Beteja e hidhur partiake për emërimin e gjykatësit Brett Kavanaugh në Gjykatën Supreme të Shteteve të Bashkuara ka kthyer vëmendjen te njëri prej vendimeve më të rëndësishme që duhet të marrin presidentët amerikanë.
Gjykatësit e Supremes emërohen me mandat të përjetshëm, çfarë do të thotë shumë më gjatë se maksimumi i dy mandateve katërvjeçare që kanë presidentët amerikanë.
Kandidati aktual, 53-vjeçari Kavanaugh, mund të zhvendosë balancën në anën e konservatorëve dhe në këtë mënyrë të krijojë ligjet më të rëndësishme shtetërore për dekadat që vijnë.
Mundësia e presidentit
Kushtetuta amerikane ndan pushtetin për emërimin e gjykatësve të rinj të Gjykatës Supreme midis presidentit dhe dhomës së lartë të Kongresit amerikan – Senatit. Presidenti e emëron një individ dhe Senati tradicionalisht mban seanca publike dëgjimore përpara se të vendosë për kandidatin.
Historikisht, presidentët kanë pasur tendencë të emërojnë një ose dy gjyqtarë gjatë mandateve të tyre, për shkak të daljes në pension ose të vdekjes së gjyqtarëve aktualë.
Emërimi i Kavanaugh është i dyti i Donald Trumpit prejse është bërë president në janar të vitit 2017. I emëruari i tij i parë për Gjykatën Supreme, konservatori Neil Gorsuch, është konfirmuar në prill të vitit të kaluar.
Presidenti amerikan, Donald Trump, dhe gjykatësi Brett Kavanaugh.
“Zgjedhja e gjykatësit të Gjykatës së Lartë është një nga ngjarjet më të rëndësishme dhe më me ndikim në gjithë politikën amerikane”, thotë për Radion Evropa e Lirë Paul M. Collins Jr, profesor dhe drejtor i Studimeve Ligjore në Universitetin e Masaçusets.
“Publiku sigurisht se i kushton vëmendje procesit”, thotë ai, duke vënë në dukje se procesi i përzgjedhjes është “i dizajnuar të jetë politik” dhe se shpesh shndërrohet në çështje partiake.
“Shumë vende i zgjedhin gjykatësit përmes proceseve të bazuara në merita. Procesi në Amerikë është pak i pazakontë”, thotë Collins, bashkautor i librit “Dëgjimet për konfirmimin e gjyqtarëve të Gjykatës Supreme dhe ndryshimet kushtetuese“.
Njëqindetrembëdhjetë burra dhe gra kanë shërbyer në Gjykatën Supreme që nga ngritja e saj në Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara më 1789. Ata kanë shërbyer mesatarisht 16 vjet.
Fuqia e Gjykatës
Gjykata Supreme luan rol kyç në interpretimin e Kushtetutës amerikane nga gjyqësori dhe mund të ketë fjalën e fundit edhe në interpretimin e ligjeve të tjera.
Nga ajo kërkohet vazhdimisht të vendosë për çështje me ngarkesë emocionale, si të drejtat e abortit, kontrolli i armëve, të drejtat e homoseksualëve e madje edhe për sfidat e emërimeve në Kongres dhe Presidencë.
Individualisht, çdo ndikim real i një gjykatësi të Gjykatës Supreme në gjykatat më të ulëta dhe në shoqërinë amerikane matet nga të dhënat e tij në gjyqësi –përmes votës në çështje të rëndësishme që mund të radhiten nga diskriminimi te kujdesi shëndetësor dhe liria e fjalës.
Gjykatësit e Supremes po ashtu ndikojnë në proceset ligjore dhe qeveritare, duke shkruar opinione ligjore në lidhje me vendimet – në pajtim ose mospajtim – që mund të formojnë debatin e ardhshëm mbi mosmarrëveshje të rëndësishme kushtetuese, si dhe të ndikojnë opinionin publik përmes deklaratave të bëra jashtë detyrimeve strikte në Gjykatën Supreme.
Precedenti dhe fuqia
Një nga mjetet më të fuqishme të Gjykatës Supreme është ai që e ka themeluar vetë gjykata: shqyrtimi gjyqësor. Kjo është fuqia për t’i deklaruar ligjet nga Dega Legjislative (Kongresi) jokushtetuese.
Gjykata Supreme në përgjithësi vendos për të dëgjuar një rast pasi së paku katër gjykatës të saj pajtohen se duhet një gjë e tillë, ose kur mosmarrëveshja përfshin dy shtete të ndryshme amerikane. Ajo kryesisht shqyrton raste të gjykatave më të ulëta, duke i konfirmuar vendimet e tyre ose duke i përmbysur.
Disa nga vendimet e profilit të lartë të Gjykatës Supreme gjatë shekullit të kaluar përfshijnë:
1. Brown kundër Bordit të Arsimit, më 1954, që vuri mënjanë doktrinën e mëparshme “të ndarë por të barabartë”, për të vendosur se ndarja e studentëve me ngjyrë dhe atyre të bardhë në shkollat publike (ose, për më tepër, në institucione të tjera) është jokushtetuese.
2. Me vendimin Miranda të vitit 1966, Gjykata deklaroi se të dyshuarit në raste kriminale duhet të këshillohen për të drejtat e tyre ligjore përpara se të merren në pyetje nga policia, duke iu garantuar të drejtën për mbrojtës ligjor.
3. Në rastin Roe kundër Wade më 1973, Gjykata Supreme vendosi me 7 vota për dhe 2 kundër se me Amendamentin 14, grave iu garantohet e drejta për abort në dy tremujorët e parë të shtatzënisë, në përputhje me interesin e shtetit për rregullimin e abortit.
4. Në rastin Obergefell kundër Hodges, më 2015, Gjykata Supreme vendosi se parandalimi i martesës së çifteve me gjini të njëjtë përbën diskriminim dhe për këtë arsye ai është ndaluar me klauzolën e mbrojtjes së barabartë të amendamentit të 14-të.
Atmosfera e nxehur
Demokratët, aktualisht parti pakicë në të dyja dhomat e Kongresit, po luftojnë në Senat për të bllokuar konfirmimin e Kavanaugh.
Komiteti Gjyqësor i Senatit po mban seanca dëgjimore, në të cilat senatorët kanë pyetur Kavanaugh drejtpërdrejt rreth qasjes së tij ndaj precedentit dhe aspekteve specifike të ligjit dhe kushtetutës dhe do të pyesin dëshmitarë të tjerë të ftuar.
Zemërimi shpërtheu menjëherë pas nisjes së seancës dëgjimore më 4 shtator, pasi senatorët demokratë i sfiduan procedurat, sepse dhjetëra-mijëra faqe dokumente të lidhura me shërbimin e Kavanaugh në një administratë të mëparshme republikane u dorëzuan vetëm në prag të seancës.
Protestë gjatë një seance dëgjimore për Kavanaugh.
“Demokratët e kuptojnë se shumëçka është në rrezik nëse konfirmohet Kavanaugh, andaj i bëjnë të gjitha përpjekjet për të bllokuar konfirmimin”, thotë Collins.
