VOAL

VOAL

FESTA E KARNEVALEVE – Studim nga Prof. Dr. Lutfi ALIA

February 3, 2016

Komentet

Babai im, Kapiten Akil Sakiqi – 7 PRILL 1939 – 7 PRILL 2024. 85 VJETORI I PUSHTIMIT FASHIST Nga Orhan Sakiqi

Sipas librit te Ilir Ikonomit: -Pushtimi f84 .

Italianet u zbrapsen te pakten dy here dhe arriten te zbarkonin vetem pasi destrojeret e flotes kishi qelluar me predha….

Shqiptaret qe thuhej se ishin rreth 1500 vazhduan qendresen me luftime ne rruge dhe shtepi duke u terhequr ne drejtim te kodrave te qytetit.

Te vrare me shume se 200 italiane. 35-40 shqiptare.

Luftimet e Durresit nga ora 5,15 deri 9,30.

Keto sa me siper shkruan z. Ikonomi.

Nen komanden e major Abaz Kupit luftuan dhe mjaft oficere shqiptare gje qe eshte mohuar nga historografia komuniste ne vite duke permendur vetem kapter Mujo Ulqinakun qe ra ne krye te detyres.

Nje nga keta ka qene dhe babai im kapiten Akil Sakiqi me detyre zv/ komandant batalioni.

Ai i ka derguar tre telegrame komandes te R. M. K .ne Tirane me datat 1, 4 dhe 6 prill 1939. Ai i 6 prillit: U dhane urdhnat STOP.

Kolonel Ali Rizaj e Major Sabri Xhelijani. Kur te vine kemi me ju lajmerue STOP.

Zv/Komandant i Batalionit R. M. K.
Kapiten(Akil Sakiqi).

Po e ri shkruaj mbasi nuk duket mire telegrami.

Kjo dhe mjaft te tjera nuk e shpetuan ate nga zhdukja nga komunistet me 28 tetor 1944 ne masakren e Tiranes.

Lavdi ushtareve nen/oficerve dhe oficereve qe e priten me arme pushtimin fashist.

Historia duhet t’ju jape vendin e duhur te gjitheve.

SHKODRA  ASHT  DJEPI I  KULTURES DHE ARTIT- Nga Fritz RADOVANI

 

PJETRO MARUBI

(1834 – 1903)

Qyteti i Shkodres asht djepi i kulturës dhe i artit Atdhetar Shqiptar.

Krahas hapjes së shkollave fillestare private Shqipe dhe atyne të mesme të Jezuitëve dhe Françeskanëve në shek. XIX, në Shkoder, në djepin e artit të Saj u perkund edhe fotografia e parë e ardhun me Studio Marubi, në Trojet tona që në vitin 1850 – 1858.

Pjeter Marubi u le në Piacenza më 14 gusht 1832, asokohe pjesë e Dukatit të Parmës, me emnin e lindjes Benedetto Pietro Lorenzo Marobbi, i biri i Antonio Marobbi-t dhe Maria Çervinit (Cervini); i ati ishte sharrëxhi (ma vonë punoi në një farmaci). Pietro ndoqi shkollën e arteve të institutit Gazzola të vendlindjes. Më 1858 mori një anije drejt Zarës ku ishte prezentue si piktor dhe litograf, shkoi në Budva dhe prej aty u vendos në qytetin Shkodër, në tetorin e 1858 ku u prezantua si piktor.

Fillimisht u vendos në ndertesen e familjes Rronkali dhe ma vonë në konsullatën ruse. Punoi si mësues vizatimi në seminarin e Etënve Jezuit, konsullatën franceze dhe ate ruse të Shkodres.

Marubi kontribuoi për ndërtimin e Kishës ortodokse “Aleksandër Nevski” të qytetit (për të cilën u dekorue nga autoritetet ruse me medaljen e urdhnit të Shën Stanislavit), të konsullatës së re franceze, të selisë Arqipeshkvnore të Katedrales katolike e konsullatën e re italiane aty, ku ishte shtëpia e Filip Parrucës (ish Shtëpia e Kulturës) në Shkoder.

Dihet që më 1865 çili studion e tij, tue e përdorë së pari fotografinë në dobi të pikturës siç mund të kuptohet nga portretet e Nikoll Çobës dhe Ismail Pashës. Fotot ma të hershme të koleksionit të tij zanë fillë më 1860.  Me çeljen e Kolegjit Saverian, u pajtue që të jepte edhe aty lëndën e vizatimit. Studioja e tij u specializue jo vetëm në shërbime fotografike private (portrete të personave e familjeve), por në vitet 1870 Pietro bani një shërbim si reporter për revistën italiane “Illustrazione Italiana” në vilajetin e Shkodrës. Organet e ndryshme botnore, revistat dhe gazetat lidhin kontrata. Ndërkohë, mjeshtri Pjetro fillon të dalë nga atelieja e të fotografoi në natyrë subjekte shoqnore, por edhe historike.

Kësaj periudhe i përkasin foto të tilla si shumë e njohuna “Lypës në rrethinat e Shkodrës” (1875) me forcë të madhe shprehëse, si dhe “Portrete grueje” (1878) e “Cigania e vogël”. Me vlera të mëdha asht dhe fotoja e Marubit që paraqet delegatët e njohun të Vilajetit e Lidhjes së Shkodrës (1878), si dhe ajo që pasqyron Kryengritjen e Mirditës (1876-1877). Me këto foto ai nis bashkëpunimin e gjatë me revista të njohuna europiane si “L’Illustration”, “La Guerra d’Oriente” dhe “The Illustrated London News”, tue u ba Fotoreporteri i Parë në histori të fotografisë Shqiptare. Fotot e Marubit mbi lëvizjet luftarake të shqiptarëve të Veriut për liri, janë pothuaj vërsnike me ato që mbahen ma të parat fotografi botnore të luftës si të anglezit Fenton dhe amerikanit Brady. Përmendim gjithashtu se ai ka realizue fotografitë e para në Mal t’Zi  (1865). Kështu nuk asht e rastit që fotografitë e kohës së Marubit, gjinden në shumë gazeta italiane dhe franceze të kohës.

Aparatet e tij në fillim të veprimtarisë ishin prodhime franceze dhe gjermane me përmasa 30 cm me 40 cm. Shumë foto të tij janë shtypë edhe si kartolina postare që kërkoheshin nga të huejt për bukurinë dhe ekzotiken e tyre të panjoftun.

Për veprimtarinë e tij u nderue me medalje ari nga Shoqata e Meritorëve në Palermo më 1890 dhe kalorës nderi i Areopagut të Dekoruemve të të gjitha Kombeve me 1895.

Gjatë një smundjes më 1893, me dy dëshmitarë dhe me përkthyesin e konsullatës italiane Pjeter Gurakuqin, nënshkruen një testament ku përcakton vullnetin e tij për t’i lanë trashigim ateljen dhe pajisjet e saj Kel Kodhelit: “Si shpërblim i të gjithë shërbimeve miqësore të bame nga ai në situata të ndryshme të jetës së Pjetrit”.

Pietro Marubi iku nga Italia dhe i mbështetun tek Kleri Katolik Shqiptar e Ai Jezuit në Shkoder, mujti me u vendosë dhe me punue si fotograf në këte qytet, që ishte “syni i principatës”. Asnjë nga “meritat’ e Klerit Katolik kjoftë Shqiptar apo i “huej” i vendosun që në She. XII në pjesen e Veriut, tue fillue nga shkollat Amtare, Alfabeti dhe Gjuha Shqipe e deri tek, muzika, fotografia, muzeumet, sporti, stacioni meteorologjik, kinema, teatri, letersia ynë kombtare e Atdhetare, shtypshkronjat dhe librat apo të përditshmet që lulzuen në Shkoder, endè vazhdojnë mos me u zanë me gojë nga ”Akademia e Tiranës”, bashkë me gjenialitetet tona të papersëritëshem, që, çdo veper të vet ia dedikuen Shkodres dhe Atdheut.

Lidhja miqsore me familjen Shqiptare Kodheli, krijon mundsinë e trashigimit të profesionit dhe të gjithë pasunisë së Pjeter Marubit, tek Mati Kodheli dhe trashigimtarët e Tij, të cilët, i trashiguen edhe emnin e Perjetshem të Tij, në “Studjo Marubi” Shkoder, deri tek i fundit Gegë Marubi. Ambjenti dhe jetesa në qytetin e Shkodres per Pjetrin ishin aq të knaqëshme sa Ai e ndiente veten sikur t’ishte në Itali. Po duhet theksue se edhe Shkodra e konsideroi Ate si një Shkodranë të vetin të vjeter.

“Studio Marubi” ishte çerdhe edukimi Atdhetar e Rinisë Shkodrane.

Shtëpia plot dritë e Atelies së Parë të fotografisë, shumë shpejtë kthehet në një nga çerdhet ma të besueshme të Atdhetarëve tanë, tue fillue nga Hamz Kazazi, Mati Logoreci, At Gjergj Fishta, Luigj Gurakuqi, Bajram Curri, Frano Ndoja, At Shtjefen Gjeçovi, Don Ndre Mjedja, At Anton Xaxoni, Kolë Idromeno, Simon Rrota e deri tek “nxanësi” i talentuem Shan (Mark) Pici, mbasardhës i denjë i asaj Studjo, që u edukue me të gjitha tiparet e një artisti dhe mjeshtri të madh të fotografisë së natyrës Shqiptare, kostumeve tona kombtare nder Malet e Bjeshkëve të Nemuna, zakoneve e dokeve të Shqiptarit, e deri tek një nga skutat “antishqiptare” të Malit të Zi, në pallatin e Krajl Nikollës apo të Ahmet Zogollit, e ma vonë të diktatorit Ever Hoxha, SOT janë dokumentët dhe faktet e Pakundershtueshme të Historisë së Vertetë e të Trojeve të Shqipnisë.

Në moshë fare të re, kur ishe 11 vjeç dhe ma vonë në Shkoder, pata fatin me njohë brezin e talentuem të fotografëve të Shkodres s’ artit nga Gegë Marubi, Shan Pici, Dedë Jakova, Prenk Jakova, Pjeter Rraboshta, Angjelin Nenshati, Ndoc Kodheli, Luigjina Perdoda, Augustin Kiçi, etj., ma të rijë, per të cilët ruej kujtime të veçanta e të paharrueshmme.

Me çiljen e Kolegjit Saverian, Marubi u pajtue që të jepte edhe aty landën e vizatimit. Studioja e tij u specializue jo vetëm në shërbime fotografike private (portrete të personave e familjeve), por në vitet 1870 Pjetri bani një shërbim si reporter për revistën italiane “Illustrazione Italiana” në vilajetin e Shkodrës.

Sot në Shkoder flet ”Fototeka MARUBI” !

Aty sot janë të gjitha thesaret e çmueshme të Fotografëve të Shkodres!

Pjeter MARUBI asht le me 14 gusht 1832 – dhe ka vdekë në qytetin  Shkodër, 22 maj 1903. Me shumë respekt nderojmë Emnin dhe Vepren e Tij të Perjetëshme që ia dhuroi Shkodres sonë, djepit kulturës e t’ artit.

            Melbourne, 12 Prill 2024.

Mehmet Shehu u largua urgjent nga një mbledhje dhe kur u kthye pas një ore, tha se ministri i Transporteve, kishte vrarë veten…

Memorie.al / CIA ka zbardhur detajet e kongresit të Sigurimit të Shtetit të mbajtur më 1952. Përmes një artikulli të deklasifikuar, tregohen fjalimet e Mehmet Shehut dhe Kadri Hazbiut. Një pikë e rëndësishme në diskutime ka qenë dhe për moralin e pjesëtarëve të Sigurimit të Shtetit. Nga ana tjetër, aty deklarohet se gjatë kohës që diskutohej për Sigurimin, Mehmet Shehu, u njoftua për vdekjen e ministrit Niazi Islami.


21 prill 1951

E përditshmja greke “Messager d’Athenes”

Refugjatët shqiptarë përshkruajnë gjendjen e vështirë

Sipas refugjatëve të ardhur kohët e fundit në Greqi, 90 për qind e popullsisë është fuqimisht anti-komuniste dhe urrejtja për regjimin shtohet dita-ditës. Por gjithsesi mundësitë për veprim klandestin, janë shumë të kufizuara. Qeveria komuniste e mban popullatën nën kontroll, me masa mizore shtypëse, por gjithsesi janë dalluar akte rezistence. Në muajin shkurt, tetë antikomunistë të veshur me uniforma policia, hynë në fshatin e Hoçisht pranë Korçës dhe vranë komunistin Festim Kajo.

Ndërsa në Zemblak, persona të paidentifikuar i vunë zjarrin hambarëve dhe kasolleve të veglave të kooperativës vendore. 22 persona u arrestuan më 19 mars 1951, dy prej të cilëve u dënuan me varje dhe dy me burgim të përjetshëm. Prokurori “gjyqit” ishte Loni Dimoshi. Abdul Kalaja, një nga të dënuarit me varje, pranoi se sabotazh ishte kryer me urdhër të grupeve të rezistencës së armatosur të zonës, me të cilët ai kishte qenë në kontakt në Zemblak, Eçmenik dhe Cangonj. Tre oficerë dhe 12 ushtarë të njësisë së Pogradecit u arratisën kohët e fundit drejt Jugosllavisë.

Në fund të janarit 1951, ka pasur një demonstratë para një furre buke në Korçë, ku një civil u rrah për vdekje nga policia, prandaj më vonë njerëzit e quanin vendin; “Furra e vdekjes”. Në fillim të marsit 1951 në Tiranë, grupe anti-komuniste raportohet të kenë sulmuar ambasadën sovjetike me armë automatike dhe me një bombë. Aty u plagosën disa zyrtarë të lartë sovjetikë dhe një zyrtar shqiptar. Thuhet se mes personave të akuzuar për incidentin, ishte ministri Tuk Jakova, gjenerali Beqir Balluku, Myslim Peza, dhe Timo Dimoshi, anëtar i Komiteti të Partisë së Korçës.

Autoritetet komuniste kanë shtuar arrestimet ndaj grupeve të ashtu-quajtura anti-komuniste. Refugjatët që vijnë në Greqi, flasin për kampe përqendrimi dhe pune të detyruar në Tepelenë, në Fermën e Kamzës (e quajtur “Ylli i Kuq”) si dhe në Valias pranë Tiranës. Qeveria shqiptare po kryen një fushatë të gjerë propaganda, për të bindur popullatën se nga çasti në çast, Greqia do të sulmojë Shqipërinë, por këto lajme tashmë priten me indiferencë nga populli.

Kooperativa

Fshatarët detyrohen t’i bashkohen kooperativave prej frikës së punës së detyruar. Banka e Shqipërisë, thotë se ofron hua për fshatarët, deri në 10.000 lekë, por asnjë prej tyre nuk interesohet, pasi vetëm një dëm kushton 12.000 lekë. Popullata rurale merr shumë më pak ushqim, se ajo e qytetit. Familjet fshatare marrin çdo muaj një sasi vajguri, por produkte si vaji, orizi, sapuni, etj., nuk jepen për fshataret. Fshatarët duhet të dorëzojnë te shteti 44 kg, grurë për hektarë, 49 kg, misër dhe 35 kg. panxharë dhe përveç kësaj, ata duhet të paguajnë taksa sipas masës së tokës që përdorin.

Rroga e punëtorëve është nga 80 deri në 150 lekë në ditë, ndërsa punonjësit e minierave, marrin 250 lekë në ditë. Çmimet e mallrave janë shumë të shtrenjta; 1 kg. misër kushton 80-100 lekë, kurse një kg. grurë, 120-140 lekë. Një kostum pambuku kushton rreth 10.000 lekë, kurse një palë këpucë, kushtojnë 1500-2000 lekë. Shumica e popullsisë beson se lufta është e paevitueshme dhe do të mirëprisnin një konflikt, për të hequr qafe regjimin komunist.

Maj 1951

Kongresi i oficerëve të Sigurimit

Më 25 shkurt 1950, deri më 1 mars, u zhvillua një takim i oficerëve të Sigurimit, në Tiranë, në një ndërtesë rreth 200 metra larg ish-Pallatit të Mbretit Zog. Takimi ishte i pari që prej ekzekutimit të ish-ministrit të Brendshëm, Koçi Xoxe dhe ardhjes në post të Mehmet Shehut. I pari që mori fjalën ishte Mihallaq Zilishti, zëvendësministri i Brendshëm, i cili sapo ishte kthyer nga një turne inspektimi në qytetet dhe fshatrat e Shqipërisë. Ai numëroi përparimet dhe pengesat e disa organeve dhe shpjegoi se përse mendonte se nuk po funksiononin.

Më 26 shkurt, ministri i Brendshëm Mehmet Shehu, foli gjatë mbi temat e mëposhtme:

  1. “Keqmenaxhimi dhe padrejtësitë e bëra ndaj popullit nga regjimi, para ardhjes në pushtet të Shehut”.
  2. “Mangësitë e Sigurimit në ndjekjen e linjës politike të partisë, dhe devijimet drejt linjës Troskiste”.
  3. Përkeqësimi i moralit të agjentëve të Sigurimit dhe përpjekjet aktuale për përmirësimin e tij”.
  4. “Armatosja e mundshme e fshatarëve që mbështesin regjimin”.

Pas Mehmet Shehut, fjalën e mori Kadri Hazbiu, i cili parashtroi funksionet e seksioneve të ndryshme të organizatës, duke bërë krahasimet e rezultateve. Më 27 shkurt 1950, gjatë kohës që Mehmet Shehu ishte në takim, erdhi një oficer dhe i dha një shënim. Pas leximit të shënimit, Shehu u ngrit dhe u kthye vetëm pas një ore. Kur u kthye Shehu, deklaroi se Niazi Islami, ministri i Transporteve, kishte kryer vetëvrasje. Islami u varros më vonë nga familja e tij, pa nderime shtetërore.

