Kosovë pas shpalljes së pavarësisë dhe se në atë kohë Hashim Thaçi ishte kryeministër i Kosovës. “Jam njohur me të. Mund të themi që vendimi i gjykatës duhet të pranohet edhe pse mund të jetë i dhimbshëm. Pra duhet të shohim të dyja anët. Nga njëra anë çështja Thaçi dhe nga ana tjetër çështja e Kosovës”, tha ambasadori. Sipas tij, një dënim i Thaçit nuk do të ishte i mirë për imazhin e shtetit të Kosovës, por pavarësisht vendimit, përgjegjësia për të nuk i takon Kosovës si shtet. “Shpresoj që procesi mos ketë qenë politik, por i drejtë”, përfundoi Kramariç. bw
Një tjetër audiopërgjim që lidhet me biznesmenin izraelit Roni Yeffet është publikuar mbrëmjen e sotme në emisionin “Çim Peka LIVE” në “SYRI TV”, ku diskutohet për puset e gazit në Vlorë dhe mënyrën se si do të sigurohej informacioni për to.
Sipas materialit audio, i siguruar nga ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj dhe pjesë e një dosjeje prej më shumë se tre orësh përgjimesh të realizuara në janar të vitit 2026, Yeffet zhvillon bisedë me tre shtetas të huaj, mes tyre një ukrainas, një rus dhe një grua e identifikuar si Tatiana, e cila shërben si përkthyese.
Në bisedë, Tatiana propozon që t’i dërgohet një letër zyrtare Ministrisë së Energjisë për të marrë informacion mbi gazin në Vlorë, por Yeffet e kundërshton menjëherë.
“Jo, jo, asnjë letër zyrtare. Jo! Shikoni, shikoni, shkoni në Vlorë dhe shikoni, bëni çfarë të doni, më pas do të merrem unë me ta. Nuk do të dërgoni asnjë letër, nuk do të dërgoni asgjë”, thotë ai.
Ai u kërkon bashkëbiseduesve të shkojnë në Vlorë, të marrin informacion në terren dhe më pas shprehet se me Ministrinë e Energjisë do të merret vetë.
“Mos e përmendni emrin tim në Vlorë”, dëgjohet të thotë Yeffet në audiopërgjim, ndërsa Tatianës i kërkon që të paraqiten si përfaqësuese të një kompanie amerikane.
Pjesë nga përgjimi:
Tatiana: Do të përgatisim një letër zyrtare për Ministrinë e Energjisë, që të arrijmë informacion për gazin në Vlorë. Një letër zyrtare.
Ron Yeffet: Përse? Jo, jo, asnjë letër zyrtare. Jo! Shikoni, shikoni, shkoni në Vlorë dhe shikoni, bëni çfarë të doni, më pas do të merrem unë me ta. Nuk do të dërgoni asnjë letër, nuk do të dërgoni asgjë. Informacioni është për ne, jo për ministrinë.
Tatiana: Dakord. Çështja është thelbësore, ajo që na tha ajo është thelbësore. Të bazohemi vetëm në një vizitë në vend do të ishte joeficiente, e pamjaftueshme. Një inspektim fizik, kompania nuk do të kuptonte asgjë.
Ron Yeffet: Mbështetuni te unë për Ministrinë e Energjisë. Do të shkojmë në Ministrinë e Energjisë, do të flasim me ta për çdo gjë, por mos e përmendni emrin tim në Vlorë.
Tatiana: Dakord.
Ron Yeffet: Dakord. Ju do të përfaqësoni një kompani amerikane.
Tatiana: Dakord.
Ron Yeffet: Do të kontrolloni, do të pyesni për çdo gjë dhe ata do të bashkëpunojnë. I thashë asaj të vijë të hënën, të qëndrojë këtu. Do të shkoni në ministri një, dy, tre herë.
Tatiana: Mendoj se ajo do të vijë të mërkurën.
Ron Yeffet: Nëse ajo vjen të hënën dhe qëndron, sepse ajo nuk do të jetë të mërkurën dhe të premten, askush nuk punon këtu. Nuk është eficiente, të jemi më eficientë.
Tatiana: Dakord.
