VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

FOTO – Arkeologët zbulojnë punishten 13 mijë vjeçare të birrës, ja si prodhohej

By | September 16, 2018

Komentet

Fenomeni diellor ndriçon statujën e faraonit Ramses II të Egjiptit

Rrezet e diellit ndriçuan fytyrën e statujës së faraonit të lashtë egjiptian Ramses II, një fenomen diellor i cili zgjat për 20 minuta dhe që ndodh dy herë në vit në tempullin Abu Simbel, i vendosur në qytetin egjiptian të Aswanit.

Çdo 22 shkurt dhe 22 nëntor, dielli kalon mbi hyrjen e tempullit, duke lëshuar rrezet e tij mbi fytyrat e statujës së faraonit dhe shokëve të tij.

Fenomeni, i cili ndodh më datën 22, dy herë në vit, përkon me kohën e mbjelljes dhe të korrjes në Egjipt.

Faraoni i tretë i dinastisë së 19-të të Egjiptit, Ramsesi II, sundoi perandorinë egjiptiane në periudhën mes viteve 1279 dhe 1213 para erës sonë.

Ky fenomen diellor, për herë të parë u zbulua në kohërat moderne, më saktësisht në vitin 1874 nga eksploruesja angleze Emilia Edwards, një përvojë të cilën regjistroi në librin e saj të botuar “A Thousand Miles Above the Nile”. aa

Më 19 shkurt 1473 lindi astronauti i shquar evropian Nikolaus Kopernikus

Nikolaus Kopernikus (Koperniku) (lindi me 19 shkurt 1473 ne Thorn (sqt.: Torn) Poloni dhe vdiq me 24 maj 1543 në Frauenburg) u bë njëri nga astronomët më të shquar evropianë me teorinë e tij të lëvizjës së planetëve nëpër orbita rreth diellit. Me zbulimet e tij ai krijoi një botëkuptim të ri pas mesjetar. Përveç kësaj ai ishte astrolog, astronom, jurist, fizikant, diplomat, ekonomist matematikan, mjek, qeveritar dhe ushtar.

Kombësia e Kopernikut që nga shekulli i 19 u bë shkak për shumë kundërshtime të ashpra. Një gje por është e qartë se ai ishte ose polak, ose gjerman. Kjo gjë pasqyrohet në emrin e tij. Në gjermanisht ai quhet përgjithsisht Nikolaus Kopernikus, për shkak të versionit të latinizuar Copernicus nga mbiemri Koppernigk. Polonisht ai quhet Mikołaj Kopernik. Koperniku ishte biri i një gruaje gjermane, kombësia e të atit është e paqartë. Qyteti i tij i lindjes Torn pak kohë pas lindjes së tij kaloi nën sundimin e mbretit polak, kështu që ai formalisht njihet si polak.

Jeta

Koperniku, biri i një tregtari, lindi më 1473 në Poloni në qytetin Torni. Në Krakov dhe shumë universitete ai studioi matematikën, astronominë, teologjinë, drejtësinë dhe mjekësinë. Që nga viti 1512 derisa vdiq, më 1543, jetoi në Frauenburg, një qytet i vogëlth në Prusinë Lindore, ku u emërua kanonik në katedrale. Koperniku në fakt është specialist i së drejtës kanunore, disiplinë në të cilën arriti gradën doktor. Puna si kanonik në katedrale i plotësonte nevojat ekonomike, kështu që mund t’u kushtohej hulumtimeve shkencore të trupave qiellorë. Astronomia ishte disiplina e preferuar e tij. Pozicioni gjeografik i Frauenburgut, që ndodhej në bregdet, e favorizonte punën ajgëtuese të tij. Kopereniku e vendosi observatorin dhe vendbanimin në një nga kullat mbrojtëse të bregut. Instrumentat e tij ishin shumë të thjeshtë, por më i madhi i vazhduesve të veprës së tij, Tiho Brahe, ishte më i lumturi i njerëzve kur i ofruan një të tillë.