Më 1 mars 1950, një grup prej 400 oficerësh (250 agjentë të Sigurimit, dhe rreth 150 krerë të policisë) shkuan në Shkollën e Policisë për të dëgjuar fjalimin mbyllës të Kongresit të Sigurimit, nga udhëheqësi Enver Hoxha. Hoxha ngriti lart punën e Sigurimit dhe i tërhoqi vërejtjen oficerëve që nuk kishin kuptuar frymën e regjimit. Ai ngriti lart gjithashtu Stalinin “e madh” dhe premtoi një të ardhme të shkëlqyer, për Shqipërinë.

15 qershor 1952

Botuar nga “Shqipëria e Lirë”, Romë

Rezistenca masive mes zyrtarëve komunistë

Prej disa kohësh puna e zyrtarëve të vegjël të administratës komuniste, nuk i ka kënaqur rrethet e larta të partisë. Shefat e mëdhenj janë të shqetësuar, se po bie dita ditës numri i zyrtarëve që pranojnë të spiunojnë për anëtarët e partisë. Kjo mund të vijë si rezultat i humbjes së besimit në stabilitetin e regjimit aktual, dhe rrjedhimisht i tremben komprometimin në sytë e popullit, ose të një qeverie pasardhëse. Ata kërkojnë që gabimet e të shkuarës, të harrohen. Organizatat e partisë, veçanërisht në qendra larg Tiranës, nuk kanë kryer detyrat e tyre; ata nuk janë paraqitur rregullisht në takime, dhe kur paraqiten, nuk diskutojnë hapur për problemet.

Zyrtarët e organizatave vendore nuk përdorin kritikën dhe vetë-kritikën, pasi as nuk duan që të vihen në lojë nga shokët e tyre dhe as nuk duan të prishen me ta. Por vetëm i tremben vetëm atyre që japin urdhrat nga Tirana, sipas direktivave të shefave sovjetikë. Instruktorët e partisë, nuk kanë mbajtur lart standardet profesionale, apo ato marksiste-leniniste, dhe drejtuesit e partisë ankohen për mungesë raportimesh të aktiviteteve të komunistëve dhe jo-komunistëve. Shumica e zyrtarëve, nuk dëshirojnë të marrin përgjegjësitë e punës së tyre dhe tregohen tepër tolerantë, me anëtarët e tjerë të partisë. Hierarkia e partisë i akuzon instruktorët për sentimentalizëm dhe mungese të frymës revolucionare, në marrëdhëniet e tyre me vartësit dhe superiorët.

Shumica e zyrtarëve që kanë qenë aktivë në Luftën Nacional-Çlirimtare ishin të rinj dhe pa eksperiencë, ndërsa tani ata po joshen vetëm nga premtimi i karrierës. Këto sjellje që mund të përkufizohen si sabotazh, vijnë gjithashtu nga frika e komprometimit në sytë e masave, dhe i kanë bërë ata eksponentë të rezistencës pasive. Këto faktorë së bashku me përçmimin që populli ka për zyrtarët e partisë, kanë ndihmuar në krijimin e një marrëveshjeje të heshtur bashkëjetese, mes njerëzve dhe zyrtarëve të ulët të organizatave komuniste, në shumë fshatra e lokalitete, kryesisht malore. Qeveria komuniste vazhdon të trumbetojë arritjet e mëdha për mirëqenien e popullit, veçanërisht të punëtorëve.

Ata pretendojnë se kushtet e krijuara nga diktatura e proletariatit, janë më të përshtatshmet për zhvillimin komunist. Javën e kaluar në një fjalim për partinë, Mehmet Shehu theksoi; “rolin udhëheqës të klasës punëtore”, por e vërteta është se kushtet e mjerueshme të punëtorëve, janë akuza më e rëndë e mashtrimit dhe paturpësisë për Partinë Komuniste. Mjafton të vizitosh shtëpitë e punëtorëve të Fabrikës së Orizit në Vlorë, ku dhjetë punëtorë jetojnë në një dhomë, në një shtëpi pranë fabrikës. Aty mungojnë dhe kushtet më minimale, ndërsa gjendja sanitare është e mjerueshme. Në darkë, dhomat ndriçohen me fenerë, ndërsa dhoma e ngrënies, nuk ka dritare.

Çdo mbrëmja pas punës, punëtorët duhet të të presin 45 minuta për të marrë racionin e ushqimit, dhe më pas të kthehen në dhomën e ngrënies, ku shpeshherë derën e gjejnë mbyllur. Deri tani burokracia shtetërore, veçanërisht grup i agjitacion-propagandës, ka bërë çdo lloj premtimi për të qetësuar njerëzit, duke u thënë se kjo fazë do të marrë fund së shpejti dhe se ata duhet të kenë durim, pasi me sakrificat e tyre, po ndërtohet socializmi. Por punëtorët janë të lodhur nga premtimet e kota dhe e kanë shprehur pakënaqësinë e tyre me protesta, që nuk do të guxonin t’i bënin më parë. Ata që nuk i pranojnë urdhrat për sakrifica, nuk e kuptojnë se përse udhëheqësit e lartë jetojnë në luks në kurriz të punëtorëve.

Rinisja e progresit ekonomik

Korrik 1952

Burimi: Vneshniaia TorgovliaK. ViriasovV. Martinov

Në janar 1952, populli shqiptar shënoi gjashtë vjetorin e shpalljes së Republikës Popullore të Shqipërisë me përmirësime të mëdha politike dhe të forcës së punës. Vitet pas shpalljes së Republikës, ishin një përpjekje e suksesshme e popullit shqiptar, për të forcuar sistemin demokratik dhe për ndërtimin e bazave të socializmit. Republika Popullore e Shqipërisë, me mbështetjen e fuqishme të Kampit Demokratik dhe socializmit të udhëhequr nga Bashkimi Sovjetik, është duke ndjekur me sukses rrugën e ndërtimit të shtetit demokratik të popullit dhe zhvillimit të pavarur të ekonomisë e kulturës. Faktori më i rëndësishëm i përmirësimit të ekonomisë, është zbatimi i planit 2-vjeçar ekonomik 1949-1950.

Me gjithë shkatërrimin e madh të shkaktuar nga lufta, volumi i prodhimit pas planit 2-vjeçar, e kaloi konsiderueshëm prodhimin e para-luftës. Në vitin 1950, prodhimi u rrit me më shumë se 3.7 herë, në industrinë minerare dhe më shumë se tre here, në fabrika. Prodhimi në çerekun e tretë të vitit 1951, u realizua me 105 për qind. Volumi i punës u rrit me 47 për qind, në krahasim me çerekun e tretë, të vitit 1950. Në vitin 1951, ndërmarrjet e rëndësishme për ekonominë kombëtare, si ato të pambukut, Hidrocentrali “Lenin”, Fabrika e Sheqerit me kapacitet 10.000 ton në vit, Kombinati Tekstileve, u vunë në funksion. Fabrika e Sheqerit dhe industria tekstile, plotësuan nevojat e të gjithë vendit me sheqer dhe veshje. Pajisjet për ndërmarrjet u furnizuan nga Bashkimi Sovjetik, i cili ndihmoi Shqipërinë edhe për vënien e tyre në funksion. Republika e re ka bërë progres dhe në bujqësi.

Tokat e kultivuara në vitin 1950, kaluan nivelet e para Luftës dhe sipërfaqja e mbjellë me prodhim industrial, kaloi nivelet e para Luftës, me 11 herë. Prodhimi i grurit kaloi nivelin e paraluftës me 40 për qind dhe gjithashtu u rritën prodhimi i panxhar sheqerit dhe pambukut. Shumë vëmendje i është kushtuar rritjes së gjedhëve. Si rezultat i plotësimit të planit dy-vjeçar, numri i kokëve të gjedhëve e kaloi atë të paraluftës. Qeveria po e ndihmon bujqësinë në shumë drejtime, duke i dhënë farat më të mira të grurit, të pemëve frutore dhe një masë të konsiderueshme fertilizuesish. Më shumë se 672 milionë lekë, u shpenzuan për ujitjen dhe tharjen e tokave, ndërsa rreth 157 milionë lekë, u janë dhënë fermave fshatare, deri në fund të vitit 1950. Ato morën gjithashtu kredi për mbjelljet e pranverës, në vitin 1952.

Një faktor i rëndësishëm i zhvillimit të bujqësisë, është zhvillimi i mekanizmit të punës dhe krijimit të Stacioneve të Makinerive dhe Traktorëve. Numri i traktorëve në vitin 1951, e kaloi me 3.6 herë atë të vitit 1947. Më shumë se 3000 plugje, 900 kultivues, 300 prerësa dhe shumë mjete të tjera, u dërguan në rajonet e rritjes së të mbjellave, duke rritur prodhimin në mënyrë të konsiderueshme. Shqipëria ka pasur gjithashtu sukses në forcimin e sistemit të saj financiar, teksa për vitin 1951, buxheti shtetëror ka sjellë të ardhura prej 9.500.000.000 lekë.

Burimi kryesor i buxhetit, është sektori socialist i ekonomisë. Shpenzimet për ekonominë kombëtare, arritën në 3.607.000.000 lekë, në krahasim me 2.252.000.000 lekë, në vitin 1950. Lidhjet e ngushta ekonomike me Bashkimin Sovjetik dhe demokracitë e tjera të popullit, kanë qenë deçizive për zhvillimin e suksesshëm të Shqipërisë. Sipas një marrëveshjeje të shkurtit të vitit 1951 me Bashkimin Sovjetik, për pajisje industriale, Shqipëria ka forcuar përgatitjen teknike dhe ka rritur kreditimin. Shqipëria gjithashtu ka rritur tregtinë me Poloninë dhe Çekosllovakinë, ashtu si dhe me Gjermaninë Lindore dhe vendet e tjera të Demokracive Popullore, si Bullgaria, Hungaria e Rumania.

Shkurt 53

Kushtet ekonomike, standardi i jetesës

Burimi: “Flamuri i Lirisë”

Ligji numër 226, i vendos punëtorët në shtatë kategori pagesash, duke nisur nga 202, deri në 800 lekë në ditë. Punonjësit e zyrave, marrin 2.400, deri në 7.000 lekë në muaj, në varësi të vendndodhjes dhe ndërmarrjes. Një punëtor i martuar, merr 3.500 lekë në muaj dhe duhet të paguajë taksat, kontributet shoqërore, anëtarësinë në klubet e sportit, racionet e ushqimit, rinovimet e zyrave, telegrame të herëpashershme për Stalinin, telegrame proteste kundër provokimeve kufitare, abonimin e gazetave dhe ndihma për Korenë. Racionet mujore dhe shpenzimet për mallrat e nevojshme. janë si më poshtë: 2 kg. bukë në ditë, 300 lekë, 1.35 kg. sheqer, 75 lekë, 1 kg. vaj, 65 lekë, 2 kg. fasule në muaj, (vetëm për 3 muajt e parë të vitit), 140 lekë, dru, 550 lekë për metër/kub, qeraja 100 lekë, dritat 100 lekë.

Nëse punëtori pinte një paketë cigare në ditë do të shpenzonte dhe 500 lekë të tjera në muaj, dhe këto linin shumë pak për të blerë mish, i cili kushton 130 lekë/kg., perimet me rreth 40 lekë/kg., veshje apo sende të tjera. Nëse punëtori mbetet pa punë, ai merr 25 për qind të rrogës nga mbështetja sociale. nëse nuk është anëtar i Sindikatës dhe 60 për qind, nëse është anëtar. Ai është i detyruar të marrë pjesë në punë vullnetare pa pagesë, përveç punës së rregullt. Fshatarët janë të detyruar të dorëzojnë në shtet një pjesë të madhe të prodhimit, edhe nëse nuk mund ta përballojnë. Kështu një familje detyrohet të hajë vetëm lakra, gjatë tre muajve të fundit të një viti, me prodhim të dobët. Deri në fund të vitit 1951, një fermer mund të braktiste tokën e tij, nëse nuk përmbushte këto detyrime dhe të shkonte të punonte në minierë, për të fituar 400 gramë bukë në ditë, kështu mund t’i shpëtonte burgut.

Ndërsa tani ai është i detyruar të punojë tokën e tij, para se të lejohet ta braktisë. Pas dorëzimit të prodhimit te shteti, fermeri merr shumat e mëposhtme, për çdo kilogram prodhim: grurë 2.5 lekë, drithëra të tjera, 2 lekë, misër 2.5 lekë, lesh 33 lekë, për çdo vezë, ai merr 1 lek, pambuk 18 lekë, duhan 23 lekë, luledielli 27 lekë. Shpërblimi mund të merret dhe në formë patkonjsh, gozhdë, djep fëmijësh apo, sende të tjera artizanale. Për të marrë produkte industrial, si këpucë apo veshje fshatari, duhet të sillte përveç kuotave të tij edhe; djathë, ullinj, gjalpë apo portokalle. Zakonisht fermerët i presin pemët e bajameve, për të evituar pagesën prej 3000 lekë për pemë. Kushtet e fermave dhe kooperativave, po bëhen gjithnjë e më keq. Ka uri të madhe, pasi çdo person merr vetëm 8 kg misër në muaj dhe nganjëherë edhe kaq mungon. Mishi, shpërndahet vetëm gjatë ditëve të festave.

Shpërndarjet, kushtet e minierave

Hamit Koçi, një ish banor i Okshtun në Peshkopi, tashmë refugjat në Jugosllavi, raportoi mbi kushtet ekonomike të Shqipërisë se shteti e blen mishin nga fshatari, për 9 lekë për kg. Gruri blihet për 2.5 lekë dhe shitet për 150 lekë. Leshi blihet për 30 lekë dhe shitet për rreth 500 lekë. Meqenëse fshatarët janë të detyruar të dorëzojnë te shteti prodhimet e tyre të caktuara dhe meqenëse në shumë raste ata nuk i kanë, ata detyrohen t’i blejnë ato në dyqane, për të plotësuar detyrimet e tyre. Isuf Koçi, vëlla i Hamitit, i cili gjithashtu është arratisur në Jugosllavi, e ka përshkruar si më poshtë kryerjen e punës vullnetare në minierën e Bulqizës: Një ditë kreu i komunës së Okshtun i Vogël, lexoi listën e emrave të sjellë nga Sigurimi i Shtetit. Lista kishte emrat e të gjithë atyre që “kishin kërkuar” të punonin vullnetarisht në minierën e Bulqizës, për plotësimin e planit të prodhimit. Në të ishte emri i Isuf Koçit, i cili atë ditë kishte punuar në fushë dhe thirrja e emrit i erdhi si një surprizë.

Por ai u detyrua të linte fermën dhe të vazhdonte me të tjerët për në minierë. Fillimisht atyre u thanë se do të punonin për një muaj, por siç ndodhi më vonë, ata mbetën aty për një kohë të gjatë. Isuf Koçi, e përshkruante jetën në minierë si të papërballueshme. Ai tha se ushqimi ishte shumë i keq dhe e për mëngjes nuk u jepnin asgjë. Në drekë merrnin gjellë patatesh dhe fasulesh, ndërsa për darkë, u jepnin dy vezë të ziera që shpeshherë kishin zogj. Kishte gjithashtu shumë vullnetarë, që për arsye se konsideroheshin më të pasur, detyroheshin të merrnin ushqimin e tyre me vete. Për punën ata paguheshin 70 lekë në ditë, me të cilat duhet të paguanin më pas “ushqimin dhe fjetjen”.

Në fund të muajit ata nuk kishin asgjë të mbetur. Isuf Koçi vazhdon më tej: “U njoftua se puna ishte 8 orë në ditë, por kjo ishte vetëm në letër, pasi në realitet ata punonin 16 orë ose më shumë: 2 orë shtesë për Komandantin, (Enverin) 2 orë për Stalinin, për realizimin e planit e, kështu me radhë. Nëse dikush largohej nga minierat, dënimi ishte i rëndë. Ai mund të dënohej me 6, deri në 8 muaj punë në minierë, pa pagesë ose, me gjysmë pagese. Gjyqe të tilla kryheshin me ceremoni të madhe për të dhënë shembullin dhe për të ngulitur frikën te punëtorët dhe fshatarët”. Memorie.al

Misteri i vdekjes në Shkodër/ Dëshmia e rrallë e gruas së gjeneralit çam: Çfarë më tha Hilmiu në spital, pak minuta para se të ndërronte jetë dhe përgjigjia që më dha Enver Hoxha në zyrën e tij

Nga Rasim Bebo


Bukurie Seiti, bashkëshortja e ish-gjeneralit çam, Hilmi Seti, tashmë është afër të 80-ve. Për herë të parë ajo tregon publikisht ato pak sekrete për të shoqin, para dhe ditën që ai , kur ishte në detyrën e kryetarit të Degës së Punëve të Brendshme të Shkodrës, më 26 prill 1960. Kishte vetëm pak kohë i graduar gjeneral, dhe për 9 vite punë në Shkodër, shkroi emrin e tij në memorien e veriorëve. Ankthi, bisedat e pakta me të shoqin, takimi me Enver Hoxhën, grupi armiqësor i çamëve, takimi i Hilmi Seitit me ministrin e Brendshëm, gjeneral-leitnant Kadri Hazbiun, vetëm pak orë para se të vdiste, etj., janë gjithçka që mban mend bashkëshortja e tij, që për 44 vjet jetoi me kujtimin dhe enigmën e vdekjes së burrit, i njohur ndryshe si; gjenerali i çamëve, Hilmi Seiti. Pëshpërima nëpër korridoret e Ministrisë së Brendshme, ku ajo punoi për vite me radhë.

Znj. Bukurie, është shkruar pak për vdekjen e burrit tuaj. Për vite me radhë, ju vetëm keni heshtur. Pse?

– Isha vetëm 27 vjeç, kur im shoq, Hilmi Seiti, më la. Atëherë vajzën e madhe, Verën, e kisha 7 vjeç. Të dytën, Violetën, dy vjeç e gjysmë, kurse djalin, Agimin, 17 muajsh. Humba njeriun e jetës time, dashurinë time, gjithçka kisha. Nuk kuptova asgjë! Më duhej të rrisja fëmijët. Sot jam e moshuar, jetoj me kujtimin e Hilmiut.

-Pse ai vdiq Hilmiu?

-Informacionet në rrugë të ndryshme më kanë tunduar gjithmonë. Nuk besoj se ai vdiq siç thanë në atë kohë, nga; “hemorragjia cerebrale”.