Paneli i kontrolluar nga republikanët do të rekomandojë, refuzojë ose nuk do të japë asnjë rekomandim për Senatin, i cili pastaj do të votojë për emërimin e tij.
Republikanët kanë aktualisht 51 vota kundrejt demokratëve me 49, kështu që mund të sigurojnë votimin me “po”.
Demokratët duket se i kanë mbështetur shpresat në të bindurit e së paku dy senatorëve republikanë për të braktisur partinë e tyre dhe për të kundërshtuar emërimin e Kavanaugh.
Me këtë strategji, demokratët nuk mund të përjetojnë dezertime nga partia e tyre.
Megjithatë, demokratët nga “shtetet e kuqe”, që i kanë fituar ulëset në shtete që anojnë kryesisht kah republikanët, mund të jenë nën presion për të miratuar Kavanaugh, në mënyrë që të mund të rizgjidhen në zgjedhjet për Kongres, që do të mbahen në nëntor.
“Demokratët e kuptojnë se do të jetë e vështirë të bllokojë konfirmimin e gjyqtarit Kavanaugh, megjithëse unë besoj se ata shpresojnë se mund t’i bindin dy ose më shumë senatorë republikanë për të votuar kundër konfirmimit të tij”, thotë Collins.
Kthim kah e djathta?
Nëse konservatori Kavanaugh konfirmohet për të zëvendësuar gjykatësin në largim, Anthony Kennedy (një konservator i përbetuar, por që herë pas here ka nxjerrë vendime duke u anuar me pakicën, sidomos për të drejtat individuale), studiuesit sugjerojnë se margjina 5 me 4 në favor të konservatorëve, do të paraqesë kthim kah e djathta.
Ky votim është aq i rëndësishëm për demokratët saqë disa prej tyre kanë rrezikuar dëbimin nga Senati duke bërë publike dokumente dhe emaile konfidenciale, lidhur me të kaluarën e Kavanaugh, për të cilat thonë se nxjerrin në pah disa deklarata mashtruese të bëra nga i emëruari në të kaluarën.
Demokratët kanë thënë se Trump ka zgjedhur Kavanaugh bazuar kryesisht në disa shkrime dhe komente të kaluara që sugjerojnë se ai mund të anohet kah Dega Ekzekutive (presidenti) në llogaridhënie të mundshme para Degës Legjislative ose zyrtarëve të tjerë amerikanë.
Këto akuza duket se pasqyrojnë në veçanti perceptimet në lidhje me hetimet e vazhdueshme nga këshilltari i posaçëm, Robert Mueller, për kontakte të mundshme midis Trumpit ose fushatës së tij me zyrtarët rusë dhe për ndërhyrjen e dyshuar të Moskës në zgjedhjet presidenciale në SHBA më 2016.
Këshilltari i posaçëm, Robert Mueller, dhe presidenti Donald Trump.
Kavanaugh deri më tash nuk ka pranuar t’iu përgjigjet pyetjeve për të cilat thotë se janë hipotetike në natyrë.
Ai ka shprehur dëshirë për të mos komentuar mbi “ngjarjet aktuale”.
Gjatë fushatës së tij presidenciale, Trump ka thënë se do të zgjedhë gjyqtarë që kundërshtojnë abortin.
Demokratët dhe grupet e grave kanë shprehur shqetësime rreth pikëpamjeve të Kavanaugh mbi të drejtat e abortit dhe vendimin Roe kundër Wade.
Në një email të vitit 2003, Kavanaugh ka thënë se jo të gjithë studiuesit ligjorë i referohen rastit si “ligj i rregulluar”, një qëndrim që, sipas demokratëve, lë të kuptohet se ai do të votojë për të përmbysur vendimin dhe, në këtë mënyrë, për t’iu hapur derë të re kufizimeve të të drejtave të grave.
Politika të hidhura
Shumë demokratë mbeten të zemëruar me refuzimin e republikanëve për të mbajtur seanca dëgjimore për të emëruarin e presidentit Barack Obama në vitin e fundit të administratës së tij, pas vdekjes së gjykatësit Antonin Scalia në fillim të vitit 2016.
Republikanët në atë kohë nuk kanë pranuar të shqyrtojnë emërimin e Merrick Garland, duke këmbëngulur se vendi bosh duhet të mbushet nga presidenti i ardhshëm, pas zgjedhjeve të nëntorit 2016.
Disa demokratë ende i referohen zëvendësimit të Scalias me gjykatësin Neil Gorsuch si karrige “e vjedhur”.
Paul Krugman, majtist, fitues i Nobelit dhe kolumnist për gazetën New York Times, ka thënë se “Kavanaugh do ta vrasë Kushtetutën”, duke numëruar si arsye procesin e emërimit, vendimet e mëparshme të gjykatësit dhe refuzimin e republikanëve për të publikuar dokumente që lidhen me të kaluarën e tij.
Në anën tjetër, Adriana Cohen, një kolumniste konservatore për Boston Herald, ka akuzuar kritikët e Trumpit për krijimin e “kërdisë” në seancat për Kavanaugh.
Liderët republikanë kanë thënë se shpresojnë për një votim mbi konfirmimin e Kavanaugh deri në fund të shtatorit.
Kavanaugh ka diplomuar në Shkollën Juridike të Yale.
Si avokat, ai ka punuar për Këshillin e Pavarur Kenneth Starr në hetimin që ka çuar në thirrjen e votëbesimit për presidentin demokrat, Bill Clinton, në vitin 1998. (Clinton është shpallur i pafajshëm nga Senati dhe ka mbetur në detyrë).
Kavanaugh ka shërbyer në administratën e presidentit republikan, George H.W. Bush, dhe që nga viti 2006 ka shërbyer si gjyqtar në Gjykatën e Apelit në Uashington.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio dhe ambasadorja amerikane në Greqi, Kimberly Guilfoyle
Vizita zhvillohet edhe në një moment delikat për Ambasadën amerikane në Athinë…
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të vizitojë Greqinë më 6 dhe 7 tetor, në udhëtimin e tij të parë në vend që prej marrjes së detyrës. Departamenti amerikan i Shtetit ka konfirmuar se Rubio do të drejtojë delegacionin e SHBA-së në raundin e gjashtë të Dialogut Strategjik SHBA-Greqi, ku në fokus do të jenë bashkëpunimi në mbrojtje, siguria rajonale dhe energjetike.
Por vizita zhvillohet edhe në një moment delikat për Ambasadën amerikane në Athinë. Mediat greke e shohin udhëtimin e Rubios edhe si një sinjal mbështetjeje për ambasadoren amerikane Kimberly Guilfoyle, e cila është përfshirë në polemika pas raportimeve të “Wall Street Journal”.
“Wall Street Journal” ka raportuar mbi veprimtarinë e Guilfoyle në promovimin e marrëveshjeve energjetike në Europën Juglindore dhe marrëdhëniet e saj me një lobist të regjistruar që përfaqëson kompaninë greke Aktor.
Raportimet kanë ngritur pikëpyetje në SHBA për përdorimin e postit diplomatik dhe kanë nxitur demokratë të lartë në Kongres të kërkojnë nga Departamenti i Shtetit shqyrtimin e veprimtarisë së ambasadores. Guilfoyle dhe përfaqësuesit e saj kanë mohuar se ajo ka vepruar në mënyrë të papërshtatshme.
