Një poster i Misha Vaciqit në Beograd, udhëheqës i të djathtës serbe. Fotografi nga arkivi.
Milla Gjurgjeviq, Predrag Urosheviq
Organizata ndërkombëtare Aleanca për Paqe dhe Liri (The Alliance for Peace and Freedom – APF), e cila mbledh të djathtët ekstremë, po planifikon një tubim në veri të Kosovës, u konfirmua për Radion Evropa e Lirë.
Siç ka thënë në një deklaratë për Radion Evropa e Lirë, udhëheqësi i lëvizjes me orientim të djathtë “E djathta serbe nga Serbia”, Misha Vaciq, qëllimi i tubimit do të jetë ofrimi i mbështetjes ndërkombëtare për serbët në Kosovë.
“Që ta shohin (serbët) se nuk janë vetëm vëllezërit tanë tradicional – të tipit rusët dhe grekët – por, që ekzistojnë në të gjithë popujt e Evropës njerëz që kanë qëndrim politike se Kosova është Serbi”, tha Vaciq në një deklaratë përmes telefonit.
Aleanca për Paqe dhe Liri (APF) bashkon partitë dhe lëvizjet politike të ekstremit të djathtë në të gjithë Evropën. Anëtarë të Aleancës, ndër të tjerë, janë edhe Partia Forza Nuova nga Italia, Fronti Kombëtar Francez, ndërkaq që bashkëpunon edhe me organizatën greke të ndaluar neo-naziste, Agimi i Artë.
Aleanca, më 26 shtator mbajti konferencën “Kombet e Evropës”, në Hotel Moska në Beograd , në të cilën, sipas një raporti nga faqja e internetit e kësaj organizate, u dëgjuan mesazhe që mohonin pandeminë, por edhe pavarësinë e Kosovës.
Nikoqir i tubimit ishte Misha Vaciq, i cili më parë ka qenë udhëheqës i lëvizjes së krahut të djathtë Nashi 1389 (Tanët 1389), ndërkaq që në vitin 2017 ai e themeloi lëvizjen E djathta Serbe.
Kjo lëvizje, siç thuhet në faqen e saj të internetit, promovon tradicionalizmin, atdhedashurinë, shoqërinë e shëndoshë dhe integrimet euro-aziatike.
Në faqen e internetit të kësaj lëvizjeje gjithashtu përmendet angazhimi për të hyrë në një aleancë ushtarake me forcat e Lindjes, si dhe mohon pavarësinë e Kosovës.
Në tubimin e 26 shtatorit, i cili nuk tërhoqi shumë vëmendjen e mediave, u përmend edhe mundësia që tubimi tjetër të mbahej në veri të Kosovës, ku në shumicë jeton popullata me kombësi serbe.
Në një prononcim për Radion Evropa e Lirë, Vaciq konfirmoi se planifikon që në mes të nëntorit të organizojë në Kosovë një tubim të partive politike të krahut të djathtë, të mbledhura rreth Aleancës për Paqe dhe Liri.
“Ende nuk janë të njohura detajet se ku saktësisht do të mbahet mbledhja, sidomos për shkak të situatës së sigurisë. Nuk është e sigurt nëse ky do të jetë një samit i formatit që u mbajt në Beograd. Plani im është që t’i sjell të gjithë ata politikanë evropianë dhe t’i vizitojnë serbët në barrikada. Por, pasi që barrikada nuk ka, plani është ende duke u pritur”, ka thënë Vaciq.
Siç tha ai, formati i tubimit do të vendoset në përputhje me situatën në terren.
“Çështja është t’i japim popullit serb (në Kosovë) mbështetjen e patriotëve ndërkombëtarë”, u shpreh Vaciq.
Ai nuk pret që për shkak të autoriteteve të Kosovës të ketë ndonjë problem me rastin e organizimit të tubimit të tillë.
I pyetur nëse mendon se do të ketë probleme me autoritetet e Kosovës kur ai të hyjë në vend, Vaciq konsideron që vetëm ai personalisht mund të ketë probleme.
“Mund të jetë problem vetëm për mua, sepse kam pasur një ndalim të hyrjes që kur kam qenë këshilltar për Kosovën në Qeverinë e Serbisë. Por, unë nuk e respektoj atë ndalim, sepse nuk i pranoj vendimet e institucioneve të përkohshme, që për mua janë institucione terroriste dhe jo organe e autoritete”, tha Vaciq për Radion Evropa e Lirë.
Ai thekson që nuk pret që të ketë probleme kushdo nga delegatët e huaj gjatë hyrjes në Kosovë.
“Kohë më parë ka qenë në vizitë një ekip i Forza Nuove-s, pasi që Italia është vend që e njeh Kosovën. Mund të ketë probleme me delegatët rusë dhe delegatët nga vendet që nuk e kanë njohur shtetin e rrejshëm të Kosovës”, theksoi Vaciq.
Ai shtoi se anëtarët e Forza Nuove-s kanë shkuar në Kosovë që të dorëzojnë ndihmat “me ushqime dhe para, për serbët më të rrezikuar”, por ai nuk deshi që të japë detaje të tjera lidhur me këtë vizitë.
“I kemi dërguar në veri dhe kanë hyrë pa asnjë problem. Njerëzit tanë është dashur të kenë testet PCR-së (për koronavirus), në mënyrë që të mund të hynin”, tha Vaciq.
Serbia si eksportuese dhe importuese e së djathtës
Tubimi ndërkombëtar i të djathtëve në veri të Kosovës mund të provokojë tensione shtesë, në dritën e ngjarjeve aktuale në Kosovë, tha për Radion Evropa e Lirë, Predrag Petroviq, hulumtues në Qendrën për Politikat e Sigurisë në Beograd.
“Në një perspektivë ky është një kërcënim serioz (për sigurinë) sepse bashkimi, zgjerimi i së djathtës në nivel evropian, mund të kontribuojë në rritjen më të madhe të ekstremizmit në skenën politike dhe polarizimin e forcave politike në Evropë”, tha Petroviq.
Sipas tij, një nga qëllimet kryesore të së djathtës, si vendase ashtu edhe evropiane, është vendosja e identitetit të kombit në qendër të politikës.
“E djathta serbe, por unë do të thosha edhe pushteti nga Beogradi, i cili qëndron prapa të djathtës serbe, dëshiron të dërgojë porosi që çështja e Kosovës nuk është vetëm çështje e Kinës dhe Rusisë, të cilat rrinë prapa qëndrimit të Beogradit, por që bëhet fjalë për një çështje më të gjerë – për mbrojtjen e identitetit dhe të Serbisë, por edhe Evropës më gjerë”, theksoi Petroviq.
Kina dhe Rusia, të cilat janë ndër pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur, ndërkaq që nga gjithsej 27 anëtarë të BE -së, 22 prej tyre e kanë njohur pavarësinë e Kosovës.
Petroviq thekson se Serbia, nga njëra anë është eksportuese e të djathtëve në rajon, por nga ana tjetër, ajo edhe importon të djathtët, në mënyrë që të tregojë se është pjesë e një “rrëfimi më të madh të identitetit”.
“Për Beogradin zyrtar dhe për të djathtën serbe është shumë e rëndësishme që të lidhet me të djathtën euro-perëndimore, që të dëshmojë se ajo për të cilën po lufton e djathta ekstreme në Serbi, nuk është vetëm çështje e Rusisë dhe se Serbia nuk është ‘Rusia e vogël në Ballkan’, por se ajo në të vërtetë është në mbrojtje të Evropës nga pushtimi mysliman në Evropë”, u shpreh Petroviq për Radion Evropa e Lirë.
Se cila do të jetë përgjigja e autoriteteve të Kosovës ndaj tubimit të të djathtëve, sipas Petroviqit, është vështirë që të parashihet.
“Por, përgjigjja e tyre me siguri që do të orientohet në kuptimin të asaj që të tregojnë që politika e Serbisë është anakronike dhe se e gjithë kjo që po ndodh ka ndërlidhje me politikën e Sllobodan Millosheviqit (ish-president i Republikës Federale të Jugosllavisë) të viteve 90, dhe se është vazhdim i një politike nacionaliste që pësoi humbje”, përfundon Petroviq.
Radio Evropa e Lirë i është drejtuar Qeverisë së Kosovës me pyetjet se a kanë autoritetet e Kosovës informata për tubimin e paralajmëruar dhe cili është qëndrimi i tyre lidhur me këtë çështje. Por, deri në publikimin e këtij teksti, qeveria nuk ka kthyer përgjigje.
Ibishi: Qëllimet e të djathtës serbe, të njëjta me të Beogradit zyrtar
Paralajmërimin e një tubimi në veri të Kosovës të përfaqësuesve të ekstremit të djathtë në kuadër të Aleancës për Paqen dhe Lirinë, njohësi i çështjeve të sigurisë Nuredin Ibishi, ish-deputet i Kuvendit të Kosovës, nuk e sheh si të shkëputur nga politikat aktuale të Beogradit zyrtar ndaj Kosovës.
Sipas tij, presidentit të Serbisë, Alleksandar Vuçiq, pas incidenteve në veri të Kosovës, që u ndërlidhen me masat e reciprocitetit për targat, kishte paralajmëruar se Serbia do të ndërmarrë masa, pa i specifikuar ato masa.
Tubimi i paralajmëruar, në rast se ai eventualisht mbahet, sipas Ibishit, ka qëllim të dyfishtë.
“Ka qëllim të dyanshëm. Së pari, që ta injorojë sovranitetin e Kosovës, duke i ftuar në tubim në një pjesë të Kosovës ku ka probleme, pra në pjesën veriore dhe kësi soji duke u përpjekur që ta paraqesë Kosovën si pjesë integrale të Serbisë. Çështja tjetër është që shtetin e Kosovës ta paraqesë si një element fetar, pra të ekstremit fetar islamik”, tha Ibishi.
Ibishi tha se marrë parasysh që Aleanca për Paqen dhe Lirinë nuk është në regjistrin e partive politike në bazë të vendimit të Autoritetit për Partitë Politike Evropiane, atëherë veprimi i saj eventual dhe i çfarëdo forme në Kosovë, duhet shihet si jolegal.
“Në aspektin e legalitetit, nuk mund t’i lejohet që të paraqitet në një pjesë të territorit të Kosovës, në rast se nuk e dorëzon një kërkesë për një konferencë apo tubim, si dhe t’i shihet sfondi i saj, se a është e regjistruar, çfarë është programi dhe qëllimet e saja në bashkëpunim me këtë asociacionin simotër në Serbi”, tha Ibishi.
Ai shtoi se programi, qëllimet dhe orientimi i Aleancës për Paqen dhe Lirinë tashmë janë të njohura dhe sipas tij, mbajtja e një tubimi në Kosovë të përfaqësuesve të kësaj organizate, është rrezikshme. Për këtë shkak, sipas tij, autoritetet e Kosovës nuk duhet të lejojnë mbajtjen e këtij tubimi, qoftë edhe për shkak të çështjes së ligjshmërisë së kësaj organizate, qoftë për shkak të programit të saj, si dhe për atë që paraqet në Evropë.
Çfarë është Aleanca për Paqe dhe Liri?
Aleanca për Paqe dhe Lirin (Alliance for Peace and Freedom – APF) u themelua në vitin 2015 dhe bashkon partitë dhe lëvizjet politike të ekstremit të djathtë në të gjithë Evropën. Ajo u regjistrua si një parti politike brenda institucioneve të Bashkimit Evropian (BE) për vetëm shtatë muaj, nga shkurti deri në shtator të vitit 2018.
APF-ja, me vendimin e Autoritetit për Partitë Politike Evropiane dhe fondacionet politike evropiane, që nga 9 shkurti i vitit 2018 u regjistrua në regjistrin e partive politike evropiane.
Nga ky regjistër është larguar me vendimin e të njëjtit organ, më 13 shtator të po atij viti, në të cilin vendim autoritetet i janë referuar, ndër të tjera, Traktatit për Funksionimin e Bashkimit Evropian.
Siç thuhet në shpjegimin e vendimit, APF-ja nuk e paraqiti brenda afateve të përcaktuara dokumentacionin që do të plotësonte kriteret e regjistrimit.
Ato kritere janë në përmbajtjen e Rregullores 1141/2014 të Parlamentit Evropian dhe të Këshillit. Ajo që APF-ja nuk arriti të përmbushë, ndër të tjera, është se një parti politike ose anëtarët e saj duhet të jenë të pranishëm ose të përfaqësuar në të paktën një të katërtën e shteteve anëtare dhe se partia ose anëtarët e saj duhet të kenë fituar të paktën 3 për qind të votave në së paku një të katërtën e shteteve anëtare, në zgjedhjet për Parlamentin Evropian.
APF-ja ka tentuar sërish në vitin 2020 që të regjistrohet si parti politike evropiane, por në nëntor të atij viti, kërkesa e saj për regjistrim u refuzua.
Siç thuhet në faqen e internetit të Parlamentit Evropian, në vitin 2016, ky institucion evropian kreu një hetim nëse APF-ja është në përputhje me parimet themelore mbi të cilat bazohet BE-ja. Por, rezultatet e hetimit nuk janë të qasshme për publikun.
Siç ka shkruar BBC-ja, në maj të vitit 2016, disa eurodeputetë e kanë dënuar faktin që BE-ja ka dhënë grante në vlerë totale prej gati 600,000 euro për bllokun e krahut të djathtë ekstrem, për partinë APF dhe për fondacionin e saj, Europa Terra Nostra.
Siç thuhet në tekstin e botuar nga shërbyesi publik britanik, kritikën e quajnë APF-në si “lëvizje neo-naziste”.
Konkluza e samitit “Kosova është Serbi”
Lideri i së djathtës serbe, Misha Vaciq, i tha Radios Evropa e Lirë se gjatë tri ditëve të samitit në Beograd, të nisur më 26 shtator, u arrit në përfundimin se “Kosova është Serbi dhe se në Srebrenicë nuk ka ndodhur gjenocidi”.
Më 17 shkurt të vitit 2008, Kuvendi i Kosovës miratoi Deklaratën për pavarësi, me të cilën e shpalli pavarësinë e vendit.