– Edhe në shtyp është aluduar vite me parë, që ju personalisht, keni dyshime për vdekjen e burrit tuaj?

– Është hera e parë që unë flas për një gazetë. Nuk duhet të abuzohet, me ato ç’ka them, por mendoj se Hilmiu nuk kishte asnjë lloj sëmundje. Nuk vuante as nga zemra dhe asgjë tjetër. Për vite me radhë më vinin njerëz dhe më flisnin për çfarë dinin. Kam lexuar dhe unë në gazeta që është helmuar, apo… edhe unë dyshoj. Dua të di të vërtetën për atë njeri, i cili nuk ishte vetëm bashkëshorti im dhe njeriu më i dashur edhe sot e kësaj dite për mua, por ishte shumë i mirë, me mijëra njerëz, që hynë e dolën në shtëpinë time. Unë dhe fëmijët e mi, kemi tentuar vazhdimisht në gjetjen e një dokumenti. Do të doja të bindesha, për të mos mbetur borxh ndaj atij njeriu, që në ato vite dha gjithçka mundte, për këdo që njihte dhe nuk njihte. Vetëm se asnjëherë, nuk mund ta harroj bisedën e fundit me të. Pas pak vdiq…!

– Çfarë ju tha ai para se të vdiste?

– E kujtoj atë ditë çdo minutë të jetës time. Ishte data 25 prill 1960. Jetonim në Shkodër, pasi Hilmiu ishte kryetar i Degës. Kishte një vit e gjysmë që ishte graduar gjeneral. Në mëngjes, unë i thashë Hilmiut se do nisesha për në Tiranë, sepse babai im, ishte i vjetër në moshë dhe duhej ta takoja. Kur isha në Tiranë, më marrin në telefon dhe më thonë se Hilmiu ishte shtruar në spital. Kthehem shpejt në Shkodër. Rrugës nuk e di pse riprodhoja një bisedë që kisha bërë me të, para disa ditësh.

Kur mbërrita në Shkodër, më dërgojnë në spital dhe gjej Hilmiun në minutat e fundit të jetës. Nxirrte vetëm shkumë nga goja! “Më dhanë aspirinë”,- më tha në vesh, aq sa unë nuk mundja të kuptoja, se ç’po më tregonte, “njerëz me armë”, pastaj vdiq. Një mjek, që ishte kujdesur për burrin tim, tashmë ai ka vdekur, më tha se; “Vdekja e Hilmiut nuk është e zakonshme”! Pa folur për atë që dëgjoja nga shokët e tij, apo nga njerëz që nuk i njihja.

– Ju thatë më parë, se ju kujtohej diçka nga bisedat jo të zakonshme me burrin tuaj. Ç’ishte ajo bisedë dhe sa kohë më parë u bë ajo?

– Duhet t’ju shpjegoj, së pari, se për çdo gjë që flas, kam përgjegjësi. Unë gjatë atyre viteve që kam jetuar me Hilmiun, kam pasur një rol të përcaktuar. Nuk mund të ndërhyja asnjëherë në punët e tij dhe isha vetëdukuar, që të mos e pyesja asnjëherë për atë ç’ka ai kishte, sukseset apo dështimet, aq më pak për problemet, që për mentalitetin e kohës, ishin të padiskutueshme. Por, mbaj mend një natë, kur ai u kthye nga puna, u ul në divan i lodhur. Vuri duart pas kokës dhe më tha: “Si do kalojmë, jam në situatë të vështirë…”?! Nuk e kuptova se ç’po thoshte, por përnjëherë i thashë: “Çfarëdo që të jetë ne kemi fëmijët, do plakemi dhe do vdesim bashkë”.

– Këto copëza bisedash, ju kanë bërë të dyshoni për vdekjen e tij?

Po! Mbase edhe shumë të tjera, por ajo ç’ka më kishte thënë në spital, nuk më shqitej nga mendja. Kështu, pas tre muajsh, shkova dhe takova Enver Hoxhën. Më priti përzemërsisht.
– “Pse vdiq Hilmiu?”- – i thashë. Ai ngriti supet: “Me hemorragji, thonë mjekët” – më tha. Asnjë fjalë më tepër!
Kurse Kadri Hazbiu, ka ardhur vazhdimisht më pas në shtëpi, së bashku me të shoqen. Vinin të gjithë njerëzit e Partisë, për vite me radhë.

Më kanë thënë se Kadri Hazbiu ishte njeriu që u takua për të fundit herë me Hilmiun. Thuhet se është diskutuar për “Grupin çam”. Duket se i kishe kërkuar Hilmiut bashkëpunim për këtë çështje në atë kohë, kur thuhej se; “një grup çam armiqësor” duhej të asgjësohej. Pas tre muajsh, u arrestua Teme Sejko. Midis të tjerash u tha; “Grupi çam do të lidhej më Flotën e VI-të amerikane”. Pati 32 të arrestuar, 17 prej tyre të akuzuar si “agjentë grekë”.

– Kanë kaluar 44 vite nga ajo kohë, deri më sot. Ç’mendoni se ka ndodhur atë ditë me Hilmiun?

– Mendoj se e helmuan, por nuk kam asnjë dokument. Nuk kam se ku të kërkoj!

– Si e njihnit ju bashkëshortin tuaj?

– Një njeri i së drejtës dhe vetëm i asaj. Një burrë që sakrifikonte edhe veten në çdo rast, në emër të së vërtetës apo të së drejtës. Kur në zyrat e Degës Brendshme sillnin njerëz që donin të kalonin kufirin, ai i pyeste; pse? Dikush i tregonte hallin e shtëpisë, mungesën e punës, etj. Ai i dërgonte në Zyrat e Punës dhe kërkonte ndihmë për ta, jo t’i varroste nëpër burgje apo t’i ekzekutonte. Një zyrtar që mbante dyert e Degës hapur, për t’u zgjidhur hallet njerëzve, një njeri që…kur i kërkuan të firmoste ndoshta ndonjë dokument të fundit, kundër çamëve, apo ashtu siç u quajt në atë kohë, “Grupi armiqësor i Teme Sejkos”, tha se nuk ka asgjë të vërtetë.

Dëshmitë e ish-ushtarakëve të lartë, që e njohën nga afër Hilmi Seitin

Kur Halim Xhelo ishte në burg, në një rreth të ngushtë kishte thënë: “U bë mbledhja nën drejtimin e Hysni Kapos në Ministrinë e Brendshme, me Kadri Hazbiun, Hilmi Seitin dhe mua. U fol se duhet të krijojmë një ‘grup armiqësor’ për t’i thënë botës se ne nuk u përulemi as revizionistëve modernë e, as imperializmit amerikan. Dhe mendojmë ta quajmë ‘Grupi armiqësor i Teme Sejkos’. Në këtë moment, Hilmi Seiti kundërshton, del nga mbledhja dhe shkon në Komitetin Qendror të PPSh-së, ku takon Enver Hoxhën!

Enver Hoxha e pyeti: – ‘Hilmi, pse të shikoj të mërzitur’?!

– ‘Shoku Hysni’ mendon t’i ngarkojë Çamërisë martire, një grup armiqësor’, – ia ktheu ai.

– ‘Ah! Hysniu, i bën këto me kokën e tija, pa më pyetur mua?

Dëgjo, Hilmi, ke besim tek Partia dhe tek mua’ ?

– ‘Po, shoku Enver’!

– ‘Shko në punë dhe puno ashtu si ke punuar”. Ja kështu është shprehur dikur Halim Xhelo.

Në volumin e 19-të të veprave të Enver Hoxhës, thuhet se: “Për mua është enigmë grupi armiqësor i Teme Sejkos”. Albert Kotini shkruan: “Me vdekjen e tij (Hilmiut) shprehën ngushëllime me tërë vlerësimet e sinqerta, midis të tjerëve edhe Kadri Hazbiu, Mihallaq Ziçishti, Zoi Themeli, Sul Baholli, Teki Koloneci, Qazim Kondi, Halim Xhelo, Xhule Çiraku, Dilaver Poçi, Rexhep Kolli, etj. Kush nga këta e helmoi? Me çfarë urdhri special të Enver Hoxhës, u realizua?! Me urdhrin me linjë partie, apo të nëntokës së Sigurimit?! Përse Shkodra e nderoi dhe e qau Hilmi Seitin, me respektin e madhështinë, që ia ka bërë vetëm Fishtës”?!

Skënder Vinçani, ish-shef i Policisë për Qarkun e Shkodrës nga viti 1953 deri në vitin 1961, kur ishte Kryetar i Degës së Punëve të Brendshme, zoti Hilmi Seiti, ky bashkëpunëtor i tij, më tregon: “Kam pasur nderin të punoj 7 vjet me Hilmiun. E njihja si njeri të drejtë, të ndershëm dhe detyrën e kryente me pastërtinë morale më të madhe. Nuk burgoste dhe internonte njeri pa fakte dhe faj. Punonjësit e gjithë Degës së Brendshme dhe populli i Shkodrës, e admironin për cilësitë e tij njerëzore. Vdekja e tij për mua, është 100 për qind e dyshimtë, alibi e një helmimi të bërë ndaj tij.

Hilmiu deri ditën që u helmua, ishte njeri me trup atleti, me shëndet shumë të mirë. Atë ditë ishim duke shëtitur të tre, unë, Mit’hati, (që ishte zëvendësi për Sigurimin), dhe vetë Hilmiu, në rrugët e Shkodrës. Kur vajti ora 20.00, Hilmiu më tha se kishte mbledhjen e Byrosë së Partisë të Rrethit, (se Hilmiu ishte anëtar i Byrosë së Partisë), na tha se, duhej të shkonte. Ne të dy, unë dhe Mit’hat Zaçe shkuam në shtëpi, ndërsa Hilmiu në mbledhjen e byrosë së partisë. Më vonë morëm vesh se në mbledhjen e Byrosë së Partisë, Hilmiut i kishin ardhur të vjella, kishte marrë leje për të nxjerrë të vjellat në banjo, dhe ndërpreu mbledhjen.

Presin sa presin dhe kur u vonua, e gjejnë të shtrirë pa ndjenja në banjo, dhe nuk komunikonte më. E marrin urgjent dhe e shtrojnë në spitalin e Shkodrës. Shkuam unë dhe Mit’hat Zaçe, në spital. E gjetëm në gjendje që përpëlitej me shkumë nga goja, deri në mëngjes, kur dhe vdiq. U njoftua Ministria e Punëve të Brendshme. Erdhi Kadri Hazbiu dhe disa anëtarë të Byrosë Politike të Komitetit Qendror të PPSh-së. Sollën me vete tre ekipe mjekësh nga Tirana dhe pse kishte plot Shkodra. Ata e panë të vdekur. I bënë autopsi në kokë.

Një nga kirurgët ishte sovjetik dhe në konkluzionin e ekipit mjekësor të Tiranës, konkluduan se; vdiq nga një ‘hemorragji cerebrale’, etj., argumentime ‘shkencore’, por mua nuk m`u besua! Po të flisja atëherë, edhe si vëlla i Nexhipit që isha, do ta pësoja si Mit’hat Zaçe, që pësoi edhe ai një vdekje të dyshimtë më vonë. Pse nuk e besova…?! Si bie hemorragjia cerebrale kështu, kur ai një orë më përpara ishte në gjendje të shkëlqyer dhe nuk ankohej nga asnjë sëmundje?”

Rrahman Perllaku, “Heroi i Popullit”, tregonte: “Hilmiun e njihja shumë mirë. Ishte shumë njeri i qeshur, i aftë, inteligjent dhe e donte shumë Shkodrën, sa dhe vetë shkodranët. Kam luftuar bashkë me të, si në Brigadën e III-të Sulmuese, dhe në Divizionin e V-të Sulmues, dhe më pas zv/komisar i Brigadës së V-të sulmuese. Ka qenë tepër komunikueshëm, me një burrëri dhe zgjuarsi, që e lartësonin dhe kishte një sjellje të përsosur në shoqëri. Ne, kuadrot e asaj kohe, e vlerësonim Hilmiun, si një nga oficerët më të kulturuar, dhe më të aftit. Në luftë ishte nga të parët në betejë, nuk dinte ç’ishte frika. Në organet, në Degën e Brendshme të Shkodrës, siç dihet nga lart, ky rreth kishte veçori. Hilmiu manifestoi veçori të tilla.

Mjaft komunikues e dashamirës me njerëzit. Si punonjës i Ministrisë së Punëve të Brendshme, u ka dalë ballë për ballë gjërave me drejtësi dhe vërtetësi. Informacionet që vinin, në veçanti ato që kuptonte ose më mirë që i zbulonte si tendencioze, Hilmiu i bënte ballafaqimin. Kur e kuptonte keqdashjen e punonjësit të Punëve të Brendshme, i thoshte: Ik! Mos u ndjej se do të vesh atje ku nuk ta pret’! Kështu ia priste rrugën marrjes në qafë të njerëzve, edhe për një llaf të pavetëdijshëm. Me këtë pikë po tregoj një ngjarje të vërtetë, që deri më sot nuk ia kam shprehur njeriu. Hilmiut i janë dorëzuar në besë disa të arratisur nga Shkodra në Mal të Zi, që e kishin bërë rrugën e tyre, pa u kapur. Mbasi i merrte në besë, gjithmonë i lironte duke mbajtur fjalët e premtuara.

Në një rast konkret tjetër, ishin katër të arratisur që hynin e dilnin në Mal të Zi, sa herë të donin, asnjëherë nuk i kapnin dot. E vetmja rrugë për Ministrinë e Punëve të Brendshme, ishte fjala e Hilmiut, me të arratisurit, dhe këtë ia kërkuan ta bënte Hilmiu, që t’i takojë, të bisedojë, dhe t’i sigurojë se nuk do të prekeshin, po të dorëzoheshin vetë. Hilmiu e mori përsipër.Të katër të arratisurit u dorëzuan në besë të Hilmiut, se e kishin provuar fjalën dhe burrërinë e tij, edhe të tjerë para tyre. Ata u dorëzuan tek Hilmiu, ai i liroi dhe i la të lirë të shkonin në shtëpi. Mbas dy – tre muajve, Hilmiut i dhanë urdhër nga MPB-ja, që t’i arrestonte të katër të arratisurit. Mori urdhër nga Kadri Hazbiu apo Mihallaq Ziqishti, nuk më kujtohet mirë. Hilmiu mjaft i revoltuar, erdhi menjëherë tek zyra e Mehmet Shehut dhe u fut i nevrikosur.

Mehmet Shehu i tha me shaka:

– Hë, ç’ke kështu, çam i dreqit? – Ai në fakt e respektonte shumë Hilmiun. – Pse ke ardhur?

– Erdha t’ju dorëzoj kapelën e spaletat, – i tha Hilmiu.

– Pse ç’ka ndodhur?

– Atyre që u ka dhënë besën, Hilmi Seiti, nuk i arreston! Merri! (Spaletat i kishte në dorë). – Këtë nuk e bëj kurrë, sa të jem gjallë, – tha dhe, në fakt, sa qe gjallë Hilmiu, ata nuk u arrestuan. Asnjë në Shkodër nuk u arrestua para vdekjes së tij, për gjëra që nuk faktoheshin nga Hilmiu. Pas Hilmiut erdhi Feçor Shehu, prandaj kur vdiq Hilmiu, unë si Rrahman, vajta menjëherë me Teme Sejkon, për të organizuar varrimin e tij. Nuk kam parë varrim me përmasa të atilla në Shkodër, pas asaj të Gjergj Fishtës. Qanin gratë në ballkon, ka qarë e gjithë Shkodra. Unë më Temen, shkuam në orën 23.00 të asaj dite. Vdekja e Hilmiut, për mua ka mbetur enigmatike”.

Muhamer Spahiu, veteran mjaft i respektuar dhe i persekutuar, veç të tjerash që i thamë lart, shton se; “Hilmi Seiti, ishte pararoja e zhdukjes së Teme Sejkos dhe çamëve të tjerë, në vitet ’60-’61. Ka qenë një skenar i vërtetë Hoxha- Hazbiu, që ne e kemi vuajtur në vite”.

CEREMONIA E VARRIMIT

Hipokrizi nga ata që e vranë! Respekt dhe dhembje nga ata që e deshën: populli i mrekullueshëm i Shkodrës. Hipokritët dhe vrasësit, ballë për ballë varrit të Hilmi Seitit, “jagot” dhe “brutët” e shoqërisë shqiptare, që nga zv/kryetari i Këshillit të Ministrave, anëtarë të Byrosë Politike e të Komitetit Qendror, si; Kadri Hazbiu, Mihallaq Ziçishti, Sul Baholli, etj., që i bënë nekrologjinë më datën 28 prill 1960. Nga këto rreshta, shkëputet Kadri Hazbiu dhe merr fjalën para varrit të Hilmiut: “Vendosmëria juaj, inteligjenca, patriotizmi i flaktë, dashuria e pakufishme ndaj popullit, partisë dhe Bashkimit Sovjetik, të gjitha cilësitë tuaja të mira, ne do t’i takojmë përditë në gjurmët e punës tënde, dhe brezat e ardhshëm do të edukohen me to, për t’ i shërbyer me besnikëri popullit dhe Atdheut”.

Po kështu, pranë varrit të Hilmiut, kortezhi i përmotshëm dëgjoi fjalën e shokut Sul Baholli, sekretar i parë Komitetit Partisë të rrethit të Shkodrës. “Populli i Shkodrës, me dhjetëra e mijëra njerëz kishin ardhur të përcillnin trupin e Hilmi Seitit. Ata vinin të përcillnin birin e tyre, i cili për vite me radhë i kishte mbrojtur nga persekutimi i padrejtë i gjuetisë së biografive, luftës së klasave, që bëheshin viktima. Pra, ishte barrikadë, dhe ata po e ndienin këtë burrëri e ndershmëri, që po u varrosej pikërisht për këtë barrikadë”

Enver Hoxha dhe Kadri Hazbiu që e kishin Shkodrën si “reserve” për të mbushur burgjet politike, nga “reaksionarët” dhe antikomunistët, eliminuan Hilmi Seitin dhe i hapën rrugën ekzekutorit Feçor Shehu. Plani i arrestimeve me ardhjen e Feçor Shehut, u realizua me burgime, spiunime dhe internime në tërë Shkodrën. Besa, burrëria, ndershmëria e çamit Hilmi Seiti, pushtoi një zemër të tillë si Shkodra. Respekti dhe nderi i Çamërisë, Hilmi Seiti, ishte në gjirin e Shkodrës, sepse ai ishte edhe biri i saj.

