.

.

.

Në një vështrim blic, sipas dokumentave të historiografisë, Austro-Hungaria luajti një rol vendimtar në pavarësinë e Shqipërisë (1912), dhe ka qenë fuqia kryesore që mbështeti formimin e shtetit shqiptar për të penguar futjen dhe zgjerimin serb në Adriatik. Ajo njohu dhe e përkrahu fuqishëm qeverinë e Ismail Qemalit dhe Ministri i Jashtëm Austro-Hungarez, Leopold Berchtold dërgoi mbështetje të drejtpërdrejtë për qeverinë e Vlorës në dhjetorin e 1912. Për atë kohë na flet «Das Interessante Blatt»*, botim i Vjenës, më 12 Dhjetor 1912. Në kopertinën e gazetës në fjalë kemi një foto historike nga 28 Nëntori 1912 Vlorë. Në ballkonin e shtëpisë ku u firmos pavarësia shfaqet duke valvitur flamurin Ismail Qemali me bashkëfirmëtarë.

.

Duke iu referuar albanologjisë shqiptare, pas letrës së Lajbnicit mbi gjuhën shqipe dhe prejardhjen kelte të ilirëve, diplomatët austro-hungarezë do ta kthenin Vjenën në Djepin e Albanologjisë, me në krye Johan Georg fon Han që do të quhej ati i studimeve albanologjike e që do të ndiqej nga emra të ndritur si Franz Bopp, Baroni Franc Nopça, Milan von Šufflay, Norbert Jokli e të tjerë.

.

Të mos harrojmë pastaj Aleksandër Moisiun apo Karl von Gegën, Eqrem Çabejin, Aleks Buda, Lasgush Poradecin e plot figura të tjera të shquara. Ndërsa shpata dhe përkrenarja e Skënderbeut ruhen në Muzeumin Historik të Vjenës – Kunsthistorisches Museum Vienna. Si parantezë them fatmirësisht që ruhen në Vjenë, sepse përndryshe do të rrezikoheshin të «dhuroheshin» si shkëmbim favoresh nga politikanët të Shqipërisë.

.

Një personalitet i shquar që lidhet me diplomacinë dhe albanologjinë në Vjenë është padyshim emri i Prof.Dr. Gjergj Pekmezit, bashkëluftëtar me Gjergj Fishtën, Luigj Gurakuqin e Ndre Mjedën, emrin e të cilit e mban sot katedra e albanologjisë në Universitetin e Vjenës. Ilir Ikonomi na ka sjellë si dokument një foto të Nolit dhe Faik Konicës me Gjergj Pekmezin** në mes, tre figura të letrave dhe kulturës shqiptare. Konica dhe Noli arrijnë në Vjenë në vitin 1915, si të dërguar nga «Vatra», ku i pret Gjergj Pekmezi, Ismail Qemali dhe Jokli.

.

Dhe pikërisht Prof.Dr. Gjergj Pekmezi në vitet 1920-24 dhe 1926-28 do të emërohet si diplomati i parë Konsull i Përgjithshëm i Shqipërisë pranë Republikës së Austrisë.

.

.

Tashmë duket sikur është tejkaluar një tension në ajër midis Ministrisë së Jashtme të Austrisë dhe asaj të Shqipërisë. Shkaku Ambasadori i Shqipërisë në Vjenë, Fate Velaj, akreditimi i të cilit ishte pezulluar, megjithë emërimin në vitin 2023, pasi rezultonte me dy nënshtetësi, e papajtueshme për Marrëdhëniet Diplomatike nga dispozitat e Konventës së Vjenës. Vetëm pasi hoqi dorë nga shtetësia austriake, Fate Velaj në qershor të 2024 mund të paraqiste letër kredencialet.

.

Në shtypin austriak Fate Velaj përshkruhet si një person që dyshohet se ka ndërhyrë deri në BMEIA. Shkelja flagrante e Konventës së Vjenës hapi kutinë e Pandorës për Fate Velajn duke vënë në dyshim edhe arritjet e tij në Austri. Fate Velaj është vlerësuar me dekorata dhe tituj të lartë, si: “Nderi i Republikës së Austrisë”, “Kryqi i Artë i Austrisë”, me titullin “Profesor” i akorduar nga Presidenti i Austrisë, si edhe çmimi “Qytetar Evropian” i dhënë nga Presidenti i Parlamentit Evropian.