Zyrtarët në Serbi ende vazhdojnë të refuzojnë të njohin Kosovën si shtet të pavarur, ndërkaq që kjo temë është gjithashtu baza e retorikës së të djathtëve serbë.
Së bashku me Kosovën, Srebrenica është gjithashtu në agjendën e partive dhe grupeve të krahut të djathtë, të cilat e mohojnë gjenocidin.
Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë, me vendimin e shkurtit të viti 2007, konfirmoi se gjenocidi në Srebrenicë ka ndodhur, ndërkaq Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë i dënoi 14 ish-pjesëtarë të ushtrisë dhe policisë së Republikës Serbe për gjenocid ndaj rreth 8,000 civilëve boshnjakë në zonën e mbrojtur në Srebrenicë dhe rreth saj, në korrik të vitit 1995.
Parullat si “Kosova është Serbi”, deklaratat kundër emigrantëve dhe ato që drejtohen kundër pasaportave COVID, por edhe kundër masave të marra nga qeveritë e BE-së për të frenuar përhapjen e koronavirusit, janë mesazhe të dërguara nga një foltore në Hotel Moska në Beograd, më 26 shtator nga përfaqësuesit e partive evropiane të ekstremit të djathtë.
Aty u përfaqësuan organizatat e djathta dhe lëvizjet politike nga Greqia, Spanja, Italia, Franca, Gjermania, Rusia, Rumania dhe Serbia.
Siç deklaruan ata, qëllimi është që të ripërtërihet lëvizja pan-evropiane Aleanca për Paqe dhe Liri, e cila mbledh lëvizjet dhe partitë politike të djathta në të gjithë Evropën.
Shkuarja në Kosovë, së bashku, ishte një nga temat në tubim.
“Nuk janë vetëm serbët kundër fuqisë së rreme të Kosovës, por është e gjithë Evropa, e gjithë Evropa nacionaliste, e cila po shkon kundër Kosovës”, tha Roberto Fiore nga organizata e ekstremit të djathtë italian, Forza Nuova (Forca e Re).
Siç ka shkruar gazeta britanike “The Times”, në vitin 1985, ai u dënua në mungesë, si anëtar i grupit terrorist fashist Nuclei Armati Rivoluzionari, ndërkaq që në disa raste ai e përshkroi veten si një neo-fashist.
“Unë mendoj që është shumë mirë ajo që e ka thënë Roberto Fiore, që të gjithë nacionalistët evropianë mund të shkojnë së bashku në Kosovën serbe, që së bashku të ndërmarrim disa aksione”, ka teksuar Vaciq në fjalimin e tij, si nikoqir i tubimit.
“Ajo që ka ndodhur dje dhe tash në Kosovë, po ndodh në Francë… shteti i thellë po përdor migrantët për të shpërbërë dhe shkatërruar të gjitha kombet historike”, ka thënë Yvan Benedetti nga partia franceze e ekstremit të djathtë Fronti Kombëtar, në krye të së cilës qëndron Marine Le Pen, e cila e bazon politikën e saj, ndër të tjera, në mesazhet kundër migrantëve.
Benedetti gjithashtu ka thënë se të gjithë “duhet të ngrihen dhe të thonë që Kosova është Serbi”.
Në deklaratat e tyre, pjesëmarrësit gjithashtu mohuan gjenocidin në Srebrenicë, gjatë luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, në vitet e 90-ta.
I pranishëm në këtë tubim ishte gjithashtu edhe Branislav Puhalo, një ish-pjesëtar i ushtrisë serbe dhe për shumë vite edhe pjesëtar i personelit për siguri të Ratko Mlladiqit. Mlladiq, në Tribunalin e Hagës, u dënua me burgim të përjetshëm për gjenocid dhe krime lufte në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Në vitin 2006, Puhalo si oficer i rangut të lartë në ushtrisë e atëhershme të Serbisë dhe Malit të Zi, u përfshi në hetimin lidhur me ndihmën për të fshehur Ratko Mlladiqin. Megjithatë, hetimi kundër tij dhe katër oficerëve të tjerë të lartë ushtarakë u pezullua shpejt, për shkak të presionit politik nga zyra e kryeministrit të atëhershëm të Serbisë, Vojisllav Koshtunica.
Në tubim u lexua mesazhi njërit prej anëtarëve të Agimit të Artë, organizatë kjo neo-naziste greke, drejtuesi dhe anëtarët e së cilës u dënuan nga një gjykatë e Athinës në tetor të vitit 2020 për udhëheqjen e lëvizjes kriminale.
Pas një gjyqi që zgjati më shumë se pesë vjet, dënimet u shpallën për gjithsej 68 anëtarë të Agimit të Artë, i cili dikur ishte grupim në parlamentin grek.
Forcat serbe të sigurisë duhet të sigurojnë popullin serb
Përfaqësuesit e partive dhe lëvizjeve të krahut të djathtë në Beograd, siç shpjegon Vaciq, u pajtuan që dëshirojnë tërheqjen e përfaqësuesve të ushtrive të tyre nga Kosova.
“Ata, nacionalistët përfaqësues të vendeve të veta, konsiderojnë se ushtritë e tyre nuk e kanë vendin në NATO, nuk duan të jenë pushtues dhe besojnë se forcat serbe të sigurisë duhet të sigurojnë për popullin serb”, tha Vaciq për Radion Evropa e Lirë.
Kush është Misha Vaciq?
Misha Vaciq, që nga fillimi i karrierës së tij, është angazhuar për ideologji të krahut të djathtë ekstrem.
Pas vetes ka disa vendime gjyqësore për vepra që, ndër të tjera, përfshijnë armëmbajtje pa leje dhe kërcënime me dhunë.
Ai u arrestua për herë të parë në shtator të vitit 2009, pas anulimit të Paradës së Krenarisë dhe pasi që Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë ndaloi tubimet publike në Beograd, për arsye sigurie, të cilën ndalesë Vaciq nuk e respektoi.
Misha Vaçiq flet me gazetarët gjatë gjykimit ndaj tij në Beograd më 2013.
Për atë arsye, po të njëjtin vit, ai u dënua me 30 ditë burg.
Si zëdhënës i lëvizjes SNP 1389, në korrik të vitit 2013, ai u dënua me një vit burg me kusht, për shkak të përhapjes së ideve diskriminuese, për armëmbajtje pa leje dhe pengim të personit zyrtar në kryerjen e detyrave të tij, si dhe për shkak se kërcënoi me dhunë në qoftë se mbahej Parada e Krenarisë.
Gjatë gjykimit, prokuroria theksoi se ishte vërtetuar se Vaciq bëri thirrje për linçim dhe dhunë kundër anëtarëve të popullatës LGBT, ndërsa mbrojtja deklaroi se nuk kishte prova që ai kishte kryer ndonjë vepër penale.
Në shkurt të vitit 2015, Gjykata e Apelit e ndryshoi atë vendim, duke e ulur dënimin për Vaciqin nga një vit në shtatë muaj me kusht.
Në shkurt të vitit 2008, pasi që Kosova shpalli pavarësinë e saj, ai mori pjesë në tubimin “Kosova është Serbi”, kur u dogj Ambasada amerikane në Beograd, në tubimet për të mbështetur të dënuarit e Hagës, Radovan Karaxhiq në vitin 2008, si dhe në shumë manifestime mbështetëse për të akuzuarin e Hagës, Ratko Mlladiq.
Pas kësaj, siç e pati konfirmuar, në vitin 2016, ish -drejtori i Zyrës për Kosovën i Qeverisë së Serbisë, Marko Gjuriq, i cili është aktualisht ambasador i Serbisë në Uashington, Vaciqi ishte i angazhuar në atë zyrë.
Duke reaguar ndaj kritikave publike në lidhje me angazhimit të Vaciqit, Gjuriq shpjegoi në vitin 2017 se Vaciqi nuk ishte i punësuar përgjithmonë në atë organ qeveritar, por se ai kishte një kontratë ligjërisht më pak detyruese.
“Misha Vaciq është e punësuar në Zyrën për Kosovën, në bazë të një kontrate për mbështetje në mbledhjen e fondeve dhe organizimin e ndihmës për familjet e rrezikuara në aspektin social në Kosovë, për rinovimin e kishave dhe manastireve, funksionimin e kuzhinave të vogla dhe aktivitete të tjera humanitare në krahinë” pati theksuar Gjuriq për agjencinë Tanjug, në vitin 2016, thuhet në faqen e internetit të portalit Istinomer.
Gjuriq, në një deklaratë më 24 janar të vitit 2017, tha se po atë ditë Zyra e ndërpreu kontratën me Vaciqin.
Dhjetë ditë më herët, më 15 janar, Vaciq ishte në trenin që u nis nga Beogradi për në Mitrovicën e Veriut, i cili u ndal në Rashkë, pranë kufirit serb me Kosovën, me vendim të kryeministrit të atëhershëm, sot presidenti i Serbisë, Alleksandar Vuçiq, dhe që më pas u kthye në Beograd për arsye sigurie.
Siç raportuan mediat asokohe, Vaciq në tren u shpërndau gazetarëve vizitkartat, duke deklaruar se ai ishte këshilltar i Marko Gjuriqit, drejtorit të atëhershëm të Zyrës për Kosovën të Qeverisë së Serbisë.
Treni nga Rusia, i dekoruar me flamurin serb, që ihte nisur drejt Kosovës.
Vaciq gjithashtu ka lidhje me djathtistin britanik, Jim Dowson, i cili ishte mysafir në një nga takimet themeluese të lëvizjes së tij në janar të vitit 2018, së bashku me intelektualin rus, Leonid Savin, i cili redakton faqen e internetit të Konstantin Malofeyev, të cilin Shtetet e Bashkuara të Amerikës e sanksionuan për shkak të mbështetjes që u kishte dhënë separatistëve pro-rusë në Ukrainë.
Gjithashtu, Millenko Jovanov, një zyrtar i lartë i Partisë Progresive Serbe në pushtet, ishte i pranishëm në takimin themelues të së djathtës serbe.
Qytetarë të dashur të Republikës së Kosovës Dardane,
kësaj toke të djegur ndër shekuj nga pushtuesit grabitçarë e të larë me gjakë brez pas brezi nga të parët tanë e gjerë tek ne, që përjetuam gjenocidin e fundit nga Sërbia!
Kosova sot gjendet para vendimeve të mëdha historike të sukseseve në arenën ndërkombëtare!
Andaj të mos vonohemi që historinë e suksesit të e deshmojmë vetë ne si shoqëri!
Sot kur ju po dëshmoni për 3 palë zgjedhjet e fundit rreshtë, se ju jeni përcaktuar me shumicë të vullnetit dhe votës suaj se dëshironi të zgjedhni udhëheqës të pa korruptuar dhe jo kriminel.
Duke dëshmuar se ju si shoqëri shumicë kishit hequr dorë nga disa të ashtuquajtur ,,politikanë”, e që në shoqërin tuaj kishin kultivuar krimin dhe korrupsionin!
Atëherë diplomacia e kancelarive të botës filloi lëvizjet e tyre favorizuese dhe pozitive ndaj shoqërisë suaj!
1- Liberalizimi i vizave ndaj qytetarëve të Kosovës nga BE-ja dhe disa shtete të botës!
2- Njohëja e Pavarësisë së Kosovës edhe nga disa shtete të botës që për Kosovën çdo njohëje e secilit shtetë është një përforcim i themeleve të shtetit të Kosovës!
3- Heqja e Fusnotës!
4- Rezoluta e Kongresit të SHBA-ve për anëtarësimin të Kosovës në NATO!
5- Sinjale nga BE-ja për njohëjen e Pavarsisë së Kosovës edhe nga 5 shtetet e BE-së që akoma nuk e kishin njohur Kosovën!
Andaj vazhdoni kështu dhe mos lejoni të u mashtrojnë ata që ishin dëshmi e së keqës së Kosovës dhe dëshmitarë të Sërbisë!
Mos lejoni që mentalitetin tuaj të u gllabërojë propaganda e shpifjes, intrigës mashtrimit dhe manipulimit e atyre që nga varfërimi mental i juaj ata mbushin arkat, bëhen skllavo-pronarët e tokës tuaj, vendit tuaj, e fëmijëve tuaj dhe të ardhmës tuaj!
Mos lejoni që e keqja që ju ishit shkëputur të kthehet dhe bëjë hisetarë të tokës suaj armikun tuaj!
Pra vazhdoni duke u dëshmuar shoqërive të civilizuara të demokracive të botës se edhe ju jani si ata, se edhe juve u takon të jeni në bashkësitë e shoqërive të tyre!
Të jeni të bindur dhe pa asnjë dyshimë se ky vazhdimë i juaj do shpejton shumë shpejtë ditën kur ju do jeni aty ku ju takon të jeni të barabartë me bashkësitë e shoqërive të botës!
Ndrësa e ashtuquajtura opozita shqipëfolëse e Kosovës që i shërben interesave të Sërbisë nga PDK-LDK-AAK janë rreshtuar si aleatë të ngushtë të Sërbisë!
E ashtuquajtura opozitë nga PDK-LDK-AAK është e nxënë duke u shtyrë me inatë me popullin dhe duke ju hakëmarrë atyre me zgjedhje të reja përmes mekanizmave të kapura dhe dirigjuara nga ata, se pse votuan në masë masive për aleancën e VV-Guxo-Alternativa-Demokristianët.
Kësaj shkurtë i thonë hakëmarrje për të tentuar që me lodhje të mospranimit të vullnetit të votës shumicë të tyre të zgjedhin shkuarjen në zgjedhje të reja për të i nënshtruar qytetarët shumicë për të hequr dorë nga vullneti i votës së tyre!
Të ashtuquajturët opozitë e Kosovës nga PDK-LDK-AAK sikur janë gjenetikishtë shërbëtorët e Sërbisë, që qëllimi i tyre ka qenë çdo herë që ato krime ekonomike dhe degjenerimesh të shoqërisë shqipëtare kulturore dhe njerëzore, që Sërbisë i ngelën në gjysmë pa plotësuar, amanetin e tyre e kishin marrë këta dhe po plotësonin në mënyrë perfekte, që as sërbët nuk do dinin dhe nuk do mundeshin të i kryenin!
1- Vrasje apo eliminime fizike të kundërshtarëve politik!
