VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Çaj mali me limon e mjaltë, Fuqia e natyrës kundër të ftohtit

By | January 18, 2019
blank

Komentet

blank

Studimi: Korona i ka kushtuar 350 miliardë euro ekonomisë gjermane

Masat kufizuese me lockdown, problemet me rrjetet e furnizimit dhe rezervimi i klientëve: të gjitha këto kanë çuar në rënien e ndjeshme të koniunkturës, sipas Institutit të Ekonomisë Gjermane.

Pasojat e pandemisë së koronavirusit në dy vitet e fundit i kanë kushtuar 350 miliardë euro ekonomisë gjermane në rendimentin e saj, konstaton Instituti i Ekonomisë Gjermane (IW). Kjo shumë në pjesën më të madhe ka të bëjë me rënien e konsumit, llogarit IW në ditën e shpërthimit të pandemisë në Gjermani. Kësaj i shtohen edhe pakësimi i investimeve të ndërmarrjeve. Në tre muajt e parë të vitit 2021 janë krijuar humbje të tjera në vlerën 50 miliardë euro, deklaron instituti. “Ripërtëritja ekonomike do të zgjasë me vite”, parashikojnë studiuesit e ekonomisë.

Në fillim të pandemisë masat kufizuese deri në lockdown shkaktuan probleme në proceset e prodhimit dhe vështirësuan furnizimet brenda dhe jashtë vendit, shpjegojnë ekspertët e këtij instituti. Humbje janë shkaktuar edhe nga kufizimi i mundësive për konsum dhe rezervimi i klientëve. Bizneset jashtë vendit pësuan rënie. Në tremujorin e dytë të vitit 2020 produkti bruto në vend ra me 11 përqind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të mëparshëm.

Arbeiter am Fließband bei Ford in Chonqing, China

Gjatë ecurisë së pandemisë rënia e numrit të infeksioneve përkohësisht i rriste shpresat për një ripërtëritje të qendrueshme ekonomike – por me valët e reja të infeksioneve këto shpresa shuheshin. Në vitin e dytë të koronavirusit, sipas studimit, problemet kryesore u krijuan me rrjetet e furnizimit: mungesa e pjesëve të këmbimit i krijuan vështirësi kryesisht industrisë së prodhimit të automjeteve. Shpenzimet e shtetit në pandemi dhe eksportet të paktën pjesërisht funksionuan gjatë vitit të dytë të pandemisë, i thanë DW-së nga Instituti i Ekonomisë Gjermane. Por parashikohet që edhe gjatë muajve të ardhshëm të ketë humbje.

“Varianti i ri Omikron i koronavirusit megjithatë jep shkas edhe për shpresë”, shpjegon ekonomisti i IW Michael Grömling: “Nëse sivjet ne hyjmë në fazë endemike, sërish mund të ketë hov në ekonomi. “Vitet e ardhshme është i nevojshëm një hop i fuqishëm ekonomik, për të rikuperuar humbjet.

sti/fab (afp, dpa, rtr)

blank

Ky zakon i përditshëm në punë po ju dëmton shëndetin mendor

Nëse puna është pjesë e përditshmërisë tuaj me siguri i kujtoni ditët stresuese e të lodhshme që mund të keni kaluar.

Stresi në punë është një nga shqetësimet më të mëdha që njerëzit përjetojnë ndaj dhe ekspertët kanë kthyer sytë nga ky problem.

Sipas tyre fokusimi i gjithë ditës tuaj në profesionin që mbani mund t’ju dëmtojë shëndetin mendor.

Çfarë duhet të dini?

Me nisjen e pandemisë puna në shtëpi u bë një detyrim, por edhe trend me orare të tejzgjatura të cilat ndikuan jetesën e përditshme.

Në këtë mënyrë normaliteti i ri shfaqi edhe problemet e para tek njerëzit të cilat shpreheshin se ishin tej mase të lodhur.