.

.

Shtypi austriak vë në spikamë se «Velaj konsiderohet si njeri shumë i afërt i kryeministrit Edi Rama dhe, ndër të tjera ai nga 2013-2023, ishte:

.

• Këshilltar i Jashtëm dhe kulturor i Kryeministrit

.

• Anëtar i Komisionit të Politikës së Jashtme

.

• Kryetar i Grupit të Miqësisë Shqipëri-Austri

.

• Anëtar i Komisionit të Medias, Arsimit dhe Kulturës»

.

Ky shtyp nënvizon më tutje se «Rritja e tij në pushtet shihet si e nxitur politikisht dhe jo e shëndoshë nga ana akademike apo diplomatike ». Kjo sipas kritikëve të tij. Pyetja mbetet: A ka depërtuar nepotizmi në shërbimin diplomatik?»

.

Ndërsa në realitetin vjenez problemi që ka hapur «Ambasadori shqiptar Velaj e ka shkundur Meinl-Reisinger», ministren e jashtme të Austrisë. Sepse sipas një raporti të marsit 2025 të FoB.at «Emërimi i Fate (Fatmir) Velajt si ambasador i Shqipërisë në Vjenë në vitin 2023 po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një fuçi baruti diplomatike dhe politike. Rasti nga Shqipëria po shkakton aktualisht një trazirë të madhe në Ministrinë e Jashtme nën drejtimin e Beate Meinl-Reisinger (Neos). Rasti Velaj është bërë tani një çështje politike, duke e vendosur qeverinë e re federale në një pozicion të pasigurt.»

.

.

Tre-katër ditë më parë Fate Velaj përuroi librin e tij të rradhës në COD, Qendra Për Hapje dhe Dialog, nën lavdërimet e pafundme të Ministres së Jashtme të Shqipërisë Elisa Spiropali, e cila nuk merr erë fare nga kritika letrare, por asaj i mjafton që Fate Velaj është mik i Edi Ramës. Qendra Për Hapje dhe Dialog, ideuar dhe krijuar prej 2015 nga vetë Kryministri z. Edi Rama, ku hapen ekspozita e përurohen libra e projekte që patjetër duhet t’i ketë për zemër Pashai, nën hijet e një sistemi nepotik e klientelist ku të favorizuar janë vetëm të zgjedhurit sipas llogarisë së Edi Ramës.

.

Ky përurim me pjesmarrjen e Ministres së Jashtme të Shqipërisë mund të shihet si sfidë që i bëhet BMEIA, por jo vetëm. Sfidë që i bëhet SPAK?

.

Sepse sipas të rejave më të fundit, më datën 27 Nëntor 2025 ish Konsulli i Nderit i Shqipërisë në Austri, Mag. Markus Posset, MBA, i ka paraqitur SPAK me shkrim një kërkesë ku e pyet për ecurinë e hetimit të Ambasadorit të Shqipërisë në Vjenë, Fate (Fatmir) Velaj nga ky institucion.

.

Përpara se ta shohim me hollësi se çfarë përmban kjo kërkesë të cilën redaksia e Voal.ch e disponon, po zbulojmë pak më hollësisht profilin e Fate Velaj në bazë të fakteve që kryesisht i paraqet shtypi austriak.

.

.

.

https://www.voal.ch/wp-content/uploads/2026/01/imfname_1630567.pdf

..imfname_1676674

https://www.voal.ch/wp-content/uploads/2026/01/imfname_1676674.pdf

.

.

A) Sipas hulumtimeve të FoB «Velaj thuhet se ka qenë shtetas austriak dhe shqiptar – gjatë kohës së tij aktive si këshilltar dhe anëtar i disa komisioneve parlamentare në Shqipëri (2013-2023).

.

Sipas nenit 27 të Aktit të Shtetësisë Austriake, kjo lejohet vetëm me leje të shprehur, por ekipi redaktues nuk është në dijeni të ndonjë leje të tillë për momentin. Nëse Velaj nuk ua zbulonte autoriteteve austriake aktivitetet e tij politike jashtë vendit, do ishte me rëndësi për ligjin penal. Kjo do të konsiderohej si mashtrim ose fitim të të drejtave përmes mashtrimit.»