Raportime të tjera të lidhura me çështjen i kanë atribuar Guilfoyle deklarata mbi aftësinë e Uashingtonit për të ndikuar në zhvillimet politike në vende aleate.
Rubio, ndërkohë, ka dalë publikisht në mbështetje të ambasadores vetëm pak ditë përpara mbërritjes së tij në Athinë.
“Ambasadorja Guilfoyle ka qenë jashtëzakonisht e efektshme në promovimin e agjendës së Presidentit në Greqi dhe në të gjithë Europën”, deklaroi Rubio. Ai vlerësoi gjithashtu rolin e saj në avancimin e interesave energjetike amerikane në Greqi dhe Europën Juglindore, duke përmendur në mënyrë të veçantë Korridorin Vertikal të Energjisë.
Përtej polemikave rreth ambasadores, vizita e Rubios ka një agjendë të gjerë strategjike. Një prej çështjeve kryesore do të jetë energjia dhe roli që Uashingtoni synon t’i japë Greqisë si nyje për furnizimin e Europës Juglindore, përfshirë përmes gazit natyror të lëngshëm amerikan.
Një tjetër pikë qendrore do të jetë raundi i gjashtë i Dialogut Strategjik SHBA-Greqi, një mekanizëm i nisur në vitin 2018. Bisedimet do të përfshijnë bashkëpunimin ushtarak dhe mbështetjen që Greqia ofron në kuadër të Marrëveshjes së Bashkëpunimit të Ndërsjellë në Mbrojtje.
Në tryezë pritet të jenë edhe zhvillimet në Mesdheun Lindor dhe projektet e lidhjes energjetike. Sipas “Kathimerini”, diskutimet zhvillohen ndërsa Athina shqyrton çështje që lidhen me një zgjerim të mundshëm të ujërave territoriale në jug të Kretës në 12 milje detare dhe rifillimin e studimeve të shtratit detar për projektin energjetik Great Sea Interconnector mes Greqisë dhe Qipros.
Lufta në Ukrainë dhe zhvillimet në Lindjen e Mesme pritet gjithashtu të jenë pjesë e agjendës diplomatike. Gjatë qëndrimit në Athinë, Rubio pritet të zhvillojë bisedime me ministrin e Jashtëm grek, Giorgos Gerapetritis, dhe kryeministrin Kyriakos Mitsotakis./Pamfleti.al
Prishtinë, 2 tetor 2026 / New York, 22 shtator 2026
Në kuadër të Javës së Nivelit të Lartë të Sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në New York, Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, i shoqëruar nga bashkëshortja Rita Augestad Knudsen, u prit nga Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald J. Trump.
Njoftimi i plotë i Kryeministrit Kurti:
Në kuadër të Javës së Nivelit të Lartë të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, kisha nderin që të takoj për herë të parë Presidentin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, z. Donald J. Trump.
E falënderova për ngritjen e valës së investimeve në mbrojtje në NATO, ku edhe Kosova duhet të anëtarësohet.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë aleati kryesor, partneri i pazëvendësueshëm dhe miku special i Republikës së Kosovës./Zyra e Kryeministrit
Presidenti amerikan Donald Trump dhe drejtuesit e disa prej kompanive më të mëdha të teknologjisë dhe inteligjencës artificiale kanë nënshkruar një marrëveshje vullnetare për vetërregullimin e industrisë dhe forcimin e masave të sigurisë. Marrëveshja u prezantua pas një dreke të zhvilluar në Shtëpinë e Bardhë, ku morën pjesë disa nga emrat më të njohur të industrisë së teknologjisë. Marrëveshja, e quajtur “White House Accord on Super Intelligence – Joint Commitment on Frontier Responsibilities”, synon të krijojë një kuadër kontrollesh për zhvillimin dhe përdorimin e sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale.
Trump e përshkroi marrëveshjen si një hap të rëndësishëm për sigurinë e teknologjisë së re, duke thënë se është “pothuajse si një kushtetutë”. Sipas tij, drejtuesit e kompanive më të mëdha të industrisë e kanë nënshkruar dokumentin së bashku me presidentin amerikan. Megjithatë, marrëveshja nuk është ligjërisht detyruese. Ajo bazohet në angazhimin vullnetar të kompanive për të vendosur mekanizma të brendshëm kontrolli dhe vlerësimi të sigurisë. Trump e ka cilësuar atë si “moralisht detyruese”, ndërsa dokumenti nuk parashikon sanksione ligjore apo një rol të drejtpërdrejtë të autoriteteve shtetërore mbikëqyrëse.
Marrëveshja parashikon katër nivele kontrolli për kompanitë që zhvillojnë modelet më të avancuara. Në fazën e parë, kompanitë duhet të krijojnë mekanizma të fuqishëm të brendshëm për monitorimin e sigurisë gjatë zhvillimit dhe trajnimit të modeleve. Më pas, duhet të krijojnë ekipe të posaçme që të mbikëqyrin nëse këto kontrolle funksionojnë siç duhet. Niveli i tretë parashikon auditime nga vlerësues të jashtëm, ndërsa në fazën e katërt bordet e kompanive duhet të kenë struktura të pavarura që shqyrtojnë raportet dhe masat e sigurisë.
Megjithatë, marrëveshja nuk i detyron kompanitë të publikojnë rezultatet e këtyre vlerësimeve. Gjithashtu, kompanitë kanë hapësirë për të zgjedhur auditorët e jashtëm dhe mënyrën se si do të zbatojnë disa prej mekanizmave të kontrollit. Kjo e bën marrëveshjen pjesë të një qasjeje të vetërregullimit të industrisë, në një kohë kur në SHBA janë shtuar thirrjet për mbikëqyrje më të fortë shtetërore ndaj kompanive të inteligjencës artificiale.
Në të njëjtën ditë, Trump ndërmori edhe një tjetër hap lidhur me terminologjinë zyrtare të përdorur nga administrata amerikane. Presidenti njoftoi se inteligjenca artificiale do të quhet zyrtarisht “Super Intelligence” (SI) në komunikimet dhe dokumentet e qeverisë federale. Trump ka argumentuar se termi “artificiale” nuk e përshkruan më siç duhet teknologjinë dhe ka deklaruar se SHBA-ja duhet të ruajë avantazhin e saj në këtë fushë. Ndryshimi i terminologjisë u përfshi në një urdhër ekzekutiv të presidentit, ndërsa administrata po përdor tashmë termin “Super Intelligence” në komunikimet e saj për teknologjitë më të avancuara.