Në një studim ku morën pjesë 2000 persona u vu re se një të rrituri i duhen rreth 4 ditë për të mos menduar më për punën.

E një nga problemet më të mëdha të njerëzve sot është mbingarkesa me punën edhe pas orarit zyrtar.

Një studim nga Universiteti i South Australia, tregon se kur puna ju dominon jetesën, rezultatet mund të jenë negative.

Rreth 26% e punonjësve në këtë studim u përgjigjën se janë të detyruar t’ju përgjigjën mesazheve edhe pas mbarimit të orarit të punës.

Ekspertët bëjnë thirrje që të gjitha punët t’i mbyllni brenda orës 5 pasi rrezikoni të vuani nga stresi dhe lodhja e vazhdueshme.

Relaksi dhe koha kushtuar vetes nuk duhet të nënvlerësohen asnjëherë.

Sipas ekspertëve kur injoroni telefonatat mesazhet apo thirrjet e ndryshme për punë pas orarit zyratr i jepni mundësi vetes të jeni një punonjës më i mirë.

Në këtë mënyrë keni më shumë kohë të shplodheni nga ana psikologjike dhe do të jeni njeri më i shëndetshmëm.

Çfarë rekomandohet

Siç ju theksuam edhe më sipër, është shumë e rëndësishme që punëdhënësit dhe punonjësit të jenë fleksibël në këtë pjesë.

Është shumë më e shëndetshme që  t’i lini punët e mbetura përgjysmë për orarin zyrtar të punës se sa të mbingarkoheni çdo ditë të javës.

Kjo duhet të vlejë sidomos për personat të cilët ndihen sikur puna po ju dominon jetesën dhe janë tej mase të stresuar./AgroWeb.org

blank

Pfizer: Përforcuesi i COVID-19 mund të jepet bashkë me vaksinën e pneumonisë

Kompania farmaceutike Pfizer dha se dozat e saj përforcuese kundër COVID-19 mund të administrohen së bashku me vaksinën kundër pneumonisë, dhe ky kombinim vaksinash prodhon një përgjigje më të fortë dhe më të sigurt imunitare.

Pfizer tha se këto të dhëna dalin te studimet e kryera te personat mbi 65 vjeç dhe se studimi është në fazën e fundit.

Në studimin, që nisi në muajin maj, kompania ka testuar vaksinën e gjeneratës së ardhshme pneumokokale të quajtur PREVNAR 20 dhe 570 pjesëmarrësit në studim e kanë marrë këtë vaksinë së bashku me dozën përforcuese të vaksinës Pfizer/BioNTech kundër coronavirusit, raporton agjencia e lajmeve Reuters.

Qëllimi i studimit ishte që të testohet siguria e këtij kombinimi dhe përgjigja imunitare, duke shtuar vaksinën kundër pneumonisë dhe vaksinës ekzistuese kundër COVID-19.

Të dhënat e këtij studimi mbështesin administrimin potencial të PREVNAR 20 së bashku me vaksinën e Pfizerit kundër coronavirusit, që thuhet se redukton numrin e vizitave të njerëzve te mjekët apo farmacitë për imunizimin e rekomanduar, tha Pfizer.

Administrata amerikane për Ushqim dhe Barna në qershor të vitit të kaluar miratoi përdorimin e PREVNAR 20 me qëllim që të ndihmojnë popullsinë e rritur kundër sëmundjeve pneumokokale dhe kundër pneumonisë.

Pjesëmarrësit në këtë studim ishin marrë nga studimi i fazës së fundit për vaksinën kundër COVID-19. Që të gjithë kishin qenë të imunizuar me dozën e dytë të paktën gjashtë muaj para se të merrnin pjesë në këtë studim të ri./Burimi:EuroNews

blank

Sa ndikon leximi i librave në zhvillimin e fëmijës?