2- Kultivimë të çdo llojë krimi dhe korrupsioni të pislliqeve që ka mbi këtë tokë!
3- Falja e tokave të Kosovës copa copa fqinjëve sllavë kush car të i teket për të marrë, vetëm këtyre të mjerëve dhe të vetëquajturit politikanë të huajt të u japin ndonjë ledhatim, kinse njerëz të mirë para popullit të tyre, pasi nuk po mundë që me veprimet e tyre të u dëshmojnë qytetarëve të tyre se ,,janë njerëz të mirë”!
4- Falje dhe amnisti të krimeve dhe gjenocidit të Sërbisë mbi qytetarët e pambrojtur dhe duarthatë të Kosovës, pa pyetur qytetarët e Kosovës!
5- Vrasje gansterësh të përditëshme mes veti dhe përdhunime fëmijësh!
6- Trafikime mallrash, drogash të ndryshme, qenje njerëzore, emigrantësh dhe të prostitucionit…!
7- Bojkotimë dhe bllokimë të evoluimeve dhe përparimeve të ligjeve dhe demokracisë në vendin tonë!
8- Grabitje dhe uzurpime tokash dhe pasurive mbitokësore dhe nëntokësore të këtij vendi!
9- Dëshmitarë të Sërbisë se Kosova dhe qytetarët e Kosovës nuk dinë të rrojnë të pavarur në ligje dhe rregulla të shoqërive të zhvilluara!
Në një nga mjediset e Arkeologjikut, sadopak larg syve të vizitorëve, ka nisur instalimi i mozaikut të njohur me emrin “Bukuroshja e Durrësit”, me moshë mbi 2.300 vjeçare, vendosja e të cilit nuk bënte pjesë në projektin fillestar të muzeut, që u financua nga programi EU4CULTURE i Bashkimit Evropian.
DURRËS- Muzetë e Durrësit, që u përuruan brenda javës së kaluar, ende nuk e kanë marrë formën e tyre të plotë. Pas mbylljes për shkak të tërmetit të nëntorit 2019 dhe vonesave në restaurimin e Muzeut Arkeologjik dhe atij Etnografik, qyteti përgatitet të mikpresë turistët e sezonit veror në dy institucionet më të rëndësishme të trashëgimisë historike dhe kulturore.
Në një nga mjediset e Arkeologjikut, sadopak larg syve të vizitorëve, ka nisur instalimi i mozaikut të njohur me emrin “Bukuroshja e Durrësit”, me moshë mbi 2.300 vjeçare, vendosja e të cilit nuk bënte pjesë në projektin fillestar të muzeut, që u financua nga programi EU4CULTURE i Bashkimit Evropian.
“Bukuroshja e Durrësit” qëndroi për 45 vjet në Muzeun Historik Kombëtar të kryeqytetit dhe u zhvendos disa javë më parë drejt qytetit bregdetar nga i njëjti ekip specialistësh që e transferoi atë në Tiranë në vitin 1981.
Për mozaikun e njohur, i cili ka mbërritur në 14 pjesë, u gjet një hapësirë në portën dalëse të muzeut të Durrësit, pa u respektuar linja kronologjike muzeore.
Historia e zbulimit të mozaikut, ende të painstaluar përfundimisht në muze, daton në vitin 1916, kur gjatë Luftës së Parë Botërore forcat xheniere austriake konstatuan shenjat e zajeve shumëngjyrëshe që i japin jetë figurave në dyshemenë e një vendstrehimi në qendër të Durrësit, shumë pranë vendit ku më vonë u ngrit teatri “Aleksandër Moisiu”.
Shënimet e publikuara nga arkeologu austriak Prashniker mundësuan zbulimin përfundimtar të mozaikut nga arkeologu i shquar Vangjel Toçi në vitin 1959.
E përmbytur disa herë nga ujërat, “Bukuroshja e Durrësit”, sipërfaqja e plotë e së cilës arrin në 14 metra katrorë, ka një formë eliptike që përmban figurën qendrore të një gruaje, të rrethuar me motive floreale.
Muzeut Arkeologjik do t’i duhen edhe disa javë për t’u plotësuar me elementin simbolik që njihet me emrin e qytetit të Durrësit, njëkohësisht mozaiku më i hershëm i zbuluar në vendin tonë.
Shumë pranë qendrës historike të qytetit, një institucion tjetër i trashëgimisë kulturore sapo ka hapur dyert.
Muzeu Etnografik i Durrësit, i ndërtuar si banesë qytetare në mesin e shekullit të 19-të dhe i mbështetur në muret fortifikuese mesjetare të qytetit, ka prezantuar për herë të parë 125 vepra të po kaq autorëve italianë.
Punimet, në pjesën dërrmuese, janë tablo që autorët nga vendi fqinj i dhuruan Durrësit në vitin 2006, vetëm pak muaj pas ndarjes nga jeta të mjeshtrit Ibrahim Kodra.
Në mungesë të një galerie, tablotë e përmasave të ndryshme nuk u paraqitën asnjëherë të gjitha së bashku, por vetëm në një numër mjaft të kufizuar.
Vetëm 20 vjet pas vdekjes së mjeshtrit nga Ishmi, veprave të prezantuara për herë të parë së bashku u mungon gjithashtu katalogu i tablove me biografitë artistike të piktorëve dhe të veprave përkatëse.
Vizitorët nuk kanë asnjë të dhënë për artistët e huaj që vlerësuan dhe nderuan veprën e autorit nga Ishmi, pranë Durrësit.
Njëlloj si katalogu i munguar, mungon në Durrës edhe një galeri me emrin “Ibrahim Kodra”, kërkesë e formuluar për bashkinë nga artistët e vendit fqinj, ku piktori i madh shqiptar zhvilloi të gjithë veprimtarinë e tij mjaft të suksesshme, pa i ndërprerë asnjëherë lidhjet me atdheun e tij.
Muzetë e saporestauruar të Durrësit i kanë të gjitha mundësitë që t’i plotësojnë mungesat dhe t’i japin atij përmasat e vërteta të vazhdimësisë së jetës artistike në qytetin 3.000-vjeçar./BIRN
Mbi një milion turistë vizitojnë çdo vit rajonin e Lombardisë në Itali për të parë Liqenin e Komos dhe vilat e tij mahnitëse. Edhe pse një udhëtim në Itali është gjithmonë ide e mirë, vlen të përmendet se në të gjithë Europën ka dhjetëra peizazhe të tjera liqenore po aq të bukura (dhe shumë më pak të mbushura me turistë).
Një prej tyre është Liqeni i Ohrit, një perlë ende e nënvlerësuar që shtrihet mes dy vendeve po aq të nënvlerësuara: Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut. Ky liqen sapo është shpallur vendi më i bukur në Europë nga gazetarët e udhëtimit të Time Out.
Ndërsa Liqeni i Komos tërheq personazhe të famshëm dhe turma turistësh, Liqeni i Ohrit, një nga liqenet më të vjetër dhe më të thellë në Europë, ofron një alternativë më të qetë dhe më të përballueshme, pa bërë kompromis me bukurinë.
Ujëra të kristaltë blu, male mbresëlënëse dhe brigje të mbushura me qytete historike që duken sikur kanë mbetur në një epokë tjetër.
Në anën e Maqedonisë së Veriut, qyteti i Ohrit është atraksioni kryesor, me rrugë me kalldrëm, qindra kisha mesjetare (thuhet se dikur kishte 365 kisha, një për çdo ditë të vitit) dhe çati me tjegulla që zbresin drejt liqenit.
Aty mund të kaloni ditën duke notuar dhe duke eksploruar rrënojat e lashta, ndërsa mbrëmjen duke parë perëndimet e diellit që zhduken pas maleve, pa çmimet e larta të Lombardisë.
Në anën shqiptare, peizazhi është më i egër dhe më i qetë, me fshatra të vegjël e të përgjumur.
Fshati Lin është i njohur për mozaikët e lashtë dhe kampingjet piktoreske buzë ujit, ku mund të rezervoni vende për të pushuar pranë liqenit.
Në listën e Time Out për vendet më të bukura në Europë përfshihen edhe destinacione të tjera si një qytet unik me shtëpi trulli në rajonin e Pulias në Itali, Kopshtet Kew në Londër dhe një kryevepër e Gaudit në Barcelonë.
Këto janë 10 vendet më të bukura në Europë sipas Time Out:
Liqeni i Ohrit, Maqedonia e Veriut
Banjat termale të Saturnias, Toskanë, Itali
Giant’s Causeway, Irlanda e Veriut
Alberobello, Pulia, Itali
Poçitelj, Bosnje dhe Hercegovinë
Fjordet norvegjeze, Norvegji
Kopshtet Kew, Londër, Mbretëria e Bashkuar
Kanali Prinsengracht, Amsterdam, Holandë
Lugina e Moselit, Gjermani
Casa Batlló, Barcelonë, Spanjë/MONITOR
Pavol Szalai, drejtues i redaksisë së BE-Ballkan tek “Reporterët pa Kufij”, ka komentuar lirinë e medias në vendin tonë, ku është ndalur në sulmin e bërë ndaj News24 në gusht të vitit të kaluar.
Ai është shprehur se godinat e “Focus Media Group” u rrethuan nga policia, që bëri më tej edhe sekuestrimin e tyre.
Sipas tij, veprimet e marra nga autoritete nuk duhet të kishin këto përmasa, pasi gjithçka kishte në thelb vetëm një mosmarrëveshje në lidhje me pronësinë e godinës.
“Mund të përmend rastin e vjetshëm të Focus Media Group, të cilët u kapën nga policia u rrethua godina, pajisjet e tyre u sekuestruan nga policia dhe bëhej fjalë për një mosmarrëveshje pronësie. Masat, veprimet e marra nga autoritetet duhet të ishin në proporcion me veprën. Ka edhe raste të tjera të sekuestrimit të pa drejtë të materialeve të hetimit. Së fundmi është një tjetër çështje e madhe që është ndalimi i rrjetit social TikTok vitin e kaluar për 12 muaj me anë të një vendimi të qeverisë dhe tani vetëm para pak javësh doli vendimi i Gjykatës Kushtetuese që u shpreh se është shprehur liria e shprehjes. E kuptoj që ka pasur nevojë për të mbrojtur fëmijët, por nuk mund të përdorësh çekanin kur bëhet fjalë për të drejtat civile”, tha ai. bw
Ata qe dje e moren pushtetin, nese kan ndonje mekat , është shumë i vogël në krahasim më mëkatët e atyre që për 20 vite ishin ne pushtet, duke u bërë milionerë më pasurinë e popullit.Kriza politike dhe institucionale lidhet kryesisht më atë që këta dëshirojnë më çdo kusht me rrëzuar pushtetit e LVV, të fituar më plebishit, për të ardhur vetë në pushtet.Kjo po bëhët për faktin që mos më lënë pushtetin e ri të konsolidohet më të gjitha organet, së në pyetje është konfiskimi i pasurive të pa ligjshme .Kjo është poenta pse blloku opozitar po vazhdojnë më lojëra politike .Ky bllok nuk po I fsheh apetitet për pushtet , duke lënë krejtësishtë anash interesin e qytetarëve dhe të shtetit të Kosovës!Këto zhvillime të fundit shumë negative politike , që të kemi në pafundësi zgjedhje te reja, e kan pru vendin në një siuatë gadi pa rrugëdalje .Unë I kam bërë kritika edhe Kurtit për ndonjë lëshim politik, por këta , e kan mbushur tashme kupën më marrëzirat e tyre .Fjalimi e kryeministrit , Albin Kurti në Kuvend ku nuk ishte prezent opozita nuk ka të bëjë aspak më fushatë elektorale siq po mendojnë disa, por ka të bëjë më një të vërtetë të madhe , se opozita është ajo që po krijon bllokadë pas bllokade , për të mos lejuar stabilitet politik dhe institucional, më motivacion së në zgjedhjet e ardhshme nacionale që edhe I kërkuan, të dobësohet LVV ,dhe këta të formojnë organët e reja të pushtetit..Për mua janë duke bërë plane pa hanxhinë se siq e tha edhe Kurti, këta janë në rënje e sipër.Diqka tjetër kur jemi këtu.Ka vërejtje pse Albin Kurti nuk e propozojë për kryetare të shtetit edhe për një mandat, Vjosa Osmanin.Po të kishte propozuar për presidente Vjosën, opozitës as që do ti kishte shkuar ndërmend që tia vazhdojnë mandatin .Lojëra ishin ato kur kryetari i LDK-së Lumir Abdixhiku e propozojë Vjosa Osmanin për kryetare, e në anën tjetër nuk i tubojë nënshkrimet për ta paraqitur kandidaturën në Kuvendin e Kosovës, kur partia në pushtet e pranojë një gjë të tillë.Po të ishin për interesin qytetarëve dhe për Kosovën, nuk ka qenë fare problem zgjedhja e presidentit.Këta nuk po arrijnë që në zgjedhje të fitojnë , dhe ajo që ju hynë në funksion është mbijetesa politike në kriza të vazhdueshme .Po dëshirojnë pushtet pa vota që nuk ka askund në botën demokratike.Opozita po shërbehët më skenarë politikë duke e dërguar vendin në zgjedhje pas zgjedhjeve, duke mos i llogaritur pasojat që mund të janë fatale për Kosovën .Mund të ndodhë më e keqja që nese vazhdohet më lojëra të tilla , shumë lehtë, mund të vjen në shprehje tërheqja graduale e njohjeve nga shtetet më kualitative në botë , të cilat edhe na ndihmuan që të jemi shtet sovran dhe i pavarur nga Serbia .Kësaj po i kontribuojnë kori i bretkocave të një grupi të analistëve politikë , të cilët dukët se për para e kan shitur prapanicën e vet , se nuk e kan dert fare fatin e Kosovës si shtet dhe të shqiptarëve në Ballkan .Këta kauzianalista po e vërtetojnë përditë këtë më paraqitjet e tyre publike në disa televizione. Janë rrena të kulluara se Kurti na qenka pengesë për avansimin e proceseve.Këta janë ata që pikërishtë po e bëjnë një gjë të tillë, edhe pse po humbën më miliona donacione nga BE-ja.Nese ndodhë që të vijnë neser në pushtet apo më vonë , mëshumë mundësi do ta bëjnë fakt Asociacionin më kompetenca ekzekutive që e kan firmosur vet në Bruksel më Vuqiqin, i cili cenon rëndë shtetësinë e Kosovës .Opozita do ta këtë provën e shpejtë dhe serish do të dalë humbëse e madhe pas 7 qershorit.Paknaqësia e popullit është e madhe dhe e gjatë .Kjo paknaqësi ka arritur kulimin.Ata më 7 qershor do të shënojnë një tjetër autogol , dhe ky rezultat thjesht është i pritshem.Do të konfirmohet edhe një hërë vullneti i popullit duke votuar për LVV.Aleat besnik i opozitës mbetet diletantizmi kronik .Opozita edhe një herë tjetër do të mbytet në paaftësinë për pushtet dhe për përfitime materjale…!