Koperniku ishte më shumë teoricien se vrojtues. Ndihmesa e tij në astronomi, që është një ndihmesë mjaft e madhe, qëndron në një teori:në kundërshtim me idetë e pranuara deri atëherë, nuk është kupa qiellore që bën një rrotullim të përditshëm përreth tokës, por është toka që rrotullohet rreth boshtit të saj imagjinar, dhe përshkon në të njëjtën kohë një rrotullim rreth diellit. Koperniku arriti në këtë përfundim pasi studioi astronomët grekë e arabë, por edhe nga vrojtimet vetjake. Toka nuk është qendra e universit, por një nga planetet që rrotullohen rreth diellit. Kjo frazë e thjeshtë e thjeshtë është parimi themelor i “pikëpamjes kopernikiane për një nga miliona trupat e tjerë qiellorë. Koperniku në përfundimet e tij arriti pas shumë fakteve shkencore, por do të duhej të vinte gjysma e shekullit XIX për ta provuar atë përfundimisht.

Sot ende, anipse Koperniku vërtetoi që kjo nuk ishte e vërtetë, ne themi “ngritja”, apo “ulja” e diellit në fillim dhe në fund të ditës.

Zigmund Frojd, në një nga veprat e tij, thotë se gjatë rrjedhës së kohëve, shkenca i ka dhënë dy goditje krusmuese mendimit naiv që njeriu kishte për vlerat e tij: herën e parë, kur Koperniku nuk e pranoi tokën si qendrën e universit dhe e dyta kur Darvini provoi t’i heqë njeriut pozicionin e privilegjuar që besonte se zinte përballë botës së kafshëve. Përpara Kopernikut mendohej se dielli dhe yjet iahin krijuar në funksion të tokës dhe toka në funksion të njeriut. Kur ai shpalli se universi nuk rrotullohej rreth planetit tonë, vetëdija njerëzore pësoi një trandje shungulluese. Koperniku pati një ndikim aq revolucionar në botëkuptimin që njerëzit kishin për botën, sa vetëm bashkëkohësi i tij, Kristofor Kolombi, mund të mendohej se kishte arritur një lavdi të atillë.

Filmohen stuhitë gjigande në planetet Neptun dhe Uran

Teleskopi hapësinor Hubble ka filmuar stuhitë gjigande në planetet Neptun dhe Uran.

Agjencia Hapësinore Amerikane NASA njoftoi se në xhirimet e fundit të teleskopit Hubble, është zbuluar një stuhi gjigande në planetin Neptun. Theksohet se madhësia e stuhisë në Neptun është dy herë sa sipërfaqja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA).

Ndërsa në polin verior të planetit Uran, janë zbuluar “retë gjigande të stuhisë”.

Teleskopi Hapësinor Hubble që nga viti 1990 është duke bërë vëzhgime në hapësirë. aa

Mbi 40 për qind e specieve të insekteve mund të zhduken së shpejti

Më shumë se 40 për qind e specieve të insekteve mund të zhduken në dekadat e ardhshme, ka paralajmëruar një studim i ri.

“Rënia mbarëbotërore e entomofaunës: Përmbledhje e shtytësve të saj”, shkruar nga Francisco Sanchez-Bayo në Universitetin e Sidneit dhe Kris Wyckhuys në Akademinë e Shkencave Bujqësore të Kinës, zbuloi se një e treta e llojeve të insekteve janë nën kërcënim dhe rënia në numrin e tyre mund të ketë efekt “katastrofik” në Tokë.

Studimi, i botuar në revistën Biological Conservation, tha se shkalla e zhdukjes së insekteve është 2,5 përqind në vit, duke sugjeruar se ato mund të zhduken brenda një shekulli.

Shkencëtarët paralajmëruan se humbja e habitateve natyrore, përdorimi i pesticideve dhe plehrave në ferma dhe emetimet nga fabrikat dhe qytetet janë “shtytësit kryesorë” të rënies së numrit, ndërsa speciet pushtuese dhe ndryshimet klimatike janë shkaqe shtesë.

Hulumtimi theksoi se shkalla e zhdukjes së insekteve është tetë herë më e shpejtë se ajo e zogjve, gjitarëve dhe zvarranikëve, duke shtuar se Lepidoptera, një rend i insekteve që përfshin flutura dhe molat, Hymenoptera, që përfshin grenzat, bletat dhe milingonat, dhe Coleoptera, që përfshin brumbullin e plehrave, janë llojet më të prekura.