Fëmijët “thithin” gjithçka gjatë zhvillimit dhe rritjes së tyre, kështu që është mirë të përfitoni nga kjo dhe t’u mësoni disa zakone të shkëlqyera, siç është dhe leximi. Pavarësisht nga mosha, leximi për fëmijën tuaj do të nxisë zhvillimin e trurit të tij, lidhjen që keni së bashku dhe shumë aftësi të tjera të rëndësishme që do t’i shërbejnë gjatë gjithë jetës së tyre. Kjo është arsyeja pse krijimi i një rituali të vogël të leximit të librave çdo natë do të bëjë mrekulli për fëmijët tuaj.

Shumë fëmijë duhet të mësohen  dhe të kuptojnë se sa të veçantë janë librat, ndaj ne donim t’ju tregojmë se at o mund të bëjnë shumë më tepër sesa të mbushin kohën e lirë.

Mund t’i mësojë fëmijës tuaj durimin

Të jesh i duruar është një aftësi e vlefshme në jetë që mund t’u mungojë shumë njerëzve. Fatmirësisht, këto mund t’u mësohen fëmijëve tanë që në moshë shumë të vogël, pasi dëgjimi i tregimeve që u lexohen i bën foshnjat më të durueshëm . Zhvillimi i aftësisë së durimit e bën fëmijën tuaj më të mirë në  dëgjimin aktiv dhe të dy shkojnë mirë së bashku. Në këtë mënyrë, në të ardhmen, fëmija juaj do të jetë një dëgjues i mirë që i bën njerëzit të ndihen të dëgjuar dhe të vlerësuar.

Pasuron fjalorin e fëmijës suaj

Leximi nuk është vetëm i mrekullueshëm për ne, por mund të jetë i mrekullueshëm edhe për foshnjat tona. Sipas një  studimi të kryer në Spitalin “Rhode Island”, foshnjat që u lexuan ishin në gjendje të kuptonin më shumë fjalë sesa foshnjat që nuk kuptonin. Rezultatet treguan se fjalori pranues i fëmijëve u rrit me 40%, ndërsa ishte vetëm 16% për grupin që nuk iu lexua.

Ajo rrit imagjinatën e tyre

Leximi zgjeron imagjinatën tonë, kështu që natyrshëm do të ndezë imagjinatën e fëmijës suaj. Sa më shumë që u lexojmë fëmijëve tanë, aq më e lehtë bëhet për ta që t’i imagjinojnë ato fjalë dhe histori në mendjen e tyre. Ky trajnim i vazhdueshëm i trurit përmirëson aftësinë e një fëmije për të imagjinuar dhe për të qenë më kreativ dhe i hapur ndaj ideve të reja./Burimi:Panorama

blank

Antivirali Heparin kufizon dëmtimin e mushkërive tek pacientët me COVID-19

Shkencëtarët kanë zbuluar se një ilaç antiviral me kosto të ulët dhe i përdorur gjerësisht kufizon dëmtimin e mushkërive tek pacientët me COVID-19, transmeton Anadolu Agency (AA).

Hulumtuesit nga Australian National University dhe King’s College London kanë theksuar se antivirali Heparin me kosto të ulët dhe i përdorur gjerësisht, rrit opsionet e trajtimit për të sëmurët që vuajnë nga infeksionet e rënda.

Duke përcaktuar se nivelet e frymëmarrjes dhe oksigjenit tek pacientët që thithin një sasi të caktuar Heparin janë përmirësuar me 70 për qind, hulumtuesit kanë vënë në dukje se efektet anti-inflamatore dhe holluese të gjakut janë të lidhura me trajtimin e COVID-19.

Gjithashtu hulumtuesit theksuan se për shkak të formimit të mpiksjes së gjakut në mushkëri tek pacientët e rëndë me COVID-19, efekti hollues i gjakut i Heparinës mund të parandalojë formimin e mpiksjeve të tilla.

Pasi kanë tërhequr vëmendjen se niveli i sëmundjes tek personat e përfshirë në studim ka paraqitur ecuri në rëndesa të ndryshme, hulumtuesit kanë bërë të ditur se kjo tregon që ilaçi i cili qetëson sistemin imunitar me vetitë e tij antivirale është i sigurt dhe efektiv në përgjithësi për sëmundjen.