Ndoqa intervistën e Vuçiç dhënë Rory Stuart & Alastair Campbell në Beograd!
Dua të ju kujtoj lexuesve të këtij shkrimi që Alastair Campbell ka qene zëdhënës dhe spin-doktor i Toni Blair kur ky i fundit ka qenë kryeminister, ndërsa tani është këshilltar i jashtëm i Kryeministrit shqiptar Edi Rama.
Disa përfundime dolën lehtësisht nga intervista;
1 – Ai vazhdon viktimizimin të cilin e ka bërë në vazhdimësi që kur është shfaqur në skenën politike serbe.
2 – Letra e përbashkët e Vuçiç-Rama dërguar Bashkimit Europian tregoi edhe njëherë qëllimin e tij për të pranuar një atashim në BE që merr investime të barabarta por pa të drejte vetoje që arrin dy qëllime;
– a) Shmangien e artikullit 35 të anëtarësimit që fal të drejtën e VETOS në BE në këmbim të mos njohjes së Kosovës!
– b) Përmes këtij blloku lindor të dorës së dytë të BE-se të realizojë atë me të cilin dështuan përmes Ballkanit të Hapur pra Neojugosllavinë e re por kësaj radhe me aminin dhe financimin e Bashkimit Europian.
Vuçiç ashtu siç e dinim na konfirmoi edhe njëherë se Ballkani i Hapur ishte ide e tij.
Qoftë Ballkani i Hapur qoftë NeoJugosllavia e re BE-iste kanë qëllim kryesor absorbimin e Kosovës dhe të gjitha vendeve të Ballkanit përfshirë edhe Shqipërinë brenda Serbisë.
Ajo që është tronditëse dhe duhet të ngrejë alarmin tek çdo shqiptar është se bashkēpunëtor i Vuçiçit në këtë projekt serbomadh e thellesisht antishqiptar është Edi Rama, kryeministri i Shqipërisë.
3 – Vuçiç nuk e fshehu synimin e tij për të aplikuar rrokadën “Putin-Medvedev” në Serbi pra për tu bërë kryeministër i Serbisë me një president kukull pas mbarimit të mandatit aktual!
4 – Vuçiçin gjatë gjithë intervistës e shoqeroi dashuria e tij për Edi Ramën emrin e të cilit e përmendi me shumë ndjesi pozitive disa here herë gjatë intervistës së tij.
Ai nuk foli asnjë sekondë për familjen e tij por dukshëm i shkëlqente fytyra kur përmendte emrin e Edi Ramës!
Jo vetëm politikanëve të Kosovës dhe Shqipërisë jua rekomandoj fort këtë intervistë por ajo vlen për të gjithë shqiptarët për të kuptuar se ku është mpleksur kryeministri i Shqipërisë e pse ai e ka bërë lesh e li klasën politike të Kosovës e në veçanti opozitën e saj!
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha vuri në dukje rëndësinë e respektimit, mbrojtjes dhe avancimit të të drejtave të komunitetit shqiptar në Maqedoninë e Veriut, duke e cilësuar këtë çështje si element kyç për stabilitetin e brendshëm dhe funksionimin e një shteti demokratik e gjithëpërfshirës.
KROACI- Delegacioni i Partisë Demokratike dhe i Partisë Republikane, kryesuar nga kryetari i PD-së, Sali Berisha, zhvilluan një takim me Ministrin e Jashtëm të Maqedonisë së Veriut, Timço Mucunski, në kuadër të Forumit të Internacionales Demokratike të Qendrës (IDU), që po mbahet në Zagreb.
Biseda, e cilësuar nga të dyja palët si e hapur dhe konstruktive, u përqendrua në çështje me rëndësi strategjike për të dy vendet dhe për rajonin në tërësi. Palët shprehën bindjen e përbashkët se procesi i integrimit europian mbetet jetik për të ardhmen e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut. U theksua nevoja që të dy vendet të përparojnë me ritme të përshpejtuara, nëpërmjet përmbushjes së standardeve europiane dhe forcimit të shtetit të së drejtës.
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha vuri në dukje rëndësinë e respektimit, mbrojtjes dhe avancimit të të drejtave të komunitetit shqiptar në Maqedoninë e Veriut, duke e cilësuar këtë çështje si element kyç për stabilitetin e brendshëm dhe funksionimin e një shteti demokratik e gjithëpërfshirës. Garantimi i barazisë reale, i përfaqësimit të drejtë dhe i zbatimit të plotë të marrëveshjeve ekzistuese u nënvizua si kusht thelbësor për bashkëjetesë të qëndrueshme dhe besim ndërkombetar mes komuniteteve.
Palët i kushtuan një vëmendje të veçantë thellimit të bashkëpunimit ekonomik dhe rritjes së shkëmbimeve tregtare. Në qendër të diskutimit u vendos Korridori 8, i konsideruar si një arterje infrastrukturore strategjike për lidhjen e rajonit me tregjet europiane, me potencial të lartë për nxitjen e investimeve dhe krijimin e vendeve të punës.
Delegacionet diskutuan gjithashtu për zgjerimin e bashkëpunimit në fusha si energjia, infrastruktura dhe siguria rajonale, si dhe koordinimin në kuadër të organizatave ndërkombëtare. U theksua se një bashkërendim më i ngushtë mes dy vendeve është i domosdoshëm për përballimin e sfidave të përbashkëta.
Partia Demokratike dhe Partia Republikane rikonfirmuan angazhimin e tyre për forcimin e marrëdhënieve dypalëshe Shqipëri–Maqedoni e Veriut dhe mbështetjen e çdo iniciative që kontribuon në paqe, stabilitet dhe integrim europian të rajonit./Dosja.al
Përplasja mes Merz dhe Trump duket se po ashpërsohet.
Trump tani kërcënon të reduktojë praninë e trupave amerikane në Gjermani. Një vendim pritet të merret “së shpejti”. Nuk është kërcënimi i parë i Trump.
Sipas presidentit amerikan Donald Trump, SHBA po shqyrtojnë një reduktim të mundshëm të trupave në Gjermani. Një vendim pritet të merret së shpejti, shkroi ai në platformën e tij Truth Social. Njoftimi pason kritikat e ashpra të Trump ndaj kancelarit federal Friedrich Merz, pasi ky i fundit kishte shprehur rezervat e tij për ofensivën amerikane kundër Iranit. “Ai nuk ka asnjë ide se për çfarë po flet!”, shkroi Trump të martën për Merz, duke shtuar se “nuk është çudi që Gjermania po ecën kaq keq, si ekonomikisht ashtu edhe në aspekte të tjera”. Trump e akuzoi kancelarin se pranon që Irani të zotërojë armë bërthamore. Megjithatë, nuk dihet që Merz të ishte shprehur ndonjëherë në këtë mënyrë.
Sipas të dhënave të ushtrisë amerikane nga mesi i prillit rreth 86 mijë ushtarë janë të dislokuar në Evropë, prej tyre afërsisht 39 mijë në Gjermani. Ky numër ndryshon rregullisht, edhe për shkak të rotacioneve dhe stërvitjeve.
Merz dhe Trump takohen në Shtëpinë e Bardhë, Zyrën Ovale, 3 mars 2026Merz dhe Trump takohen në Shtëpinë e Bardhë, Zyrën Ovale, 3 mars 2026
Marrëdhënia personale Trump-Merz ka arritur në një pikë të ulët? Merz kundërshton: “Marrëdhënia personale mes presidentit amerikan dhe meje – të paktën nga këndvështrimi im – mbetet e mirë dhe e pandryshuar”.Fotografi: Mark Schiefelbein/AP Photo/picture alliance
Merz përpiqet të qetësojë situatën
Deklaratat e fundit të Trump, të lenë të kuptosh, se marrëdhënia personale Trump-Merz ka arritur në një pikë të re të ulët. Megjithatë, kancelari gjerman e kundërshtoi këtë përshtypje të mërkurën. “Marrëdhënia personale mes presidentit amerikan dhe meje – të paktën nga këndvështrimi im – mbetet e mirë dhe e pandryshuar”, tha ai. “Ne vazhdojmë të jemi në komunikim të mirë me njëri‑tjetrin.”
Për muaj të tërë, kancelari federal dhe presidenti amerikan kishin kultivuar një marrëdhënie relativisht të mirë. Së fundmi, megjithatë, Merz ndryshoi tonin dhe kritikoi hapur Uashingtonin. Ai akuzoi qeverinë amerikane se nuk ka një strategji daljeje për luftën me Iranin. Amerikanët, sipas tij, kanë hyrë në këtë luftë “qartazi pa asnjë strategji”, tha Merz gjatë një diskutimi me nxënës në Marsberg, në rajonin Sauerland. Kjo e bën edhe më të vështirë përfundimin e konfliktit. “Sidomos kur iranianët duket se po negociojnë shumë me zgjuarsi – ose po aq me zgjuarsi nuk negociojnë fare”, tha Merz. “Këtu po poshtërohet një komb i tërë nga udhëheqja shtetërore iraniane.”
Trump ka kërcënuar edhe më parë
Gjatë mandatit të parë Donald Trump (2017–2021) kishte paralajmëruar një reduktim të kontingjentit të trupave amerikane në Gjermani. Disa muaj përpara largimit nga Shtëpia e Bardhë, Trump njoftoi se synonte të tërhiqte 12 mijë nga rreth 35 mijë ushtarë amerikanë që ndodheshin atëherë në Gjermani. Disa mijë prej tyre duhej të zhvendoseshin brenda Evropës, të tjerë të ktheheshin në SHBA. Trump e përshkroi atëherë këtë plan si ndëshkim për, sipas tij, shpenzimet shumë të ulëta të Gjermanisë për mbrojtjen. Pasardhësi i tij, Joe Biden, i ndaloi këto plane menjëherë pas marrjes së detyrës. bw
Në emisionin e mëngjesit “Kafe Shqeto” në Syri TV, moderatori Flavio Qarri ndau me publikun një raport alarmant të Komitetit Shqiptar të Helsinkit, ku ngrihen shqetësime serioze për kushtet e paraburgimit të ish-Presidentit Ilir Meta në IEVP “Jordan Misja”.
Raporti tronditës i Komitetit Shqiptar të Helsinkit (KShH) ka zbuluar shkelje serioze dhe trajtim të papranueshëm ndaj ish-Presidentit Ilir Meta në paraburgimin e IEVP “Jordan Misja”, duke ngritur pikëpyetje të forta mbi respektimin e të drejtave themelore në sistemin penitenciar shqiptar.
Pas një monitorimi të zhvilluar më 10 prill, KShH konstaton se Meta po mbahet në kushte që cilësohen degradues: tualet pa ndriçim funksional, zile emergjence jashtë shërbimit, kufizim i ajrimit nën minimumin ligjor dhe trajtim i diferencuar nga të paraburgosurit e tjerë.
Sipas raportit, Meta ka qëndruar në ajrim vetëm 40 deri në 90 minuta në ditë, ndërkohë që ligji parashikon të paktën dy orë. KShH e konsideron këtë një shkelje të drejtpërdrejtë të ligjit dhe një cenim të dinjitetit njerëzor.
Situata bëhet edhe më alarmante me pretendimet për kufizime në komunikim: takimet me deputetë dhe bashkëpunëtorë politikë po trajtohen si vizita familjare, duke reduktuar ndjeshëm mundësinë për kontakte me familjarët. Po ashtu, raporti denoncon pengesa ndaj komunikimit me median, ndërhyrje të paligjshme në numrat telefonikë të autorizuar dhe mungesë transparence për masat disiplinore.
KShH evidenton gjithashtu mungesën e bibliotekës, kufizime në aktivitetet sportive dhe probleme të vazhdueshme me higjienën, duke paralajmëruar se kombinimi i këtyre faktorëve mund të përbëjë trajtim degradues sipas standardeve të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Në dokument theksohet se këto problematika nuk janë thjesht administrative, por prekin drejtpërdrejt standardet ligjore dhe kushtetuese për trajtimin e personave të privuar nga liria.
Komiteti Shqiptar i Helsinkit i ka kërkuar Drejtorisë së Burgjeve dhe Ministrisë së Drejtësisë ndërhyrje të menjëhershme. syri.net
Ish presidentja Vjosa Osmani, e ngazëllyer me deshtimin e zgjedhjes së Presidentit dhe gëzimin e shkuarjes së vendit në zgjedhje, me ‘sabah’ (fillim-mëngjes) doli me një video-lidhje, e mbushur katarosh me “znaçka” në bluzën e kuqe (simbol i Lëvizjes Vetëvendosje), e cila fillimisht na kërkoj që të shprehim dashuri për vendin (veten e saj)!
Shtirrja e Vjoses për atdhedashuri, hipokrizi e kulluar
Në sfondin e kësaj video-lidhje ndodhej fotografia e pashpirtë (bardh e zi) e presidentit historik Ibrahim Rugova, e cila simbolizon antirugovizmin e Abdixhikut dhe klikës së tij antirugoviane në LDK!
Përmes kësaj video-lidhje, Vjosa Osmani u mundua t’na jepë leksione se si duhet atdheu edhe në momente të vështira, duke proklamuar shpresën për qytetarët në vend të frikës që ajo e ka prej Albin Kurtit!
Foli për propagandë dhe shpifje pa e ilustruar me asnjë rast të vetëm, duke ju kërkuar qytetarëve që t’i besojnë të “vërtetës” që e thotë ajo!
