Nga Kruja në ekranin e madh: një projekt i ri synon t’i tregojë botës historinë e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut. Pas më shumë se pesë shekujsh, emri i Gjergj Kastriotit – Skënderbeut vazhdon të kapërcejë kufijtë e Shqipërisë. Tashmë historia e Heroit Kombëtar shqiptar po përgatitet të marrë një tjetër dimension: ekranin e madh ndërkombëtar.  Një projekt i ri kinematografik, që pritet të titullohet “Son of God: Scanderbeg”, ose “Skënderbeu – Biri i Zotit”, synon të sjellë në vitin 2027 historinë e Heroit Kombëtar – “Përgjithmonshit të Kombit” — në një produksion me perspektivë ndërkombëtare. Sipas informacionit të raportimeve të fundit, https://fb.watch/v/9lNK8B1YG/?, që siç duket janë deri diku edhe paraprake, projekti lidhet me kineastin amerikan Cyrus Nowrasteh, si dhe me Gian-Carlo Ochoa dhe Mark Gjelaj. Një material promocional, si më sipër, i projektit është raportuar se është shfaqur në një aktivitet shqiptaro-amerikan javën e kaluar në Nju Jork. Por megjithatë, një pjesë e hollësive të projektit ende nuk janë bërë publike në mënyrë zyrtare. Një Gjergj Kastriot- Skënderbe që synon audiencën botërore, sado interestant që të jetë, nuk është vetëm fakti se në qendër të tij është Skënderbeu.  Është perspektiva e realizimit të një projekti të tillë. Për shumicën e shqiptarve, historia e Gjergj Kastriotit është e njohur. Për botën, ajo ende mbetet një histori që meriton të tregohet më gjerësisht.  Kjo ka qenë një ëndërr e kahershme e shqiptarëve kudo, e sidomos e komunitetit shqiptaro-amerikan.

Prandaj sfida e një filmi të tillë është e dyfishtë: të respektojë historinë dhe, njëkohësisht, ta bëjë atë të kuptueshme dhe tërheqëse për miliona shikues që mund të dëgjojnë për herë të parë emrin e Gjergj Kastriotit-Skënderbeut.  Bëhet fjalë, pra, për historinë e një princi shqiptar që u kthye në Krujë, bashkoi princat arbërorë dhe udhëhoqi për dekada një qëndresë kundër Perandorisë Osmane. Por mbi të gjitha është edhe historia e një njeriu që u shndërrua në simbol.  Cyrus Nowrasteh dhe një sfidë e madhe kinematografike.  Emri i Cyrus Nowrasteh i jep projektit një dimension të veçantë. Kineasti amerikan është i njohur për trajtimin e temave historike dhe dramatike me një qasje që e vendos konfliktin njerëzor në qendër të rrëfimit.  Për një figurë si Skënderbeu, kjo është një sfidë e madhe.  Sepse Skënderbeu nuk mund të reduktohet vetëm në një luftëtar mbi kalë apo në një strateg të betejave.  Pas figurës së Heroit Kombëtar të Shqiptarëve qëndron një njeri: një princ, bir, baba, bashkëshort, komandant dhe udhëheqës politik, që jetoi në një nga periudhat më të trazuara të historisë europiane. Nëse filmi arrin të bashkojë këto dimensione me një rrëfim të fuqishëm kinematografik, atëherë historia e Kastriotit mund të komunikojë me një publik shumë më të gjerë sesa ai shqiptar.  Pse “Biri i Zotit”, si titull i filmit? Titulli i projektit është veçanërisht interesant. “Son of God: Scanderbeg” nuk është thjesht një titull që lidhet me luftërat e Skënderbeut. Ky titull tërheq vëmendjen te dimensioni fetar dhe europian i figurës së tij. Skënderbeu u bë në Europën e shekullit XV një simbol i rezistencës ndaj zgjerimit Osman në kontinent. Në historiografinë europiane ai është përshkruar edhe si “athlete of Christendom”, “Atleta i Krishtërimit”, një shprehje që tregon mënyrën se si figura e tij u perceptua në botën e krishterë të kohës. (Wikisource⁠). Kjo është një pjesë e rëndësishme e historisë së tij, por nuk është e vetmja.  Skënderbeu ishte gjithashtu një figurë e historisë shqiptare, e Arbërisë dhe e Europës.  Prandaj një film serioz për të duhet ta vendosë figurën e tij në të gjithë kompleksitetin historik të shekullit XV. Siç thashë më lartë, kjo ëshjtë një histori, realizimin e të cilën diaspora shqitare në Amerikë e ka pritur për një kohë të gjatë.  Për komunitetin shqiptaro-amerikan, një film i tillë ka një domethënie të veçantë.