Në takimin me Trump morën pjesë drejtues dhe figura të rëndësishme të industrisë, mes tyre Elon Musk, Mark Zuckerberg, Jensen Huang, Sundar Pichai, Greg Brockman dhe Dario Amodei, ndërsa në takim ishte i përfshirë edhe themeluesi i Amazon, Jeff Bezos. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, i cili mori pjesë në takimin në Shtëpinë e Bardhë, tha se synimi është gjetja e një ekuilibri mes sigurisë dhe ruajtjes së rolit udhëheqës të SHBA-së në zhvillimin e teknologjisë. Ndërkohë, Mark Zuckerberg e përshkroi marrëveshjen si një hap të parë të rëndësishëm për forcimin e besimit të publikut te teknologjia. Marrëveshja vjen në një periudhë kur kompanitë e IA-së po përballen me presion në rritje për të dëshmuar se sistemet e tyre mund të zhvillohen dhe përdoren në mënyrë të sigurt. bw
Presidenti i Kinës, Xi Jinping ka mbërritur në Shtëpinë e Bardhë për vizitën e tij të parë pas më shumë se një dekade. Xi Jinping dhe bashkëshortja e tij janë pritur nga presidenti amerikan Donald Trump dhe Zonja e Parë, Melania Trump.
Dy liderët pritet të zhvillojnë pasditen e sotme një takim dypalësh, i cili do të pasohet nga një darkë shtetërore.
Vizita shtetërore e Xi Jinping vjen në një kohë kur SHBA-të dhe Kina kanë vendosur të zgjasin një armëpushim doganor njëmujor dhe përballen me pasiguri rreth Iranit, Ukrainës dhe Tajvanit.
Të dy vendet janë gjithashtu rivalë në teknologjinë e përparuar të inteligjencës artificiale. Trump postoi më herët në mediat sociale përpara takimit se inteligjenca artificiale do të jetë një “temë e madhe diskutimi”. /CNA
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, me presidentin serb Aleksandar Vuçiq, 23 shtator 2025, në Nju Jork.
Radio Evropa e Lirë
Serbia është e përfshirë në “çështje potencialisht problematike dhe shpërthyese”, ka thënë Marco Rubio, sekretari amerikan i Shtetit, duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve para largimit nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara në Nju Jork më 23 shtator.
“Është e qartë se Serbia është e përfshirë në çështje të caktuara që janë potencialisht problematike dhe shpërthyese dhe që tërheqin vëmendjen ndërkombëtare”, theksoi Rubio, pa shpjeguar hollësisht se për cilat çështje bëhej fjalë.
Ai shtoi se, sa i përket marrëdhënieve të SHBA-së me Serbinë, Uashingtoni ka një partneritet strategjik me të, të cilin dëshiron ta thellojë.
“Ne synojmë ta bëjmë këtë, ndërkohë që njëkohësisht adresojmë problemet e mundshme që mund të shfaqen, për të cilat e di se janë thellësisht të rëndësishme edhe për vetë ata”, tha Rubio.
Ai tha gjithashtu Serbinë tashmë e kanë vizituar zyrtarë nga Departamenti amerikan i Shtetit dhe agjenci të tjera qeveritare.
“Shpresoj që edhe unë do të kem mundësinë ta vizitoj atë”, tha Rubio.
Në korrik, Shtetet e Bashkuara dhe Serbia nënshkruan një Memorandum Mirëkuptimi për infrastrukturën energjetike dhe sigurinë energjetike rajonale, në kuadër të procesit të dialogut strategjik të zhvilluar në Uashington.
Takimin mes zyrtarëve amerikanë dhe serbë asokohe e hapi vetë Rubio.
Në gusht, anëtarë republikanë dhe demokratë të Dhomës së Përfaqësuesve të Kongresit amerikan paraqitën një projektligj që i kërkon SHBA-së të ndërmarrë masa ndaj Serbisë për shkak të “prapambetjes serioze” në demokraci dhe sundimin e ligjit në vend, si dhe bashkëpunimit me Rusinë, Kinën dhe Iranin.
Sipas projektligjit, Serbia ka shënuar prapambetje serioze në fushën e demokracisë, gjë që është pasqyruar në Raportin për të Drejtat e Njeriut për vitin 2024 dhe në Raportin e Parlamentit Evropian për Serbinë për vitin 2025, ku përmenden probleme të konsiderueshme me sundimin e ligjit, pavarësinë e gjyqësorit, lirinë e medias dhe korrupsionin.
Edhe pse është kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, Serbia për gati pesë vjet nuk ka hapur asnjë kapitull të ri negociatash, ndër të tjera për shkak të përparimit të pamjaftueshëm në fushën e sundimit të ligjit, por edhe për shkak të mospërputhjes së politikës së saj të jashtme me atë të BE-së.
Dy muaj pas hapjes së kapitullit të fundit, Rusia e nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, ndërsa Serbia nuk e përshtati politikën e saj të jashtme me Bashkimin Evropian dhe nuk vendosi sanksione ndaj Rusisë.
Kjo ishte atëherë arsyeja kryesore për ngecjen e negociatave të anëtarësimit, ndërsa, në ndërkohë, gjendja në fushën e sundimit të ligjit është përkeqësuar.
Së fundmi, edhe kongresisti amerikan Joe Wilson propozoi që takimi vjetor i Asamblesë Parlamentare të OSBE-së të zhvendoset nga Serbia në Karolinën e Jugut, duke shpjeguar se arsyeja kryesore për këtë propozim ishte “ndikimi i tepruar” i presidentit rus, Vladimir Putin, në Serbi.
Beogradi zyrtar vitet e fundit ka mbajtur gjithashtu marrëdhënie miqësore me Iranin, pavarësisht se ky shtet është nën sanksione ndërkombëtare për shkak të aktiviteteve të tij bërthamore dhe shkeljeve të të drejtave të njeriut.
Ministri serb i Informimit dhe Telekomunikacionit, Boris Bratina, ishte ndër të paktët përfaqësues evropianë në funeralin e liderit suprem të Iranit, ajatollah Ali Khamenei, në muajin korrik.
Presidenti amerikan, Donald Trump, gjatë fjalimit në OKB.
Radio Evropa e Lirë
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka falënderuar Kosovën për kontributin e saj në Bordin e Paqes – nismës së udhëheqësit amerikan për arritjen e paqes në botë.
“Dua të falënderoj ato shtete që kanë vendosur të kontribuojnë me trupa, e trajnime për të stabilizuar Gazën, përfshirë Indonezinë, Marokun, Shqipërinë, Kosovën, Kazakistanin, Egjiptin, Jordaninë dhe të tjerë”, tha Trump gjatë fjalimit para Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Gjatë fjalimit të tij, Trump e përmendi Kosovën dhe Serbinë edhe në kontekstin e ndaljes së një lufte, duke deklaruar se i kërcënoi këto dy shtete se do të ndalte tregtinë e tyre me SHBA-në nëse do të shpërthente lufta.
Edhe në të kaluarën, Trump ka përmendur ndaljen e një përplasjeje të mundshëm mes Kosovës dhe Serbisë.
Ndryshe, Kosova është në mesin e pesë shteteve të para – së bashku me Indonezinë, Marokun, Kazakistanin dhe Shqipërinë – që janë zotuar për angazhim në misionin në Gazë, me qëllim ofrimin e sigurisë dhe mbikëqyrjen e armëpushimit në Rripin e Gazës.
Më 7 shtator, Kosova u bë formalisht pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese (ISF), pasi u nënshkrua marrëveshja formale për t’u bërë pjesë e kësaj force.