BIOGRAFIA E HILMI SEITIT

Hilmi Seiti lindi më 15 nëntor 1922, në fshatin Spatar të Çamërisë. Ai rrjedh nga një familje fshatare patriote dhe qe përkrahës i lëvizjes çlirimtare shqiptare dhe asaj greke. Në moshë të vogël, mbetet jetim dhe dërgohet me bursë në konviktin “Çamëria”, në Sarandë, pastaj vazhdoi shkollën e mesme në Gjirokastër dhe Shkodër. Dallohet për rezultate të larta, si dhe dashamirësi me shokët. Nga viti 1938, ishte anëtar i Grupit Komunist të Shkodrës dhe me formimin e Partisë Komuniste, u bë anëtar i saj. Lufta e gjen në shkollë të mesme dhe për aktivitet antifashist arrestohet dhe internohet në Bari të Italisë.

Në vitin 1942, kthehet në Shqipëri dhe në vitin 1943, hyn në radhët e Ushtrisë Nacional-Çlirimtare, duke kryer detyrat e zv/komisarit të Brigadës së V-të dhe të III-të Sulmuese. Mori pjesë në çlirimin e Kosovës. Pas mbarimit të Luftës, më 1946 punon në Komisionin e Planit të Shtetit, si kryetar dege. Në vitin 1949, emërohet dhe shërben në organet e Ministrisë së Punëve të Brendshme, me gradën major. Në vitin 1953, emërohet kryetar i Degës së Punëve të Brendshme të Qarkut të Shkodrës. Në vitin 1959, Hilmiu u gradua “Gjeneral-major”.

Për merita të shquara në luftë dhe në punë, Hilmiu dekorohet me pesë medalje dhe gjashtë urdhra, si: “Urdhri i Flamurit. “Urdhri i Skënderbeut” i klasit të III-të, “Urdhri i Trimërisë”, “Urdhri i Shërbimit Ushtarak”, “Urdhri Ylli i Kuq”, si edhe shumë medalje, etj. Në 26 prill 1960, në moshën 38-vjeçare, Hilmiu vdes në Shkodër, në mënyrë të papritur, gjatë një mbledhjeje pune, i helmuar, si e kemi përshkruar më lart. Populli i Shkodrës dhe gjithë veriu, e përcollën Hilmiun me një ceremoni madhështore dhe respekt të madh, për në banesën e fundit. Memorie.al

(Materialet: Gazeta “Çamëria”, shkrimi me titull, “Vdekja mister e gjeneralit të çamëve”. Maj 2004, f. 11. Albert Kotini, “Çamëria denoncon”, botimi 2002″, faqe 51-53. Shënime të kohës).

Sëmundja e Wilsonit rrezikonte ricopëtimin e Shqipërisë, biseda e Fan Nolit me ish-Presidentin amerikan më 4 korrik 1918

SEJDO HARKA/ Kreu i katërt i këtij libri nis me bisedën e shkurtër të Nolit me Presidentin Amerikan W. Wilson, më 4 korrik të vitit 1918, në bordin e një jahti: “Unë do të kem vetëm një zë në Kongresin e Paqes, dhe atë zë do ta përdor për të drejtat e Shqipërisë”, thotë Wilson.

Noli i entusiazmuar, ia kthen me këto fjalë zemre: “Ai zë është i mjaftë për Shqipërinë, dhe shqiptarët do të jenë vdekësisht të gëzuar dhe fare të sigurtë për të drejtat e tyre”. Por, që ky zë i madh të zinte vendin e vetë, Nolit dhe gjithë atdhetarëve të tjerë të Shqipërisë do t’u duhej të kalonin një odiese të tërë. Ishte koha kur Shqipëria s’ishte gjë tjetër veçse një cironkë në mes të detit, që vuante kërcënimin për t’u coptuar nga peshkaqenët e botës. Noli, në ato kohë të vështira, theksonte, se “Vatra” duhet të luante rolin e një negociatori të jashtëm për fatet e Shqipërisë.

Në cilësinë e kryetarit të “Vatrës”, ai kishte zbuluar “Marëveshjen e Fshehtë të Londrës”, që synonte coptimin e mëtejshëm të Shqipërisë. Pas largimit të Princ Vidit, grekët pushtuan Shqipërinë e Jugut, Italia Vlorën dhe sërbët Shqipërinë e Mesme dhe të Veriut. Në këto kushte një pamflet i Konicës kishte tronditur, jo vetëm marrëdheniet me austriakët, por kishte zemëruar edhe Nolin, i cili, i dëshpëruar thellë i shkruan Konicës dhe Çekrezit: “A e dini, or çiliminj, që po luani me zjarrin. Do ta merrni më qafë Shqipërinë”.

Përpjekjet e Nolit për pavarësimin e Shqipërisë do të thellohen më tej në vitin 1916, kur vendi ynë ishte kthyer në fushë lufte mes pushtuesëve. Në këtë kohë, Noli u bënte thirrje fuqive të mëdha se, Evropa nuk mund të kishte paqe, pa qetësuar Ballkanin. I tronditur thellë, ai lajmëron botën, se shqiptarët po vdisnin nga uria dhe se lirinë e vërtetë të shqiptarëve jabesonte vetëm Presidentit amerikan Wilson. Ndërkohë Noli, nëpërmjet poezisë “Jepni për nënën”(1917), u bën thirrje shqiptarëve të Amerikës, të ndihmojnë Shqipërinë dhe shqiptarët në këto kushte tepër të vështira. Në Kongresin e Federatës “Vatra”, Noli u bën thirrje shqiptarëve ta ruajnë flamurin shqiptar, sepse çdo plumb që bie mbi të, godet Shqipërinë mu në kraharor. Ishte koha kur “Vatra” po përçahej. Krijimi i “Partisë Politike”, do ta ndërlikonte mosmarrveshjen mes shqiptarëve. Edhe Parashqevi Qirjazi bënte thirrje për bashkim.

Thelbi i konfliktit ishte rrëzimi i Nolit. Kundërshtarët nuk donin që Noli të ishte përfaqësuesi i shqiptarëve në botë për pavarësimin e Shqipërisë. Ata e konsideronin atë filo-austriak. Bile pati edhe nga ata kundërshtarë, që e quajti edhe filogrek, edhe pse Noli kishte bërë punë të madhe për shqipërimin e kishës greke. Megjithatë Noli mori pjesë në në Kongresin e Kombeve të Vogëla të Botës, ku mes të tjerash tha: Shqipëria është vërtet një vend i vogël, por dhe një problem i madh ndërkombëtar. Ajo i bën thirrje botës së qytetëruar për pavarësi, në emër të paqes. I jam mirënjohës presidentit Wilson, i cili ka thënë se, “çdo popull ka të drejtë të zgjedhë sovranitetin e vetë”.

Me gjithë akuzat e kundërshtarëve politikë, se gjoja Noli ishte filo-austriak, ai ishte e vetmja figurë që shquhej për intelektin dhe fuqinë artikuluese të papërsëritshme për të qëndruar në ballë të luftës për mbrojtjen e çështjes shqiptare në botë, edhe pse Memet Konica dhe Kristo Dako ishin hedhur në onfesivë kundër tij. Ishte koha kur ata shkruanin: “Noli, haptaz punon me Amerikën, ndërsa fshehtaz punon kundër këtij vendi”. Por, në të vërtetë, ishte Noli ai, që i shkruante Wilsonit për mbrojtjen e Çamërisë që Konferenca e Londrës ia dha padrejtësisht Greqisë. Aq të forta ishin akuzat ndaj Nolit, sa që Byroja e Hetimit Amerikan e vuri nën survejim.

Megjithatë Noli , ditën e festës kombëtare të Amerikës zhvilloi një bisedë të shkurtër me Presidentin Wilson, ku mes të tjerash i thotë: Situata në Shqipëri është e trazuar. E vetmja shpresë për ne është Amerika dhe Ju President. -Jo, mos u thuaj ashtu shqiptarëve- tha Wilsoni,- se ata do të lënë punën e tyre në gjumë. Fjalët e fundit të Nolit, në këtë bisedë, ishin: “Unë mbetem shërbetor i Shkëlqesisë suaj”! Byroja e Hetimit Amerikan, në këtë kohë deklaronte se, vërtet Noli bënte një lojë të dyshimtë, por nuk kishte asnjë provë spiunazhi. Edhe pse shumica e delegatëve të “Vatrës” ishin absolutisht të mendimit se, ai që duhet të kryesonte në Koferencën e Paqes, në Paris, duhet të ishte Fan Noli, grupi i Partisë Politike këmbëngulte, të mos ishte ai.

Por, me gjithë pengesat, më në fund Noli mori mandatin për të përfaqësuar shqiptarët në këtë Koferencë, nga e cila do të varej fati i Shqipërisë dhe i shqiptarëve. Në këtë kohë Noli përgatiti një memorandum, që ia dërgoi Presidentit Ëilson, i cili mbyllej me fjalët: “Shqiptarët shpresojnë se Amerika dhe aleatët do ta ndihmojnë Shqipërinë të ngrihet në këmbë, duke zgjidhur kështu edhe çështjen ballkanike. Ndërkohë, sekretari i Shtetit Amerikan sugjeronte krijimin e një Shqipërie të bashkuar, të cilën e kishte shkallmuar Koferenca e Londrës, duke lënë jashtë kufijëve të saj një pjesë të rëndësishme të trojeve të saj etnike. Koferenca e Paqes hapi zyrtarisht punimet ditën e 18 janarit të vitit 1919 nga presidenti i Francës.

Wilson-i, që e ndiqte nga larg këtë Konferencë, merrte informacione nga specialistët e tij, të cilët i konstatonin atij se çështja e bashkimit kombëtar të Shqipërisë dukej e vështirë. Zbehtësia e paraqitjes së kësaj çështjeje në këtë koferencë, kërkonte domosdoshmërisht oratorinë dhe djapazonin politik të Nolit, por ai po pengohej që të mos merrte pjesë. Në atë kohë Noli, me guximin dhe karizmin e tij ishte bërë njeri i botës. Por, edhe pse misioni amerikan rekomandonte që Noli të mos pengohej të udhëtonte drejt Francës, ai përsëri u pengua. Ishin grekët të parët ata, që nuk dëshironin që Noli të merte pjesë në atë Koferencë që do të vuloste fatin e Shqipërisë. Të njëjtën gjë bëri dhe Imzot Aleksandri, i cili, edhe pse e kishte dorëzuar Nolin Peshkop të Kishës Shqiptare, e anullon këtë vendim, me pretendimin se kishte marë shumë akuza për Nolin.

Në këtë kohë Noli, në letrën që i drejton atij, shkruan: ”Unë jam më tepër peshkop se sa ini ju. Peshkopin e parë e bëri populli. Edhe mua, ai dëshiroj të më bëjë Peshkop të Kishës së Parë Shqiptare Autoqefale”. Ai, mendonte se paqja nuk mund të vinte nga kombinimi i armëve me forcën, por nga një lidhje e armëve të krishtërimit. Tashmë, Noli, si Peshkop rebel, nuk mposhtej kurrë. Ai shfaqej tepër i kthjellët në rugën e tij pa kthim, si një yll në ngjitje.

KONGRESI I LUSHNJES, WILSON DHE NOLI, ATA QË VULOSËN FATIN E SHQIPËRISË

Kur Presidenti Wilson ndiqte nga Uashingtoni Koferencën e Parisit për çështjen e Shqipërisë, ai sëmuret rëndë. Në këto çaste, fati i Shqipërisë ndodhej në majë të briskut. Pa Ëilsonin Shqipëria mund të ricoptohej përsëri. Por, fati e desh që shpejt, Presidenti Ëilson të bëhet mirë dhe në nëntor të hedhë poshtë Traktatin e Versajës, duke kërkuar ndryshime. Edhe Turhan Pasha, në këtë kohë kërkonte një mandat amerikan për Shqipërinë. Në dhjetor të vitit 1919 nacionalishtët shqiptarë po përgatisnin një kuvend, i cili do të zgjidhte një qeveri të re, në vend të asaj të Durrësit. Kongresi i Lushnjes u mblodh më 21 janar, në kohën kur Koferenca e Parisit kishte pezulluar punimet, për të pritur përgjigjen e Wilson-it.

Ky Kongres rifilloi punimet më 28 janar të vitit 1920 me kryetar Aqif Elbasanin. Kongresi zgjodhi Kryeministër të Qeverisë së Përkohshme Sulejman Delvinën, i cili i drejtoi Presidentit amerikan një letër, ku thuhej qartë: “Kuvendi i Lushnjes kundërshton unanimisht, Antantën, që synon coptimin e mëtejshëm të Shqipërisë. Kemi vendosur të mos pranojmë asnjë lloj protektorati të huaj në vendin tonë”. Dita e 10 shkurtit, ishe dita e shpresës së Shqipërisë. Është dita që presidenti amerikan Wilson, me dorën e tij u dërgon aleatëve të mëdhenj një notë të prerë, përmes së cilës u deklaron se nuk e pranonte idenë e ndryshimit të kufijve shqiptar.

Kjo notë ishte mbështetja më e fuqishme që i kish dhënë deri tani Shqipërisë. Në këto çaste kishte ndritur një herë dhe përgjithmonë fati i Shqipërisë së pavarur dhe ankthi i gjatë i Nolit dhe i gjithë shqiptarëve që kishin luftuar një jetë të tërë për të arritur te kjo ditë e lumtur. Noli, tashmë i lumturuar kishte vendosur të shkonte në Shqipëri, jo për të zënë poste në qeverinë e re, por për të vazhduar luftën për çështjen e madhe kombëtare. Kur Noli erdhi për herë të parë në Shqipëri, në vitin 1913, ai nuk u prit si duhet. Por tani që ai kishte ardhur me një bilanc suksesi për çështjen kombëtare, me Kishën Autoqefale Shqiptare dhe me veprat e mëdha të shkruara dhe të shqipëruara nga letërsia më e madhe botërore, ai u prit si një nga atdhetarët dhe intelektualët më të zotë, që gjithçka ia ka kushtuar kombit dhe vendit të tij.

Forcën dhe frymëzimin ai e gjeti tek demokracia amerikane. Prandaj u drejtohet gjithë shqiptarëve me këto fjalë: “Thoni, tani, o miq, qysh do mundim ndonjëherë t’ia paguajmë Amerikës këtë borxh!? Amerika me shpirtmadhësinë e saj do ta quajë borxhin tonë të larë, dhe kështu do mundim të çlirohemi nga barra e paduruar e falimentit moral”.

Vijon nga numri i kaluar…

Cilat ishin armët sekrete të spiunazhit gjatë Luftës së Ftohtë?

Raportimet e fundit kanë sugjeruar se një seri e mistershme e sëmundjeve nga të cilat ka vuajtur stafi diplomatik i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, është rezultat i “armëve sonike” të përdorura nga një njësi e fshehtë e inteligjencës ruse. Nëse pretendimet e tilla janë të sakta, ato armë do të ishin më të fundit në vargun e gjatë të pajisjeve të paimagjinueshme të dizajnuara nga Moska dhe nga Agjencia Qendrore amerikane e Inteligjencës (CIA) për të vrarë, plagosur ose monitoruar kundërshtarët.

Dr. Andrew Hammond, një historian dhe kurator në Muzeun Ndërkombëtar të Spiunazhit në Uashington, i tha Radios Evropa e Lirë se dyshimi për përdorimin e armëve energjetike të drejtuara ndaj amerikanëve të vendosur jashtë vendit, u shfaq fillimisht gjatë Luftës së Ftohtë.

“Ne kemi dëshmi historike që kjo çështje është diskutuar në të kaluarën në nivelin më të lartë”, tha ai.

Në vitin 1967, Sekretari amerikan i Shtetit, Dean Rusk, ngriti dyshime se Ambasada e SHBA-së në Moskë po shënjestrohej me një “sinjal elektromagnetik”.

Rrezja e energjisë më vonë u bë e njohur si “sinjali i Moskës” dhe përfundimisht u vendosën veshje kundër rrezatimit në dritaret e ambasadës.

Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së më vonë përsëriti rrezen e energjisë dhe e testoi atë te majmunët. U hartuan plane për të testuar pajisjen laserike në subjekte njerëzore që nuk ishin të informuara për këtë para se projekti të anulohej.

Hammond thotë se është e pamundur të dihet se si do të dukej një pajisje moderne më e fuqishme se instrumenti i kohës së Luftës së Ftohtë.

“Në thelb, ne nuk e dimë atë që nuk dimë”, tha ai. “Nëse do të dinim se çfarë ishin, do të ishim në gjendje të kuptonim efektin që mund të kenë ose nuk mund të kenë, sa të fuqishme janë, se sa do të kushtonin për t’u prodhuar, etj. Për momentin jemi në errësirë”.

Pajisjet e mëposhtme dihet se janë përdorur ose zhvilluar për t’u përdorur nga spiunët gjatë Luftës së Ftohtë.

Pistoleta buzëkuq

Një shembull i pajisjes me një goditje, të lëshuar nga Komiteti i Sigurisë Shtetërore (KGB) i Bashkimit Sovjetik, u zbulua në një pikë kontrolli amerikan në Berlinin Perëndimor më 1965. Hapja e cilindrit siç duket mund të fshihej në një buzëkuq të vërtetë. Arma u quajt “puthja e vdekjes”.

Syze me pilulë të fshehur cianidi

CIA ua ofroi agjentëve të saj këto syze me një pilulë të vogël cianidi. Agjentët e kapur të SHBA-së mund të kryenin vetëvrasje në sytë e rrëmbyesve të tyre duke kafshuar fundin e syzeve të tyre.