Ron Yeffet: Nëse jo të mërkurën, ata vijnë të premten, asgjë nuk ndodh dhe ajo duhet të qëndrojë këtu derisa të përfundojmë. Unë dua ta përfundojmë, ju duhet të kuptoni, kam nevojë të filloj. Ne duhet të mbyllim marrëveshje.
Tatiana: Ai po vjen nga Johannesburg. Të hënën do të jetë këtu, nga e marta në mëngjes.
Depuetja e pavarur, që braktisi Partisë Socialiste, Marjana Koçeku, ka komentuar protestën dhe pjesëmarrjen e diasporës, duke deklaruar se e mbështet lëvizjen dhe se ardhja e shqiptarëve nga jashtë vendit po bëhet një realitet politik në vend. E ftuar në emisionin “Minuta e Parë” në News24 me Ola Brukon, Koçeku tha se diaspora ka qenë frytdhënëse përtej aspektit ekonomik dhe social, ndërsa theksoi se ka qenë e pranishme edhe gjatë ardhjes së saj në Shqipëri.
“E kam mbështetur dhe e mbështes protestën. Ardhja e diasporës është një lajm i mirë dhe po bëhet një realitet politik i vendit tonë. Diaspora ka qenë frytdhënëse, përtej anës ekonomike, por edhe anës sociale”, u shpreh ajo. Koçeku tha se nuk e di nëse protestat dhe kërkesat e tyre kanë sjellë reflektim nga ana e kryeministrit Edi Rama apo qeverisë, por shtoi se mungesa e veprimit e bën të dyshojë për një reflektim real. Ajo vlerësoi se kërkesat e aktivistëve kanë qenë të qarta dhe lidhen me fakte dhe kontradikta politike që kanë ndodhur në vend.
Në vijim, ajo kërkoi rishikimin e ligjeve që i konsideroi klienteliste, duke theksuar se për këtë çështje janë shprehur edhe europianët.
“E kam mbështetur dhe e mbështes protestën. Ardhja e diasporës është një lajm i mirë dhe po bëhet një realitet politik i vendit tonë, Diaspora ka qenë frytdhënëse, përtej anës ekonomike, por dhe anës sociale. Kam qenë e pranishme kur erdhi Diaspora. Se di nëse ka reflektuar Rama apo qeveria, por përderisa mungon veprimi, do të dyshoja te ekzistenca e reflektimit në vetvete. Kërkesat e aktivisteve kanë qenë të qarta, në fakte dhe kontradikta politike që kanë ndodhur në vendin tonë. Është vonë, por kërkohet reflektim i thellë, që të nisë me veprimin; rishikimi i ligjeve klienteliste, ato që kanë folur dhe europianët. Ka ndryshim mes reflektimit dhe veprimit. Ajo që është shfaqet me “Besën”, është një retorikë politike, asgjë përtej saj.”, tha ajo.
Një grup protestuesish kanë bllokuar sot Zogun e Zi për disa minuta në shenjë kundërshtie ndaj klasës politike në vend. Për disa minuta është bllokuar trafiku, ndërkohë që policia raportohet se ka shoqëruar disa protestues. Protesta nisi si fillim te Sheshi Skënderbej, për të vijuar në rrugën Durrësit, deri te Zogu i Zi.
Një prej aktivisteve të kësaj proteste, Bora Mitrovica lëshoi akuza në drejtim të policisë, duke e akuzuar këtë të fundit se ka ushtruar dhunë ndaj protestuesve. Në një prononcim për mediat ajo tha se policia i kishte shtyrë dhe tërhequr me forcë të gjithë disa prej tyre dhe më pas i shoqëruan. Përplasjet me të fota u regjistruan pranë shkollës “Qemal Stafa’.
“Sot u mblodhëm te Sheshi Skënderbej në orën 7:00 të mëngjesit. Ishim duke ecur n trotuare. Po këndonim himnin, dhe më pas policia ndërhyri. Nisën të merrnin me forcë dhe i vunë duart në fyt disa çunave që ishin pjesë e protestës. Kur kaluam rrugën këtu, shkuan dhe kapën të gjithë djemtë. Këta duan dhunë, ne jemi për qetësi, për paqe.