Marrëveshja, e nënshkruar nga komandanti i Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK), gjenerallejtënant Bashkim Jashari, dhe komandanti amerikan i ISF-së, gjeneralmajor Jasper Jeffers, formalizon përfshirjen e Kosovës në forcën e planifikuar.
“Ky zhvillim i rëndësishëm nënvizon përkushtimin e Kosovës ndaj misionit të ISF-së dhe mbështetjen e saj të vazhdueshme për planin 20-pikësh për Paqe të presidentit [Donald] Trump”, u tha në deklaratën e Bordit të Paqes.
Nënshkrimit të kësaj marrëveshjeje i ka paraprirë miratimi nga Kuvendi për dërgimin e FSK-së jashtë vendit dhe marrëveshjes për anëtarësim në Bordin e Paqes, si dhe autorizimit për dërgimin e tyre në Gazë nga Presidenca.
Ndërkaq, në prill një ekip i FSK-së shkoi në Rripin e Gazës për të bërë një vlerësim të vendit ku pritet të veprojnë trupat kosovare si pjesë e një force ndërkombëtare në territorin palestinez.
Forca Ndërkombëtare Stabilizuese buron nga një plan 20-pikësh i presidentit amerikan, Donald Trump, për t’i dhënë fund luftës së Izraelit në Gazë.
Trumpi krijoi Bord të Paqes për të mbikëqyrur planin e tij për t’i dhënë fund luftës së Izraelit në Gazë dhe për të rindërtuar territorin e shkatërruar.
Sipas planit, forca paqeruajtëse duhet të zhvendosen në Gazë për të siguruar zonat pas tërheqjes së forcave izraelite, si dhe t’i trajnojnë forca e reja policore palestineze dhe të mbështesin dërgimin e ndihmave atje.
Pjesa më e madhe e Gazës mbetet në rrënoja pas dy vjetësh luftë, e cila u shkaktua nga sulmet e udhëhequra nga Hamasi – grupi palestinez i shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja dhe BE-ja – më 7 tetor 2023.
Por, që nga njoftimi për një marrëveshje në fund të korrikut, përpjekjet për dërgimin e trupave kanë ngecur, pasi si Izraeli, ashtu edhe Hamasi nuk kanë pranuar t’i përmbushin kushtet që do ta mundësonin zbatimin e marrëveshjes.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka përsëritur ofertën e tij që kampi Bondsteel të shndërrohet në bazë të përhershme ushtarake amerikane. Kurti këtë deklaratë e bëri gjatë takimit me kongresistin demokrat, George Latimer, me të cilin bisedoi edhe për aspiratën e Kosovës që një ditë të bëhet pjesë e NATO-s.
“Diskutuam për zhvillimin ekonomik, përparimin në siguri, forcimin e pozitës sonë ndërkombëtare dhe partneritetin e fuqishëm ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, përfshirë bashkëpunimin në mbrojtje dhe zhvillim. Ritheksova qëndrimin tonë që Kampi ‘Bondsteel’ të shndërrohet në bazë të përhershme ushtarake amerikane, në funksion të paqes, stabilitetit dhe sigurisë afatgjate në rajon”, shkroi Kurti në rrjetet sociale lidhur me takimin e zhvilluar në Nju Jork.
Në tetor të vitit 2021, Qeveria e Kosovës kishte njoftuar se i kishte ofruar Shteteve të Bashkuara që të krijojnë një bazë të përhershme ushtarake në Kosovë.
Oferta, në atë kohë, i ishte paraqitur nënsekretarit të Departamentit të Mbrojtjes, Colin Kahl gjatë një vizite të ministrit të atëhershëm të Mbrojtjes, Armen Mehaj, në Uashington.
Kampi Bondsteel në Ferizaj është kampi më i madh ushtarak që SHBA-ja ka në Kosovë.
SHBA-ja, që Kosova e konsideron aleaten kryesore dhe është kontribuuese e rëndësishme në çlirimin e vendit dhe shtetndërtim, aktualisht ka afër 600 trupa në Kosovë në kuadër të misionit paqeruajtës të NATO-s, KFOR.
“Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë aleati ynë i çmuar. Jemi thellësisht mirënjohës për miqësinë tonë të qëndrueshme dhe mbështetjen dypartiake që shteti ynë gëzon në Kongresin amerikan”, shkroi Kurti.
Kryeministri kosovar tha se gjatë takimit me kongresistin Latimer ka biseduar edhe për çështjen e personave të pagjetur që nga lufta e fundit në Kosovë më 1998-99.
Në këtë kontekst, Kurti përsëriti se është e rëndësishme të deklasfikiohet “dokumentacioni dhe të hapen arkivat nga Serbia” në mënyrë që të mund të zbardhet fati i personave të zhdukur.
Kurti vazhdimisht ka kërkuar që Serbia të hapë arkivat ushtarake dhe policore nga koha e luftës dhe së voni, pas gjetjes së tri varrezave masive në veri të Kosovës, krerët shtetërorë sërish kërkuan nga faktori ndërkombëtar që t’i bëjë presion Serbisë për hapjen e arkivave.
Sipas autoriteteve, mbi 1.500 persona vazhdojnë të jenë të zhdukur që nga lufta e fundit.
Në prag të trevjetorit të sulmit terrorist paramilitar në Banjskë, ngritëm sërish çështjen e Milan Radoiçiqit dhe domosdoshmërinë që ai dhe përgjegjësit tjerë të përballen me drejtësinë në Republikën e Kosovës./REL
Në nisje të punimeve të Javës së Nivelit të Lartë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në New York, kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, u takua me Presidentin e Republikës së Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan.
Kryeministri Kurti e falënderoi Presidentin Erdoğan për mbështetjen e vazhdueshme të Turqisë përgjatë gjithë etapave të ndërtimit të shtetit të Kosovës, zhvillimit të tij, në diplomaci sikurse edhe për fuqizimin tonë ushtarak, bashkëpunimin në vënien e themeleve të industrisë sonë të mbrojtjes dhe përkrahjen për anëtarësimin në NATO.
Po ashtu, ai shprehu mirënjohje për rolin shumëvjeçar të Turqisë në KFOR dhe për kontributin e rëndësishëm që ajo vazhdon të ketë për sigurinë dhe stabilitetin në Kosovë, duke theksuar profesionalizmin e Gjeneralmajor Özkan Ulutaş gjatë dy mandateve të tij si komandant i forcës së NATO-s në vendin tonë.
Kosova dhe Turqia kanë vazhduar forcimin dhe rritjen e shkëmbimeve tregtare me ç’rast ato arrijnë në vlerën prej 1 miliard dollarësh, me synimin që të rriten më shumë në të ardhmen. Po ashtu, janë rritur edhe investimet në Kosovë ku së fundmi kemi nisjen e fabrikës së re të municionit në Gjakovë dhe Parkun e Energjisë së Erës në Rahovec, që janë në bashkëpunim me kompani nga Turqia.
Në takim kryeministri Kurti diskutoi edhe për aktgjykimin e padrejtë juridikisht dhe moralisht dhe të pasaktë historikisht dhe faktikisht, të shpallur javën e kaluar nga Dhomat e Specializuara në Hagë ndaj ish-krerëve të UÇK-së, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, e që patjetër duhet të korrigjohet në Apel.
