Në fjalimin e tij të lamtumirës në Kongresin Amerikan, më 18 dhjetor 2020, në Dhomën e Përfaqësuesve, Eliot Engel u ndal pak edhe te një nga historitë e tij të preferuara, vizitën që Harry Bajraktari i bëri kongresistit të ri në Zyrën e tij në Bronx.
Ishte një vit i rëndë për shqiptarët e Kosovës. Slobodan Millosheviqi ishte në kulm të popullaritetit të tij dhe kishte nisur përpjekjen për ta kthyer Jugosllavinë në Serbosllavi. Hapi i parë për këtë ishte eliminimi i Autonomisë së Kosovës dhe zbatimi i një sistemi segregacioni për shqiptarët që do të prekte shkollat, spitalet dhe çdo institucion të domosdoshëm të jetës së përditshme. Një ditë vjeshte, në Bronx, një biznesmen i ri, Harry Bajraktari, që kishte ardhur me prindërit nga Kosova, në moshën 13-vjeçare, i përfshirë nga emocionet rreth asaj që po ndodhte në Kosovë trokiti në derën e kongresistit të lagjes, në Bronx. Nju Jork. Harry ishte vetëm 32 vjeç dhe pas një suksesi të madh në biznesin e pronave të patundshme me partnerin dhe dajën e tij Rrustem Gecaj, po përpiqej si shumë shqiptarë të tjerë të bëhej avokat i Kosovës në politikën amerikane. Ndonëse nuk kishte takim, kongresisti e priti. Engel ishte lindur dhe rritur në lagjet e varfra në Bronx dhe i njihte shqiptarët por për Kosovën nuk dinte shumë. Por e dëgjoi me vëmendje vizitorin dhe premtoi se do të mësonte më shumë. Harry premtoi se do t’i dërgonte informacione vazhdimisht. Ashtu si Harry, edhe Eliot Engel ishte relativisht i ri. 42-vjeçar, i sapozgjedhur në Kongresin Amerikan; ai ishte ende duke mësuar rrugët në Uashington dhe influence e tij politike ishte minimale.
Në shumë kuptime, ai takim mund të ngjante si humbje kohe, nëse keni parasysh se shqiptarët kishin miq të fuqishëm në kryeqytet si kryetari i shumicës në Senatin Amerikan, Bob Dole, senatorët Al D’Amato dhe Larry Pressler apo kongresistë të famshëm si Tom Lantos e me përvojë të madhe si William S. Broomfield. Por nga ai takim nisi një miqësi e re që vetëm u rrit dha fryte për dekada me radhë. Engel do të bëhej shumë shpejt një nga kongresistët më të informuar e më me fantazi në Kongresin Amerikan. Jo vetëm që pati vizionin të themelojë Kaukusin e Çështjeve Shqiptare në Kongres, por mësoi si të kalonte kufirin më të vështirë në botë atë mes legjislativit amerikan dhe ekzekutivit, duke u hapur dyer shqiptarëve në shumë institucione e agjenci federale qeveritare amerikane. Lidhjet e tij personale me presidentit Bill Clinton dhe George W Bush patën një rëndësi të madhe historike për Kosovën, Shqipërinë dhe shqiptarët në Ballkan. Asnjë ambasador apo kompani lobimi në Uashington nuk do të bënte dot çfarë ka bërë ai në këto vite. Çdo delegacion shtetëror shqiptar nga trojet shqiptare në Uashington, është pritur, orientuar, këshilluar, ndihmuar e promovuar nga Zyra e Engelit në kryeqytetin amerikan, pa asnjë interes apo shpërblim. Në vitin 1991, Harry themeloi gazetën “Illyria”, e cila bombardoi për vite me radhë rrethet politike dhe diplomatike në Uashington me fushatë informuese për Kosovën dhe shqiptarët. Në vitin 1996 u themelua Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan.
Së bashku me zyrën e kongresistit Engel të tria këto institucione koordinon veprimet e tyre në shërbim të kauzës shqiptare në Uashington. Historinë e tij të gjatë të bashkëpunimit me shqiptarët e kam përshkruar në një libër kushtuar jetës së tij. Ai bëri shumë miq personalë në këtë komunitet nga vëllezërit Bitici te Vehbi Bajrami (botuesi gazetës “Illyria” (që nga 2006), e shumë të tjerë me lidhje që kalonin politikën dhe ishin familjare e shoqërore. Engel ishte një mik që kishte humor, humanizëm dhe mirëkuptim. Kur u bë kryetar i Komitetit të Punëve të Jashtme në Dhomën e Përfaqësuesve, Engel u bë një nga figurat më të fuqishme të politikës së jashtme amerikane në një kohë të rëndësishme kur interesi dhe vëmendja amerikane po largoheshin nga Ballkani dhe pozitat tradicionale me të cilat ishin mësuar shqiptarët. Edhe njëherë u gjend për ne në kohën e duhur, në vendin e duhur. Një mësim i madh i kësaj historie është vlera e fillimeve modeste të avokatisë në shërbim të një çështjeje. Të përpiqesh të lidhesh me figurat dominuese të politikës është e arsyeshme.
Janë ata që mund të bëjnë kthesat e mëdha. Por nuk duhen harruar ata që sapo kanë nisur rrugën e tyre: udhëheqësit e ardhshëm të brezave që po vijnë. Gati 37 vjet më parë, Harry Bajraktari nuk u nis duke bërë kalkulime strategjike, kur trokiti në derën e kongresistit të sapozgjedhur. Por ai akt i sinqertë pa paragjykime për moshën dhe emrin e kongresistit të ri hodhi themelet e një bashkëpunimi nga më të frytshëm në historinë e komunitetit shqiptar në Amerikë. Njihuni me njerëzit që ju përfaqësojnë në nivelet më të ulëta, njihni politikanët e rinj, ata që ende duken si të parëndësishëm e të panjohur. Shpesh ndikimet dhe përvojat e hershme në jetë, mbeten të pashlyeshme. Aq më mirë nëse u përkisni brezave të afërt. Është një mundësi për të dy palët për të mësuar e edukuar njëra-tjetrën. Sidomos kur e di që po punon për një kauzë të drejtë e me zemër të pastër, avokatia nuk është punë, por një mënyrë për të mbushur jetën dhe shpirtin.
Nuk mund ta imagjinoni sa keq shihet Kosova nga jashtë me këtë bllokadë të tejzgjatur. U bë kohë që miqtë tanë në Washington, në çdo bisedë që kemi, na qortojnë duke na thënë se, nëse Kosova, një vend i vogël, nuk po arrin të gjejë marrëveshje brenda vetes, çfarë prisni nga ne?
Komentet