Arsenali i Nikolai Khokhlovit

Armët, duke përfshirë “projektorë me plumba helmues” të kamufluar në dukje si kuti cigaresh, ishin pjesë e një sasie mjetesh për atentate që iu dorëzuan autoriteteve të Gjermanisë Perëndimore nga agjenti i KGB-së, Nikolai Khokhlov.

Spiuni sovjetik dezertoi në vitin 1954 pasi u ngarkua të mbikëqyrte vrasjen e një aktivisti antikomunist në Frankfurt. Përveç armëve të ndërlikuara të cigareve, arsenali përmbante gjithashtu dy pistoleta elektrike me tri tyta që plumbat me majë cianidi i gjuanin me aq pa zhurmë sa “kërcitja e gishtave”.

”Armë sulmi në zemër”

Kjo armë e CIA-s qëlloi një shigjetë toksine të ngrirë të butakëve që u shpërnda pothuajse pa gjurmë brenda trupit të personit që ishte cak, duke çuar në vdekje, me simptomën e një sulmi në zemër.

Arma, e parë në foton e mësipërme gjatë një seance dëgjimore në Senat të vitit 1975 për abuzimet e shërbimit të inteligjencës amerikane, qëlloi pothuajse në heshtje dhe ishte efektive deri në 100 metra.

Transmetuesi T-1151 ‘Dog Doo’

Pjesa e jashtme në formë jashtëqitjeje e T-1151, e zhvilluar në fund të viteve 1960, fshihte një pajisje që mund të hidhej në tokë dhe të aktivizohej nga amerikanët që kishin nevojë për shpëtim ose nxjerrje. Pajisjet u krijuan për të imituar “jashtëqitjet e një qeni të përmasave të mesme ose të kafshëve të tjera”, por u quajtën “monkey turds” (jashtëqitje majmuni).

Insektotopter

“Insekti bartës i insektit” u zhvillua nga CIA në vitet 1970 për të ofruar pajisje dëgjimi në miniaturë në vendet ku ato mund të transmetonin biseda. CIA pretendon se testet e fluturimit për insektotopterin e pikturuar me dorë ishin “mbresëlënëse”, por fluturakja e vogël ishte e vështirë të kontrollohej nga era dhe pajisja e ndërlikuar nuk u përdor kurrë në terren.

“Ombrella bullgare”

Në vitin 1978, disidenti bullgar Georgi Markov vdiq në Londër menjëherë pasi u godit në këmbë nga një burrë me çadër, që besohej se ishte një spiun komunist bullgar. Markov kritikoi qeverinë komuniste bullgare në një seri raportesh për transmetuesin britanik BBC dhe për Radion Evropa e Lirë, midis viteve 1975 dhe 1978, të cilat shumë bullgarë i dëgjuan në fshehtësi.

Ombrella që mbante njeriu, mendohet të ketë qenë një pajisje e projektuar nga KGB-ja, e krijuar për të shpërndarë një topth të vogël helmi në objektiva, që nuk e prisnin në rrugë./Rel/

1932- Reporteri amerikan Reuben Henry Markham: “Shqiptarët paguajnë më shumë për Mbretin Zog se për Parlamentin, kjo u pëlqen dhe ia vlen për këto arsye…”

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 7 Prill 2024

“The Christian Science Monitor” ka botuar, të premten e 1 korrikut 1932, në ballinë, rrëfimin e reporterit amerikan Reuben Henry Markham rreth pagës së majme të Mbretit Zog dhe justifikimit të saj nëpëmjet arritjeve të bëra asokohe në Shqipëri falë udhëheqjes së tij, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Shqiptarët paguajnë më shumë për Mbretin se sa për Parlamentin, dhe kjo u pëlqen

Nën udhëheqjen e Zogut, ky vend i lashtë malor ka përparuar më tej dhe në më shumë fusha (linja) se në 2000 vitet e fundit. 

Nga R. H. MARKHAM

Korrespondent i Stafit të The Christian Science Monitor

Tiranë, Shqipëri — Zogu, Mbreti i Shqiptarëve, merr më shumë se 3000 dollarë në javë dhe Kryeministri i tij, zyrtari më i paguar në mbretërinë shqiptare, vetëm 80 dollarë. Një anëtar i Parlamentit merr 35 dollarë dhe një gjyqtar i Gjykatës së Lartë po aq.

I gjithë Parlamenti i kushton vendit shumë më pak se mbreti; këshilli ministror vetëm rreth një e teta e kësaj shume.

Mbreti me familjen dhe oborrin e tij konsumojnë një të tridhjetën e të gjithë buxhetit të shtetit. Ai merr një fitim financiar jashtëzakonisht të mirë për drejtimin e punëve të 1,000,000 njerëzve.

Por ai ia vlen ! Domethënë, shërbimet që ai po bën vlejnë pothuajse çdo çmim. Ky i ri ka bërë më shumë për Shqipërinë se çdo sundimtar tjetër në historinë e kombit, i cili është një nga më të vjetrit në Evropë. Gjatë këtyre pak viteve të sundimit të tij, shqiptarët kanë bërë më shumë përparim se në çdo kohë tjetër që kur janë njohur nga shkrimtarët e analistët e popujve. Për herë të parë Shqipëria është diçka më shumë se një shprehje gjeografike.

Në asnjë periudhë tjetër shqiptarët nuk kanë qenë kaq të bashkuar sa tani. Edhe pse të ndarë në tre grupe fetare, të cilat janë në konflikt të ashpër me njëri-tjetrin në shumë vende të tjera, shqiptarët janë plotësisht të lirë nga armiqësia fetare. Megjithëse flasin dy dialekte shumë të ndryshme, ata kanë arritur të kuptojnë njëri-tjetrin pa shumë probleme. Ndonëse të ndarë nga njëri-tjetri nga male të larta, lugina të thella dhe lumenj të pabesë, ata janë bashkuar.

Asnjëherë më parë, as në kohën e dominimit romak rrugët në Shqipëri nuk ishin aq të mira sa tani. Dy ose tre linja kryesore mund të kenë qenë pak më të mira atëherë, por sistemi aktual i komunikimit tejkalon shumë çdo gjë që ka ekzistuar deri më tani.

Shqiptarët kanë një sistem shkollor, një gjuhë letrare, tekste shkollore dhe një frymë kulturore dhe të gjitha këto kanë origjinën e kohëve të fundit. Dy-tre dekada më parë shkollat shqipe ishin të ndaluara.

Për herë të parë në një mijëvjeçar, toka është mjaft e sigurt nga jashtë dhe jashtëzakonisht e sigurt brenda. Ka pak vende në Evropën Lindore në të cilat mund të udhëtohet me më pak rrezik. Dhe përkundër kontrollit shumë të rreptë policor, ka më pak ndërhyrje policore se më parë.

Një sistem mjaft i mirë juridik zbaton një kod ligjor modern : ekziston një shtyp i përditshëm — i paimagjinueshëm vetëm pak vite më parë.

Të gjithë të rinjtë janë të stërvitur në kazerma dhe shumë në shoqëri atletike. Kazermat sigurisht që kanë defekte serioze, por ato i japin rinisë fshatare analfabete një trajnim të dobishëm.

Teatrot, koncertet, ekspozitat e artit dhe argëtimet si për burrat ashtu edhe për gratë jepen në disa qytete — gjëra të padëgjuara pak kohë më parë.

Kryeqyteti po shndërrohet në një qytet modern dhe kapërcen në komoditet çdo vendbanim që ekziston në Shqipëri prej dy mijëvjeçarësh.

Udhëtimi është i shpejtë dhe i lirë, pavarësisht mungesës së plotë të hekurudhave.

Fati i gruas shqiptare, ndonëse ende shumë i vështirë, është më i mirë se çdo herë tjetër.

Ka më pak korrupsion, ryshfet dhe parregullsi administrative se më parë. Sigurisht, ka shumë për të dëshiruar, por shumë është arritur.

Sporti po përparon me hapa të mëdhenj.

Pakicat (minoritetet) trajtohen relativisht mirë.

Shumë pak vende në botë kanë një shërbim ajror më të mirë.

E gjithë kjo nuk është tërësisht falë mbretit Zog – në asnjë mënyrë. Shpirti i zgjuar i një kombi që lufton për të ecur përpara ka dhënë një kontribut të madh. Zogu është instrumenti i këtij shpirti.

I gjithë ky përparim mbështetet në rregull, siguri dhe një shkallë të caktuar drejtësie. Shkollat, rrugët, gjykatat dhe ndërtesat janë të pamundura pa rregull. Zogu e imponoi këtë rregull. Nuk ka ekzistuar asnjëherë më parë.

Shqipëria është ende prapa. Ka ende një rrugë të gjatë për të bërë. Ka përmirësime të mëdha për të bërë. Por ajo ka shkuar shumë më tej në një dekadë se në çdo shekull të mëparshëm dhe vazhdon të përparojë me shpejtësi.

NDOK  PISTULLI, NUK T’  HARRON  SHKODRA!- Nga Fritz RADOVANI

NDOK  PISTULLI (1942 – 1977)

 

Edhe pse qyteti i vjeter i Shkodres po kalonte një prej diktaturave ma të mnershme komuniste të Shekullit XX, ajo do të mbetet nder qytetet ma të nderueme dhe të pamposhtuna të Europës së robnueme. Ishte qyteti i 26 burgjeve dhe hetuesive komuniste që nuk flente asnjëherë e qetë. Pak e aspak familje Shkodrane nuk kanë provue terrorin vrastar komunist.

Po, asnjëherë Shkodren nuk e ka pushtue pesimizmi e vujtja komuniste!

Prindët tonë perdorshin një thanje: “Hajt, se Zoti do ta bajnë mirë!”.

I atij brezi optimist ishte dhe Ndok Pistulli, i njohun“djaloshi muzikant”!

Ishe shumë i rij kur e njofta Ndokun e Pistullorve të Shkodres, edhe pse Ate nuk e lidhte mosha me Gac Çiurçinë e Lek Gjeloshin, po prirja e Tij në artin muzikor e shoqnonte me Franc Palin, Viktor Jubanin etj., që do të ringjallnin shpresa të mëdha në brezat e ardhëshem të Shkodres.

Ndokun e njofta aso kohe kur Ai shkonte dhe bante mësim në pjano tek mësuesja Ida Melgushi, mbasi dyert e shkollave shtetnore ishin krejtë të  pamujtuna me u hapë per Ndok Pistullin dhe rrethin e Tij shoqnor, i cili mërrijti me u njoftë si grup muzikantash vetem me perpjekjet private. Ai ishte talent i rrallë dhe njihej per veshin e Tij absolut, që pavështirsi Ai i dallonte notat muzikore që kushdo mujte me prekë në një pjanofortë. Ndoku vertetë se qyshë fëmijë ishte i talentuem po, ajo që e dallonte Ate në shoqni, ishte perpjekja autodidakte e tij që e bani të njoftun muzikant.

Ndoku jo vetëm në studimin e pianofortës, por edhe të harmonisë e kompozicionit ishte i paisun me vullnet e talent të rrallë dhe mërriti të njifet nder pjanistët e nivelit të naltë që aso kohe kishte Shkodra.

Ai ishte disa vite edhe në orkestrën sinfonike të Shtëpisë së Kulturës në Shkoder. Por muzikanti i ri Ndok Pistulli ishte aq i talentuem sa  ndinte si nevojë të domosdoshme shpirtnore me kompozue. Prirja muzikore tek Ndoku nuk kishte kufi të caktuem, Ai ecte vetem perpara pa u ndalue.

Ndok Pistulli u ba  me të vertetë i njoftun nga mësimet që Ai mori nga zonjusha Ida Melgushi, po një ndihmesë e madhe per Ndokun ka kenë edhe lidhja e Tij me muzikantet Tonin Harapi, Tonin Guraziu, Nino Saraçi dhe së fundi me të madhin kompozitor Prenk Jakova, ku afirmoi vedin si muzikant i perkryem dhe shumë i talentuem.

Ndok Pistulli asht e vertetë se nuk u lejue të perfundonte asnjë shkollë artistike, po prirja e Tij nuk e perjashtoi asnjëherë nga artistët e njoftun e të talentuem të atij qyteti që e vendosi në vendin e merituem per të gjitha cilsitë e Tij e kryesisht, per karakterin e mrekullueshem në shoqni. E mos harroni asnjëherë se formimi i njeriut në shumë familje qytetare shkodrane asht kenë themeli i perjetshem i edukatës së mrekullueshme n’ Shkoderlocen tonë! Kam frikë se pikrisht këte cilsi po punohet me e shkatrrue me kamngulje edhe sot në të gjitha drejtimet nga qeverisja aktuale atje. Kjo asht fatkeqsi që po i humb Shkodres pikrisht atë cilsi që nuk ka mujtë me ia zhdukë as diktatura  ma barbare dhe terroriste e komunizmit të diktatorve Ever Hoxha dhe Ramiz Alia, të cilët kishin si piksynim shfarosjen kulturore dhe qytetare të atij qyteti martir e Hero!

Heren e fundit unë e takova Ndokun tek Dugajt’ e Reja dhe u ndalueme e bisedueme kryesisht per t’ ardhmen tonë që s’ na jepte asnjë shpresë. Më çuditi shumë optimizmi i Tij, dhe shpresa e madhe per një t’ ardhme!

As nuk mund të mendojshe atë ditë se nuk kam per me e takue kurrma!

Asht e vertetë që Ndoku e mbylli jeten shumë para kohe, po ajo forcë e madhe e optimizmit të Tij nuk më largohet kurr nga mendja e ndoshta, sot mbas kaq shumë vitesh, ajo më shtynë me e kujtue kryesisht si artist dhe njeri me formim të mrekullueshem Shpirtnor, qytetar e atdhetar!

Jam i sigurt se sot shokët e miqtë e Tij e kujtojnë me dhimje largimin e Ndokut nga kjo jetë, mbasi karakteri i Tij ishte i veçantë e mreslanës.

Kujtimet per Ndok Pistullin janë të perjetëshme se i atillë ishte Ndoku! Dhe kam bindje se as Shkodra nuk e harron asnjëherë Ndok Pistullin!

Kujtimi i Ndokut nuk shlyhet asnjëherë nga Shkodranët e moshës së Tij dhe, t’ atyne që ndoshta, e kanë pa vetem njëherë tue kalue rrugës!

Ky ishte pra, Ai Shkodrani i paharrueshem e muzikanti Ndok Pistulli!

            Melbourne, 6 Prill 2024.         

The Christian Science Monitor (1933) Rrëfimi i reporterit amerikan Reuben Henry Markham: “Ja si po borgjezohet Shqipëria”

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 6 Prill 2024

“The Christian Science Monitor” ka botuar, të hënën e 9 janarit 1933, në faqen n°12, rrëfimin e reporterit amerikan Reuben Henry Markham rreth borgjezimit (zhvillimit) asokohe të Shqipërisë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

 

Shqipëria po borgjezohet

Është zakon që udhëtarët dhe shkrimtarët t’i referohen Shqipërisë si toka që kaloi me një kërcim nga mesjeta në shekullin e njëzetë në çështjen e transportit; për shembull, nga gomerët e grumbulluar te aeroplanët. Por ndryshimi i shpejtë në jetën shoqërore dhe politike të Shqipërisë është akoma më interesant.

Shqipëria është e mbushur me rrënoja fortesash. Ato janë simbole të organizimit të saj shoqëror të së kaluarës – ose mungesës së tij. Pronarët e tokave, shumë prej të cilëve ishin bejlerë dhe disa pashallarë, dominonin vendin, secili zot i mbretërisë së tij të vogël ose më të madhe. Masa e popullit u shërbente atyre si bujkrobër.

Rezultati ishte varfëria e tmerrshme, analfabetizmi i plotë, padrejtësia e madhe dhe kaosi i përgjithshëm. Nuk kishte rrugë të mira dhe pak ura të klasit të parë. Asnjë qytet modern, një mungesë e plotë e akomodimeve në hotele, pa kulturë popullore dhe pak siguri.

Në atë kohë nuk ekzistonte ndërgjegjja kombëtare shqiptare, por në fillim të shekullit të sotëm pati shenja zgjimi. Kur krerët e kësaj lëvizjeje të re nisën një kryqëzatë për një Shqipëri të pavarur dhe të bashkuar, panë se bejlerët përbënin një pengesë pothuajse të pakapërcyeshme.

Kishte dy mënyra historike për të kapërcyer kundërshtimin e tyre : njëra ishte që një princ të vinte nga jashtë dhe të zbatonte rendin në Shqipëri me ndihmën e huaj, dhe tjetra ishte që një nga krerët vendas të fitonte epërsi mbi të gjithë rivalët e tij. Të dyja mënyrat u provuan dhe një kombinim i të dyjave pati sukses. Një udhëheqës vendas, i riu, i vrullshëm dhe i aftë Ahmet Zogu, pas shumë revolucioneve dhe shumë mundi, iu imponua Shqipërisë me ndihmën jugosllave dhe italiane dhe u bë Mbret me emrin Zogu i Parë.

Njerëzit e rëndësishëm tani janë organizatorët, oficerët, shefat inteligjentë të departamenteve, shefat e policisë, sipërmarrësit mendjemprehtë, burokratët dominues. Mbreti Zog mbështetet me zjarr nga një grup i ri njerëzish të arsimuar dhe të punësuar.

Këta burra kanë formuar një këndvështrim krejtësisht të ri në Shqipëri. Ata janë për ligjin, stabilitetin, komunikimin e sigurt, policët kompetentë, gjyqtarët e drejtë dhe një ushtri të fortë. Ata do të shkatërroheshin plotësisht nga revolucionet dhe rikthimi i dominimit të baronëve (bejlerëve) të vjetër të tokës.

Shqipëria është borgjezuar patjetër. Për rrjedhojë, kundërshtimi ndaj Mbretit Zog është zhdukur në masë të madhe. Prosperiteti i gjithë inteligjencës shqiptare varet nga ai ose nga dikush tamam si ai. Ai ka inauguruar një sistem që për shumicën e shqiptarëve të arsimuar është i mirë. Atyre iu pëlqen. Sepse do të thotë një rrogë mujore, rroba të bukura, një shtëpi dhe tokë, pak kulturë dhe një vend në botë. Këta liderë borgjezë mund të luftojnë mjaft ashpër mes tyre për kontratat, koncesionet dhe punët më të mira, por secili prej tyre mbetet për Mbretin dhe sistemin e tij.