Donim të bënim një protestë ditën që të shikonin dhe qytetarët, se natën nuk po na përfaqëson më populli. Kjo nuk është drejtësi, kjo është sjellje kriminele nga ana e policisë së Shtetit. Kjo është policia e pushtetit, që mbrojnë dhunën, Ramën, që është frikacak.”, tha Mitrovica. gsh
Një qytetar pjesëmarrës në protestën kundër qeverisë ka deklaruar se ardhja e diasporës dhe pjesëmarrja e qytetarëve në protestë janë dëshmi se Shqipëria është zgjuar dhe se lëvizja nuk mund të ndalet përmes presionit.
“Diaspora ka ardhur, Shqipëria është zgjuar, bulevardi është i mbushur plot shqiptarë. Këtë protestë nuk e ndalin dot me forcën e policisë apo me frikë e presion. Kjo është java e mosbindjes civile, të tregojmë që pushteti s’mund të jetë mbi popullin”, u shpreh ai.
Qytetari iu drejtua edhe efektivëve të Policisë së Shtetit, duke u kërkuar të mos vendosen në mbrojtje të politikës, por të dëgjojnë zërin e protestuesve.
“Policë, ju bëj thirrje, dëgjoni zërin tonë dhe mos u bëni mbrojtje e politikës. Kjo nuk është vetëm protestë, por thirrje për drejtësi”, tha ai.
Protestuesi deklaroi se ndryshimi është pranë, ndërsa kërkoi dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.
“Ndryshimi po vjen. Rama, o legen, jep dorëheqje menjëherë”, përfundoi ai. Panorama
Aktivisti Ilir Xhemalaj thotë se protesta kundër qeverisë do të vazhdojë, ndërsa diaspora do të jetë e pranishme deri në datën 17 shtator.
I ftuar në News24, ai tha se duhet të gjenden forma të reja përshkallëzimi, duke përfshirë bllokimin e rrugëve apo edhe rrethimin e kryeministrisë.
“Sot përsëri kemi diasporën, ata kanë menduar skenarët e tyre, por qëllimi është i njëjti, të rrimë para kryeministrisë, të bllokojmë rrugët, të rrethojmë kryeministrinë. Pra duhet të gjejmë forma të reja përshkallëzimi përkundrejt kësaj qeverie”, tha Xhemalaj.
Sipas tij, institucionet e drejtësisë duhet të reagojnë dhe të vendosin para përgjegjësisë zyrtarë e korruptuar, pasi provat janë sheshit.
“Ditët e fundit kemi dëgjuar për korrupsionin që ndodh në qeveri. Ajo që ne nuk kuptojmë është pse nuk po veprohet, sepse provat janë sheshit. SPAK duhet ti çojë para përgjegjësisë këta persona që kryejnë këto korrupsione”, tha ai, duke shtuar më tej se “KAYO është një lemeri farë, është një vjedhje e hapur e taksave të shqiptarëve”.
Analisti Evarist Beqiri ka kritikuar mënyrën e qeverisjes së vendit, duke e cilësuar kryeministrin Edi Rama si një figurë njëkohësisht “qesharake dhe shumë të rrezikshme”.
I ftuar në News24, ai tha se “Rama qeveris me trillet e veta”, duke theksuar se demët që po i shkakton vendin duhet të marrin fund.
Ai i bëri thirrje socialistëve të ndershëm që “të dalin dhe të flasin dhe të mos të nënshtrohen, duke i qëndruar me vesh ulur këtij individi”.
“Sot kemi një njeri që qeveris me trillet e veta, si ngrihet një mëngjes nuk ngrihet mëngjesin tjetër. Është një personazh qesharak dhe shumë i rrezikshëm. Në historinë e Shqipërisë kështu do mbahet mend, qesharak dhe i rrezikshëm dhe po bën dëme. Dëmet që po i bën vendit duhet të marrin fund. Ndërton kopshte me miliona euro për tekat e veta, kopshtin Eden dhe Tirana dhe Vlora janë pa ujë”, tha Beqiri.
Teksa komentoi protesten, ai e cilesoi pozitiv rikthimin e pjesëmarrësve në shesh. Sipas Beqirit, gjatë ditëve të protestës është punuar për ta dobësuar lëvizjen përmes përçarjes dhe zhvendosjes së vëmendjes nga kauza kryesore dhe per kete fajeson propaganden e pushtetit.