Insektet, burim ushqimi për shumë lloje të tjera, si zogjtë dhe gjitarët, janë me rëndësi të veçantë për ekosistemet e tokës dhe kafshët e egra.

Shkencëtarët kanë kërkuan veprim të shpejtë për të parandaluar zhdukjen në masë.

Teoria e çuditshme: Alienët nuk fluturojnë dot!

Sa herë që përmendet fjala “Alienë” në mendjet tona riprodhohen imazhet hollivudiane të një disku fluturues dhe një teknologjie të prodhuar nga qenie shumë herë me superiore nga njerëzimi.


Por a është vërtet kështu? Nga Gjermania mbërrin një teori e çuditshme. Michael Hippke i Observatorit të Sonnenbergut thotë se me gjasa alienët nuk janë në gjendje që të fluturojnë përtej planeteve të tyre.
Hippke e mbron teorinë e tij me faktin që shumica e planeteve të zbuluara në atë që njihet si “Zona e jetës” janë dy herë më të mëdhenj se Toka, pra janë super-Toka. Kjo do të thotë më shumë burime për rritjen e një forme inteligjence atje, por që vjen me një kosto.

“Super-Tokat e zbuluara deri më tani janë përgjithësisht me diametër dy herë më të madh se planeti ynë. Kjo do të thotë se edhe graviteti në këta planetë është dyfish më i lartë se graviteti në Tokë”, thotë Hippke.

Çfarë do të thotë kjo për të?

“Kjo do të thotë se nëse një qënie inteligjente në një planet të tillë do t’i shkojë ndonjëherë ndërmend që të fluturojë jashtë planetit të vet, do t’i duhen 10 herë më shumë sforco sesa i duhet njerëzimit për të mposhtur gravitetin”, thotë Hippke.

Për të ilustruar ndryshimin që sjell graviteti, Hippke sjell si shembull raketën e SpaceX “Falcon Heavy”. Në tokë ajo peshon 1500 tonë.

“Nëse kjo raketë do të zhvendosej në një planet me diametër dy herë më të madh se Toka, do të nevojitej një anije kozmike 15 mijë tonëshe për të kryer të njëjtin funksion që kryen “Falcon Heavy” në Tokë”, deklaron ai.

Studiuesi gjerman thotë se kjo mund të ketë “demoralizuar” alienët nga aventurat në hapësirë dhe thjesht qëndrojnë në planetin e tyre.

Megjithatë, teoria e Hippkes është sfiduar nga një grup tjetër kolegësh. Ata thonë se një gravitet më i lartë do të shoqërohej me një dendësi ajri më të madhe, e për pasojë do të reduktohej energjia që kërkojnë mjetet fluturuese. Po ashtu, një planet dy herë më i madh se Toka, detyrimisht thonë kundërshtarët, do të kishte forma jete më të larmishme dhe evolucioni atje do të ndodhte me një shpejtësi më të madhe sesa në Tokë.

Më 8 janar 1642 u nda nga jeta Galileo Galilei, babai i fizikës moderne

Galileo Galilei (lindi më 15 shkurt 1564 në Piza; vdiq më 8 janar 1642 në Arcetri të Firences), ishte një matematikan, fizikan, astronom dhe filozof italian. Renditet si një nga shkencëtarët më të mëdhenj të kohës moderne. Galileo njihet si “babai i fizikës moderne”.

Emri i tij është i lidhur me kontribute të rëndësishme në dinamikë, (Parimi i plogështisë, ligji i rënies së sendeve të rënda) dhe në astronomi (me zbulimin e rrotullimit të tokës, të njollave diellore, Hënore, të sateliteve të Jupiterit, fazave të Afërditës, yjet që përbëjnë Rrugën e Qumështit dhe përmirësimin e teleskopit) dhe me futjen e mënyrës shkencore (përmendur shpesh si mënyra galileane). U padit se donte të përmbyste filozofinë natyrore aristoteliane dhe Shkrimet e Shenjta, prandaj u dënua nga kisha katolike si heretik dhe u detyrua të japë dorëheqjen mbi bindjet e tij astronomike, më 22 qershor 1633.