Kjo do të thotë, për shumë vëzhgues politikë, se ushtria, e cila është shumë aktive, do të bëhet një forcë e madhe politike dhe shoqërore; se do t’i akordohet një vend i lartë në rendin shoqëror dhe se ndoshta do të zhvillohet një burokraci e ngurtë. Ndoshta me kalimin e kohës do të lindë një oligarki.

Por pikërisht tani Shqipëria e gjen veten në atë fazën e parë të lezetshme ku jakat e bardha dhe kostumet formale kanë përparësi ndaj kostumeve tradicionale të bejlerëve dhe ku rrugët e drejta, orkestrat, tualetet dhe llogaritë bankare preferohen në vend të pyjeve dhe luginave të mbushura me bujkrobër. Sistemi borgjez përfaqëson një përmirësim të konsiderueshëm ndaj feudalizmit dhe Shqipëria duket se ka interes të ndjekë rrugën që ka marrë ose po ndjek secili nga fqinjët e saj perëndimorë.

R. H. M. (Reuben Henry Markham)

Si ndodhi masakra e 2 prillit dhe përhapja e lajmit se Ramiz Alia ishte arrestuar. Debati i Azem Hajdarit me shkodranët

TANUSH MULLETI/ “Ju tregoj për masakrën e 2 prillit 1991 në Shkodër, ku mbetën të vrarë katër persona dhe u plagëson shumë të tjerë…”/ Dëshmia e rrallë e dëshmitarit dhe protagonistit të asaj ngjarje (Refleksione) 


“SI E PASHË, SI E DËGJOVA, SI E PREKA DHE SI E PËRJETOVA”

2 prilli i vitit 1991 ka hyrë në historinë e Shqipërisë, e pranuar sot nga të gjithë krahët politikë si një vrasje makabër, ku u vranë 4 djem të rinj dhe u plagosën mbi 97 vetë, disa prej të cilëve mbetën invalidë të gjithë jetën, të gjithë të rinj e të reja.

Përshkrimi:

Shkaku për të shkruar këto refleksione është se po dëgjojmë dhe lexojmë të deformuar me dashje ose pa dashje historinë e ngjarjes së 2 prillit ’91. Për këto shënime, nuk më shtyn as urrejtja, as hakmarrja, as ambicia, as interesi, por vetëm ndërgjegjja për të vërtetën.

Më 31 mars të vitit 1991, u zhvilluan zgjedhjet e para pluraliste mbas vitit 1945, që u lejuan dhe u pranuan të bëhen nga Partia e Punës e Shqipërisë (ish-Partia Komuniste), në pushtet. Nën presionin e lëvizjes antikomuniste të 14 janarit të zhvilluar në Shkodër për heqjen e bustit të Stalinit, protestat e Kavajës, lëvizja studentore dhe pranimi i pluralizmit politik dhe më vonë me demonstratën e 13 dhjetorit 1990, për heqjen e bustit të Enver Hoxhës në Shkodër, etj.

Me gjithë kohën e shkurtër për përgatitjen e zgjedhjeve, në Shkodër ishte forcuar besimi se humbja e komunizmit ishte e padiskutueshme. Mëngjesi i 1 prillit më gjeti me Besnik Komin, bashkanëtar në Komisionin e Votimeve në rrethin e Shkodrës, ku u informuam se rezultati ishte humbja e plotë e Partisë së Punës, ku kishte marrë vetëm 3 deputetë, ndërsa Partia Demokratike kishte fituar plot 16 deputetë. Kjo tregonte se rrethi i Shkodrës ishte absolutisht i djathtë. Rastësisht degjuam se korrespondenti i RAI-t nga Tirana, kishte raportuar në 7 të mëngjesit se Partia e Punës kishte fituar 62% të votave. Për opinionin masiv të Shkodrës kjo ishte e pabesueshme. RAI e përsëriti disa herë në lajmet e tij. Kjo bëri, që një pjesë e popullit të grumbullohej para Selisë së PD-së, ishMuzeu Ateist, duke kërkuar informacion më të saktë për rezultatin e zgjedhjeve.

Në katin e dytë doli një aktivist i PD-së, Eduart Përjaku, ndërkohë njerëzit e mbledhur kërkonin me insistim drejtuesit e PD-së. Mbas pak kohësh pritje, erdhi sekretari i PD-së, Xhemal Uruçi, por edhe ky nuk e pranua. Pas një ore në dritaren e katit të dytë, doli Azem Hajdari, i cili kishte dalë deputet fitues në Shkodër dhe natën e zgjedhjeve kishte fjetur në Shkodër. Ai sqaaroi masën e njerëzve të mbledhur se PPSh kishte fituar shumicën në këto zgjedhje, ndërsa PD-ja ishte fituese në qytetet kryesore dhe se ky rezultat ishtë pranuar, si vullnet i popullit.

Publiku filloi të dyshojë: kur i numëruan kaq shpejt votat, kur dihej infrastruktura e prapambetur dhe vështirësit e komunikimit në atë kohë. Atëherë filluan kundërshtitë prej shumë të pranishëmve të cilët debatuan dhe iu kundërvunë, Azem Hajdarit, me shprehjet:

“A e di çdo të thotë fitore e komunistëve? Do të fillojnë arrestimet siç bënë me pjesëmarrësit në demonstratat e 14 janarit dhe 13 dhjetorit 1990”.

Nga deklaratat e Azem Hajdarii, i cili fliste nga kati i dytë, pa mikrofon, njerëzit e grumbullur nuk u bindën dhe u larguan të pakënaqur, një ndjenjë të thellë dyshimi. Pesëdhjetë metra më larg selisë së PD, në qendër të qytetit pikërisht në vendin ku kishte qenë busti i Stalinit turma u ndesh me Dedë Kasnecin (një ndër nismëtarët dhe protagonistët kryesorë për heqjen e bustit të diktatorit sovjetik, gjë për të cilën ishte dënuar nga Gjykata me dymbëdhjetë vite burg) dhe që pak ditë më parë kishte dalë nga burgu.

Atëherë turma u mblodh përreth Dedës disa prej të cilëve e kapën dhe po e hidhnin përpjetë, duke hedhur parulla kundër komunizmit duke brohoritur “Rroftë Deda! Poshtë Komunizmi, Enver Hitler! Liri Demokraci!”. Turma u shtua dhe po shumëfishohej dhe u nis në drejtim të Komitetit të Partisë. Nga ora njëmbëdhjetë deri në orën njëzetë e tre të dates 1 prill, populli kishte dalë në shesh dhe nuk lëvizte nga sheshi duke ndenjur ulur, në sheshin para Komitetit të Partisë së Rrethit.

Në orën njëzetë e tre, sëbashku me bashkëshorten, kam qenë tek pragu i derës së sallës së mbledhjeve të Komitetit të Partisë, ku Eduard Përjaku, përfaqësues i Partisë Demokratike si dhe Shefi i Policisë bënë thirrje, që të mbyllej protesta për atë natë dhe të mblidheshin përsëri të nesërmen. Dalngadalë njerëzit u shpërndanë. Data 2 Prill më gjeti në punë. Sa filluam punë rreth orës 8:00, u dëgjuan bataret e armëve. Atëherë ne lamë punën, gjithësecili nxitoi për të shkuar te shkollat e fëmijëve për t’ju gjendur pranë duke e marrë me mend se situate mund të përkeqësohej.

E vërteta ishte se gjimnazistët e “Jordan Misjes”, u kishin bërë thirrje gjimnazistëve të “29 Nëntorit”, (sot Gjimnazi “28 Nëntori”) të dalin në protestë. Policia kishte marrë urdhër të sulmonte që në fillim grumbullimet. Pasi u mblodhën shumë protestues, Policia u përgjigj me shkopinj gome, e më vonë me armë. Kështu filloi përplasja. U vranë katër vetë dhe u plagosën shumë të tjerë. Policisë i erdhën shumë përforcime, prandaj arriti të zmbrapste turmën dy-tri herë. (Ndërkohë që një ditë më përpara, Policia ishte sjellë në mënyrë paqësore me protestuesit dhe nuk kishte patur asnjë incident ndërmjet forcave të policies dhe pretestuesve). Policia solli një blind me municione, i cili u prish në rrugë para kafesë “Rinia” në lagjen “Parrucë”. Disa arka me fishekë u shpërndanë në xhade.

Papritur u përhap lajmi se Komiteti Qendror kishte rënë, Ramiz Alia ishte arrestuar dhe Xhelil Gjoni ishte vënë në krye KQ të PPSh-së. Meqenëse Xhelil Gjoni konsiderohej si i klanit të Hysni Kapos, populli u irritua më tepër. Mesa duket njerëzit e pranishëm kishin më shumë besim tek Ramiz Alia. Te libri “Kujtime Saga e Traboinëve” të Kolec Traboinit, faqe 294, ai shkruan: Unë shkova të bisedoj me shefin e Policisë të Komitetit të Partisë dhe i thashë: “Çfarë bën? Ka rënë Komiteti Qendror dhe ti do të vritesh kot?”. Atëherë populli hyri në Komitet të Partisë. Policia, me udhër e braktisi objektin dhe u shpërnda pasi edhe municionet i kishin mbaruar. (Biseda e kryetarit të Degës së Punëve të Brendshme, Çapajev Taçi me Xh. Çela, faqe 87).

Komiteti i Partisë u dogj. Pas Komitetit të Partisë, populli tentoi t’i drejtohej Bibliotekës së qytetit. Biblioteka e qytetit të Shkodrës ka një fond të pasur, të trashëguar, librash me vlera të mëdha artistike dhe historike, prandaj intelektualët shkodranë i bënë thirrje popullit të mbledhur para Komitetit të Partisë, që biblioteka as të mos prekej. Drejtori i Bibliotekës Skënder Beci, iu drejtua njerëzve duke u thënë: “Ua nxjerr unë librat e Enver Hoxhës, që janë në bibliotekë”. Nxorri nga biblioteka dy – tre karroca me veprat e Enver Hoxhës dhe gjendja u qetësua. Atëherë populli i mbledhur aty u drejtua nga “Radio Shkodra”.

Rrugës kam parë dy karroca romësh, që kishin vjedhur orendi të Komitetit të Partisë, si kolltuqe të vjetër, perde, etj. Populli i ndali në Parrucë, i ktheu mbrapa dhe këto sende të vjedhura u hodhën dhe u dogjën në zjarrin e ndezur para sheshit të Komitetit të Partisë. Duke shkuar drejt Radio Shkodrës, aty ku sot është monumenti i 2 Prillit, takuam Kryetarin e Sindikatës së Shkodrës, Ferdinand Temali, një djalë trim, kurajoz edhe inteligjent. Të gjithë ishim të mendimit që “Radio Shkodra” duhet të ruhej e paprekur. Ai na kërkoi që të shkojmë, të flasim përpara “Radio Shkodrës”, në emër të Sindikatës.

Bashkë me Besnik Komin, shkuam te “Radio Shkodra”. Ndërkohë edhe populli ishte grumbulluar pranë “Radio Shkodrës”, duke vazhduar protestën me thirrjet kundër komunizmit. Te dera ishte një polic i dobët, në prag të pensionit, i cili po ruante më kot derën nga brenda se s’kishte çfarë të bënte. Aty pashë Baç Bilalin, me një flamur pa yll e me qeleshe në kokë, që e valëviste. Fola para protestuesve në emër të Bashkimit të Sindikatave të Shkodrës dhe nuk lejuam njeri të dëmtonte “Radio Shkodrën”.

Aty ishin dhe nja 7-8 ushtarë 19-vjeçarë që i kishin veshur me rrobe blu doku si polic, të shkretët po dridheshin nga frika. I qetësuam dhe i morëm në mbrotje. Morëm takim me drejtorin e “Radio Shkodrës”, Gëzim Podgoricën dhe biseduam te tryeza e kryeredaktorit, që të nxjerrim një mikrofon dhe t’i flasim popullit. Për këtë na ndihmoi një teknik, Gajtani. Me copa telash që i lidhëm dhe nxorëm mikrofonin stativ te ballkoni (konsola e hyrjes në radio) dhe filluam t’i flisnim popullit.

Armët nuk dëgjoheshin më. Gjatë kësaj kohe njerëzit donin të shkonin tek Dega e Brendshme për të liruar të burgosurit politikë të arrestuar për ngjarjet e kaluara. Mbas orës njëmbëdhjetë e gjysmë, u dëgjua një krismë arme.

Unë kërkova, të bisedoj me kryetarin e Degës, në telefon. Një punonjës operativ, i veshur civil, më afroi radiomarrëse dore dhe bisedova direkt me te. E këshillova: “Duhet të kesh shumë kujdes se gjakrat janë nxehur dhe po të vij populli tek Dega e Brendshme, do të shkojnë punët shumë keq”. Ai tha se: “Është një pensionist, një veteran i vjetër që ka gjuajur dhe u mbyll ajo punë”. Kemi folur direkt me zv/kryeministrin në atë kohë, Shkëlqim Cani, të cilit personalisht i shpjegova situatën dhe i kërkova që të jenë shumë të kujdesshëm, nuk duhej të bëhej asnjë arrestim, sepse ky veprim mund të sillte pasoja tragjike.

Ai më premtoi se nuk do të përsëritej 13 Dhjetori 1990 apo, 14 Janari 1991, etj., kur ishin bërë arrestime të pjesëmarrësve ne befasi dhe natën.

Rreth orës 12, erdhi urgjent nga Tirana Azem Hajdari sëbashku me Blerim Çelën, të cilët tanimë ishin edhe deputetët e Shkodrës. Biseduam me ta dhe u kërkuam që t’i flisnin popullit, me qëllim që qyteti të ruhej dhe të mos kishte vjedhje e shkatërrime në Shkodër as gjatë natës. Besnik Komi, iu drejtua: “I dilni zot popullit të Shkodrës se tani jeni deputet e tij”.

Azemi iu përgjigj: “Ne e duam pushtetin me votë”, Blerimi ndërhyri: “Këtu, nuk ka as tre ditë bukë”! Atëherë ne u thamë: “I flisni popullit”. Azemi doli te ballkoni nëpërmjet një dritareje, për t’i folur popullit te mikrofoni statik. Gjatë fjalimit, kishte moskuptim me njerëzit që ishin mbledhur aty, mbi mundësinë e arrestimit të protestuesve, lirimin e të burgosurve në Degën e Brendshme dhe shkatërrimet që mund të ndodhnin gjatë natës në qytet. Azemi, mbeti keq. Kur hyri brenda tek zyra e kryeredaktorit, i ra të fikët. Besniku mori një broke ujë, ia lagu fytyrën dhe ai u përmend: “U bë e dyta herë, që nuk po merrem vesh me shkodranët”, tha ai.

“Mor Azem, komunistët janë të pabesë. Të vrasin natën, e të qajnë ditën. Me 14 janar, kanë arrestuar rreth 300-400 vetë, ndërsa me 13 dhjetor kanë arrestuar mbi 100 vetë”, po i fliste Ferid Lluja. “Në këtë situatë, ne nuk kemi më çfarë të bëjmë këtu! Këta janë deputetë dhe duhet t’i dalin për zot popullit”!, u shpreh Besniku. Së bashku me Besnikun edhe Ferid Llujën u larguam nga Radio-Shkodra. Besniku mori me vete edhe shtatë a tetë ushtarë, që po dridheshin prej frike dhe i tha të hiqnin kapelet, xhaketat e rripat edhe i shoqëroi deri tek ish Kulla e Gjon Markagjonit, në rrugicën e Kafes së Madhe. “Tani”, u tha – shkoni në repartin tuaj, në Degën e Brendshme”!

Edhe ne ikëm. Në lajmet e drekës, në Radio-Shkodra u fol për ngjarjet e asaj dite. Lajmet janë dëgjuar vetëm në qytetin e Shkodrës, për arsye se Drejtori i Radios, Gëzim Podgorica, kishte ulur fuqinë e valëve të antenës nga 24 KëA në 1 KëA (Libri, “Nga gjakosja e Shkodrës, Pranverë ’91, te përgjakja e Shqipërisë, Pranverë ’97”, Shaqir Vuka, faqe 83). Kishte filluar pluralizmi politik, pra në këtë rast drejtori ka vepruar në kundërshtim ligjin e informimit publik. Pasdite rreth orës 15:00 të datës 2 prill, erdhën forcat speciale nga Tirana. E rrethuan vendin, morën në kontroll Komitetin e Partisë, i cili tani ishte djegur plotësisht. Sipas një burimi të besueshëm, instruktori të Komitetit të Partisë, forcat speciale kishin ardhur me qëllimin për të marrë armët dhe larguar nga bodrumet e Komitetit të Partisë, më shumë se 200 armë që gjendeshin në një vend shumë të sigurt si refuxho në rast nevoje për kohë lufte. Demonstuesit nuk kanë mundur t’i gjejnë atë ditë këto armë.

Ditën e nesërme me 3 prill u organizua në mënyrë madhështore varrimi i dëshmorëve të demokracisë: Arben Brocit, Bujar Bishanakut dhe Besnik Cekës. Arkivolet u përcollën nga gjithë populli i Shkodrës, në këmbë nga qyteti i Shkodrës deri te varrezat në Stom Golem, rreth 4 km nga qendra e qytetit.

Në varreza folën Pjetër Arbnori dhe ritet fetare u kryen nga Hafiz Sabri Koçi.

Me iniciativën e sindikatave u shpall grevë dhe në orën 20 të datës 3 Prill u fikën gjithë dritat e qytetit 5 minuta në shenjë respekti dhe nderimi për të vrarët dhe të plagusorit e 2 prillit. Më 4 prill, kryesia e sindikatës së rrethit të Shkodrës vendosi krijimin e dy grupeve: a) Ferdinand Temali, kryetar i Sindikatës Shkodër, Tanush Mulleti, Besnik Komi edhe Myfit Tukiçi, do të merrnin takim me Kryetarin e Komitetit Ekzekutiv, Tereza Marubi. b) Grupi i dytë i përbërë nga Arben Borshi, sekretar i Sindikatës së bashku me Frederik Radovanin, do të shkonin në Korpusin Ushtarak për të falenderuar Komandantin e Korpusit, Enver Gaba, që nuk dha urdhër për të nxjerrë tanket kundër protestuesve.