.

B) Fatmir Velaj u emërua ambasador i Shqipërisë në Vjenë në korrik 2023, kur Republika e Shqipërisë e emëroi zyrtarisht atë si pasardhës të ambasadorit Roland Bimo, ndërkohë që Velaj gëzonte dyshtetësinë, çka përbënte shkelje sipas të Konventës Diplomatike të Vjenës, që po ashtu ndalon ushtrimin e çdo profesioni apo biznesi me orientim fitimprurës.

.

Sipas FoB, «Në vitin 2024, emërimi i Velajt si ambasador u diskutua për herë të parë në një seancë parlamentare nga anëtari i atëhershëm i Këshillit Kombëtar të NEOS, Helmut Brandstätter», që ka qenë një nga fytyrat më të respektuara të ORF, sot Europarlamentar i cili paraqiti 14 pyetje rreth dyshimeve për shkelje dhe ndikim politik.»

.

Rezultoi se ishte e vërtetë, se Fate Velaj e kishte shkelur Konventën Diplomatike të Vjenës dhe sipas një zëdhënësi i BMEIA për FoB: “Ambasada shqiptare u informua nga Ministria e Jashtme se shtetasit me dy shtetësi nuk janë të akredituar si ambasadorë në Austri.»

.

Fakti se Fate Velaj hoqi dorë nga shtetësia në mars të 2024, nëntë muaj pas emërimit, është një dyshim se ai mund të ketë ndërhyrë në Ministrinë e Jashtme të Austrisë.

.

.

Fate Velaj është diplomuar në Universitetin «Kristal», i njohur për shitjen e diplomave. Në shtypin e kohës në Shqipëri, në vitin 2014, u botua lajmi: «Edhe këshilltari i Ramës, Fate Velaj, me diplomë “Kristal-i” pa asnjë ditë mësim». Sot nga ai lajm ka mbetur vetëm gjurma, pasi është censuruar. Kujtojmë se në këtë Universitet, tashmë të mbyllur, plasi një skandal i madh siç ishte rasti i të birit të ish kryetarit të Lega Nord, Umberto Bossi-t që Universiteti Kristal i kishte shitur diplomën!

.

.

Diploma e shitur do të vinte pastaj në një tjetër pikpyetje edhe në regjistrimin e Fate Velajt në Universitetin e Arteve të Aplikuara në Vjenë, po ashtu edhe masterin e Fate Velajt në “Art dhe Menaxhim Kulturor” pranë këtij Universiteti.

.

Sipas «Exxtra24.at» Ambasadori shqiptar në Austri, Fate Velaj ka qenë nën hetim për disa muaj nga studiuesi i pavarur austriak, Stefan Weber dhe hetuesja private e njohur Vera Dumser.

.

Studiuesi, Dr. Stefan Weber, e shqyrtoi me kujdes tezën e masterit të Velajt, “Mirëmëngjes, Ballkan” (2006, Universiteti i Arteve të Aplikuara në Vjenë), dhe arriti në përfundimin: “Edhe nëse nuk do të ishte plagjiaturë, teza nuk i përmbush standardet minimale të një punimi akademik.”

.

Përveç kësaj, sipas disa burimeve të cituara nga mediat në Shqipëri, Velaj akuzohet se ka fshehur në ambasadën e Vjenës, kunatën e tij që kërkohej nga drejtësia shqiptare.

.

FoB po ashtu nënvizon se gjithë kjo paqartësi në kualifikimet universitare të Fate Velajt, ngrenë dyshime edhe tek vlerësimet që Fate Velaj ka patur nga shteti i Austrisë me dekoratat “Nderi i Republikës së Austrisë”, “Kryqi i Artë i Austrisë”, titulli “Profesor” i akorduar nga Presidenti i Austrisë, etj.

.

.

Tani të kthehemi tek dy ndodhitë më të fundit.

.

Do ta nis nga ndodhia e dytë: Promovimi i librit më të ri të Fate Velaj tek COD, në katin e parë të kuartierit gjeneral të premierit Edi Rama me praninë dhe lavdërimet e pafundme të Ministres së Jashtme të Shqipërisë Elisa Spiropali, e cila sipas kronikave të shtypit të Tiranës e ngriti në qiell Fate Velajn, duke dëshmuar marrëdhënie konfidenciale jashtë raportit formal, zyrtar.