Më 3 korrik 1633 ai u akuzua rëndë nga kisha të cilët mendonin se po thoshte gjëra kundër kishës. Ai u akuzua për shkak se thoshte se toka sillej rreth diellit dhe në fund të kësaj akuze ai u përgjigj “Megjithatë rotullohet”

Ekuilibri dinamik

Ekuilibri dinamik u përshkrua për herë të parë nga Galileo Galilei i cili vuri re se disa supozime te fizikës aristoteliane binin në kundërshtim me vërejtjet eksperimentale dhe logjike. Galileo e kuptoi se mbledhja e thjeshtë e shpejtësive kërkon që koncepti i një “këndi reference në prehje absolute” të mos ekzistojë. Galileo arriti në përfundimin se një lëvizje me shpejtësi të vazhdueshme ishte plotësisht e barabartë me prehjen. Kjo bie në kundërshtim me nocionin e Aristotelit të një gjëndjeje “natyrore” të prehjes drejt së cilës objektet me masë afrohen natyrshëm. Eksperimente të thjeshta treguan se të kuptuarit e Galileos i ekuivalencës së shpejtësisë konstante me prehjen ishte i saktë. Për shembull, nëse një marinar lëshon një gjyle topi nga kreu i një anije që lëviz me një shpejtësi konstante, fizika e Aristotelit do të parashikojë që gjylja e topit bie poshtë në mënyrë të drejtë, ndërsa anija vazhdon të lëvizë. Kështu, në një univers Aristotelian, gjylja e topi bie prapa në lidhje me një anije në lëvizje. Megjithatë, kur ky eksperiment kryhet në realitet, gjylja e topit bie gjithmonë para këmbëve të marinarit, sikur gjylja e topit e di se ajo udhëton me anijen pavarësisht se ajo është e ndarë nga anija. Meqënëse nuk ka asnjë forcë horizontale e cila zbatohet mbi gjylen e topit kur ajo bie, konkluzioni i vetëm mbetet të jetë se gjylja e topit vazhdon të lëvizë me shpejtësi të njëjtë si anija, përgjatë rënies. Kështu, asnjë forcë nuk është e nevojshme për të mbajtur gjylen në lëvizje me shpejtësi konstante përpara. [8] Për më tepër, çdo objekt që udhëton në një shpejtesi konstante duhet të ketë një forcë rezultante zero. Ky është përcaktimi i ekuilibrit dinamik: kur të gjitha forcat mni një objekt ekuilibrohen , por ai ende lëviz me një shpejtësi konstante. Një rast i thjeshtë i ekuilibrit dinamik ndodh në lëvizjen me shpejtesi konstante përgjatë një sipërfaqeje me fërkim kinetik. Në një situatë të tillë, një forcë është e aplikuar në drejtimin e lëvizjes, ndërsa forca kinetike e fërkimit i kundërvihet pikërisht forcës së aplikuar. Kjo rezulton në një forcë rezultante zero, por meqënëse objekti filloi me një shpejtësi jo-zero , ai vazhdon të lëvizë me një shpejtësi jo-zero . Aristoteli e keqinterpretoi këtë lëvizje si të shkaktuar nga forca e aplikuar. Megjithatë, kur fërkimi kinetik merret në konsideratë është e qartë se nuk ka forcë rezultante që shkakton lëvizje me shpejtësi të vazhdueshme .

Astronomia

Bertini fresco of Galileo Galilei and Doge of Venice.jpg

Ishte kjo faqe në të cilën Galileo së pari shënoi një vëzhgim të hënave të Jupiterit.

Fazat e Venerës, të vëzhguara nga Galileo në vitin 1610.

Bazuar në përshkrime të pasigurta të teleskopit të parë praktik të cilin Hans Lippershey provoi ta shpikë në Holandë në vitin 1608,[1] Galilio, në vitin pasues, bëri një teleskopë tri herë më zmadhim tri herë më të madh. Ai më pasi bëri verizionet të përmirësuara me deri 30 herë zmadhim.[2] Me teleskopin galileian, vëzhguesi mund të shoh imazhe të zmadhuara të tokës – ishte si ajo që njihet si teleskop tokësor ose dylbi e fuqishme. Ai po ashtu mund të përdoret për ta vëzhguar qiellin; për kohën ai ishte nga ata që mund ta konstruktonte teleskopin mjaftueshëm të mirë për atë qëllim. Më 25 gusht 1609, ai demonstroi një nga teleskopët e parë të tij. Publikimet e para të vëzhgimeve astronomike teleskopike i bëri në mars të vitit 1610 në një traktat të shkurtër të quajtur Sidereus Nuncius. [3]