Çështje tjetër, të cilën e ngritën kryeministri Albin Kurti bashkë me kryetaren e Preshevës, Ardita Sinani, ishte diskriminimi i vazhdueshëm dhe sistematik i shtetit të Serbisë ndaj komunitetit shqiptar atje, nga pasivizimi i adresave, mosnjohja e diplomave e nënpërfaqësimi në secilin institucion shtetëror atje. Kryeministri thekoi se simetria e të drejtave të komuniteteve në vendet përkatëse është qasja dhe mënyra e domosdoshme për trajtim të drejtë dhe barabartë.
Kosova dhe Turqia do të vazhdojnë të thellojnë marrëdhëniet miqësore, sikurse do të rrisin e forcojnë edhe relacionet ekonomike e tregtare. Në përfundim të takimit, Kryeministri Kurti e ftoi Presidentin Erdoğan për një vizitë në Republikën e Kosovës. /Zyra e Kryeministrit
Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, gjatë qëndrimit në Shtetet e Bashkuara me rastin e sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, të dielën u takua me kongresistin amerikan nga Partia Republikane, Mike Lawler, anëtar i Komisionit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve dhe kryetar i Nënkomisionit për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut.
Kryeministri Kurti e falënderoi kongresistin Lawler për anëtarësimin e tij në Kaukusin për Çështjet Shqiptare në Kongresin amerikan, si dhe për bashkëpropozimin e rezolutës në Dhomën e Përfaqësuesve në mbështetje të integrimit të Kosovës në NATO. Ai theksoi se Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë aleati më i rëndësishëm i Kosovës.
Kryeministri e informoi kongresistin për zhvillimet e fundit në vend, përfshirë votimin e Qeverisë së re në Kuvendin e Republikës së Kosovës më 13 shtator, si dhe për gatishmërinë e Qeverisë për rifillimin e Dialogut Strategjik me Shtetet e Bashkuara, me një agjendë konkrete për sigurinë, energjinë, investimet dhe sundimin e ligjit.
Po ashtu u theksua bashkëpunimi i shkëlqyeshëm dypalësh, ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në fushën e mbrojtjes. Ndërsa, u diskutua edhe për thellimin e bashkëpunimit ekonomik dhe për tërheqjen e investimeve amerikane në Kosovë, sidomos në energji, teknologji dhe prodhim, si dhe për rolin e mërgatës shqiptare në New York si urë për tregti dhe investime.
Në këtë takim, pjesë e të cilit ishte edhe deputeti Shaip Kamberi, kryeministri Kurti e njoftoi kongresistin Lawler për gjendjen e shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Ai theksoi se, pas njëzet e pesë vjetësh dhe katër kornizash integruese, Komisioni Evropian konstatoi në vitin 2025 se plani i fundit për përfaqësimin e shqiptarëve në institucione ende nuk ka dhënë rezultate të matshme. Ai theksoi se përfaqësimi i tyre në institucione mbetet shumë larg në raport me popullsinë. Kryeministri ngriti edhe çështjen e pasivizimit të adresave, që prek mijëra shqiptarë dhe që ka pasoja të drejtpërdrejta në të drejtën e votës dhe në pajisjen me dokumente identifikimi, si dhe për adresimin e kësaj çështjeje.
Kryeministri Kurti foli edhe për aktgjykimin e padrejtë të Dhomave të Specializuara në Hagë ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së, duke theksuar se është e rëndësishme të dallojmë atë që është thënë e pretenduar nga ajo që është provuar dhe vendosur nga gjykata.
Kryeministri tha se pretendimi për “Shtëpinë e Verdhë” dhe trafikimin e organeve, mbi të cilin u krijua pjesa dërrmuese e narrativës që parapriu themelimin e Dhomave të Specializuara, nuk ishte fare pjesë e aktakuzës, sikurse ra edhe pretendimi për krime kundër njerëzimit dhe sulme të gjera e sistematike ndaj popullatës civile. Kryeministri Kurti theksoi se Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ishte dhe mbetet e drejtë, e nuk mund të njolloset në asnjë mënyrë. Ndërsa shtoi se shqetësuese mbetet jotransparenca e Gjykatës Speciale që nga nisja e punës së saj e deri sot, si dhe dënimet e rënda pas vendimit që lëngon nga pasaktësia historike dhe faktike.
Në fund të takimit, Kryeministri Kurti e ftoi kongresistin Lawler për një vizitë në Republikën e Kosovës, bashkë me një delegacion të Kongresit amerikan.
Në kuadër të Javës së Nivelit të Lartë të sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, në New York, kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, u takua me kongresistin amerikan Joe Wilson, bashkëkryesues i Komisionit të Helsinkit të SHBA-së dhe anëtar i Komisioneve për Punë të Jashtme dhe Forcat e Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve.
Kryeministri Kurti theksoi se Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë aleati më i rëndësishëm i Kosovës dhe se ky partneritet mbetet themelor për sigurinë, zhvillimin dhe perspektivën euroatlantike të Republikës sonë.
Në takim u diskutua për thellimin e marrëdhënieve Kosovë-SHBA, me fokus në siguri dhe mbrojtje, investime dhe sundim të ligjit. Po ashtu u bisedua për synimin e Republikës së Kosovës për anëtarësim në NATO, për vazhdimin dhe avancimin e bashkëpunimit me Shtetet e Bashkuara dhe për partneritetin e FSK-së me Gardën Kombëtare të Iowa-s, që nga viti 2011. Ndërsa u theksua se nga konsumuese, Kosova është shndërruar në kontribuuese në sigurinë ndërkombëtare.
Kryeministri Kurti dhe kongresisti Wilson gjithashtu folën për sigurinë në Ballkanin Perëndimor, rëndësinë e ruajtjes së orientimit euroatlantik të rajonit dhe për pjesëmarrjen e Kosovës në organizatat ndërkombëtare. Me kongresistin Wilson, i cili është njëherësh aktiv në Asamblenë Parlamentare të OSBE-së, kryeministri Kurti diskutoi edhe për aspiratën e Kosovës që të avancojë drejt pjesëmarrjes së plotë në OSBE.
Vëmendje të veçantë iu kushtua shqiptarëve të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës nënpërfaqësimit të tyre në institucionet publike, polici, gjyqësor e shëndetësi, pasivizimit të adresave, pengesave ndaj arsimit në gjuhën shqipe dhe mosnjohjes së diplomave të fituara në Kosovë. I shoqëruar edhe nga deputeti nga Bujanoci, Shaip Kamberi, dhe kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, kryeministri kërkoi që të drejtat e shqiptarëve në Luginën e Preshevës të mbrohen në Komisionin e Helsinkit dhe shkelja e tyre të trajtohet në komunikimet me Beogradin.