.

Për të arritur tek ndodhia e parë: Letra në SPAK nga Mag. Markus Posset, MBA – ish-Konsulli Nderi i Shqipërisë në Austri.

.

Renditja që bëra i referohet datave sipas të cilave del se promovimi i librit të Velajt në kuartierin gjeneral të Kryeministrit u bë dy muaj më vonë pasi SPAK më 27 Nëntor 2025 ka marrë një letër nga Vjena, ku kërkohen të dhëna rreth ecurisë së hetimit ndaj Fate Velajt.

.

Letra që i drejtohet SPAK është shkruar nga Mag. Markus Posset, MBA – ish-Konsulli Nderi i Shqipërisë në Austri, i cili dha dorëheqjen nga pozicioni i tij për shkak të skandaleve që rrethojnë Fate Velaj. Markus Posset është ekonomist i medias, botues, sipërmarrës, investitor, editor dhe autor bestseller.

.

Markus Posset është mik i Shqipërisë së bukur dhe shqiptarëve dhe një mbështetës i hershëm i procesit të integrimit të Shqipërisë në BE. Ai ka qenë anëtar themelues i “Rechtsstaat & Anti-Korruptionsvolksbegehren” (Nisma Popullore për Sundimin e Ligjit dhe Anti-Korrupsionin e Austrisë) dhe e vlerëson rolin e SPAK-ut për Shqipërinë. Ai flet me simpati për ish Ambasadorin Roland Bimo dhe shpreh zhgënjim për emërimin e Fate Velajt nga kryeministri Edi Rama.

.

Markus tregon një foto të tij, ku janë vetë i tretë me Kryeministrin Rama dhe shton se ai në prani të Edi Ramës krijoi menjëherë bashkëpunimin midis Universitetit të Vjenës (BOKU Vienna) dhe Universitetit të Tiranës.

.

Pastaj Markus Posset shton se Rama donte që ai të ndërhynte tek Der Spiegel në lidhje me artikullin ‘A po e joshin udhëheqësit e Evropës njeriun e gabuar?’ nga Walter Mayr në tetor 2024.»

.

Foto nga arkivi privat i Markus Posset

.

****

.

Duke iu referuar fakteve që mbushin shtypin në Tiranë dhe Perëndim, Edi Rama tashmë njihet si kryeministri i një qeverie ku zyrtarët më të lartë rreth tij janë të akuzuar nga SPAK për megakorrupsion. Megjithëse SPAK kërkon arrestimin e nënkryeministres së Edi Ramës, ky arrestim po bëhet i pamundur sepse po pengohet nga politika. Edi Rama bëri për vete ish zyrtarin e lartë të kundrazbulimit në FBI-së Charles McGonigal, i dënuar me burg, në aktakuzën ndaj të cilit përmendet shpesh herë emri i kryeministrit të Shqipërisë. Po ashtu shtypi ka folur edhe për një tjetër shqiptar të dënuar në SHBA pasi kishte paguar 80 mijë $, që Edi Rama të dilte në foto me presidentin Obama. Ish Kryetari i Bashkisë së Tiranës Erion Veliaj po ashtu është nën akuzë nga SPAK, ndërsa ish nënkryeministri Arben Ahmetaj nga egzili në Zvicër ka ngritur akuza shumë të forta kundër kryeministrit Edi Rama.

.

****

.

Në lidhje me të ardhmen e Shqipërisë Markus Posset thotë se ai beson «se një opozitë e fortë dhe parti të reja do të ishin të mira për demokracinë shqiptare.»

.

.

27 Nëntor 2025

.

«I nderuar Zonjë dhe Zotëri,

.

Si ish-Konsull Nderi (emeritus) i Shqipërisë në Austri, ekonomist i medias, autor dhe sipërmarrës, po ju shkruaj në cilësinë time si mik i vendit të bukur dhe aspirant të Shqipërisë dhe popullit të saj, dhe si një mbështetës i hershëm i procesit të integrimit të Shqipërisë në BE.

.

Unë vetë isha një anëtar themelues i “Rechtsstaat & Anti-Korruptionsvolksbegehren” (Nisma Popullore për Sundimin e Ligjit dhe Anti-Korrupsionin Austriak), dhe për këtë arsye jam shumë i vetëdijshëm se sa i rëndësishëm është roli i SPAK-ut për Shqipërinë.