Supernova e Keplerit

Tycho dhe të tjerët e vëzhguan supernovën në vitin 1572. Letra e Ottavio Brenzonit e datës 15 janar 1605 drejtuar Galileit e njoftoi këtë të fundit supernovën e vitit 1572 dhe me novën më pak të ndritshme të vitit 1601. Galileo e vëzhgoi dhe e diskutoi supernovën e Keplerit në vitin 1604. Pasi këto yje të reja shfaqeshin pa paralaks të detektueshëm ditor, Galileo konkludio se ata ishin yje të largët, dhe kështu e disaprovoi besimin e Aristotelit në pandryshueshmërinë e qiejve.[4]

Jupiteri

Më 7 janar 1610, Galileo vëzhgoi me teleskopin e tij atë që e përshkroi si “tre yje të fiksuar, total të padukshëm nga vogëlsia e tyre”,[5] shumë afër Jupiterit, dhe që janë shumë afër tij.[6] Vëzhgimet në netët pasuese treguan se pozicioni i këtyre tre “yjeve” relative në Jupitar ndryshon në mënyrë që do të ishte e pashpjegueshme nëse do të ishin yje të fiksuar. Më 10 janar, Galileo vërejti se njëri nga ata u zhduk , një vëzhgim që atribuoi në fshehjen e tij pas Jupitarit. Brenda disa ditëve, ai konkludoi se ata po kryenin një orbitë ndaj Jupiterit: ai zbuloi tri nga katër satelitët (hënat) më të largët të Jupiterit. Ai e zbuloi të katërtin më 13 janar. Këtë grup prej katër satelitësh Medicean stars, për nderë të shefit të tij të ardhshëm, Cosimo II de’ Medici, Duka i Madh i Tuskanës, dhe tre vëllezërit Cosimo.[7] Astronomët e mëpastajmë, megjithatë, i riemëruar satelitët galileian për nderë të zbuluesit të tyre. Këto sateliet tani quhen Io, Europa, Ganymede dhe Callisto.

Venera, Saturni, dhe Neptuni

Nga shtatori i vitit 1610, Galileo vëzhgoi shfaqejen e Venerës në një set të plotë fazash të ngjashme me ato të hënës. Modeli heliocentrik i sistemit diellor i zbuluar nga Nikolla Koperniku parashihte se gjitha fazat do të jenë të dukshme pasi orbita e Venerës rreth Diellit do të shkaktojë hemisferën e ndriçuar të saj përballë Tokës kur ajo ishte në anën e kundër të Diellit dhe do ta shfaqte larg nga Toka kur ishte në anën e Tokës nga Dielli. Nga ana tjetër, në modelin gjeocentrik të Ptolemeut ishte e pamundur për ndonjë nga orbitat e planeteve të ndërpresë skeletin sferik duke e mbajtur Diellin. Tradicionalisht, orbita e Venerës ishte vendosur në afërsi të Diellit, ku do të ekspozonte vetëm gungaçet dhe fazat e plota. Por, pas vëzhgimeve të Galileot, modeli i Ptolemeut u bë i pambrojtur.[8]

Galileo e vëzhgoi planetin e Saturnit, dhe fillimisht i ngatërroi unazat e tij për planete, duke menduar se ishte një sistem tre-trupor. Kur e vëzhgoi planetin më pas, unazat e Saturnit ishte të orientuara direkt nga Toka, duke e bërë atë të mendonte se dy trupa ishin zhdukur. Unazat u shfaqën kur ai e vëzhgoi planetin në vitin 1616, duke e konfuzuar atë edhe më shumë. [9]

Galileo e ka vëzhguar edhe planetin e Neptunit në vitin 1612. Në fletorët e tij paraqitet si një nga shumë yjet e padallueshëm. Ai nuk e pa se ai ishte një planet, por e vërejti lëvizjen relative të tij ndaj yjeve para se ta humbte udhën e tij. [10]

Njollat diellore

Galileo ishte i pari europian i cili i vëzhgoi njollat diellore, edhe pse Kepleri padashur e kishte vëzhguar një në vitin 1607, por e ngatërroi atë me një kalim të Mërkurit. Ekzistenca e njollave diellore shfaqi një tjetër vështirësi me përsosmërin e pandryshueshme të qiejve të Aristotelit.