Profesori Frank van Haren, autori kryesor i hulumtimit tha se ilaçi Heparin do të jetë një mundësi me kosto të ulët, i sigurt, efektiv dhe premtues në trajtimin e COVID-19 kryesisht në vendet me të ardhura të ulëta.

Shkencëtarët, po përparojnë kërkimet e tyre duke ndjekur të sëmurët në 13 vende që trajtohen në spitale për shkak të COVID-19 dhe të cilëve u jepet Heparin.

blank

Rastet kur nuk duhet të pini kafe për të ruajtur shëndetin

Kafja është padyshim një nga pijet më popullore të kohërave moderne.

Të kthesh filxhanin e kafës në mëngjes tashmë është një tradtitë universale në të gjithë botën.

Rreth 65% e kësaj pije konsumohet në mëngjes për shkak të efektit stimulues që ka për trupin.

Megjithatë ekspertët rekomandojnë momente të ndryshme të ditës për ta konsumuar kafen për të gjithë ata që dëshirojnë të humbasin në peshë, të kenë një gjumë më të qetë dhe të ruajnë të gjithë organizmin.

Mësoni gjithçka që duhet të dini në vijim të artikullit këshillues nga AgroWeb.org.

Kafja pasdite

Në çdo moment pas prën 12 të drekës mund të themi se keni hyrë në mesditë pasdite.

Konsumimi i kafes pas kësaj ore mudn të ndikojë në mënyrë se si filini gjatë mbrëmjes.

Mundohuni t’i kufizoni kafet tuaja në periudhën e mengjesit në mënyrë që të ruani një regjim të shëndetshëm të të fjeturit.

Më shumë se dy kafe?

Me siguri të gjithë ju që e dashuroni këtë pije ju ka ndodhur të konsumoni më shumë se 2 filxhanë në ditë.

Kjo madje ndodh shpesh, por nuk është aspak e shëndetëshme, pasi si me çdo produkt tjetër nëse e teproni, organizmi mund të dëmtohet.

Nëse kaloni 3 kafe në ditë kjo mund të sjellë pasoja për trupin ku i pari do të jetë dehidratimi.

Kafe pa ngrënë

Zgjoheni në mëngjes dhe gjithçka që doni është një kafe aromatike dhe e fortë.

Por ekspertët i thonë jo kafes pa ngrënë, pasi mund të rrisë nivelet e acidtietit në stomak dhe të shkaktojë probleme me tretjen.

Një ndihmë për stomakun do të ishte të pinit kafe me qumësht, pasi ul nivelet e aciditetit të pijes.

Kafja dhe kolesteroli i lartë

Nëse vuani nga kolesteroli i lartë është mirë ta evitoni kafen.

Gjithësesi për të mos e hequr tërësisht nga lista juaj e pijeve të preferuara konsumojeni të filtruar.

Kafe çdo ditë

Siç përmendëm edhe më lart, kafja është zakoni i përditëshëm i shumë njerëzve.

Gjithësesi ekspertët rekomandojë që të jeni të moderuar me konsumin e kafes, pasi nivelet e stimulimit në këtë pije mun dtë prishin balancën natyrale të energjisë.

Duke ndikuar kështu në sistemin nervor dhe në rritjen e hormoneve si adrenalina apo neurotransmetuesit që nxisin energjinë e trupit.

Problemi sipas tyre qëndron se trupi mësohet me dozat  e kafesë dhe kërkon gjithnjë e më shumë doza më të mëdha.

blank

Si e kupton paracetamoli ku është dhimbja

Ai mund të trajtojë temperaturën e lartë dhe është gjithashtu një përbërës në një sërë ilaçesh për të ftohtin dhe gripin.

Paracetamoli është një mrekulli për shumë prej nesh.

Ne e marrim atë për dhimbjen e kokës, dhëmbit dhe disa sëmundjeve.