Kryeministri Kurti e falënderoi kongresistin Wilson për mbështetjen ndaj Kosovës si dhe për angazhimin në çështjet e sigurisë, demokracisë dhe të drejtave të njeriut në rajon. Ai e ftoi kongresistin Wilson që ta vizitojë përsëri Republikën e Kosovës, së bashku me një delegacion të Kongresit amerikan. /Zyra e Kryeministrit
Zëvendësndihmës Sekretari amerikan i Shtetit, Daniel Lawton, ka dëshmuar përpara Nënkomitetit për Evropën të Komitetit të Punëve të Jashtme në Dhomën e Përfaqësuesve, ku ka shpalosur zyrtarisht strategjinë e administratës së Presidentit Donald Trump për Ballkanin Perëndimor. Në fjalimin e tij zyrtar, diplomati i lartë amerikan konfirmoi një kthesë thelbësore të politikës së jashtme të Uashingtonit, e cila bazohet te zgjidhjet pragmatike, forcimi i sigurisë dhe goditja e pamëshirshme e rrjeteve transnacionale të krimit të organizuar.
Gjatë dëshmisë së tij, Lawton bëri të qartë se SHBA nuk do të ofrojë më mbështetje pa afat për objektiva të papërcaktuara, duke shpallur zyrtarisht fundin e ndërhyrjeve klasike në rajon. “Vitin e kaluar, në përkujtimin e 30-vjetorit të Marrëveshjes së Dejtonit, Zëvendëssekretari Landau e bëri të qartë se epoka e ndërtimit të kombeve nga jashtë ka përfunduar. Siç u shpreh ai: ‘Shtetet e Bashkuara nuk po ofrojnë mjete të pakufizuara për objektiva të papërcaktuara, të pasigurta dhe jorealiste’”, deklaroi Lawton përpara ligjvënësve amerikanë.
Strategjia e re e Uashingtonit mbështetet mbi tri shtylla kryesore: ruajtja e stabilitetit, avancimi i interesave ekonomike të biznesit amerikan dhe lufta pa kompromis ndaj kërcënimeve të sigurisë. Në këtë kuadër, zyrtari amerikan vendosi theksin te luftimi i karteleve të drogës dhe rrjeteve kriminale ballkanike. “Shtylla e tretë është bashkëpunimi me partnerët për t’iu kundërvënë kërcënimeve, përfshirë organizatat kriminale transnacionale ballkanike që bashkëpunojnë drejtpërdrejt me kartelet e Hemisferës Perëndimore që kërcënojnë Shtetet e Bashkuara”, nënvizoi ai.
Lidhur me Shqipërinë, Lawton konfirmoi bashkëpunimin operativ për spastrimin e rrjeteve kriminale dhe modernizimin e forcave të armatosura. “Ne po punojmë ngushtë me aleatin tonë të NATO-s, Shqipërinë, për të goditur organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen e kompanive amerikane në treg. Një hua e finalizuar së fundmi në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak do ta ndihmojë Shqipërinë të përmbushë angazhimet e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes dhe të rrisë blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA”, u shpreh Zëvendësndihmës Sekretari i Shtetit.
Më tej, diplomati amerikan nënvizoi përkushtimin ndaj sovranitetit të Bosnje-Hercegovinës dhe pavarësisë së Kosovës, ndërsa shprehu shqetësim për vonesat institucionale në Prishtinë dhe veprimet e tepruara policore ndaj popullsisë serbe. Lawton u bëri thirrje Prishtinës dhe Beogradit që të shmangin provokimet e të rikthehen në dialogun e drejtpërdrejtë, ndërsa vlerësoi përparimin e arritur përmes Dialogut Strategjik me Serbinë, si dhe partneritetet infrastrukturore e energjetike me Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi. bw
Zëvendës ndihmës Sekretari amerikan i Shtetit, Daniel Lawton, dëshmon sot para Nënkomitetit për Evropën të Komitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, për të prezantuar politikën e administratës së Donald Trump për Ballkanin Perëndimor.
Në fjalimin e tij zyrtar, zyrtari i lartë amerikan do të shpalosë strategjinë e Uashingtonit për rajonin, duke u fokusuar në sigurinë dhe luftën kundër krimit të organizuar.
“Shtetet e Bashkuara synojnë një Ballkan Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe të begatë, që kontribuon në sigurinë rajonale dhe globale. Ne po zhvillojmë marrëdhënie pozitive me aktorët kryesorë në rajon për të ruajtur stabilitetin, për të zgjeruar bashkëpunimin ekonomik dhe për t’iu kundërvënë kërcënimeve që prekin drejtpërdrejt Shtetet e Bashkuara.”, thuhet në deklaratë.
Duke përmendur vendet e rajonit, ai thotë se po punojnë me Shqipërinë për të goditur organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen e kompanive amerikane në treg.
“Ne po punojmë ngushtë me aleatin tonë të NATO-s, Shqipërinë, për të goditur organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen e kompanive amerikane në treg. Një hua e finalizuar së fundmi në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak do ta ndihmojë Shqipërinë të përmbushë angazhimet e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes dhe të rrisë blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA.”, shton ai.
Lawton u ndal edhe te Kosova, Serbia dhe Bosnje-Hercegovina, duke nënvizuar rëndësinë e stabilitetit rajonal dhe të bashkëpunimit në fushën e sigurisë. Sa i përket Kosovës dhe Serbisë, ai tha se normalizimi i marrëdhënieve mbetet thelbësor për paqen në rajon dhe u bëri thirrje të dyja palëve të shmangin provokimet dhe të rikthehen në dialogun e drejtpërdrejtë.
Deklarata e Zëvendësndihmës Sekretarit të Shtetit Daniel Lawton para Nënkomisionit për Europën të Komitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve
Kryetar Self, anëtar i rangut Keating, anëtarë të nderuar të Nënkomisionit për Europën, ju falënderoj për mundësinë që të dëshmoj sot mbi politikën e Shteteve të Bashkuara në Ballkanin Perëndimor.
Ky është një rajon i rëndësishëm për interesat amerikane dhe ne e vlerësojmë vëmendjen e Kongresit, si edhe vizitat në rajon, përfshirë vizitën më të fundit të kryetarit Self në muajin maj.
Shtetet e Bashkuara synojnë një Ballkan Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe të begatë, që kontribuon në sigurinë rajonale dhe globale. Ne po zhvillojmë marrëdhënie pozitive me aktorët kryesorë në rajon për të ruajtur stabilitetin, për të zgjeruar bashkëpunimin ekonomik dhe për t’iu kundërvënë kërcënimeve që prekin drejtpërdrejt Shtetet e Bashkuara.
Vitin e kaluar, në përkujtimin e 30-vjetorit të Marrëveshjes së Dejtonit, Zëvendëssekretari Landau e bëri të qartë se epoka e ndërtimit të kombeve nga jashtë ka përfunduar. Siç u shpreh ai, “Shtetet e Bashkuara nuk po ofrojnë mjete të pakufizuara për objektiva të papërcaktuara, të pasigurta dhe jorealiste”.
Në vend të kësaj, ne po u bëjmë thirrje liderëve lokalë të gjejnë zgjidhje lokale për problemet lokale. Ne duam që udhëheqësit në të gjithë rajonin të lënë pas debatet e së kaluarës dhe të fokusohen te nismat pragmatike që i çojnë vendet e tyre përpara.