.

Ky email po u dërgohet edhe përfaqësuesve të tjerë të medias (bcc) në mënyrë që kolegët të shohin se si institucioni juaj do ta ndjekë çështjen e Fate Velaj me seriozitet, vendosmëri dhe transparencë.

.

Për këtë angazhim dua të falënderoj SPAK-un.

.

Së bashku me përfaqësuesit e diasporës shqiptare në Austri dhe botë, prej kohësh kemi vëzhguar zhvillimet rreth Ambasadorit aktual të Shqipërisë në Vjenë, Z. Fate (Fatmir) Velaj, të cilat sipas mendimit tonë ngrenë pyetje serioze – ligjërisht, moralisht dhe politikisht.

.

Duke pasur parasysh incidentet e shumta të pazgjidhura, është në interes të popullit shqiptar, gjyqësorit, autoriteteve kompetente dhe, jo më pak të rëndësishme, të medias si shtylla e katërt e një demokracie të lirë dhe kushtetuese të sigurojë sqarime gjithëpërfshirëse – dhe, kur është e nevojshme, të veprojë me vendosmëri kundër korrupsionit të mundshëm, mbulimit të ngjarjeve dhe aktiviteteve të paligjshme.

.

Unë gjithashtu supozoj se mediat, sinjalizuesit, autoritetet, si dhe qytetarët shqiptarë do t’ju kontaktojnë me informacione të mëtejshme për të ndihmuar në sqarimin e kësaj çështjeje – duke iu referuar shprehimisht emrit “Fate Velaj”.

.

Në këtë sfond, unë me respekt, por me qartësinë e duhur, kërkoj informacion nëse institucioni juaj (SPAK) po kryen aktualisht hetime kundër Z. Velaj ose pse nuk janë filluar hetime deri më tani. Sipas njohurive të mia, ka disa akuza dhe indikacione serioze në lidhje me të, duke përfshirë:

.

.

Është raportuar se Z. Velaj ka marrë diploma akademike nga i ashtuquajturi “Universiteti Kristal”, një institucion që në të kaluarën është kritikuar për praktika të dyshimta dhe mungesë standardesh akademike.

.

Nëse diploma akademike në Universitetin Krystal është marrë në fakt me pretendime të rreme, atëherë pranimi në Universitetin e Vjenës është dhënë gjithashtu në kushte të rreme, ndoshta mashtruese. Edhe këtu, gjyqësori duhet të hetojë ligjshmërinë e këtyre rrethanave.

.

.

Sipas një raporti plagjiature nga i cili kam marrë fragmente, teza e masterit e Z. Velaj thuhet se përbëhet, në një masë të madhe, nga materiale të plagjiatuara.

.

Eksperti, Dr. Weber, citohet në këtë kontekst të ketë thënë se ai “rrallë ka parë një tezë kaq të dobët me plagjiaturë të vazhdueshme mbi 40 faqe”.

.

Lidhje të mundshme kriminale brenda mjedisit të tij personal: Sipas raporteve, një i afërm i ngushtë (kunata) i Z. Velaj ishte i përfshirë në aktivitete kriminale dhe gjeti përkohësisht mbrojtje në ambasadën në Vjenë. Kjo nxit dyshimin për abuzim të mundshëm të detyrës.

.

.

Ka indikacione se Z. Velaj mund të ketë marrë përfitime shoqërore në Austri, megjithëse ai fiton të ardhura përkatësisht të larta si ambasador. Në të njëjtën kohë, të ardhurat e tij të deklaruara në Shqipëri thuhet se arrijnë në rreth 1.7 milion euro, origjina e të cilave dhe lidhja e tyre me aktivitetet e tij zyrtare duket se kërkojnë sqarim.

.

.

Sipas një note verbale që unë e di, Z. Velaj ishte i detyruar, përpara se të merrte postin e tij në Vjenë, të hiqte dorë nga shtetësia austriake dhe të ndërpriste çdo aktivitet tregtar në Austri. Megjithatë, ai kohët e fundit ka botuar librin e tij “Kreuztanne” në gjermanisht dhe ka organizuar lexime. Mbetet e paqartë se si deklarohen këto të ardhura nga një perspektivë ligjore dhe fiskale dhe nëse kjo është në përputhje me rregulloret në fuqi.