Vjosa Osmani shkojë aq largë saqë i ftojë qytetarët e vendit që t’i bashkangjiten në misionin e saj, pa e sqaruar, cili është ai mision!
Vërtetë duhet me qenë tepër naiv apo i ç’mendur për t’iu besuar fjalëve të një mashtruesje dhe përçarsje fatale të elektoratit rugovian!
Vjosa foli shumë për të vërtetën, por në fakt është karriera e saj politike është e mbushur me plot hipokrizi, gënjeshtra dhe djallëzi politike!
Rruga e Vjosa Osmanit është e shtruar me plot padrejtësi dhe tradhëti ndaj elektoratit rugovian, të cilëve u kërkoj publikisht që t’ia hapin rrugën e mbyllur nga “padrejtësitë” e Albin Kurtit!
Në fakt, rrugën nuk ia mbylli Albin Kurti, por, ajo vetes ia ka mbyllur rrugën në LDK dhe në qeverisjen e vendit në përgjithësi!
Misioni i Vjosa Osmanit nuk është shteti dhe as interesi i qytetarëve, por është pushteti dhe pasurimi i mëtutjeshëm mbi kurrizin e qytetarëve të varfër të këtij vendi!
Po të ishte ndryshe, Vjosa Osmani do të shquhej për humanizëm dhe atdhedashuri, për punë vullnetare dhe sakrificë për vendin siq njihen athetarët e vërtetë në të gjitha periudhat historike!
Pa dashur të hyjë më thellë në analizën time politike, gabimin fatal me ose pa dashje e bëri kryetari aktual i LDK-së, z. Lumir Abdixhiku, i cili u kap keq pas emrit të Vjosa Osmanit, rrënueses fatale të LDK-së, e cila për kënaqjen e egos personale i dha goditjen më fatale subjektit që e rriti dhe e ngriti në karrierë politike!
Kjo e keqe mund të ndodhë vetëm në LDK dhe në asnjë subjekt tjetër politik!
Personi që ia mundësoi zgjedhjen presidente nga radhët e LVV-së, u mundua ta rikthejë sërish në të njëjtën pozitë tradhtaren e partisë, si kryetar i dhunshëm i LDK-së!
Me këto veprime, Lumir Abdixhiku e ka vënë edhe më tepër në lajthitje elektoratin e LDK-së, saqë më askush nuk po e di a është në shërbim të rrënimit të LDK-së apo të kundërshtarëve politikë, “a është me ujkun apo me arushën” siq e thotë populli?!
P.S: Po të folte për atdhedashuri një veprimtarë i orëve të para, një i persekutuar politik, një ushtarë i lirisë së vendit tim apo një mërgimtarë që e ka ndarë kafshatën e familjarëve të tij për shtetin e Kosovës, jo vetëm që do t’i besoja, do t’i përulesha para kërkesave të tij/saj!
Hipokrizive të Vjosa Osmanit nuk iu beson më askush!
Banorët vendas ende qeshin kur kujtojnë rastin kur një gjyshe e moshuar ua prishi planet narkotrafikantëve. Një grup burrash meksikanë po rrinte pranë dyqanit ushqimor në Orla, një fshat në verilindje të Polonisë, në rajonin e Podlaskies, kur ajo nisi t’i merrte në pyetje: Nga jeni? Pse keni ardhur këtu? Ku punoni? Por ata nuk dinin as edhe një fjalë polonisht.
Në Orla, një kishë katolike, një kishë ortodokse dhe një sinagogë ndodhen pranë njëra-tjetrës, si dëshmi e traditave multikulturore të këtij ish-qyteti të vogël. Megjithatë, çdo i huaj bie menjëherë në sy. “Mirë se vini në vendin tonë”, shkruan bashkia në faqen e saj zyrtare. Por që nga shpërthimi i krizës së migracionit në kufirin me Bjellorusinë (vetëm 40 kilometra larg në vijë ajrore), zona është nën patrullimin e ushtrisë dhe policisë.
Megjithatë, për narkotrafikantët nuk pati nevojë për ushtri – sapo gjyshja nisi t’u fliste, ata u larguan në panik.
Katër meksikanët ishin sistemuar në një shtëpi në fund të fshatit, në rrugën që të çon për në Nurzec. Pranë “ktoresie”, siç e quante gruaja e moshuar – emri që vendasit përdorin për ish-varrezën hebraike. Disa gurë varresh të dëmtuar dalin ende mbi barin e lartë. Në anën tjetër të rrugës Polna, një rresht pemësh të larta fsheh një shtëpi të madhe që jepet me qira në Airbnb. Aty vijnë grupe turistësh, familje me fëmijë dhe njerëz të apasionuar pas jogës. “Por meksikanë?” thotë një burrë që shtyn biçikletën në mes të rrugës, ende i habitur. “Njerëzit menjëherë nisën të përflisnin – ose ishin migrantë, ose homoseksualë me pushime.”
Prokurori vendas, Grzegorz Giedrys, pyet veten nëse “ata menduan se ky ishte fundi i Evropës dhe se do të mund të fshiheshin. Por jemi në Podlaskie, ku të gjithë i njohin të gjithë. Brenda pak ditësh, i gjithë fshati e dinte për ta.”
“Në fillim mendova se po bënin alkool të paligjshëm, sepse ky është krimi më i zakonshëm këtu,” thotë kryeplaku i fshatit, Marek Chmielewski. “Por laborator? Drogë? Kartel meksikan? Orla nuk kishte parë kurrë diçka të tillë.”
Një “recetë” për metemfetaminë
Karteli Sinaloa ka baza në çdo kontinent përveç Antarktidës. Herët a vonë, ishte e pashmangshme që të mbërrinte edhe në Poloni.
Për vite me radhë, meksikanët kanë kontrabanduar kokainë në Evropë, duke u bërë çdo vit e më kreativë: jo vetëm në kontejnerë bananesh, por edhe në anije që transportojnë bagëti të sëmura, në ngarkesa veshjesh të njomura me drogë, apo në nëndetëse të modifikuara posaçërisht. Shumica e drogës hyn përmes porteve të mëdha në Hamburg, Roterdam ose Antverp. Vetëm 2 për qind e kontejnerëve kontrollohen, ndaj rreziku i kapjes është i ulët. Kohët e fundit, kanë dalë trende të reja: kokaina rrjedh edhe përmes rrugëve afrikane drejt porteve në Itali, Spanjë dhe Ballkan. Sipas Qendrës Evropiane për Monitorimin e Drogave dhe Varësisë nga Droga në Lisbonë, po rritet edhe roli i avionëve privatë që transportojnë mallra drejtpërdrejt nga Amerika e Jugut dhe Karaibet.
Biznesi është i qëndrueshëm: në Evropë, një kilogram kokainë kushton rreth 39,000 euro, dy herë më shumë se në SHBA, dhe numri i konsumatorëve të rregullt vazhdon të rritet; sot ka më shumë se 6 milionë përdorues, dy herë më shumë se dy dekada më parë. Tregu gjeneron rreth 11.6 miliardë euro në vit.
“Tregu është i ngopur, konkurrenca po rritet dhe, si pasojë, dhuna po shtohet, gjë që mund ta shihni në rrugët e qyteteve belge dhe franceze,” thotë një hetues gjerman që kërkoi të mbetej anonim. “Tani imagjinoni sikur jeni vendimmarrës në një kartel. Çfarë bëni? E thjeshtë: futni një produkt të ri, ‘më të mirë’, dhe kërkoni tregje të reja.”
Produkti “i ri” megjithëse jo krejtësisht i ri është metamfetamina (që në Poloni njihet në zhargon si “meta”). Në vitin 2023, shtetet anëtare të BE-së raportuan 9,800 sekuestrime me një total prej 1.8 tonësh. Një vit më vonë, në Roterdam u konfiskua një ngarkesë pothuajse dy herë më e madhe. Vetëm brenda një viti, sekuestrimet e prekursorëve kryesorë u rritën nga 352 kilogramë në 2022 në gati 8 tonë.
Deri tani, shumica e metamfetaminës në Evropën Qendrore vinte nga Afganistani (pas ndalimit të kultivimit të opiumit nga talebanët, prodhimi u rrit) dhe nga “laboratorët garazh” në Republikën Çeke, shpesh të ngritur nga banda vietnameze, sipas ekspertit të drogës Jindrich Voboril. Në tregjet polake, mund të blihej pra metamfetaminë afgane ose metamfetaminë e prodhuar lokalisht nga rajoni kufitar Poloni–Çeki–Gjermani.
“Dhe papritur në Evropë u shfaqën meksikanët. Metamfetamina e prodhuar prej tyre bazohet në prekursorë lehtësisht të disponueshëm dhe është jashtëzakonisht e fortë, gjë që e bën shumë tërheqëse,” thotë Vanda Felbab-Brown, eksperte amerikane për krimin e organizuar ndërkombëtar.
Ajo shpjegon se karteli Sinaloa ka diçka që grupeve lokale kriminale u mungon: njohuri teknike dhe “cocineros”, ose “kuzhinierë”, siç quhen kimistët në Meksikë. Vetëm midis 2019 dhe 2020, rreth 20 cocineros u arrestuan në Evropë, pasi kishin sjellë teknika të sofistikuara të prodhimit të metit në kontinent. Si rezultat, çmimet e shitjes me pakicë të metit kanë rënë vazhdimisht, ndërsa pastërtia mesatare është rritur me 16 për qind gjatë dekadës së fundit.
Laurent Laniel, drejtor i Zyrës për Krimin, Prekursorët dhe Konsumin e Drogave në Agjencinë e BE-së për Drogat (EUDA), pranon se ndryshimi më i madh që grupet meksikane kanë sjellë në tregjet evropiane është përdorimi i një metode inovative për riciklimin e nënprodukteve.
“Tradicionalisht, sinteza e metamfetaminës prodhon dy forma të molekulës: D-metamfetaminën (droga e dëshiruar) dhe L-metamfetaminën (mbetja e padëshiruar),” shpjegon Laniel. “Më parë, prodhuesit evropianë e hidhnin L-formën si të padobishme. Kimistët meksikanë kanë zhvilluar një proces që lejon riciklimin e L-formës dhe kthimin e saj në një përzierje nga e cila mund të rikuperohet D-forma. Falë këtij procesi, prodhuesit mund të dyfishojnë sasinë e drogës së marrë nga e njëjta sasi prekursorësh. Kjo është thelbësore, pasi prekursorët janë substanca të kontrolluara dhe të vështira për t’u siguruar.”
Këta prekursorë vijnë kryesisht nga Kina. Ata shpesh dërgohen si të ashtuquajtura “subsidia”. Këta “prekursorë të maskuar” (pra, substanca që nuk janë në listat e ndaluara) më pas shndërrohen në laboratorë lokalë në BMK, të nevojshëm për prodhimin e metamfetaminës. Si rezultat, metoda meksikane lejon prodhimin e kristaleve shumë të mëdha (deri në 15 centimetra), të cilat perceptohen si mallra luksoze dhe shiten me çmimet më të larta.
“Ata janë si xhevahire për përdoruesit e metamfetaminës,” buzëqesh Laniel.
Por si çdo xhevahir, ato janë të shtrenjta. “Kostoja e pajisjes së një laboratori të madh dhe të avancuar mund të shkojë në mijëra euro, ndërsa në rastin e godinave më të mëdha, edhe në qindra mijëra euro,” thotë Laniel. “Disa laboratorë ishin pajisur me sisteme filtrimi avujsh për të shmangur erën karakteristike dhe me mbrojtje speciale ndaj nxehtësisë për të mos u zbuluar nga kamerat termike të helikopterëve të policisë.”
Cocineros kryesisht operojnë në Belgjikë dhe Holandë. Për shembull, autoritetet holandeze gjurmuan një 40-vjeçar të njohur si “Pablo Icecobar”, një nofkë që bashkon Pablo Escobar dhe “ice”, emër zhargon për metin. Ai furnizonte kuzhinierë për të paktën katër laboratorë, përfshirë një laborator në një anije “narco boat” në Moerdijk.
Produkti ishte kryesisht i destinuar për tregjet perëndimore. Por gjatë pandemisë, kartelet filluan të eksploronin tregje të reja. Në vitin 2020, autoritetet sekuestruan 1.5 tonë në Kroaci të destinuar për tregun sllovak. Në maj 2024, policia spanjolle interceptoi një tjetër ngarkesë të madhe të destinuar për tregjet gjermane dhe polake.
“Prej kohësh kartelet kanë pasur shpërndarës lokalë të kokainës, ndaj ishte më e lehtë të hynin në tregje të reja evropiane me metamfetaminë,” thekson Felbab-Brown. “Dhe prodhimi me ‘metodën meksikane’ shkallëzohet lehtësisht në nivele industriale. Prandaj ka një bum të ‘kuzhinierëve’ në grupet lokale kriminale. Kjo minimizon rrezikun logjistik.”
“Prodhuar në Poloni”
Katër meksikanë po qëndronin në vilën e marrë me qira në rrugën Polna në Orla. Përveç katër dhomave të gjumit, shtëpia kishte sauna, një fushë volejbolli në plazh, një xhakuzi në oborr—dhe një kazan gjigant prej çeliku inoks me kapacitet një mijë litrash, i prodhuar dhe i dorëzuar nga kontraktorë polakë.
Njëri nga burrat, 46-vjeçari J. nga Los Mochis, më parë shiste prodhime deti. Ai kishte mbërritur në Poloni shtatë muaj më parë për të gjetur një vend për laborator.
“A keni qenë ndonjëherë i dënuar?” pyeti gjyqtari në seancën e parë më 19 nëntor 2025.
“Jo.”
“Jo? Ta riformuloj a keni qenë në burg?”
“Po, gjashtë vjet në SHBA. Për trafik droge.”
Burri i dytë, Ë., katër vjet më i ri, merrej me logjistikën. Në vendlindjen e tij Culiacan, ai kishte një palestër, por u zhyt në borxhe. Për këtë arsye u përfshi në trafik dhe u bë “pjesë e një zinxhiri më të madh njerëzish”, siç i tha gjykatës. Kolegët e tij nuk kishin patentë shoferi apo karta bankare, ndaj ai drejtonte makinën dhe bënte pazaret.