“Është pozitive që sot ka një rikthim të numrave, sepse është punuar që të prishet ajo protestë. Makineria e pushtetit të propagandës ka futur përçarjen për t’i vënë në konflikt njerëzit dhe për ta harruar kauzën. Dhe kjo është dëmi më i madhe që të harrohet kauza. Nëse presioni kalon tek protesta mes vetit. Kanë arritur të krijojnë deri diku një frymë përçarëse, personazhe që shiten e blihen, por shqiptarët i dini shumë mirë kush janë. Unë kam një thirrje, mos të pengojnë kauzën e kësaj protestë dhe të mos bëhen faktor atje ku nuk duhet. Sheshi është i shqiptarëve, është i njerëzve që kanë halle”, deklaroi nder te tjera analisti Beqiri.
Sipas informacioneve paraprake, personat janë shoqëruar nga policia përpara nisjes së protestës, ndërsa mbetet për tu sqaruar arsyeja zyrtare e shoqërimit të tyre.
VLORË- Policia e Vlorës ka shoqëruar aktivistin Baki Goxha, i cili, së bashku me disa persona të tjerë, po protestonin në ambientet e jashtme të Pallatit të Kulturës, aty ku ndodhet kryeministri Edi Rama për të diskutuar për reformën territoriale.
Në momentin e shoqërimit, bashkëshortja e tij ka kundërshtuar veprimin e policisë, duke reaguar me tone të forta dhe duke u thënë efektivëve: “Ju jeni kriminelë”. Ajo tha se bashkëshorti i saj nuk po bënte asgjë të kundraligjshme dhe se u arrestua vetëm se po protestonte.
“Pse guxon ta marrësh. Ishte ulur në stol. Ishte një njeri I ulur në të drejtën e tij. Edhe sikur të protestonte. Nuk po bënte asgjë të keqe për një shtet që po shitet nga një kriminel tek kriminelët. Ju do ta pësoni kriminelë” tha ajo.
Deri tani janë shoqëruar katë persona, ndërsa takimi i Ramës ende nuk ka përfunduar. Sipas informacioneve paraprake, personat janë shoqëruar nga policia përpara nisjes së protestës, ndërsa mbetet për tu sqaruar arsyeja zyrtare e shoqërimit të tyre. Ndërkohë, Baki Goxhaj u bë i njohur pasi pak kohë më parë u ndalua nga forcat izraelite në ‘Flotiljen Sumud’ që po dërgonte ndihma drejt Gazës, si dhe tre protestues të tjerë./Dosja.al
Një zbulim i rëndësishëm arkeologjik është bërë në Luginën e Bulqizës, ku doli në dritë mauzoleumi i parë nëntokësor i periudhës romake i identifikuar deri më tani në Shqipëri. Bëhet fjalë për një monument të madh funerary, që daton në periudhën mes shekujve III dhe IV pas Krishtit. Objekti paraqet një rëndësi të veçantë për arkeologjinë shqiptare, pasi përmban elemente të rralla arkitekturore dhe epigrafike, mes tyre edhe një mbishkrim dygjuhësh.
Mauzoleumi përbëhet nga tre ambiente dhe hyrja në të bëhet përmes një shkalle monumentale. Monumenti ka përmasa rreth 9 me 6 metra, ndërsa dhoma e varrimit arrin një lartësi prej rreth 2.4 metrash.
U zbuluan mbetje të një burri dhe një gruaje
Brenda mauzoleumit janë gjetur edhe mbetjet skeletore të dy personave, një burri dhe një gruaje. Ata ishin të mbështjellë me tekstile të rralla të ndërthurura me fije ari, çka dëshmon për statusin e lartë shoqëror të dy të varrosurve. Në monument është zbuluar gjithashtu një inventar i pasur funerar, ku përfshihen enë qelqi, objekte të punuara në kockë, armë dhe fragmente tekstilesh të zbukuruara me fije ari.
Gjetjet e zbuluara në këtë mauzoleum hedhin dritë mbi praktikat funerale dhe statusin shoqëror të elitave të periudhës romake në territorin e Shqipërisë. Zbulimi është bërë nga ekipi i arkeologëve, ndërsa në të janë përfshirë Erikson Nikolli, Akademia e Shkencave e Shqipërisë dhe Instituti i Arkeologjisë. bw
Komentet