Ai mund të trajtojë temperaturën e lartë dhe është gjithashtu një përbërës në një sërë ilaçesh për të ftohtin dhe gripin.

Por, si funksionon saktësisht? Si mund të trajtojë një tabletë e vetme një shumëllojshmëri problemesh? AgroWeb.org ju njeh me përgjigjen e këtyre pyetjeve më poshtë.

Kur duhet të merrni paracetamol?

Paracetamoli zakonisht përdoret për të trajtuar dhimbjet dhe ethet tek të rriturit dhe fëmijët.

Megjithatë ai mund të trajtojë edhe probleme si:

Dhimbja e kokës

Dhimbjet muskulore

Artritin

Dhimbjet e dhëmbëve

Ftohjet

Dhimbjet e shpinës

Doza e zakonshme është një ose dy tableta 500 mg në të njëjtën kohë.

Ju mund të merrni paracetamol çdo katër deri në gjashtë orë ose deri në katër herë në ditë nëse është e nevojshme.

Mund ta merrni para ose pas ngrënies dhe nuk duhet të merrni më shumë se katër doza në 24-orë.

Kush nuk duhet të marrë paracetamol?

Zakonisht paracetamoli është një nga medikamentet e para që jepen, pasi është i përshtatshëm për shumicën e njerëzve.

Paracetamoli është i mirë për gratë që janë shtatzëna ose që ushqejnë me gji.

Megjithatë disa njerëz duhet të jenë më të kujdesshëm kur marrin paracetamol dhe duhet të konsultohen me mjekun ose farmacistin e tyre për këshilla.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme nëse më parë keni pasur një reaksion alergjik ndaj tij, keni probleme me mëlçinë, merrni ilaçe për epilepsinë ose tuberkulozin, konsumoni rregullisht sasi të mëdha alkooli ose merrni ilaçe të tjera.

Si funksionon ai në organizëm?

Çuditërisht, ende nuk e dihet saktësisht se si funksionon paracetamoli.

Ilaçet kundër dhimbjes në përgjithësi janë në gjendje të bllokojnë proceset që shkaktojnë ndjesinë e dhimbjes.

Dhimbja ndodh kur sinjalet elektrike udhëtojnë nga vendi ku ndjeni dhimbje tek nervat, më pas në palcën kurrizore derisa mbërrijnë në tru.

Në tru ato japin sinjalin që diçka nuk po funksionon siç duhet.

Për shembull nëse digjni dorën nga një objekt i nxehtë reagimi juaj i menjëhershëm është të hiqni dorën prej tij.

Megjithatë dhimbja është një proçes i dobishëm që na mbron nga dëmtimet e mëtejshme.

Gjithashtu kur pësoni një dëmtim në një zonë të caktuar të trupit, aty fillon të çlirohet një lloj kimikati që quhet prostaglandina.

Ajo shton dhimbjen dhe krijon inflamacion në atë pjesë të trupit.

Paracetamoli bën që trupi të ndalojë prodhimin e këtij kimikati duke pushuar dhimbjen.

Ai nuk ka efikasitet vetëm tek vëndi ku ndjeni dhimbje por edhe në tru aty ku dhimbja perceptohet.

Pra kur ndjejmë dhimbje është edhe për shkak se truri ka marrë këto sinjale dhe duhet të veprojë.

Paracetamoli bllokon përçimin e këtyre sinjaleve në tru që shkaktojnë dhimbje.

Ekspertët shpjegojnë se paracetamoli gjithashtu ul ethet duke ndikuar në mesazhet kimike në zonën e trurit që kontrollojnë temperaturën e trupit.

blank

Si të pastroni dritaret e shtëpisë me uthull molle

Përmbajtja acide e uthullës së mollës e bën atë ideale edhe për pastrimin e xhamave dhe dritareve të shtëpisë.

Uthulla e Mollës është një dhuratë e mrekullueshme e natyrës.

Ajo nuk është toksike dhe lufton bakteret duke e ndihmuar njeriun në fronte të ndryshme.