Në pritje me Tereza Marubin ishin edhe nënkryetarët Esma Ulqinaku edhe Lutfi Troshani, gjithashtu aty gjetëm edhe grupin e të drejtave të njeriut me Kryetar, Cin Jubani, N. Grezda edhe të tjerë. Kryetari i Degës, Ferdinand Temali, paraqiti situatën aktuale edhe i kërkoi Kryetares Marubi të prononcohej në Radio e shtyp për këtë masakër, ku u vranë dhe u plagosën qytetarë shkodranë, të gjithë të rinj e të reja. Marubi u përgjigj: “Nuk mund të komandoj Degën e Brendshme dhe Policinë, nuk na dëgjojnë”. Unë iu drejtova: “Do të ishte mirë, që në këtë situate, të dilni edhe të prononcoheni edhe të jepni dorëheqjen”.

Grupi i të Drejtave të Njeriut, me në krye Cinin kundërshtoi dorëheqjen e Tereza Marubit. “Duam apo nuk duam ne, kjo ngjarje historike ka ndodhur kur kryetare ka qenë Tereza Marubi”, u përgjigja unë. “Emri i Marubëve po keqpërdoret nga Partia e Punës”. U ngrit nënkryetarja, Esma Ulqinaku dhe tha: “Edhe ne i kemi fikur dritat mbrëmë 5 minuta në orën njëzetë”. Ndërhyri Besniku: “Shumë mirë keni bërë! Përse nuk morët pjesë në ceremoninë e varrimit?! Keni patur frikë nga populli i Shkodrës apo nga Partia? Nuk do të kishte qytetar shkodran të ju prekte me dorë e të ju fyente”.

Myfiti u tregoi të pranishmëve se ishte vrarë pabesisht Nazmi Kryeziu, i cili kishte qenë bashkë me të. Mbas kësaj situate edhe këtyre bisedave kryetari Temali, propozoi të mbyllnim bashkëbisedimin dhe u larguam duke lënë grupin e të Drejtave të Njeriut të vazhdonte bisedat me Kryetaren. Nga mbledhja e këshillit të sindikatës u deklarua se sindikata do të ndjekë zbardhjen e krimit dhe dënimin e autorëve, pasi tre nga të vrarët ishin anëtarë të Bashkimit të Sindikatave të Pavarura të Shqipërisë. Propoganda e Partisë së Punës, Radiot, Televizioni, gazetat dhe foltoristët në Parlament i mëshonin variantinse “Ishte djegur Komuniteti i Partisë dhe janë vrarë protestuesit”.

E vërteta ishte ndryshe: “Janë vrarë protestuesit dhe më vonë është djegur Komiteti i Partisë”. Ky variant u pranua më vonë edhe nga Parlamenti Shqiptar, i dominuar nga socialistët.

Me hapjen e Parlamentit të Ri pluralist u kërkua një minutë heshtje për vrasjet e 2 prillit në Shkodër. Grupi i Partisë së Punës, nuk u çua në këmbë. Këmbëngulja jonë e detyroi qeverinë e Partisë së Punës, të fillojë bisedimet me BSPSH-në, Shkodër. Në selinë e saj erdhi zëvendësministri, Hajredin Shyti, i shoqëruar nga nënkryetari i Degës së Punëve të Brendshme – Shkodër, Naim Reçi (sipas Aredin Shyti, Çapajev Taçi dhe Dilaver Papare, janë izoluar). Ferdinand Temali, në cilësinë e kryetarit të Sindikatës u bëri një ekspoze ngjarjeve të 1 dhe 2 prillit, ku sindikalistët dhe anëtarët e kryesisë morën pjesë në diskutim, duke u ndalur në përkeqësimin e situatës, nga njera ditë në tjetrën: më 1 prill, policia ishte paqësore, kurse më 2 prill u përdor që në fillim dhuna, shkopinjtë e gomës edhe armët.

Ndër të tjera unë personalisht u shpreha: “Ju sot keni vrarë veten me duart tuaja”!

“Përse?, më pyeti Hajredini. “Bataret, që keni përdorur për të trembur protestuesit na bënë, që ne të lëmë punën edhe të dalim në shesh. Edhe varianti juaj, që, e ka bërë PD-ja, me Azem Hajdarin në krye, nuk qëndron. Azem Hajdari me Blerim Çelën erdhën pas orës 12.oo dhe atë natë, nuk kanë fjetur në Shkodër. Edhe një natë më përpara, më datë 1 prill, Azem Hajdari ka ikur rreth orës 11:30 – 12:00. Po të ishte organizuar nga PD-ja, Këshilli i Sindikatës do të ishte i gjithi në shesh”.

Të deleguarit nga Tirana, nuk na treguan kush e ka ishte burimi i informacionit të manipuluar në Radio dhe Televizion, për ngjarjet e Shkodrës. Muaj më vonë edhe gjatë hetuesisë është vërtetuar se deklaratën, informacionin e ka dhënë Kryetari i Degës, Çapajev Taçi sëbashku me kupolën e Policisë, për më mbuluar gjurmët e krimeve që ndodhën atë ditë të trishtë të 2 Prillit 1991. (Haredin Shyti, libri “Përballë së keqes” faqe 150-151). Afërsisht mbas dy javësh, një grup sindikalist, i përbërë nga Arben Borshi, Sekretar, unë edhe Skënder Strica, morëm një takim me drejtorin e përgjithshëm të RadioTelevizionit, Fatmir Kumbaro dhe i kërkuam burimin e informacionit. As ai nuk na e dha burimin e këtij informacioni.

Mashtrimi vazhdonte/Panorama.al

“Harta e tregjeve kriminale”, SPAK publikon raportin: Cilat janë veçoritë e grupeve kriminale shqiptare dhe qytetet kryesore ku shtrihen

Prokuroria e Posaçme publikoi raportin vjetor për vitin e shkuar. Duke u ndaluar te ngjarjes kriminale, raporti thekson veçoritë që grupet e krimit të organizuar kanë në vendin tonë. Raporti tregon edhe shtrirjen e grupeve kriminale, ku përveç formave të sofistikuara të vrasjeve me pagesë, prej tyre po përdoren gjithnjë e më shumë aplikacione të ndryshme dhe aparate telefonike të specializuara për komunikime sekrete.

Pjese nga raporti i SPAK 2023

Veçoritë e përgjithshme të grupeve kriminale shqiptare

Nga analiza e hetimeve të kryera në vitin 2023, veçoritë më specifike të grupeve kriminale shqiptare janë një anëtarësi mesatare e pjesëtarëve të grupit prej 15-25 personash. Grupet kriminale shqiptare janë kryesisht poli-kriminale, ku përfshihen kryesisht trafiku i narkotikëve, vrasjet, rrëmbimet, mbajtja pa leje dhe prodhimi i armëve shpërthyese dhe i municionit etj. Dhuna, e cila është një veçori në zbehje mbetet një karakteristikë tjetër e grupeve kriminale shqiptare.

Kryesisht dhuna përdoret nga grupe me strukturë hierarkike, të cilat bazohen në lidhje gjaku dhe familjare, dhe të cilat janë në konflikt për kontroll territori ose konkurrencë për tregje kriminale. Grupet shqiptare të cilat e kanë këtë veçori, janë kryesisht grupe, të cilët kanë aktivitet të konsoliduar në një territor të caktuar, por të cilat kanë gjithashtu shtrirje dhe aktivitet kriminal edhe në tregjet kriminale ndërkombëtare.

Në rastet e kryerjes së veprimtarisë në tregjet ndërkombëtare kriminale, grupet shqiptare bashkëpunojnë edhe më grupe të tjera për shërbime të cilat nuk mund të mbulohen prej tyre.

Vërehet gjithashtu një bashkëpunim i grupeve kriminale edhe me oficerët e policisë së shtetit të rangjeve të ndryshme në territorin shqiptar, si dhe funksionarë të organeve të drejtësisë, të cilët kanë luajtur role të ndryshme, duke filluar që nga dekonspirimi i operacioneve policore, njoftimi për personat kundërshtar të vënë në shënjestër nga grupet kriminale, dhënie informacioni për individë të ndryshëm, dhe aktivitetet të tjera në pengimin e drejtësisë.

Një karakteristikë shqetësuese është dhe përfshirja e personave kyç në jetën komunitare, siç janë edhe Kryetarët e Fshatrave (kryepleqtë), të cilat janë përfshirë qoftë drejtpërdrejt në aktivitete kriminale ose në mënyrë indirekte duke shpërdoruar detyrën ose duke mos kallëzuar krimin.

Shihet një tendencë në rritje e angazhimit të femrave në funksione të rëndësishme për grupet kriminale. Disa nga rolet më tipike të evidentuara në organizatat kriminale, të cilat merren me trafikun e narkotikëve, janë ato në administrimin e të ardhurave dhe mbikëqyrja e transferimit fizik dhe nëpërmjet institucioneve bankare të parave. Kryesisht femrat të cilat luajnë këto role, janë bashkëjetuese të krerëve të organizatës dhe konsiderohen si persona shumë të besueshëm të organizatës kriminale.

Format e sofistikuara të vrasjeve, duke shmangur lënien e gjurmëve janë një tjetër karakteristikë e grupeve kriminale.

Tashmë janë evidentuar grupe kriminale të specializuara në vrasjet me pagesë. Vihet re gjithashtu, përdorimi gjithnjë e më në rritje i formave të koduara të komunikimit duke përdorur aplikacione të ndryshme dhe aparate telefonike të specializuara për të tilla komunikime.

Kryerja e pagesave, si dhe konvertimi i parave në kriptovaluta është një tjetër veçori e cila është evidentuar gjatë vitit 2023. Duhet cilësuar se ky fenomen është vënë re më së shumti tek grupet kriminale, të cilat kanë kryer transaksione me anë të mashtrimit kompjuterik, nëpërmjet aktiviteteve tregtare të ashtuquajtura “call center”.

660ea764c8a39vecori

Grupet kriminale që veprojnë në Shqipëri

Struktura e këtyre grupeve varet kryesisht nga lloji i aktivitetit kriminal, kohëzgjatja, zona ku veprojnë dhe shtrirja e tyre në tregjet kriminale ndërkombëtare.

Nga hetimet e vitit 2023, vihet re se disa nga grupet kriminale të njohura në vend, tashmë tregojnë sa kanë arritur të sofistikojnë veprimet e tyre, kjo dhe si rezultat i përplasjeve me grupet e tjera rivale. Këto grupe janë poli- kriminale dhe kanë shtrirje edhe në tregjet ndërkombëtare kriminale kryesisht në Amerikën e Jugut, Bashkimin Evropian (BE) dhe Britaninë e Madhe.

Prezenca e tyre në Shqipëri, dhe ndikimi në zonat ku ato veprojnë në komunitet vijon të mbetet i konsiderueshëm. Struktura e këtyre grupeve kriminale është hierarkike me ndarje të qarta rolesh, dhe me një numër mesatar anëtaresh prej 10-15 personash. Lidhjet e tyre bazohen në lidhje familjare dhe shoqërore. Pjesa vendimmarrëse bazohet tek lidhjet familjare.

Siç u cilësua më lart, ajo që vihet re në disa raste janë edhe lidhjet e krijuara me përfaqësues të policisë së shtetit qoftë në nivel lokal, por dhe qendror, të cilët kanë ndihmuar grupet kriminale kryesisht në dhënien e informacioneve apo ndjekjen e lëvizjeve të kundërshtarëve të tyre. Një veçori tjetër, është edhe përfshirja e biznesmenëve të fuqishëm kryesisht në nivel lokal të cilët luajnë rolin e ndërmjetësit kyç, ku përveç marrëdhënieve tregtare, ju kanë ofruar këtyre grupeve lidhjet e tyre në policinë e shtetit, organet e drejtësisë dhe administratës publike, kryesisht në dhënien e informacioneve ose kontakteve me të tretët.

660ea790137abtipo

Harta e tregjeve kriminale

Analiza e tregjeve kriminale në Shqipëri tregon një realitet për tu shqetësuar.
Nga hetimet e këtij viti, janë evidentuar grupe me aktivitet kriminal në Tiranë, Durrës, Vlorë, Gjirokastër, Fier, Shkodër, Elbasan, Kurbin dhe Fushë-Krujë.

Në Tiranë dhe qytete të tjera bregdetare, grupet kriminale kryesisht janë të orientuara më shumë drejt pastrimit të parave.

Trafiku i narkotikëve është një problem i dukshëm në rrethet e Durrësit, Vlorës, Gjirokastrës, Fierit dhe Kurbinit.

Në disa qytete si, Durrësi, Shkodra, Laçi dhe Fushë-Kruja, është evidentuar korrupsioni i funksionarëve të drejtësisë.

Vrasjet dhe vrasjet e mbetura në tentativë janë vënë re më shumë në qytete si, Durrës, Fushë Krujë, Fier, Vlorë, Shkodër dhe Elbasan. Këto vepra penale janë tregues i një tendence në rritje të dhunës dhe kriminalitetit në këto zona.

Në zonën e Fushë-Krujës, evidentohen gjithashtu raste të blerjes së armëve dhe lëndëve shpërthyese, por dhe makinave të vjedhura të cilat shërbejnë si mjete për kryerjen e vrasjeve.bw

DOSSIER 2: “Doni dru? Ta kish mbyll kafsha”- “Në Shënjestër” zbardh bisedat dhe mënyrën si fitonte tenderat kompania e drejtorëve bashkiakë

Emisioni ‘Në shënjestër’, trajtoi këtë të mërkurë, arrestimet më të fundit të ndodhura në Bashkinë Tiranë, ku në prangat e SPAK, ranë Mariglen Qato dhe Redi Molla, me pozicione drejtuese në këtë bashki.

Këta të fundit  në periudhën kur morën këto poste, themeluan kompaninë që sot mban emrin ‘5D Konstruksion’, ku ata ishin pronarë të fshehur, shoqëri tregtare që e ushqenin po vetë me tendera.

 

Dokumentari, pjesa e dytë:

Mariglen Qato dhe Redi Molla merreshin direkt edhe me punësimin apo shkarkimin e punonjësve të kompanisë. Kjo pozitë e tyre në kompani pohohet edhe nga një bisedë ku Nestor Muhametllari, administratori i shoqërisë, kur vinte puna për largime nga kompania, gjithmonë i referohej Mariglenit ose Redit. Biseda e mëposhtme e ilustron këtë situatë.

26 Korrik 2021

Tauland Cjapi i shkruan Nestor Muhametllarit.

Taulandi: Sot mora vesh qe të kanë thënë që hiqe Landin nga puna, dhe ju po më lini fëmijën pa bukë‘

Nestori: ‘O Land unë ty as të kam sjellë, as të kam hequr… Vendimi për ty më ka ardhur’.

Taulandi: ‘Ti i kishe thënë Merit që Landi s’bën asgjë. Kështu më tha në telefon. Ndërkohë që unë për kokë të çunit të kam kërku punë përditë’.

Por Nestor Muhametllari dhe Mariglen Qato kanë komunikuar me njëri-tjetrin edhe nëpërmjet një telefoni tjetër që administratori i kompanisë ‘5D Konstruksion’ kishte në përdorim. Ai i dërgon Qatos një dokument lidhur me një aplikim. Po kështu, Muhametllari ka komunikime edhe me Redi Mollën, pas një tenderi që kompania ‘5D Konstruksion’ ka fituar.

Hetimet

Nestor Muhametllari ka pasur komunikime me shtetasin Mariglen Qato, të regjistruar me emrin ‘Meri Qato’. Ku në një nga bisedat i dërgon edhe një dokument që e përshkruan si ‘aplikimi për në Yzberisht’.

Nestori ka komunikime edhe me shtetasin Redi Molla, ku bisedojnë për t’u takuar. Ata flasin për një procedurë prokurimi që ka për objekt kryerjen e punimeve në vendin e quajtur ‘Liqeni i Thatë’, e cila është fituar nga shoqëria ‘5D Konstruksion’ sh.p.k.

Megjithatë ajo që ka përbërë rëndësi për grupin hetues, është ‘Ortaku 1’ dhe Ortaku 2. Në shënimet e tij Nestor Muhametllari, i referohet Mariglen Qatos dhe Redi Mollës.

Hetimet

Në kompjuterin e përdorur nga ekonomistja Jonida H, u gjet një e-mail i datës 3 Maj 2017, në drejtim të adresës elektronike [email protected].

Ku në dokumentin ‘Ditari total’  për periudhën nga data 1 Janar 2019-31 Dhjetor 2019, janë pasqyruar me hollësi pagesat dhe arkëtimet e shoqërisë. Nga ku rezulton se ‘Ortaku 1’ ose ndryshe O1, është i njëjtë me personin me inicialin (R), që është shtetasi Redi Molla. Kurse ‘Ortaku 2’ ose ndryshe O2, është i njëjtë me personin me inicialin (M) që është shtetasi Mariglen Qato.

Jonida H. ka një komunikim të vazhdueshëm me shtetasit Mariglen Qato dhe Redi Molla, çka provon faktin se këta të dy janë pronarët faktikë të kësaj shoqërie tregtare.

Shefja e Financës i shkruan personit me emrin Redi:

‘Ta dish që po shmangem totalisht nga funksionet në këtë kompani, përderisa Nestori e bën, e ke autorizuar ti. Ok vazhdoni kështu po nga mua mos kërko më asnjë info’.

‘Redi’ i përgjigjet: ‘Mendoj qe je duke e ekzagjeruar pak. Info sigurisht që do vazhdosh të më japësh. Se kjo që thua ska kuptim’.

9 Janar 2023

Jonida H. komunikon me Mariglen Qaton.

‘Nuk e di pse ishte ky mesazh gjithsesi të falenderoj për sugjerimin.