Shqiptarët në Shtetet e Bashkuara kanë bërë për dekada përpjekje për ta ruajtur dhe promovuar, identitetin historinë dhe kulturën kombëtare. Në këtë kuadër, ideja që historia e Skënderbeut të realizohet në një produksion me synim ndërkombëtar nuk është vetëm një ngjarje artistike. Është edhe një moment i rëndësishëm për diasporën.  Sepse, kur më në fund, një histori shqiptare del nga librat dhe nga aktivitetet e komunitetit shqiptaro-amerikan dhe shkon në ekranin e madh, ajo hyn në një hapësirë tjetër komunikimi.  Nuk mjafton më që shqiptarët ta njohin historinë e vet kombëtare dhe Krye-Heroin e tyre, tani Gjergjin e shqiptarëve duhet ta njohë edhe bota.  Nëse projekti i ri për një film për Skenderbeun realizohet sipas synimeve të publikuara, (2027) mund të hapë një kapitull të ri në historinë e Skënderbeut në kinematografi, përtej mitit, te njeriu.

Ndoshta, eventualisht, kjo është sfida më e madhe e filmit.  Shqiptarët e kanë ndërtuar figurën e Gjergj Kastriotit- Skënderbeut në kujtesën kombëtare përmes historisë, letërsisë, artit, këngës, monumenteve dhe legjendës. Por kinemaja kërkon diçka tjetër.  Ajo kërkon të na tregojë njeriun pas monumentit. Të na tregojë Gjergj Kastriotin në momentet e vendimeve të vështira. Të na tregojë marrëdhëniet e tij me njerëzit përreth. Të na tregojë dilemat, humbjet, fitoret dhe përgjegjësinë e një udhëheqësi që e dinte se përballë kishte një fuqi shumë më të madhe.  Ndoshta, kjo do ta bënte historinë e tij më të kuptueshme edhe për një shikues që nuk ka asnjë lidhje me Shqipërinë.  Nga Kruja përtej Atlantikut–Kruja është vendi ku kjo histori ka marrë formën e saj më të fuqishme. Atje ngrihet ende kalaja që lidhet me emrin e Skënderbeut. Por historia e tij nuk i përket vetëm Krujës. Nuk i përket as vetëm Shqipërisë.  Ajo është pjesë e historisë së Europës së shekullit XV dhe e një periudhe kur fatet e popujve të Ballkanit dhe të Europës po ndryshonin me shpejtësi.  Pikërisht për këtë arsye, një film i realizuar për një publik ndërkombëtar mund të jetë një mundësi për ta vendosur Skënderbeun në vendin që meriton në kujtesën historike europiane dhe botërore.  2027 – një datë për t’u pritur me interes. Theksova më lartë se – sipas të gjitha burimeve deri tani, përfshir AI — ende nuk dihen të gjitha hollësitë e produksionit dhe duhet pritur për njoftimet zyrtare mbi kastin, xhirimet, datën e premierës dhe shpërndarjen ndërkombëtare. Por një gjë është e qartë: interesi për ta treguar historinë e Gjergj Kastriotit Skënderbeut duke realizuar një produksion bashkëkohor ndërkombëtar, është tashmë real.  Dhe nëse “Son of God: Scanderbeg” arrin të realizohet sipas projektit të paralajmëruar, filmi mund të bëhet një nga rastet më të rëndësishme të viteve të fundit për prezantimin e një figure shqiptare para një audience globale.  Pesë shekuj pas vdekjes së tij, Skënderbeu vazhdon të udhëtojë.  Nga Kruja në Romë. Nga historia në letërsi. Nga monumentet në kujtesën e shqiptarëve.  Dhe tani, nëse gjithçka shkon sipas planit, nga Kruja drejt ekranit të madh të botës, Skënderbeu nuk ka më nevojë të prezantohet vetëm si Heroi Kombëtar i shqiptarëve. Tashmë sfida është që bota ta njohë historinë e tij dhe të Kombit shqiptar.