Uthulla jo vetëm që eliminon bakteret që na rrethojnë në shtëpi, por është edhe më shumë ekonomike se çdo solucion tjetër pastrimi.

Përmbajtja acidike e uthullës së mollës e bën atë ideale edhe për pastrimin e xhamave dhe dritareve të shtëpisë.

Si Ta Përdorni Uthullën e Mollës Për Pastrimin e Xhamave

Larja e xhamave kërkon jo vetëm zhdërvjelltësi prej superheroi por edhe shumë mund.

Për të lehtësuar punën tuaj dhe për ta përshpejtuar atë, ekspertët e AgroËeb.org këshillojnë përdorimin e uthullës së mollës për një pastrim rrënjësor të xhamave.

Për të përfituar tretësirën e duhur e të përshtatshme për xhamat ju duhet ta përzieni sasi të barabarta të uthullës me ujin e nxehtë.

Përdorni një sfungjer për të larë xhamat me ujin me uthull dhe sigurohuni ta shtrydhni atë përpara përdorimit.

Më pas fërkojini xhamat me drejtim nga lart poshtë.

Xhamat duhen pastruar kur nuk ka ndriçim të drejtpërdrejtë të diellit.

Pas larjes, shpëlajini xhamat normalisht dhe përdorni një napë të pastër për tharjen e tyre.

Tretësirën e uthullës ju mund ta fusni në një shishe spërkatëse dhe të përdorni një leckë pastrimi në vend të sfungjerit dhe larjes së zakonshme.

Nëse xhamat kanë njolla të forta e të ngjitshme, atëherë lajini ato paraprakisht me ujë dhe sapun, dhe më pas fërkojini me uthull.

Nëse xhamat janë të turbull pas larjes, mund të përdorni një uthull të bardhë e cila ka tendencën t’i lërë xhamat pa turbullira.

Sa i përket leckave të pastrimit, ekspertët e AgroWeb.org këshillojnë që të përdorni gazetën, letrat e kuzhinës dhe napat prej mikrofibre.

Përdorime Të Tjera Të Uthullës së Mollës

Uthullën e mollës në bashkëpunim me sodën e bukës mund ta përdorni edhe për zhbllokimin e lavamanëve.

Mjafton të përzieni një filxhan çaji me uthull dhe gjysëm filxhani me sodë buke.

Hidhini në lavaman dhe jepuni kohë që të shkatërrojnë bakteret dhe të zhbllokojnë lavamanin , shumë herë më mirë se çdo solucion tjetër.

blank

Disfata përballë Covid- Si e justifikon Manastirliu fshehjen e të vdekurve në pandemi

Ka ditë që mjekët paralajmërojnë se vala e radhës e variantit Omicron nuk do të kursejë askënd. Piku, thonë ata, do të jetë në javën e tretë të Janarit. Lajmi i mirë është se Omicron shkakton shumë më pak vdekje se varianti Delta dhe nëse gjithçka shkon sipas parashikimit, kjo valë do të kalojë me pasoja të lehta, si të ishte një grip stinor. Ky variant i koronavirusit, sipas studimeve në disa shtete, po konsiderohet si drita në fund të tunelit ku na futi pandemia.

Marsi i vitit 2020 duket i largët. Në Italinë fqinje trupat e pajetë të të prekurve me Covid transportoheshin nga forcat ushtarake. Ishte koha kur në Tiranë mjetet ushtarake u nxorrën në bulevard për të luftuar koronavirusin. Muajt e parë, karantina ishte e fortë. Goditja erdhi pas hapjes së menjëhershme.

Situata katastrofike pati një seri arsyesh. Ishte mungesa e mjeteve mbrojtëse për mjekët, mosbesimi tek institucionet, padija e specialistëve që detyroheshin të gënjenin për fundin e shpejtë të pandemisë dhe mungesa e kapaciteteve spitalore që nuk u përgatitën në kohë për të përballuar pandeminë.