Unë mendoj që nuk duhet të nxitohesh në përfundime të tilla sepse për momentin e di që të kanë fryrë.’

Në një moment tjetër punonjësit flasin edhe për një inspektim nga ana e Tatimeve, ku siç del nga përgjimet inspektorët kishin parë diçka që nuk diuhet ta shikonin dhe për një përplasje të madhe midis administratorit dhe shefes së financës në kompaninë ‘5D Konstruksion’.

6 Janar 2023

Algert Çifliku komunikon me Jonën.

Jona: ‘Koleg, kam lajme, këtej nga zyra, plasi lufta, u grin Nestori me Jonidën.

Se ke idenë ça lufte po të them. Erdhën tatimet për kontroll në mëngjes. Pa na thënë asgjë…Duke prekur dhe hapur çdo gjë pa leje. Se çkapën ca gjëra që s’duhet t’i shifnin’.

Algert: ‘Do hanë vetë kokat’.

Jona: ‘U bë nami pzz… Të shikojmë si do vazhdojë seriali… Vetëm unë dhe ti ee.. Dhe po u përmend nga ata lart,.. Bëj sikur sdi gjë… Habitu’.

Në një tjetër bisedë Jona B., e cila punon në kompaninë ‘5D Konstruksion’ flet e shqetësuar edhe për urdhërin që asaj i është dhënë për t’u marrë me zgjedhjet e 14 Majit edhe pse ajo është punonjëse në një kompani private. Ky urdhër vjen pasi pronari i saj i vërtetë, është drejtor në Bashki dhe ka nevojë për vota.

Bisedat

Në biseda Jona B. flet për pronarët e shoqërisë dhe aktivitetin e kompanisë.

Më datë 7 Prill 2023 ajo i shkruan një personi: ‘Kanë marrë shefin tim nga njësia e Laprakës duke ditur që pronari është i shtetit dhe i kanë thënë thuaj Jonës të angazhohet me zgjedhjet…

Uaaa u habita.

Ça veni imagjino. Me u marr me ty edhe nëse punon në privat……

Me bo 1 buzë shtremët si puna këtij pronarit tim….Pfff….Tu më thënë ky drejtori bashkisë…..’

Më datë 6 Janar 2023, Jona B. i dërgon bashkëbiseduesit një foto ku duket një objekt.

Jona: ‘Këtë hotelin po e bëjmë ne.

Ështe aks, pronari jon Lali Eri’….

Jona: Dhe unë marr vetëm 600 mijë lekë të qelbta’

SPAK ka pretendimet e veta se zyrtarët e bashkisë, të vënë tashmë në pranga, në kundërshtim të hapur me ligjin, i kanë dhënë tendera të shumtë kompanisë së tyre, pavarësisht nëse i plotësonte kriteret apo jo. Pas kompanisë ‘5D Konstruksion’, ku qendronin Mariglen Qato dhe Redi Molla, është hetuar një sërë procedurash prokurimi të zhvilluara nga Autoriteti Kontraktor ‘Ujësjellës Kanalizime Tiranë’ sh.a., autoritet në të cilin Redi Molla dhe Mariglen Qato kanë mbajtur pozicionet drejtuese.

Hetimet

Shoqëria ‘5D Konstruksion’ sh.p.k ka marrë pjesë në disa procedura prokurimi të shpallura nga autoriteti kontraktor ‘Ujësjellës Kanalizime Tiranë’ sh.a, ku edhe është shpallur fituese dhe ka lidhur kontrata për punë/shërbime publike.

Në kohën që kjo shoqëri ka marrë pjesë në disa prej këtyre procedurave dhe është shpallur fituese, Redi Molla ka pasur cilësinë e titullarit të autoritetit kontraktor, ndërsa Mariglen Qato ka pasur cilësinë e Kryetarit të Komisionit të Vlerësimit të Ofertave.

Po kështu, hetimi zbuloi edhe lidhjet e anëtarëve të komisioneve vlerësuese me Redi Mollën dhe Mariglen Qaton, nga ku dilte shpesh që punonjësit e kompanisë ‘5D Konstruksion’ mbanin kontakte me anëtarët e Komisioneve Vlerësuese të Ofertave dhe i dorëzonin dokumentet jashtë afatit ligjor. Ndërsa kompania shpallej fituese, edhe pse nuk plotësonte kriteret ligjore dhe në kushte të tillë duhet të skualifikohej.

Një nga këto komunikime është edhe ai midis drejtorit të Punëve Publike në Bashkinë e Tiranës dhe Nestor Muhametllarit, për ndërtimin e një shkolle, ku Taulant Tusha, sipas SPAK, është në dijeni se pronari i vërtetë i kompanisë nuk është Muhametllari, por Qato dhe Molla.

 Taulant Tusha i ka dërguar personit tjetër një folder ku përmendet emri ‘Hasan Vogli’.

Taulant Tusha: Nuk e kuptoj pse nxitohen…… Thuaj Nestorit fol me Anjezën për projektin.

Lidhur mbi bisedën e mësipërme, nga hetimet ka rezultuar se Bashkia Tiranë ka realizuar procedurën e prokurimit me objekt ‘Rindërtimi i 8 objekteve arsimore në Bashkinë Tiranë-Ndërtim i shkollës Hasan Vogli’, e cila është zhvilluar më datë 10 Gusht 2020 dhe kontrata është lidhur më datë 30 Shtator 2020.

Personat që përmenden në këtë bisedë janë shtetasi Nestor Muhametllari, ortak dhe administrator i shoqërisë ‘5D Konstruksion’ sh.pk, si dhe shtetaset Anjeza Çallpati dhe Ilda Qazimllari, punonjëse në Drejtorinë e Planifikimit të Punëve Publike pranë Bashkisë Tiranë.

Komunikimi i mësipërm dëshmon faktin se shtetasi Taulant Tusha, i cili ka patur cilësinë e Drejtorit të Përgjithshëm të Drejtorisë së Planifikimit të Punëve Publike dhe cilësinë e anëtarit të KVO-së. ka pasur komunikime me bashkëbiseduesin e mësipërm i cili është një person që ‘urdhëron’ dhe ‘udhëzon’ shtetasin Nestor Muhametllari për mënyrën se si duhet të veprojë për punët e shoqërisë ‘5D Konstruksion’ sh.p.k. ku vetë ku i fundit është administrator i shoqërisë.

Një tjetër bisedë po kaq interesante është edhe ajo midis Nestor Muhametllarit dhe Manjola Bungurit, për projektin ‘Tirana Parking’, ku kjo e fundit kujdeset që të gjejë mangësi konkurrentit të mbetur në garë të kompanisë ‘5D Konstruksion’ dhe shpreh kënaqësinë e saj që më në fund i ka gjetur shumë të tilla. Ajo që është edhe më interesante është fakti se Manjola Bunguri është punonjëse në kompaninë ‘5D Konstruksion’ dhe si e tillë ka përgatitur edhe letrat për skualifikimin e kompanive të tjera në garë, duke kryer kësisoj rolin që duhet të bënte komisioni i vlerësimit të ofertave.

Bisedat / 23 Shtator 2019

Nestori: ‘Manjola nga ajo lista që më dërgove ti nga ‘Tirana Parking’, vetëm Ndregjoni dhe Turja kanë ngelur se të tjerët kishin ngatërruar ofertën……

Këto duhen pa, kur ta kesh mundësinë ti…

Manjola: ‘Nestor, Ndregjonit i gjeta plot mangësi. Se këtë kisha merak’.

Nestori: ‘Aa shumë mirë.. Shyqyr se atë kisha merak’.

24 Shtator 2019.

Nestor Muhametllari bisedon me Eglantina Zëre, Drejtore e ‘Tirana Parking’.

Eglantina: ‘Çbën mo… Do e mbyllim apo doni dru’.

30 Shtator 2019.

Nestori: ‘Të vazhdoj Kiço?Ta mbyllë?’.

Eglantina: ‘Ta kish mbyll që të premten kafsha, urgjent’.

28 Tetor 2019

Eglantina: ‘Është hedhur njoftimi për fituesit lal’

30 Tetor 2019.

Eglantina i shkruan Nestorit.

‘Ecim tani, ta gëzosh’

Nestori: ‘Thank you ‘Jeni të paparë’.

Nga hetimi rezulton se vlerësimin e ofertave nuk e kanë bërë anëtarët e KVO-së, por Manjola Bunguri, punonjëse në shoqërinë ‘5D Konstruksion’ sh.p.k.

Një tjetër tender i përfituar nga kompania ‘5D Konstruksion’ në kohën kur kjo shoqëri mbante emërtimin ‘VAS Construksion’ është ajo në lidhje me procedurën e prokurimit të autoritetit kontraktor Klubi Sportiv ‘Tirana’, institucion në varësi të Bashkisë Tiranë, me objekt ‘Rikonstruksion Palestra e Mundjes’.

Hetimet

Në kontekstin e zhvillimit të kësaj procedure prokurimi, nga të dhënat e marra gjatë hetimit paraprak, janë gjetur dhe siguruar komunikime midis shtetasit  Nestor Muhametllari (administrator i operatorit fitues ‘VAS Konstruksion’ sh.p.k) dhe shtetases Deborah Keçi (titullare e Autoritetit Kontraktor). Nga të cilat rezultojnë të dhëna të cilat mbështesin faktin se operatori ekonomik ‘VAS Konstruksion sh.p.k është favorizuar në mënyrë të padrejtë në këtë procedurë prokurimi.

30 Tetor 2020

Deborah: ‘Nestor, prapë s’më solle njeri sot’.

31 Tetor 2020.

Nestori: ‘Debora… Preventivin ta kemi dërguar ..E ke gati’.

2 Nëntor 2020.

Deborah Keçi i shkruan Nestorit.

‘Do t’i bëjmë bashkë?… Se jam në time limits për ta hedhur… Se më digjet si fond’.

Nestori: ‘Do përpiqemi ti bëjmë…

1 Dhjetor 2020.

Nestori: ‘Duhet të më dërgosh kodet e 3 anëtarëve të KVO-së’.

Deborah: ‘Do e bëni ju vlerësimin tani?’,

Nestor: ‘Po po, patjetër… nesër’.

7 Dhjetor 2020.

Deborah: ‘Vetëm aman shikojini tamam se mos hamë nai burg’.

Nestor: ‘Do i them juristes ta shofi nesër. Ti do dalësh nesër apo je pushim?’.

Deborah: ‘Edhe dal… Te ishim takuar ti shikonim pak… Me kujdes se kam pak frikë’.

9 Dhjetor 2020.

Nestor: ‘E mbylli Debora’.

Deborah: ‘Hajt për hajër… Më dilni për zot tani’.

Sipas SPAK, Deborah Keçi në cilësinë e drejtueses së ‘Klubit Sportiv Tirana’, është dakordësuar për fituesin që në fazën e përgatitjes së dokumenteve, ende pa u shpallur procedura. Ndërsa Nestor Muhametllari dhe punonjësit e tjerë të shoqërisë ‘VAS Konstruksion’ sh.p.k. kanë përgatitur preventivin e punimeve, duke pasur userat dhe fjalëkalimet e anëtarëve të KVO-së, dhe kanë kryer vetë vlerësimin e ofertave dhe dokumenteve të depozituara nga operatorët e tjerë ekonomikë. Ndërkohë, Mariglen Qato dhe Redi Molla kanë fshehur në deklaratën e tyre të pasurisë faktin që indirekt kanë qenë pronarë të kompanisë ‘5D Konstruksion’.

Hetimet

Nga data 6 Shtator 2023 dhe në vazhdim rezulton se Mariglen Qato ushtron funksionin e administratorit të shoqërisë  ‘Tirana DC’ sh.a, shoqëri aksionare 100 % në pronësi të Bashkisë Tiranë.

Për shkak të këtij funksioni Qato është subjekt i deklarimit të pasurisë dhe ka depozituar pranë I.L.D.K.P.I-së deklaratën e interesave private para fillimit të detyrës, të dorëzuar më datë 5 Tetor 2023. Nga ku del se ka fshehur faktin se ka në zotërim të tërthortë shoqërinë ‘5D Konstruksion’ sh.p.k,

Po kështu del se Redi Molla dhe Mariglen Qato janë pronarët ‘de facto’ të shoqërisë ‘5D Konstruksion’ sh.p.k, nga momenti i themelimit të saj dhe në vazhdim. Duke e drejtuar dhe kontrolluar atë dhe marrë vendime për veprimtarinë e shoqërisë tregtare si dhe duke marrë përfitime financiare nga aktiviteti tregtar i shoqërisë.

SPAK ka provuar po kështu edhe miqësinë e hershme midis Mariglen Qatos dhe Redi Mollës, e cila më pas ka shërbyer që të dy të themelojnë kompaninë ‘5D Konstruksion’, të cilën më tej ata e ushqyen me tendera, gjatë kohës që ishin drejtues në Bashkinë e Tiranës.

Hetimet

Në periudhën nga muaji gusht 2015 deri në muajin shkurt 2016, Redi Molla dhe Mariglen Qato kanë punuar së bashku në  të njëjtin institucion, në Drejtorinë e Përgjithshme të Rrugëve dhe Ndriçimit Publik.

Më 24 Shkurt 2016, Molla është emëruar Drejtor i Përgjithshëm i shoqërisë ‘Ujësjellës Kanalizime Tiranë’ sh.a. ndërsa Mariglen Qato më datë 16 Mars 2016 është emëruar Drejtor í Departamentit Mbështetës në shoqërinë ‘Ujësjellës Kanalizime Tiranë’ sh.a.

Gjatë kohës që Redi Molla ka ushtruar finksionin e Drejtorit të Përgjithshëm të shoqërisë ‘Ujësjellës Kanalizime Tiranë’ sh.a, shoqëria tregtare ‘Igor Elektrik’ sh.p.k ose ‘VAS Konstruksion’ sh.p.k ka marrë pjesë dhe ka fituar 7 procedura prokurimi.

Roli i drejtorit Redi Mollë në fitimin e këtyre tenderave që po i kalonin kompanisë së themeluar nga ai në bashkëpunim me Mariglen Qaton, duket se ka qenë edhe më i drejtëpërdrejt. Kjo po të kihet parasysh se Molla kishte edhe tagrin të zgjidhte anëtarët e komisioneve vlerësuese të ofertave.

Hetimet

Në këto prokurime Redi Molla ka patur cilësinë e titullarit të autoritetit kontraktor, si dhe ka qenë personi që ka urdhëruar kryerjen e prokurimit, përbërjen e njësisë, si edhe anëtarët e Komisionit të Vlerësimit të Ofertave.

Ku ka nënshkruar kontratat e sipërmarrjes me shoqërinë ‘Igor Elektrik’ sh.p.k ose ‘VAS Konstruksion’ sh.p.k, si edhe ka kryer çdo veprim tjetër që lidhet me cilësinë e titullarit të autoritetit kontraktor.

Po kështu gjatë kohës që Mariglen Qato ka ushtruar funksionin e Drejtorit të Departamentit Mbështetës në shoqërinë ‘Ujësjellës Kanalizime Tiranë’ sh.a, në 4 procedura prokurimi në të cilat është shpallur fitues shoqëria ‘Igor Elektrik’ sh.p.k. ai ka qenë anëtar i Komisionit të Vlerësimit të Ofertave, i caktuar nga titullari, Redi Molla.

Gjatë kohës që Redi Molla ka ushtruar funksionet e tij si zyrtar publik në Bashkinë e Tiranës, ai ka përfituar nga qeveria edhe dhënien e një statusi special, atë të ndërtimit të një hoteli me 5 yje në Durrës, nga kompania ‘Mediterranean Investment Group’ që u themelua në shtator të vitit 2020.

Një prej aksionerëve me 24 % të kapitalit ishte Selim Molla, babai i Redi Mollës, i cili para se të ndahej nga jeta ia kaloi aksionet të birit. Më 1 Mars 2024, Redi Molla mori 100 përqind të kapitaleve të kompanisë, për një afat 5 vjeçar. BW


Send this to a friend
slot garansi kekalahan pkv games depo 50 bonus 50 depo 25 bonus 25 depo 25 bonus 25 slot depo 10k depo 50 bonus 50 depo 25 bonus 25 depo 20 bonus 20 depo 10 bonus 10 slot garansi kekalahan bonus new member slot77 judi slot triofus mpo bandarqq pkv games dominoqq slot depo 5k bonus new member depo 25 bonus 25 depo 50 bonus 50 pkv games bandarqq dominoqq pkv games dominoqq bandarqq bandarqq dominoqq pkv games depo 25 bonus 25 judi slot triofus pkv games dominoqq bandarqq bocoran slot jarwo mpo pkv games bandarqq dominoqq bandarqq dominoqq pkv games poker qq dominoqq bandarqq pkv games pkv games pkv dominoqq slot depo 5k bandarqq poker qq pkv games dominoqq bandarqq slot depo 5k liga99 priaqq liga99 slot pulsa 5000 pkv dominoqq bandarqq depo 100 bonus 100 pkv games dominoqq bandarqq slot depo 5k depo 25 bonus 25 pkv games dominoqq bandarqq depo 50 bonus 50 bonus new member slot garansi kekalahan poker qq slot77 parlay judi bola pg soft mpo demo slot pragmatic depo 25 bonus 25 slot77 depo 50 bonus 50 https://i9saude.app.br/slot-depo-5k/ slot depo 5k depo 25 bonus 25 liga99 priaqq liga99 priaqq depo 25 bonus 25 slot depo 5k liga99 priaqq halubet76 slot garansi kekalahan bonus new member slot depo 10k pkv games dominoqq bandarqq robopragma slot depo 15k mpo deposit pulsa tanpa potongan liga99 priaqq cafeqq ayahqq bandarqq pkv games dominoqq pkv games bandarqq dominoqq slot depo 5k depo 25 bonus 25 depo 25 bonus 25 liga99 ayahqq cafeqq dominoqq bandarqq judi bola judi bola euro slot77 poker qq parlay slot77 dominoqq pkv games bandarqq dominoqq liga99 priaqq priaqq halubet76 priaqq liga99 bandarqq dominoqq pkv games pkv games dominoqq bandarqq