Kjo nuk do të thotë tërheqje. SHBA mbetet aktive në promovimin e rezultateve konstruktive që avancojnë interesat tona dhe ndihmojnë aktorët lokalë në gjetjen e zgjidhjeve të tyre. Ne jemi të gatshëm të punojmë me ata që duan të ecin drejt së ardhmes, por kemi pak interes për ata që minojnë stabilitetin për interesa personale ose që rikthejnë vazhdimisht ankesat e dekadave të kaluara.
Politika amerikane mbështetet mbi tre shtylla. E para është ruajtja e stabilitetit, një parakusht për të gjitha objektivat tona. E dyta është avancimi i interesave ekonomike dhe tregtare të SHBA-së përmes rritjes së udhëhequr nga sektori privat dhe krijimit të një klime që mirëpret bizneset amerikane. Ne i shohim këto dy shtylla – stabilitetin dhe prosperitetin – si elemente që forcojnë njëra-tjetrën.
Shtylla e tretë është bashkëpunimi me partnerët për t’iu kundërvënë kërcënimeve, përfshirë organizatat kriminale transnacionale ballkanike që bashkëpunojnë drejtpërdrejt me kartelet e Hemisferës Perëndimore që kërcënojnë Shtetet e Bashkuara.
Ne i ndjekim këto objektiva përmes angazhimit të vazhdueshëm në nivelet më të larta dhe duke përdorur të gjitha mjetet që kemi në dispozicion. Aktorët e rajonit e dinë se SHBA disponon instrumente shtesë të miratuara nga Kongresi. Gjithashtu, presim që partnerët europianë të mbajnë një pjesë më të madhe të barrës së sigurisë në rajon.
Për aleatët tanë të NATO-s në Ballkanin Perëndimor, kjo përfshin modernizimin e forcave të armatosura dhe përmbushjen e angazhimeve për shpenzimet e mbrojtjes, në funksion të vizionit tonë të përbashkët për një NATO më të balancuar dhe më rezistente.
Shtetet e Bashkuara mbeten të përkushtuara ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial të Bosnje-Hercegovinës dhe ndaj stabilitetit të garantuar nga Marrëveshja e Dejtonit. Vitin e kaluar, diplomacia amerikane zgjidhi një krizë të zgjatur, duke ruajtur kohezionin ligjor dhe rendin kushtetues të vendit, si edhe duke siguruar tërheqjen e legjislacionit më kundër Dejtonit të miratuar nga Republika Srpska.
Ulja e tensioneve krijoi hapësirë për përparim në projektin e gazsjellësit të Interkoneksionit Jugor me Kroacinë, i cili do të diversifikojë furnizimin dhe sigurinë energjetike të Bosnjës. Projekti do të nxisë gjithashtu rritjen ekonomike dhe do të krijojë mundësi për kompanitë amerikane.
Muajin e ardhshëm qytetarët e Bosnje-Hercegovinës do të votojnë në zgjedhje dhe ne jemi të gatshëm të punojmë me udhëheqjen e re mbi interesat e përbashkëta.
Në të njëjtën mënyrë, SHBA mbetet e përkushtuar ndaj pavarësisë dhe integritetit territorial të Kosovës. Ne kemi një axhendë të gjerë bashkëpunimi me Kosovën, e cila fatkeqësisht është penguar nga zgjedhjet e përsëritura, qeveria e zgjatur në detyrë dhe vonesat në formimin e institucioneve të nevojshme për avancimin e prioriteteve tona të përbashkëta.
Ne u kemi bërë thirrje liderëve të Kosovës që ta përmbyllin këtë proces në përputhje me Kushtetutën dhe vendimet gjyqësore. Gjithashtu kemi shprehur shqetësime për mbikëqyrjen e tepruar ligjore dhe veprimet policore ndaj popullsisë serbe në Kosovë. Të gjithë qytetarët e Kosovës duhet të gëzojnë të drejta të barabarta dhe mbrojtje të ligjit nëse vendi dëshiron të ruajë stabilitetin.
Forca e NATO-s në Kosovë (KFOR) mbetet thelbësore për garantimin e një mjedisi të sigurt dhe mbështetet edhe nga kontributi i forcave amerikane.
Në Serbi, ne po promovojmë Shtetet e Bashkuara si partnerin kryesor për të kundërshtuar ndikimet armiqësore. Përpjekjet tona po japin rezultate dhe partneriteti dypalësh po forcohet. Në korrik, zhvilluam Dialogun e parë Strategjik SHBA–Serbi, duke avancuar bashkëpunimin në energji, mbrojtje, siguri dhe tregti.
Angazhimi me këtë vend kyç për ekuilibrin rajonal do të mbetet i rëndësishëm për mbrojtjen e interesave amerikane.
Normalizimi i marrëdhënieve dhe ruajtja e paqes mes Serbisë dhe Kosovës janë thelbësore për stabilitetin rajonal. Përparim i konsiderueshëm është arritur që prej Marrëveshjes së Uashingtonit të vitit 2020, të ndërmjetësuar nga presidenti Trump gjatë mandatit të tij të parë.
Megjithatë, dialogu i lehtësuar nga Bashkimi Europian ka ngecur për shkak të mungesës së vullnetit politik nga të dyja palët. Ne vazhdojmë t’i bëjmë thirrje Beogradit dhe Prishtinës që të shmangin provokimet, të respektojnë angazhimet dhe të rifillojnë bisedimet e drejtpërdrejta pa parakushte.
Ne po punojmë ngushtë me aleatin tonë të NATO-s, Shqipërinë, për të goditur organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen e kompanive amerikane në treg. Një hua e finalizuar së fundmi në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak do ta ndihmojë Shqipërinë të përmbushë angazhimet e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes dhe të rrisë blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA.
Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi janë aleatë të afërt të NATO-s dhe partnerë të rëndësishëm të sigurisë, duke avancuar prioritete strategjike dhe projekte kyçe që përmirësojnë ndërlidhjen rajonale.
Maqedonia e Veriut është në një rrugë të besueshme për të përmbushur angazhimet e NATO-s për mbrojtjen dhe për të thelluar bashkëpunimin me SHBA-në në këtë fushë. Për shkak të pozicionit të saj strategjik, vendi pritet të shërbejë si nyje për furnizimin me gaz natyror të lëngshëm nga Greqia drejt Serbisë, si edhe për zhvillimin e korridoreve të transportit veri-jug dhe lindje-perëndim.
Dialogu Strategjik SHBA–Maqedoni e Veriut, i zhvilluar në prill, riafirmoi përkushtimin e të dy vendeve për të avancuar këto prioritete.
Po ashtu, Marrëveshja Ndërqeveritare SHBA–Mali i Zi, e përfunduar së fundmi, krijon një kornizë bashkëpunimi që përfshin edhe korridorin Adriatiko-Jonian. Këto projekte janë jetike për ndërlidhjen rajonale dhe për zgjerimin e mundësive për kompanitë amerikane.
Angazhimi ynë në Ballkanin Perëndimor është i lidhur me objektiva të arritshme dhe rezultate të matshme. Fokusi ynë mbetet mbështetja e zgjidhjeve pragmatike të drejtuara nga vetë vendet e rajonit, zgjerimi i bashkëpunimit ekonomik dhe të sigurisë, si edhe avancimi i interesave amerikane. Panorama
Komentet