Hëna

Galileo ishte i pari që erdhi në përfundim të çështjes së maleve hënore dhe kratereve. Në studimet e tij paraqiti edhe grafike topografike, duke vlerësuar lartësitë e maleve. Hëna nuk ishte ashtu siç e kishte shpjeguar Aristoteli, sferë e përkryer. [11]

Vdekja

Galileo vazhdoi të pranonte vizitorë deri në vitin 1642, kur, pasi vuajti ethe dhe rrahje të shpejta të zemrës, vdiq më 8 janar 1642, në moshën 77 vjeçare. [12] Duka i madh i Toskanës, Ferdinando II, dëshironte ta varroste atë në trupin kryesor të Bazilikës së Santa Croce, pranë varreve të babait dhe paraardhësve të tjerë, dhe të ndërtonte një mauzoleum prej mermeri në nder të tij.[13]

Këto plane u hoqën, megjithatë, pasi Papa Urban VIII dhe nipi i tij, Kardinali Francesco Barberini, protestuan,[14] sepse Galileo ishte dënuar nga Kisha Katolike për “dyshim të fortë për herezinë”.[15] Ai u varros në një dhomë të vogël pranë kapelës së novices në fund të një korridori nga transepti jugor i bazilikës deri në sakristi. [16]

Ai u rivendos në trupin kryesor të bazilikës në vitin 1737, pasi një monument ishte ngritur atje në nder të tij;[17] gjatë kësaj lëvizjeje, tre gishta dhe një dhëmb u hoqën nga eshtrat e tij.[18] Një nga këto gishta, gishti i mesëm nga dora e djathtë e Galileos, është aktualisht në ekspozitë në Museo Galileo në Firencë, Itali.[19]

Referencat

  1. ^ King (2003, pp.30–32). The Netherlands States-General would not grant Lippershey his requested patent (King, 2003, p.32).
  2. ^ Drake (1990, pp. 133–34).
  3. ^ Sharratt (1994, pp. 1–2)
  4. ^ See Nicholas Kollerstrom, http://www.dioi.org/kn/NewStar.pdf
  5. ^ i.e., invisible to the naked eye.
  6. ^ Drake (1978, p. 146).
  7. ^ Sharratt (1994, p. 17).
  8. ^Thoren (1989), p. 8; Hoskin (1999) p. 117.
  9. ^ Baalke, Ron. Historical Background of Saturn’s Rings. Jet Propulsion Laboratory, California Institute of Technology, NASA. Retrieved on 2007-03-11
  10. ^Drake & Kowal (1980)
  11. ^ Panofsky, Erwin (1956). “Galileo as a Critic of the Arts: Aesthetic Attitude and Scientific Thought”. Isis. 47 (1): 3–15. :10.1086/348450.  227542.
  12. ^ Stampa:Catholic Encyclopedia
  13. ^ Shea & Artigas (2003, p. 199); Sobel (2000, p. 378).
  14. ^ Shea & Artigas (2003, p. 199); Sobel (2000, p. 378); Sharratt (1994, p. 207); Favaro(1906,18:378–80) Archived 3 January 2008 at the Wayback Machine. Stampa:It icon.
  15. ^ Monumental tomb of Galileo. Institute and Museum of the History of Science, Florence, Italy. Retrieved 2010-02-15.
  16. ^ Shea & Artigas (2003, p. 199); Sobel (2000, p. 380).
  17. ^ Shea & Artigas (2003, p. 200); Sobel (2000, pp. 380–384).
  18. ^ Section of Room VII Galilean iconography and relics, Museo Galileo. Accessed on line 27 May 2011.
  19. ^ Middle finger of Galileo’s right hand, Museo Galileo. Accessed on line 27 May 2011.

