Me dhimbje të thellë, me zemër të thyer dhe me ndjenjë krenarie për jetën që jetoi, u mor lajmi për ndarjen nga jeta të atdhetarit, intelektualit dhe veprimtarit të palodhur të çështjes kombëtare, Mentor Kaçi. Ai nuk ishte thjesht një njeri mes nesh. Ai ishte zë i ndërgjegjes kombëtare në kohë heshtjeje të detyruar. Ishte mendje e ndritur në kohë errësire. Ishte guxim në kohë frike.

Në vitet kur populli ynë përjetonte shtypjen më të egër nga regjimi i ish-Jugosllavisë dhe Serbisë, Mentor Kaçi zgjodhi rrugën më të vështirë , rrugën e qëndresës. Në vitin 1981, në bashkëveprim me intelektualë dhe veprimtarë të shquar si Halil Alidemaj, Ukshin Hoti dhe Ekrem Kryeziu, ai u arrestua në kuadër të asaj që regjimi e quajti “Grupi i Intelektualëve”. Ky nuk ishte thjesht një proces gjyqësor – ishte përpjekje për të thyer mendimin e lirë shqiptar, për të frikësuar një brez të tërë që kërkonte barazi, dinjitet dhe vetëvendosje.

Ai u dënua me 10 vite burgim dhe vuajti dënimin në burgjet e Prishtinës dhe të Prizrenit. Hekurat e burgut nuk e përkulën. Izolimi nuk e heshti. Përkundrazi, ato e kalitën si çelik. Në qelitë e ftohta, ai mbajti gjallë zjarrin e lirisë, duke besuar se sakrifica e sotme do të bëhej dritë për të nesërmen e kombit. Pas daljes nga burgu, ai nuk zgjodhi rehati. Nuk kërkoi hakmarrje. Nuk kërkoi përfitim. Zgjodhi sërish idealin. Në vitin 1990, u bë një ndër organizatorët e Frontit të Rezistencës Kombëtare, duke e vënë veten sërish në shënjestër të regjimit. Edhe një herë u arrestua dhe vuajti 7 vite të tjera burgim. Një jetë e tërë e kaluar mes sakrificës dhe përkushtimit. Gjithë jetën e tij ia dha Atdheut pa bujë, pa zhurmë, pa kërkuar lavdi.

Ishte prej atyre burrave që punojnë në heshtje dhe lënë gjurmë të përjetshme. Ishte idealist i palëkundur, trim në qëndrim, i mençur në fjalë dhe i dashur në shoqëri. Njerëzit që e njohën, e dinë se ai mbante brenda vetes një shpirt të madh, një besim të fortë dhe një dashuri të pakufishme për kombin. Sot, kur ai është ndarë fizikisht nga ne, ndjejmë dhimbje por edhe krenari. Krenari që patëm mes nesh një njeri që jetoi me dinjitet, që vuajti për Liri dhe që nuk e shiti kurrë idealin. Emri i tij do të mbetet pjesë e historisë sonë kombëtare, si simbol i qëndresës intelektuale dhe sakrificës për Liri. Le të jetë jeta e tij frymëzim për brezat që vijnë. Le të kujtojmë se liria që gëzojmë sot ka emra, ka sakrifica, ka histori dhe një nga ata emra është Mentor Kaçi.

Sot, para veprës dhe sakrificës së tij, nuk mjafton vetëm dhimbja. Kërkohet kujtesë. Kërkohet përgjegjësi. Kërkohet që brezat e rinj ta dinë se Liria nuk erdhi rastësisht, por mbi shpatullat e burrave si Mentor Kaçi – që sakrifikuan rininë, familjen dhe jetën për dinjitetin kombëtar. Historia e tij është pjesë e historisë sonë të qëndresës. Ajo nuk duhet të zbehet, nuk duhet të harrohet, sepse kombi që harron sakrificën, rrezikon të humbasë vlerën e lirisë. U prehtë në paqe shpirti i tij fisnik. Lavdi e përjetshme veprës, sakrificës dhe kujtimit të Mentor Kaçit. Vendi i Lekës;26.02.2026