Një grup prej 114 laureatësh të Çmimit Nobel, kanë dënuar shkeljet e të drejtave të njeriut në Iran, duke përfshirë vrasjet e demonstruesve dhe rritjen e ekzekutimeve, ndërsa u bënë thirrje udhëheqësve botërorë të ndërmarrin hapa praktikë për të mbështetur thirrjet për ndryshim politik.

Ata përmendën veprimet ndërkufitare të Teheranit si faktor që ushqen dhunën jashtë vendit. Nënshkruesit theksojnë se forcat e sigurisë hapën zjarr ndaj protestuesve që kanë demonstruar që nga fundi i dhjetorit kundër shtypjes, korrupsionit dhe inflacionit.

Ata deklaruan se përdorimi i forcës vdekjeprurëse u urdhërua nga Udhëheqësi Suprem i regjimit iranian dhe cituan “raporte të besueshme të të drejtave të njeriut” që pretendojnë se mijëra u vranë.

Deklarata gjithashtu akuzoi autoritetet se sulmuan spitale për të qëlluar ose arrestuar protestuesit e plagosur dhe për t’i transferuar të paraburgosurit në kushte “të tmerrshme” paraburgimi.

Laureatët thanë se protestuesit kërkojnë liri dhe refuzojnë diktaturën “qoftë monarkike apo fetare”, duke kërkuar në vend të saj një republikë demokratike, pluraliste dhe pa korrupsion. Duke cituar statistika zyrtare, deklarata tha se Irani ekzekutoi më shumë se 2,200 njerëz në 2025, duke përfshirë 403 vetëm në dhjetor.

Grupi mirëpriti dënimet nga Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara dhe figura të tjera dhe bëri thirrje për presion dhe mbështetje për kryengritjen. Ndër nënshkruesit e listuar janë Presidenti Jose Ramos-Horta, ish-presidenti polak Lech Walesa dhe ekonomisti Daron Acemoglu.

Deklarata nga Laureatët e Nobelit për Shkeljet e të Drejtave të Njeriut në Iran Janar 2026

Ne, laureatët e Nobelit, shprehim shqetësimin tonë të thellë dhe të pikëlluar për shkeljet e rënda dhe shokuese të të drejtave të qytetarëve iranianë dhe masakrat e tyre nga regjimi diktatorial në Iran. Sjellja e regjimit, si në shtypjen e pamëshirshme të popullit iranian ashtu edhe në veprimet e tij ndërkufitare që ushqejnë dhunën në të gjithë botën, ka ngritur shqetësime serioze për ndërgjegjen e të gjithë popujve të qytetëruar.

Ne dënojmë veçanërisht fuqishëm përdorimin e armëve vdekjeprurëse dhe hapjen e zjarrit ndaj demonstruesve iranianë, të urdhëruar nga Udhëheqësi Suprem i regjimit. Demonstruesit kanë dalë në rrugë që nga fundi i dhjetorit për të protestuar kundër shtypjes, korrupsionit strukturor, plaçkitjes sistematike dhe inflacionit të egër. Raportet e besueshme të të drejtave të njeriut tregojnë se mijëra qytetarë të pafajshëm kanë humbur jetën nga forcat e sigurisë, dhe agjentët e regjimit kanë sulmuar madje spitalet dhe kanë qëlluar të plagosurit ose i kanë arrestuar dhe i kanë transferuar në qendra paraburgimi me kushte të tmerrshme.

Demonstruesit, duke thirrur për liri, refuzojnë çdo diktaturë, qoftë monarkike apo fetare, dhe kërkojnë një republikë demokratike, pluraliste dhe pa korrupsion. Për të parandaluar këtë kryengritje, regjimi iranian ka ekzekutuar më shumë se 2,200 njerëz vetëm në 2025, sipas statistikave zyrtare. Numri i ekzekutimeve të regjistruara vetëm në dhjetor 2025 arriti në një shifër shokuese dhe të paprecedentë prej 403. Pavarësisht shtypjes kaq brutale dhe të paturpshme, regjimi nuk ka mundur të parandalojë kryengritjen e popullit iranian të dashur për liri dhe të guximshëm. Ata meritojnë mbështetjen e fortë dhe të palëkundur të botës së lirë.

Ne, laureatët e Çmimit Nobel, mirëpresim qëndrimin e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së dhe udhëheqësve të tjerë botërorë në dënimin e shtypjes dhe vrasjes së demonstruesve në Iran, dhe u bëjmë thirrje atyre të mbështesin dhe të ndërmarrin hapa praktikë për të mbështetur kryengritjen e popullit iranian për ndryshim, liri dhe drejtësi sociale, duke ndihmuar kështu Iranin të bashkohet me komunitetin e kombeve demokratike.