Anders: “Dërgimi i njeriut në Mars nuk është ide e mençur”

LONDËR – Njëri nga njerëzit e parë që ka orbituar hënën thotë se plani për misione në Mars me ekuipazh njerëzor nuk është “një ide e mençur”.

Astronauti Bill Anders, pilot në modulin lunar të Apollo 8, fluturakes së parë me njerëz që ka dalur jashtë nga orbita e tokës, tha se dërgimi i njeriut në Mars është ide “pothuajse qesharake”.

Komentet e tij kanë të bëjnë me paralajmërimet e NASA-s se është duke planifikuar mision me njerëz në Mars.

Në një intervistë me Radio 5 të BBC, 85 vjeçari Anders tha se është një përkrahës i madh i programeve pa njerëz, sepse kanë një kosto shumë më të vogël, për të shtuar se përkrahja e publikut nuk do të thotë se NASA do të duhet të finansojë misione me njerëz që kanë një kosto të lartë.

“Cili është imperativi? Çfarë është ajo që na shtyen të shkojmë në Mars? Nuk mendoj se publiku është i interesuar për këtë”, tha Anders i cili akuzoi NASA-n se është e ngurtë.

“NASA është shndërruar në një program punësimi, shumë nga qendrat janë kryesisht të interesuara për të qenë të zënë me punë, për çka mungon mbështetja e publikut, punëtorët marrin pagën e tyre dhe bëhet rizgjedhja e kongresistit të tyre”, tha ai.

Në dhjetor të vitit 1968, Anders bashkë me anëtarët e ekuipazhit Frank Borman dhe Jim Lovell, kompletuan 10 orbita rreth Hënës.

Ekuipazhi i Apollo 8 kaloi 20 orë në orbitë, para se të kthehej në Tokë.

Ishte distanca më e largët në të cilën kishte shkuar njeriu ndonjëherë jashtë nga planeti i tyre, që vendosi bazën drejt aterimit historik në Hënë nga Apollo 11 shtatë muaj më vonë.

NASA filmon asteroidin që do të kalojë sot pranë Tokës

Agjencia Amerikane e Aeronautikës dhe Administrimit Hapësinor (NASA) nëpërmjet radarëve të saj ka filmuar asteroidin Holiday, i cili sot pritet të kalojë pranë Tokës.

NASA në faqen e saj të internetit ka publikuar sot fotografitë që ka regjistruar nga asteroidi nëpërmjet radarëve të sistemit diellor Goldstone në California, teleskopit Green Bank në Virxhinian Perëndimore dhe observatorit Arecibo në Porto Rico. Në këto fotografi që u përkasin datave 15-19 dhjetor mund të shihen në mënyrë të qartë linjat e jashtme të asteroidit i cili ka pamjen e një patateje me diametër 1.6 kilometra.

Asteroidi Holiday i emëruar “2003 SD220” sot do të kalojë pranë Tokës me një largësi prej 2,9 milionë kilometra. Ky do të jetë kalimi më i afërt që asteroidi ka kryer në 400 vitet e fundit. Pritet që në vitin 2070 asteroidi të kryejë një kalim më të afërt se ky.

Virgin Galactic arrin kufirin e hapësirës

Një anije kozmike turistike mbërriti në buzë të hapësirës së enjten, fluturimi i parë komercial amerikan drejt suksesit, që nga koha e përfundimit të programit hapësinor amerikan në vitin 2011.

Anija “Virgin Galactic”, e prodhuar nga miliarderi britanik Richard Branson, u ngjit më shumë se 80 kilometra mbi Tokë, lartësi që kompania e konsideron si kufirin e hapësirës.

Fluturimi provë njofton nisjen e një epokë të re të udhëtimit hapësinor civil, me “Virgin Galactic” që konkuron me sipërmarrje të tjera si ajo e themeluesit të kompanisë Amazon Jeff Bezos “Blue Origin” dhe SpaceX e Elon Musk-ut.

Fluturimi ndodh katër vjet pas rrëzimit të anijes hapësinore komerciale origjinale “Virgin Galactic” aksident që shkaktoi vdekjen e bashkëpilotit dhe plagosjen rëndë të pilotit të anijes.