Më në fund, dy “kuzhinierët”: 50-vjeçari J., mekanik nga Durango, dhe 46-vjeçari F., jurist i diplomuar nga Culiacan, merreshin me prodhimin. Pranë xhakuzit në oborr ata vendosën pajisjet, fuçitë dhe kazanin gjigant.
“Ata kërkonin qarkullim ajri,” shpjegon David Saucedo, analist meksikan i karteleve. “Laboratorët shpesh vendosen në ambiente të hapura që gazrat toksikë të mos i vrasin kimistët. Po të kishin kondicioner apo ventilator, ndoshta do të punonin në dhomën e ndenjjes ose në kuzhinë.”
Brenda tre javësh, narkotrafikantët e Orlës prodhuan 118.5 litra metamfetaminë. Ata po prisnin dërgesa prekursorësh kur policia polake bastisi pronën më 4 shtator 2024.
“Qese me sodë kaustike ishin shpërndarë kudo në oborr,” kujton kryeplaku Chmielewski, i cili hyri në vendngjarje me policinë. “Kur i pashë, buzëqesha me vete — menjëherë më ranë në sy stampat e cilësisë ‘Teraz Polska’ (Tani Polonia).”
Një trend më i gjerë
Në muajt pas arrestimit të këtyre katër burrave në Orla, autoritetet polake shkatërruan edhe dy laboratorë të tjerë të drejtuar nga meksikanë. Në shkurt 2025, çatia e një magazine në Maksymilianowo pranë Bydgoszcz mori flakë. Gjatë prishjes së saj, zjarrfikësit zbuluan substanca kimike me erë të rëndë nëpër tabaka. Më pas u konstatua se aty ishte prodhuar metamfetaminë.
Shtatë muaj më vonë, më 4 shtator 2025, oficerë të Byrosë Qendrore të Hetimit (CBSP), të mbështetur nga njësi antiterroriste dhe një helikopter, hynë në një laborator të fshehur në një fermë pranë Swiecie. Ata sekuestruan 300 litra dhe 3 ton kimikate të përdorura për sintezën e drogës, të fshehura në një hambar.
“Të gjithë shtetasit meksikanë të ndaluar kishin ardhur posaçërisht për të prodhuar metamfetaminë,” thotë Michal Aleksandrowicz, drejtues i departamentit për luftën kundër krimit të organizuar të drogës në CBSP. “Ata përdornin metoda prodhimi të njohura nga kartelet. Laboratorë identikë ekzistojnë pothuajse në të gjithë botën. Ne vërejmë se disa celula të karteleve dërgohen në rajone të ndryshme të Evropës. Ku ka kërkesë, ata prodhojnë.”
Operacioni i CBSP pranë Swiecie u mbështet në përvojë ndërkombëtare. “Helikopterë? Nuk e di kurrë çfarë mund të të presë në një laborator të tillë. Kriminelët përdorin edhe kurthe, sepse laboratori ka vlerë. Prandaj ndoqëm shembullin e shërbimeve kolumbiane, që përdorin helikopterë për shkatërrimin e laboratorëve,” shpjegon Aleksandrowicz, i cili ka ndjekur trajnim anti-narko në qendra stërvitore në xhunglat e Kolumbisë jugore.
Në tre rastet, u ndaluan gjithsej tetë shtetas meksikanë. Të gjitha provat çojnë drejt kartelit Sinaloa. Narkotrafikantët e Podlaskies u vetëdeklaruan fajtorë që në seancën e parë në Bialystok. Njëri pranoi se vepronin me urdhra të kartelit Sinaloa dhe kishin frikë nga hakmarrja e eprorëve. Ata pretenduan se droga do të prodhohej për një kriminel polak dhe për tregun polak. Për këtë do të merrnin 1,000 dollarë në muaj. Pagesa për produktin e përfunduar (rreth 500 dollarë për kilogram) do t’u dërgohej familjeve në Meksikë.
“Kjo është një provë tjetër se kartelet meksikane po përpiqen të zgjerohen dhe të zhvillojnë tregje në Evropë,” thotë ekspertja Felbab-Brown.
“Këto nuk janë veprime të izoluara,” pajtohet dr. Robert Bunker, ish-specialist i sigurisë ndërkombëtare dhe antiterrorizmit në US Army War College, tani pranë C/O Futures. “Ky është një plan i koordinuar në nivele të larta të karteleve, si pjesë e një marrëveshjeje me krimin e organizuar në Evropë.”
Sipas Ludmila Quiros nga Nisma Globale për Luftën kundër Krimit të Organizuar Ndërkombëtar, po vërehet një “transferim i njohurive dhe i anëtarëve të rrjeteve kriminale drejt Evropës Veriore”.
Nëse shikohet harta e metamfetaminës në Evropë, prodhimi po zhvendoset qartë drejt Evropës Qendrore dhe Lindore. Nga shtatë vendet e BE-së që shkatërruan gjithsej 250 laboratorë metamfetamine në vitin 2023, pesë ndodhen në këtë rajon: Republika Çeke (189), Gjermani (5), Austri (1), Poloni (5) dhe Bullgari (18).
“Për rreth katër vite, kartelet kanë operuar në Poloni,” thotë David Saucedo, ekspert i krimit të organizuar meksikan. “Polonia, me zonat e saj të gjera rurale, nuk është vetëm një vend i mirë për fshehjen e prodhimit, por edhe një nyje tranziti—si drejt Evropës Perëndimore ashtu edhe më tej në lindje.”
Aleksandrowicz i CBSP-së beson gjithashtu se meksikanët e arrestuar prodhonin kryesisht për Evropën Perëndimore, jo për Poloninë. “Tregu ynë dominohet nga mefedrona dhe klefedrona. Edhe çmimi ka rëndësi—metamfetamina nuk është veçanërisht e lirë për standardet polake. Ajo që vërejmë është se sasi të mëdha prekursorësh të metit po dërgohen drejt Ukrainës.”
Me rritjen e prodhimit, rritet edhe konsumimi në rajon. Analizat e ujërave të zeza në qytete evropiane kanë treguar rritje të mbetjeve të metamfetaminës në Dresden, Chemnitz, Magdeburg dhe Vjenë. Substanca është zbuluar në 66% të shiringave të testuara në Pragë, ndërsa ujërat e zeza në Ostravë kanë regjistruar nivelin më të lartë për frymë në vend: 914 miligramë për 1,000 banorë në ditë—dy herë më shumë se para pandemisë. Shifrat e larta çeke mund të lidhen me “prodhimin lokal”, thonë ekspertët.
Të dhënat më të fundit të EUDA-s për vitin 2023 tregojnë se pacientët e trajtuar për amfetamine përbënin të paktën 10% të hyrjeve të para në trajtim në Bullgari, Estoni, Letoni, Lituani, Hungari, Poloni, Finlandë dhe Suedi. Në Republikën Çeke, Sllovaki dhe Turqi, mbi 30% e pacientëve të rinj trajtoheshin për probleme të lidhura me metamfetaminën.
Kuzhinierë me qira
Iu prezantova një “kuzhinieri” meksikan përmes telefonit si “dikush nga industria” që ishte i interesuar të ngrinte një laborator në Poloni. Një person me lidhje të forta nga Meksika doli garant për mua.
“Përshëndetje, po telefonoj nga Polonia.”
“Diku afër Rumanisë? Njoh njerëz atje,” u përgjigj cocinero.
“Mendova se njerëzit e Jalisco-s veprojnë në Rumani,” e ngacmova, duke kujtuar se në vitin 2021 Carlos Ruben Ramirez nga Karteli i Gjeneratës së Re të Jalisco-s ishte arrestuar atje.
“Jalisco ka interesa në Bullgari.”
Ky kuzhinier nga Meksika e fsheh emrin e tij të vërtetë. Ai është 38 vjeç dhe ka mbi dhjetë vjet që “gatuan”. Nuk është marrë kurrë me fentanil, por metamfetamina është specialiteti i tij. Aktualisht jeton në qytetin meksikan të Durangos. Ai lidhet me mua përmes Signal dhe më tregon një video me shi të rrëmbyeshëm: njerëz që strehohen nën çati, shoferë që i bien borisë, ndërsa ai vetë është ulur në një tavolinë plastike nën një çadër.
Në ekran shfaqet një tavllë duhani, një paketë Marlboro të kuqe. Ai sigurohet të mos tregojë fytyrën. Pranon se ka punuar dikur në një laborator “diku në Gjermani”. Atje fitonte 8,000 dollarë neto, por ankohet se çmimet tani kanë rënë. Sipas tij, faji është i “bandave ballkanike që bashkëpunojnë me kolumbianët”, të cilat kanë sjellë kuzhinierë nga Amerika e Jugut në treg. Në fakt, media shqiptare raportoi se në vitin 2024 u kapën kuzhinierë nga Kolumbia dhe Venezuela që punonin në një laborator në Qerek, në veri të Tiranës.
“Dhe nëse do të doja të hapja një laborator dhe të të punësoja ty?” e pyes me kujdes.
“A njeh njerëz?” më kthen menjëherë.
“Të njoh ty – a nuk mjafton?”
“Kjo nuk mjafton.”
“Çfarë buxheti më duhet?”
“E thjeshtë. Jo kaq shpejt. Unë jam vetëm kuzhinier. Unë thjesht zbatoj urdhrat. Nga shefat e mi — dhe nga shqiptarët.”
Ekspertja Felbab-Brown nuk habitet nga biseda: “Nuk është se dikush vendos rastësisht: ‘Hej, do t’i shes aftësitë e mia në Poloni.’ Gjithmonë ka një organizatë pas kuzhinierëve. Ata marrin udhëzime dhe leje nga qendra. Ata janë pika fillestare për bashkëpunim më të gjerë me bandat lokale. Ne do t’ju japim kuzhinierë dhe në këmbim marrim një rrjet shpërndarjeje.”
Për të kuptuar mënyrën e veprimit të karteleve në Evropë, BIRN foli për gjashtë muaj me disa kontakte meksikane.
Një anëtar i Sinaloas përgjegjës për “operacionet evropiane”, duke përdorur një emër rus, tregoi se bën biznes me ’Ndrangheta-n kalabreze dhe njeh “njerëzit e duhur” në Monako dhe Marsejë. Ne korresponduam për javë të tëra dhe folëm disa herë në telefon. Ishte planifikuar një takim në Madrid, por ai e anuloi në minutën e fundit — duhej të mbikëqyrte një biznes në Kordoba në Spanjë. Ai ndaloi së u përgjigjuri kur refuzova të paguaja 1,000 euro për informacion.
Kontakti i dytë ishte një informator nga Culiacan që na ndihmoi të hetonim kontrabandën e tabletave oksikodon të përziera me fentanil nga Meksika në Evropë. I treti ishte një ekspert meksikan i mirëinformuar mbi kartelet, i cili kërkoi anonimitet.
Një tablo e qartë që doli nga këto biseda është se kuzhinierët veprojnë vetëm me urdhër të karteleve. Ata dërgohen në Evropë, ku mund të fitojnë shumë më tepër se në vendin e tyre. Felbab-Brown e ilustron këtë me shembullin e sicarios vrasës me pagesë nga Kolumbia ose Meksika. Në Evropë ata mund të fitojnë 33,000–76,000 dollarë për një mision, ndërsa në Meksikë një sicario mesatar fiton vetëm 200 dollarë.
Zakonisht por jo gjithmonë qëndrimi i një kuzhinieri në një laborator zgjat tre muaj, sa një vizë turistike Shengen. Kjo kufizon rrezikun e arrestimit. Më pas ata zëvendësohen nga të tjerë. Produkti shkon në Evropën Perëndimore, por ndonjëherë edhe në atë që një informator e quan tregu “i nxehtë” i Australisë dhe Oqeanisë një fakt i konfirmuar nga raportet e EMCDDA, Europol dhe DEA amerikane, të cilat e identifikojnë Evropën si një rrugë gjithnjë e më të rëndësishme drejt tregut fitimprurës të Oqeanisë.
Imagjino kartelin si një korporatë të madhe me degë të jashtme që mbikëqyrin operacionet. Departamenti i R&D përgjegjës për “eksperimentet”, siç e quan një burimi është i jashtëm. Sipas burimeve meksikane, këtë rol e luajnë “njerëzit nga Ballkani”.
“Ata kanë kontakte lokale dhe produkte gjysmë të gatshme, por u mungon njohuria — kuzhinierët. Ky është kapitali që sjell karteli në marrëveshje,” thotë një nga burimet.
“Ka dy ‘tru’ pas operacioneve të tilla (ku njëri ndodhet në Meksikë) dhe që sigurojnë cilësinë, disiplinën dhe besnikërinë e kuzhinierëve përmes metodës së karrotës dhe shkopit. ‘Karrota’ është mundësia për t’u pasuruar; ‘shkopi’ është mbajtja nën vëzhgim e familjeve të kuzhinierëve,” thotë një burim tjetër.
Laniel nga EUDA pranon se grupet kriminale nga Ballkani shpesh veprojnë si ndërmjetës, duke kombinuar ekspertizën kimike meksikane me infrastrukturën dhe financimin lokal. Ai sjell si shembull Spanjën, ku kartelet shfrytëzuan banorë vendas për logjistikë, duke marrë me qira vende të izoluara dhe duke i pajisur me sisteme filtrimi.
Ballkani në majë të piramidës
I ashtuquajturi “kartel ballkanik” – që përfshin mafiet shqiptare dhe serbe – është sot shpërndarësi më i madh i kokainës në botë.
Midis viteve 2018 dhe 2020, ndër të arrestuarit për trafik kokaine në Evropë, grupi më i madh (266 persona) ishin shtetas shqiptarë. Operacioni Sky ECC i Europolit, i cili synonte komunikimet e enkriptuara kriminale, tregoi se gjuha shqipe ishte e dyta më e përdorur pas anglishtes në mesazhet e përgjuara.
Ky zgjerim u bë i mundur nga karteli Sinaloa. Kriminelët ballkanikë fillimisht shisnin drogë të dërguar nga Meksika në Evropë. Më pas ata morën kontrollin e porteve, krijuan rrugë të reja dhe ndërtuan qendra logjistike — madje edhe në Afrikë. Sot, mbi 70% e kokainës botërore kalon përmes Ekuadorit dhe kriminelët ballkanikë janë të pranishëm në porte kyçe si Guayaquil.