.

Përveç kësaj, edhe para emërimit të tij si ambasador, një hetim parlamentar (shih kopjen pdf.) në lidhje me Z. Velaj u paraqit në Parlamentin Austriak nga partia NEOS, i iniciuar nga anëtarja e atëhershme e Këshillit Kombëtar Beate Meinl-Reisinger, e cila tani shërben si Ministre e Jashtme Austriake. Vetëm ky fakt hedh – të paktën nga një perspektivë austriake – një dritë kritike mbi emërimin e tij nga qeveria shqiptare dhe kryeministri Edi Rama, i cili, sipas raportimeve, ndërhyri personalisht në favor të z. Velaj, megjithëse Ministria e Jashtme austriake me sa duket preferoi një kandidat tjetër.

.

Siç thuhet në notën verbale (shih kopjen) të Ministrisë Federale Austriake për Çështjet Evropiane dhe Ndërkombëtare, z. Fate Velaj, në cilësinë e tij si ambasador, ndalohet të angazhohet në ndonjë aktivitet tregtar. Në dritën e leximeve të shumta të librit të tij “Kreuztanne”, lind pyetja se si po deklarohen këto shitje dhe nëse kjo përbën shkelje të marrëveshjes së lidhur me Ministrinë e Jashtme Austriake. Numri i madh i leximeve, ftesave dhe paraqitjeve publike tregon qartë një aktivitet tregtar të vazhdueshëm. Sipas mendimit tim, është pra përgjegjësi e Ministrisë së Jashtme të Shqipërisë dhe asaj të Austrisë që të përcaktojnë qartë këtë shkelje të mundshme dhe – nëse dyshimi konfirmohet – të marrin menjëherë pasojat e nevojshme, deri në shkarkimin e tij. Z. Velaj u emërua (për aq sa dihet) ambasador me kërkesë të Kryeministrit Rama – jo si shkrimtar dhe autor.

.

Nëse të ardhurat nga shitjet e librave janë deklaruar në ndonjë mënyrë tjetër, do të ishte gjithashtu detyrë e prokurorit publik të shqyrtonte një anashkalim të mundshëm të dispozitave në fuqi dhe, nëse është e nevojshme, t’i hiqte imunitetin menjëherë.

.

Bashkangjitur do të gjeni një përzgjedhje dokumentesh, lidhjesh dhe materialesh mbështetëse të cilat, për sa kuptoj unë, vërtetojnë dhe specifikojnë më tej akuzat e përshkruara më sipër dhe mund t’ju mundësojnë të njiheni me çështjen më shpejt.

.

Në këtë kontekst, ju lutem të përgjigjeni në pyetjet e mëposhtme – brenda kufijve të asaj që është ligjërisht dhe proceduralisht e mundur:

.

A po kryen aktualisht institucioni juaj hetime kundër Z. Fate (Fatmir) Velaj?

.

Nëse jo: A janë shqyrtuar tashmë indikacionet dhe akuzat e lartpërmendura, dhe për çfarë arsyesh nuk është filluar ndonjë procedurë formale?

.

Nëse po: Në çfarë faze janë këto hetime, për aq sa jeni në gjendje të jepni informacion mbi këtë?

.

Si ish-anëtar themelues i Iniciativës Popullore Austriake për Sundimin e Ligjit dhe Kundër Korrupsionit, si mik i Shqipërisë dhe mbështetës i pranimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian, është me rëndësi të madhe për mua që lufta kundër korrupsionit dhe abuzimit me pushtetin të ndiqet vazhdimisht – veçanërisht në pozicione të ndjeshme si ajo e një ambasadori.

.

Ju falënderoj shprehimisht për punën dhe angazhimin tuaj, të cilat japin një kontribut vendimtar për ta bërë shtetin shqiptar, institucionet e tij dhe politikën e tij më transparente dhe të pastra – dhe duke hapur kështu rrugën që Shqipëria të bëhet një vend kandidat i besueshëm dhe, shpresojmë, kryesisht pa korrupsion.

.

Ju falënderoj paraprakisht për përgjigjen tuaj – edhe nëse është e shkurtër.

.

Me respekt,

.

Mag. Markus Posset, MBA»

.