“Kemi patur sfidat tona dhe më në fund kemi arritur në pikën ku jemi të paktën brenda lartësisë hapësinore. Kjo është një gjë e madhe për ekipin tonë”, tha drejtori Ekzekutiv i “Virgin Galactic” George Whiteside.

“Virgin Galactic” është një kompani hapësinorë e grupit “Virgin”, me qendër në Londër.

Poli i Veriut, në 5 vitet e fundit periudha më e ngrohtë në histori

NEW YORK – Në Polin e Veriut, në pesë vitet e fundit është regjistruar periudha më e ngrohtë në histori ndërsa ky rajon është ngrohur dy herë më shumë se pjesa tjetër e botës.

Programi për studime të Polit të Veriut pranë Agjencisë Kombëtare të SHBA-së për Oqeane dhe Atmosferë (NOAA) publikoi raportin për Polin e Veriut, ku kanë punuar 81 shkencëtare nga 12 vende.

Në raport thuhet se në periudhën nga viti 2014 deri në vitin 2018, në rajonin e Polit të Veriut, që nga viti 1900, kur filloi regjistrimi i temperaturës, është regjistruar periudha më e nxehtë deri tani. Po ashtu thuhet se ky rajon është ngrohur dy herë më shumë nga pjesa tjetër e botës.

Raporti potencon se ndryshimi i temperaturës u ndje në rajonet e largëta nga Poli i Veriut, duke shkaktuar ndryshime të rëndësishme në trendet e temperaturës në mbarë botën.

Më tej shtohet se akullnaja më e vjetër në Polin e Veriut është shkrirë për 95 për qind në 33 vitet e fundit dhe se popullata e irvasëve (drerit verior) në rajon është reduktuar me 56 për qind në dy dekadat e fundit, nga 4.7 milionë në 2.1 milionë.

Susan M. Natali, nga Qendra Woods Hole në Massachusetts, e cila merret me studimet e Polit të Veriut, për “New York Times” deklaroi se raporti paraqet një lloj paralajmërimi.

“Çdo herë kur shohim një raport, na bëhet e qartë se gjërat shkojnë në drejtimin e gabuar, dhe nuk ndërmarrim asgjë. Raporti në fjalë mbështet qëndrimin se ndryshimet klimatike janë të dukshme”, tha Natali. aa

NASA regjistron tingujt e parë të erës në Mars

Sonda InSight ulet në sipërfaqen e Marsit.

Sonda InSight e NASA-s ka regjistruar tingujt e parë të erërave në Mars, gjatë javës së parë të operacioneve në këtë planet.

Laboratori Jet Propulsion ka publikuar më 7 dhjetor audio-incizimin e erës, që vlerësohet se frynë në shpejtësi prej 16-24 kilometrash në orë.

Hulumtuesit thonë se tingujt e parë të Marsit mund të dëgjohen edhe nga veshët e njeriut.

“Më kujton kohën kur ulem jashtë gjatë verës dhe ka erë.. Në një kuptim, kështu do të ndjeheshit nëse do të uleshit në sondën InSight në Mars”, u tha gazetarëve Don Banfield nga Universiteti Cornell.

Sonda InSight arriti në planetin Mars më 26 nëntor.

Studim: Shkrirja e akujve mund të rrisë nivelin e detit për 7 metra

Niveli i ujit të detit mund të rritet deri në shtatë metra për shkak të shkrirjes së vazhdueshme të shtresave të mëdha të akullit në Groenlandë, ka treguar një studim.

Hulumtuesit nga Instituti Oqeanografik “Woods Hole” zbuluan se akullnajat në Groenlandë shkrihen 33 për qind më shumë sesa mesatarja e shekullit të 20-të.

Hulumtuesja Sarah Das tha se shtresat e akullit në Groenlandë vazhdojnë të shkrihen në një mënyrë “të paprecedentë”.

Sipas studimit, nëse shtresat e mëdha të akullit në këtë vend vazhdojnë të shkrihen me intensitet të tillë, niveli i ujit të detit mund të rritet deri në shtatë metra.

Tetë nga dhjetë qytete të mëdha në botë që gjenden pranë brigjeve detare mund të preken nga niveli në rritje i detit, thuhet më tej.

Rezultatet e studimit u botuan në revistën “Nature”. aa