“Në operacionet e Sinaloas në Francë, Belgjikë apo Spanjë, shohim një model të qartë. Partneri lokal jo vetëm sjell kuzhinierë, siguron mbrojtje dhe shet metamfetaminën në rrugë — shpesh ai merret edhe me pastrimin e parave,” thotë dr. Bunker.
Një ekspert gjerman e konfirmon këtë: “Duhet parë pamja e madhe. Drogat janë relativisht të lehta për t’u prodhuar dhe shitur. Pastrimi i parave është më i vështirë. Për këtë duhen specialistë ballkanikë me lidhje të forta në Turqi dhe Dubai. Ata përdorin, ndër të tjera, sistemin kinez fei ch’ien për pastrim parash.”
Dëshmi e këtij bashkëpunimi shfaqet në një raport të inteligjencës federale amerikane, i cili zbulon se Ismael “El Mayo” Zambada, një nga drejtuesit kryesorë të Sinaloas, krijoi aleanca me mafien shqiptare — konkretisht me vëllezërit Arben, Fatos dhe Ramiz Hysa. Ata pastronin miliona përmes investimeve të paligjshme në pasuri të paluajtshme dhe turizëm në bregdetin ballkanik, duke përdorur kompani “fasadë” të regjistruara në Evropë. Një prej tyre ishte Rosetta Gaming, e regjistruar në qytetin polak të Krakovit.
“Prej vitesh kam paralajmëruar forcat evropiane të rendit se çelësi i suksesit është ndalimi i zgjerimit të drogave sintetike. Sot, përveç grupeve meksikane, lojtarët kryesorë që po krijojnë një treg masiv janë grupet ballkanike. Harta e krimit në Evropë është e ndryshueshme dhe vazhdimisht në lëvizje — dhe dhuna po rritet,” thotë Felbab-Brown.
“Nëse shikojmë Holandën, policia vendase thotë se nuk gjen më aq shumë meksikanë. Pse? Sepse holandezët kanë mësuar metodën meksikane,” thotë Laniel nga EUDA. “Është kështu: ‘Faleminderit meksikanë, i morët paratë tuaja, na mësuat, tani nuk jua kemi më nevojën, do ta bëjmë vetë.’ Ky mund të jetë një skenar për Poloninë. Kur kimistët nga grupet lokale kriminale ta mësojnë këtë, nuk do të kenë më nevojë për kuzhinierët meksikanë. Prandaj është kaq e rëndësishme që këto grupe dhe laboratorë të shkatërrohen që në fillim, para se të transferohet njohuria.”
Aleksandrowicz nga CBSP paralajmëron se “në këtë moment, nuk shohim që kartelet meksikane të planifikojnë aktivitete të mëtejshme në Poloni. Pati një bum të madh, por duket se kanë kuptuar se prodhimi i drogave sintetike në Poloni nuk është aq i lehtë.”
Megjithatë, një burim i lidhur me Sinaloan thotë se tërheqja e Evropës mbetet e fortë: “Rreziku i biznesit në Evropë është minimal. Nuk ka mungesë kuzhinierësh në Meksikë. Nëse ata shkojnë në Evropë, Afrikë apo Azi dhe kapen, të tjerët i zëvendësojnë. Dhe fitimi është i jashtëzakonshëm — llogaritet në miliona dollarë.”/BIRN
Një ish-ndihmës sekretar shteti në administratën e George W. Bush thotë se SHBA-të janë bërë “pak më pak të rëndësishme” në përpjekjet për t’i dhënë fund luftës së Rusisë në Ukrainë. “Fantastikisht, fraza ishte se ukrainasit nuk kanë letra për të luajtur”, thotë David Kramer, drejtor ekzekutiv i Institutit George W. Bush, për Independence Avenue Media. “Ukrainasit kanë letra për të luajtur. Ne mund të kemi humbur disa nga letrat tona në këtë situatë.”
Ndërsa administrata Trump ka përfunduar kryesisht mbështetjen e drejtpërdrejtë ushtarake për Ukrainën, thotë Kramer, Kievi është përshtatur duke punuar më ngushtë me aleatët evropianë dhe duke formuar partneritete të reja në shtetet e Gjirit. Ndërkohë, me forcat ukrainase që mbajnë kryesisht nën kontroll përparimin e Rusisë në vijat e frontit, Presidenti Volodymyr Zelenskyy ka ashpërsuar kritikat e tij ndaj përpjekjeve të paqes të SHBA-së. Ai ka kundërshtuar rrëfimet e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio për negociatat dhe ka fajësuar të dërguarit specialë të SHBA-së Jared Kushner dhe Steve Witkoff që nuk e kanë vizituar ende Ukrainën.
Kramer, i cili argumenton se Rusia nuk i ka marrë kurrë seriozisht bisedimet e paqes, thotë se raportet për ndihmën e Kremlinit ndaj Iranit në shënjestrimin e amerikanëve vetëm sa konfirmojnë se Rusia mbetet një “kërcënim ekzistencial”. Ai gjithashtu paralajmëron se pa garanci të forta sigurie nga SHBA-ja, Moska përfundimisht mund ta kthejë vëmendjen e saj nga vendet baltike.
“Mendoj se Putinit nuk do t’i pëlqente asgjë më shumë sesa të tregonte se NATO është një ‘tigër letre’”, thotë ai.
Kiryl Sukhotski, Independence Avenue Media: Këtë shkurt, në përvjetorin e katërt të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, ju publikuat një artikull të titulluar “Ukraina Mund të Fitojë Ende”. Katër ditë më vonë, filloi lufta në Iran dhe e dëgjuam Presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy të pranonte këtë javë se kjo e ka larguar vëmendjen nga agresioni i Rusisë kundër vendit të tij. Pra, a mendoni se situata është bërë më e vështirë për Ukrainën për shkak të Iranit? Dhe duke u kthyer te ai artikull, a mund të fitojë ende Ukraina?
David Kramer, drejtor ekzekutiv i Institutit George W. Bush dhe ish-zëvendësndihmës sekretar i shtetit i SHBA-së: Mendoj se Ukraina ende mund të fitojë dhe kemi parë disa shenja se Ukraina në muajin e kaluar ka rifituar më shumë territor sesa Rusia ka qenë në gjendje të fitojë. Fitimi i territorit ukrainas nga Rusia – dhe le të jemi të qartë, është territori ukrainas që Rusia po përpiqet të kapë – ka qenë minimal për një vit e gjysmë të kaluar dhe ka ardhur me një kosto të madhe në aspektin e jetëve ruse. Megjithatë, ukrainasit kanë arritur të rimarrin një pjesë të territorit të tyre që Rusia e kishte pushtuar.
Por mendoj se kemi parë gjithashtu që nga shpërthimi i luftës midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, Presidentin Zelenskyy që e menaxhon me mjaft mjeshtëri situatën diplomatike duke shkuar në vendet e Gjirit, duke nënshkruar marrëveshje me shumë prej këtyre vendeve, duke nënshkruar marrëveshje me Gjermaninë, me Norvegjinë dhe të tjera. Dhe kështu shohim, mendoj, Ukrainën që po i drejtohet gjithnjë e më shumë vendeve të tjera përveç Shteteve të Bashkuara. Dhe kjo do të thotë se Ukraina do të jetë më e çliruar.
Gjithashtu e shohim Ukrainën, meqë ra fjala, duke vazhduar sulmet e saj kundër objekteve ruse të energjisë dhe vendeve të magazinimit. Dhe kjo po shkakton probleme të konsiderueshme. Disa njerëz ishin të shqetësuar se Rusia do të përfitonte nga çmimi më i lartë i naftës, por prodhimi rus ka rënë diku midis 20% dhe 40% si rezultat i sulmeve ukrainase. Kjo po kufizon aftësinë e Rusisë për të përfituar edhe me përjashtimet që Shtetet e Bashkuara kanë ofruar për naftën ruse që ndodhet tashmë në cisterna – një përjashtim që u zgjat, edhe pse sekretari i thesarit dy ditë më parë kishte lënë të kuptohet se nuk do t’i zgjaste këto përjashtime.
Pra, në disa aspekte, Ukraina po bën përparim. Po vazhdon. Mendoj se ende mund ta fitojë luftën, jo brenda natës. Por gjithashtu shohim, në disa aspekte, që Shtetet e Bashkuara po bëhen pak më pak të rëndësishme në këtë proces. Dhe kjo është gjithashtu një dinamikë e re.
Gjithashtu, sigurisht, Shtetet e Bashkuara e kanë zvogëluar mbështetjen financiare për Ukrainën – si mbështetjen aktuale ashtu edhe atë të premtuar. Dhe në të njëjtën kohë, Presidenti Zelenskyy tha se bisedimet e reja të paqes për Ukrainën nuk mund të presin derisa të mbarojë lufta në Iran. A mendoni se është një pritje realiste që këto të mund të ndodhin para se SHBA-të të shkëputen nga ngjarjet në Lindjen e Mesme?
Epo, mendoj se kemi parë disa gjëra. Njëra është, siç e thekson me të drejtë, Kiryl, se Shtetet e Bashkuara në thelb i kanë dhënë fund ndihmës për Ukrainën. Ekzistonte Lista e Kërkesave me Prioritet për Ukrainën – PURL siç njihet – ku vendet evropiane mund të blinin armë amerikane që më pas do të dërgoheshin në Ukrainë. Por sigurisht, kemi parë një devijim të disa prej këtyre armëve, që Shtetet e Bashkuara ndoshta ishin të gatshme t’ua shisnin evropianëve, duke shkuar në Lindjen e Mesme për t’u marrë me situatën atje. Kjo ka nënkuptuar një ulje të mëtejshme të ndihmës amerikane, madje edhe në mënyrë indirekte, përmes sistemit PURL. Zëvendëspresidenti JD Vance tha së fundmi se mendon që një nga gjërat për të cilat administrata Trump ka arritur më shumë krenari është ndërprerja e ndihmës për Ukrainën. Unë padyshim kam një pikëpamje shumë të ndryshme për këtë. Mendoj se ndihma e SHBA-së duhet të kishte vazhduar. Mendoj se ofrimi i ndihmës për Ukrainën është në interesa jetësore të SHBA-së.
Por gjithashtu e pranoj që administrata aktuale ka përparësi të ndryshme dhe mendon se evropianët duhet të marrin përsipër më shumë barrë. Dhe aty, mendoj, kemi parë evropianët të bëjnë më shumë hapa.
Sa i përket negociatave, ka pasur raportime për mundësinë që [të dërguarit specialë të SHBA-së Steve Witkoff dhe Jared Kushner të shkojnë përsëri në Moskë, gjë që mendoj se për Witkoff do të ishte hera e shtatë ose e tetë. Asnjëri prej tyre nuk ka qenë në Kiev, kryeqytetin ukrainas, gjë që mendoj se dërgon një sinjal të tmerrshëm. Dhe ka pasur raportime se ata mund të shkojnë në Ukrainë, por asgjë nuk është konfirmuar në atë nivel.
Problemi me rrugën e negociatave është se rusët nuk janë të interesuar. Kohët e fundit dëgjuam Ministrin e Jashtëm rus [Sergey] Lavrov të thotë se negociatat nuk janë përparësi për Rusinë, megjithatë Putini thotë përsëri se është i gatshëm të takohet. Pra, ka mesazhe kontradiktore nga Rusia – por ndiqni veprimet e Rusisë, jo fjalët e saj, dhe veprimet ruse vazhdojnë me bombardime pa dallim të Ukrainës, si dhe me shënjestrimin e qëllimshëm të civilëve. Rusët nuk po tregojnë asnjë interes [për paqen], edhe pse situata e tyre ekonomike është gjithnjë e më e keqe.
Në të njëjtën kohë, Presidenti Trump ka thënë disa herë se Vladimir Putin dëshiron të bëjë një marrëveshje, dhe ju thoni se nuk ka prova për këtë. Pra, çfarë dëshiron të arrijë në të vërtetë Shtëpia e Bardhë tani kur bëhet fjalë për luftën e Rusisë në Ukrainë?
Ke të drejtë që presidenti ka thënë shumë herë se Putini është i interesuar për një marrëveshje. Ka pasur raste kur Presidenti Trump ka thënë se Zelenskyy është një problem më i madh se Putini. Mendoj se kjo është krejtësisht e gabuar.
Zelenskyy ka treguar fleksibilitet të jashtëzakonshëm në anën ukrainase, duke përfshirë edhe shqyrtimin e mundësisë së zhvillimit të zgjedhjeve, gjë që do të ishte jashtëzakonisht e vështirë për t’u bërë me një luftë që ende po vazhdon. Ukraina është nën gjendje ushtarake. Pse? Sepse Rusia pushtoi Ukrainën – një pushtim në shkallë të plotë në shkurt 2022.
Presidenti Zelenskyy ka treguar gatishmëri për të ngrirë luftimet aty ku janë tani dhe pastaj të merret me çështjen e tokës, e cila përfshin edhe shumë njerëz, meqë ra fjala, përmes negociatave. Putini nuk ka treguar interes për këtë. Putini dëshiron së pari të shkatërrojë Ukrainën, të marrë përsipër Ukrainën, të rrëzojë qeverinë e saj, të demilitarizojë vendin dhe ta bëjë atë përgjithmonë neutral, dhe të gjitha këto kërkesa nga pala ruse janë të papranueshme për palën ukrainase. Ukrainasit kanë treguar më shumë fleksibilitet, por rusët nuk kanë treguar asnjë fleksibilitet.
E megjithatë lufta nuk po shkon mirë. Kemi parë shenja ku ukrainasit po vrasin dhe plagosin më shumë rusë sesa rusët janë në gjendje të rekrutojnë. Rajonet ruse po rrisin bonuset që u paguajnë rusëve për t’u bashkuar me fushatën ushtarake. Kjo është një shenjë se ata po dëshpërohen. Dhe kemi parë afrikanë dhe të tjerë që kanë qenë në Rusi të detyrohen të shërbejnë në vijat e frontit rus. Fushata ushtarake ruse nuk po shkon mirë pavarësisht asaj që Shefi i Shtabit të Ushtrisë Ruse [Valery] Gerasimov dhe të tjerë, përfshirë Ministrin e Mbrojtjes Andrei] Belousov, mund t’i thonë Putinit se gjërat po shkojnë shumë mirë.
Ju thoni se Putini dëshiron ta shkatërrojë Ukrainën, por çfarë dëshiron Presidenti Trump atje? Cili është objektivi i tij tani?
Unë mendoj se Presidenti Trump dëshiron vërtet që lufta të mbarojë. Mendoj se veçanërisht në fillim të mandatit të tij të dytë, ai donte që kjo luftë të mbaronte.
A e di ai si?
A e di ai si? Deri më tani nuk kemi parë asnjë rezultat. Dua të them, ka pasur bisedime. Problemi ka qenë se shumica e bisedimeve kanë qenë midis palës amerikane dhe palës ukrainase, ose palës amerikane dhe palës ruse. Ka pasur vetëm disa raste kur ukrainasit dhe rusët janë takuar dhe nuk kemi parë asnjë tregues se pala ruse i merr seriozisht këto bisedime.
Ata dërguan [të dërguarin e Kremlinit] Vladimir Medinsky, i cili sinqerisht nuk është i autorizuar të bëjë asgjë tjetër përveçse të thotë gjëra të pakuptimta në këto negociata. Rusët nuk po e marrin seriozisht këtë proces.
Problemi me të cilin përballen ukrainasit dhe administrata Trump është se Putin mendon se po fiton bazuar në informacionin e dobët që po merr nga gjeneralët e tij, ministria e mbrojtjes dhe agjencitë e inteligjencës, dhe mendon se mund ta mbijetojë Perëndimin. Dhe kështu, bazuar në këto dy gjëra, Putin mendon se mund të qëndrojë aty dhe të vazhdojë këtë luftë.
Pra, mendoj se Presidenti Trump dëshiron vërtet t’i japë fund luftës. Megjithatë, duhet të përfundojë në një mënyrë që është e drejtë dhe nuk çon në një rifillim të luftimeve në të ardhmen. Gjithashtu, sipas mendimit tim, nuk mund të jetë një situatë ku Shtetet e Bashkuara po i bëjnë presion Ukrainës që të dorëzojë territorin, sepse në atë territor ka qindra mijëra ukrainas që nuk duhet t’i nënshtrohen ose t’i nënshtrohen jetesës nën kontrollin rus.
Pra, i takon popullit ukrainas të vendosë se cilat duhet të jenë kushtet e përfundimit të kësaj lufte. Shtetet e Bashkuara duhet ta lehtësojnë këtë, por ne nuk duhet t’i bëjmë kërkesa palës ukrainase.
Sipas mendimit tim, ne nuk kemi aplikuar presion të mjaftueshëm ndaj palës ruse. Po, u vendosën sanksione ndaj Lukoil dhe Rosneft në tetor, por siç e përmenda tashmë, ka pasur heqje dorë nga ato sanksione për naftën ruse që është tashmë në cisterna për shkak të krizës globale të energjisë që rezulton nga lufta me Iranin.
Pra, duhet të ketë shumë më tepër presion ndaj palës ruse nga Shtetet e Bashkuara dhe nga aleatët tanë evropianë. Duhet të ketë një rifillim të ndihmës ushtarake amerikane. Nuk mendoj se kjo do të ndodhë, por kjo është ajo që besoj se duhet bërë.
Ju përmendët të dërguarit e SHBA-së, Steve Witkoff dhe Jared Kushner. Witkoff ka qenë në Moskë tetë herë dhe është takuar me Putinin në shumë raste, dhe ne e kemi dëgjuar Presidentin Zelenskyy duke i kritikuar ata që nuk e kanë vizituar Kievin asnjë herë. A do të thotë kjo kritikë e hapur nga Zelenskyy se ai po acarohet përsëri me administratën Trump?
Mendoj se kemi parë shenja të kësaj. E kemi parë Presidentin Zelenskyy më kritik ndaj qasjes së SHBA-së ndaj luftës. Ai ka shprehur kritika për faktin se Witkoff dhe Kushner nuk kanë qenë në Ukrainë. Sinqerisht, asnjë zyrtar i lartë amerikan nuk ka qenë në Ukrainë në administratën aktuale. Kemi parë anëtarë të Kongresit të shkojnë, por askush nga administrata. [Disa zyrtarë të administratës kanë vizituar Kievin, përfshirë Sekretarin e Thesarit Scott Bessent dhe Sekretarin e Ushtrisë Dan Driscoll. Keith Kellogg, i dërguari special i administratës në Ukrainë, e vizitoi në disa raste, por la postin e tij në fund të vitit të kaluar dhe nuk është zëvendësuar.]
Dhe gjithashtu shohim, të paktën sipas raporteve të medias, presion mbi ukrainasit për të ndaluar goditjen e objekteve ruse të energjisë për shkak të nevojës për të pasur sa më shumë naftë dhe gaz në dispozicion në dritën e krizës globale të energjisë – ukrainasit po e injorojnë këtë.
Dhe ajo që mendoj se kemi parë është se për shkak se Shtetet e Bashkuara i dhanë fund ndihmës për Ukrainën, ajo gjithashtu ka humbur ndikimin tek ukrainasit. Ukrainasit tani janë përshtatur dhe nuk po kërkojnë më nga Shtetet e Bashkuara për ndihmë ushtarake apo financiare, madje as ndihmë humanitare. Dhe si rezultat, ne nuk kemi aq shumë ndikim.
Faza e famshme ishte se ukrainasit nuk kanë letra për të luajtur. Ukrainasit kanë letra për të luajtur. Ne mund të kemi humbur disa nga letrat tona në këtë situatë. Dhe kjo do të thotë që Presidenti Zelenskyy ka më shumë gjasa të ofrojë kritika dhe të injorojë atë që thonë Shtetet e Bashkuara.
Në një nga artikujt tuaj të fundit, thatë se ajo që po ndodh midis Rusisë dhe Iranit duhet të heqë çdo dyshim se Rusia nën Vladimir Putinin është një nga kërcënimet më të mëdha për Shtetet e Bashkuara sot. Pse mendoni se Shtëpia e Bardhë mendon ndryshe, duke parë gjërat?
Pyetje e mirë. Nuk e di. Por vetëm për të nënvizuar pikën, ka pasur raportime shumë të besueshme mediatike se agjencitë ruse të inteligjencës u kanë dhënë informacion iranianëve me qëllim që të synojnë objektet ushtarake amerikane dhe të vrasin amerikanë. Madje ka pasur raportime se rusët u kanë dhënë armë iranianëve ndërsa ata po luftojnë kundër Shteteve të Bashkuara.
Sinqerisht, kjo duhet të shkaktojë alarme se rusët po ndihmojnë dhe po i inkurajojnë iranianët të përpiqen të vrasin amerikanë. E megjithatë, duket se po i shpërfillet sikur nuk është e rëndësishme, ose thjesht sepse po u ofrojmë ndihmë ukrainasve. Dhe ne, meqë ra fjala, po vazhdojmë t’u ofrojmë ndihmë inteligjence ukrainasve – kjo është shumë e rëndësishme. Por kjo është cituar si pothuajse një justifikim që shpjegon pse rusët mund të ofrojnë mbështetje për Iranin: është kokë për kokë.
Mendoj se duhet ta shohim këtë si një kërcënim të madh. Nëse nuk e shihnim Rusinë si një kërcënim para luftës me Iranin, duhet ta shohim patjetër si një kërcënim tani sepse ata po mbështesin Iranin kundër Shteteve të Bashkuara. Nuk ka dyshim për këtë.
Por ata kanë qenë një kërcënim edhe më parë, qoftë nëpërmjet aktiviteteve hibride, ndërhyrjes në zgjedhje, përpjekjes për të prerë kabllot nënujore, me vrasje të synuara, shpërthimit të një depoje armësh në Republikën Çeke, kërcënimeve ndaj NATO-s, shkeljes së hapësirës ajrore të NATO-s e të tjera. Pra, ka shumë arsye për ta parë Rusinë si një kërcënim ekzistencial, por më i fundit është mbështetja ruse për Iranin.
Dhe kjo ndoshta tregon faktin se Rusia ndihet disi e inkurajuar në përballjen e saj me Perëndimin. A mendoni se është thjesht, e dini, retorikë, përpjekje për përçarje, luftë hibride nëse dëshironi, ndoshta pozim – apo ka ndonjë lloj plani në Rusi për t’u përballur me Perëndimin në një mënyrë më kuptimplote?
Rusia është e zënë me Ukrainën, nuk ka dyshim për këtë. Por nëse i lëmë të lirë, nëse nuk ushtrojmë presionin e nevojshëm, nëse ata në një farë mënyre – dhe unë nuk e parashikoj këtë – por nëse rusët do të ishin në gjendje të ndryshonin situatën dhe të bënin përparime më serioze sesa kanë bërë në Ukrainë, atëherë Rusia mund të ndihet e guximshme dhe të vendosë se është koha të sulmojë një vend tjetër.
Mund të jetë Moldavia – Rusia tashmë e ka pushtuar rajonin e Transnistrisë. Mund të jetë Gjeorgjia, ku Rusia pushton 20% të territorit të Gjeorgjisë. Por ata kanë folur edhe për kërcënimet ndaj shteteve baltike, për shembull, ku pretendojnë se shtetet baltike kanë lejuar dronët ukrainas të fluturojnë mbi territorin baltik dhe më pas të godasin Rusinë në veriperëndim të largët. Dhe kjo ka ngritur disa shqetësime se Rusia mund të jetë duke i vënë sytë nga një shtet anëtar i NATO-s.
Dhe kjo më pas ngre pyetje nëse Shtetet e Bashkuara do t’i vinin në ndihmë një anëtari të NATO-s, një shteti baltik, i cili, meqë ra fjala, shpenzimet e tyre të mbrojtjes janë shumë më të larta se 2%, ata i kanë mbështetur shumë Shtetet e Bashkuara në operacione të ndryshme në të gjithë botën. Por pyetjet kanë të bëjnë me atë nëse Shtetet e Bashkuara do të ishin atje nëse Rusia do të sulmonte. Kjo është në të ardhmen, por nuk mund të përjashtohet.
A mendoni se do të ndodhë? A mendoni se administrata aktuale do të dalë në mbrojtje të një shteti baltik apo edhe të Polonisë nëse do të sulmohej nga Rusia?
Dua të mendoj se Shtetet e Bashkuara do ta bëjnë këtë, sepse për dekada të tëra ka qenë supozimi si në Uashington ashtu edhe në Moskë, si dhe në kryeqytete të tjera evropiane, se Shtetet e Bashkuara do të ishin atje sipas një angazhimi të Nenit 5 – se një sulm ndaj njërit do të konsiderohej një sulm ndaj të gjithëve, përfshirë edhe atë që merret në konsideratë nga Shtetet e Bashkuara.
Mendoj se janë ngritur disa pyetje, jo vetëm nga retorika e presidentit, ku ai ka shprehur zhgënjim të vërtetë me, sipas tij, mungesën e mbështetjes së NATO-s për fushatën e SHBA-së kundër Iranit, për mungesën e gatishmërisë për të mbështetur rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Dhe mendoj se janë ngritur disa pyetje në lidhje me angazhimin e palëkundur të Shteteve të Bashkuara. Neni 5, siç e dini, është thirrur vetëm një herë, dhe kjo ishte nga aleatët tanë të NATO-s pasi Shtetet e Bashkuara u sulmuan më 11 shtator nga al-Kaeda.
Por ka disa pyetje. Dhe nëse po pyesim veten për këtë, atëherë edhe rusët mund të pyesin veten për këtë.
Dhe çelësi i parandalimit është që zyrtarët rusë të mendojnë se Shtetet e Bashkuara do t’i vinin në ndihmë një shteti tjetër anëtar të NATO-s dhe mendoj se riafirmimi i kësaj do të ishte shumë i rëndësishëm për t’u bërë. Do të ketë një samit të NATO-s që do të ishte një mundësi e mirë për ta bërë këtë.
Dhe nëse flisni me evropianët, ata në fakt e thonë publikisht publikisht se e shohin këtë kërcënim si të besueshëm, dhe ju sapo përshkruani se si Putini mund të ndihet i inkurajuar nga kjo mungesë e perceptuar e angazhimit nga Uashingtoni. Sa realiste mendoni se është kërcënimi që Rusia mund të provojë diçka kundër një shteti anëtar të NATO-s në dy deri në tre vitet e ardhshme, le të themi?
Mendoj se Putinit nuk do t’i pëlqente asgjë më shumë sesa të tregonte se NATO është një “tigër letre” — për të huazuar një shprehje që ka dalë në pah kohët e fundit. Dhe mendoj se nëse ai do të mund të shpëtonte me një lloj — jo domosdoshmërisht një pushtim në shkallë të plotë — por një lloj veprimi hibrid, siç thatë ju, mendoj se ai do ta shijonte mundësinë për të treguar se NATO nuk do të jetë aty në një kohë nevoje për një shtet tjetër anëtar të NATO-s. Mendoj se Putini ka pasur një shkallë të caktuar respekti për NATO-n që kur mori presidencën në vitin 2000. Dhe mendoj se ai do të donte të tregonte se NATO në fakt nuk është e gjitha kjo. Por kjo është e rrezikshme.
Për më tepër, tani për tani, nuk mendoj se ai ka kapacitetin për ta bërë këtë. Siç thashë më parë, ai ka shumë punë në Ukrainë dhe ndërmarrja e një fushate kundër Estonisë, Letonisë dhe Lituanisë, të cilat mendoj se do të ishin objektivat më të mundshëm nëse ai lëviz në këtë drejtim, do t’i shtrinte forcat e tij edhe më shumë.
Mendoj se vendet evropiane do të reagonin. Nuk kam shumë dyshim se veçanërisht anëtarët e rinj të NATO-s, Finlanda dhe Suedia, do të reagonin. Mendoj se Gjermania do të reagonte. Dhe ndoshta më e rëndësishmja, mendoj se Mbretëria e Bashkuar dhe Franca do të reagonin. Arsyeja pse them se ato janë më të rëndësishmet në këtë është sepse ato kanë armë bërthamore dhe kjo ka rëndësi kur bëhet fjalë për parandalimin me NATO-n dhe Nenin 5. bw
Komentet