Të sëmurët prisnin nëpër ambulanca me orë. Krevatet ishin të zëna, ndërsa mjekët, të paktë në numër. Disa pacientë u vetëvranë duke u hedhur nga dritaret e spitalit. Pamjet e kufomave në morg që u publikuan në media ishin makabër.

Pikërisht tani, kur fundi i pandemisë shpresohet të jetë afër, “The Economist” ka kthyer kokën pas, për të lexuar shifrat dhe për të treguar se si u fshehën të vdekurit nga qeveritë që propagandonin përballimin e pandemisë dhe marrjen e masave të suksesshme kundër koronavirusit.

Nga 186 shtete të botës, përfshirë edhe Shqipërinë, “The Economist” ka dalë në përfundimin se numri real i viktimave nga pandemia në botë nuk është 5.5 milion, por rreth 19.1 milion. Pra, gati katër herë më e lartë nga ajo që kanë raportuar zyrtarisht shtetet.

As Shqipëria nuk bën përjashtim në këtë manipulim shifrash. Vdekjet e raportuara që nga marsi i vitit 2020 janë më shumë se 3200 të infektuar për vendin tonë. Sipas “The Economist” duhet të ishin 4 herë më shumë, diku mes 12 dhe 15 mijë të vdekur.

Pak ditë më parë, Monitor (Lexo KETU) raportoi të njëjtin rezultat për shifrat e vdekjeve gjatë pandemisë. Sipas një vëzhgimi të kryer mbi shifrat e INSTAT, rezultoi se “të dhëna të tjera të Eurostat, për vdekjet javore, ku raporton dhe Shqipëria, tregojnë se për periudhën 2 mars 2020-19 shtator 2021, fatalitetet shtesë u rritën me 34.6%, duke e renditur vendin tonë të tretin në Europë”.

Vendi ynë renditet pas Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut për fatalitetet. Panorama është tjetër nga ajo që shpalosin zyrtarët e qeverisë, kur flasin për masat e suksesshme të përballimit të pandemisë.

Në fakt, alarmi për fshehjen e vdekjeve u dha që në nëntor të vitit 2020.

Të gjithë e kujtojnë denoncimin shokues të kreut të PD-së, asokohe Lulzim Bashës që nxorri dokumente për fshehjen e 414 jetëve të humbura nga Ministria e Shëndetësisë.

Basha tha se kishte listën me emrat e të vdekurve, të cilët kishin humbur jetën për shkak të covid, por nuk ishin raportuar si të tillë. Kryeministri Rama atëherë e mohoi duke e quajtur spekulim denoncimin dhe duke e trajtuar atë si një tentativë për të përhapur shqetësim dhe panik tek qytetarët.

“Qeveria nuk deklaron asgjë. Numri i fataliteteve është një numër që pasqyrohet çdo ditë në bazë të kritereve që janë të lidhura me një element të thjeshtë: Të sëmurët nga Covid. Të tjerat janë spekulime, s’kanë asnjë bazë dhe hyn në atë të përditshmen: Shpif, shpif se diçka do mbetet, kall dëshpërim tek njerëzit se diçka do ndezë” ishte reagimi me shpoti atëherë i kryeministrit Rama.

Rreth një vit më pas, Ministria e Shëndetësisë ka ndryshuar qëndrim. Përballë shifrave që tregojnë se vdekjet gjatë pandemisë ishin disa herë më të larta, dikasteri që drejtohet nga Ogerta Manastirliu ka një teori tjetër për t’i shpjeguar mospërputhjet e shifrave.

Manastirliu ka përdorur formulën e përdorur nga kolegia e saj Elisa Spiropali, e cila kur u desh të komentojë përdhunimin në grup të një vajzë të mitur, tha “raste të tilla ndodhin edhe në vende të zhvilluara, bëhen edhe filma”.

Pak a shumë, ky thelbi i reagimit të Ogerta Manastirliut për shkrimin e The Economist, që denoncon manipulimet në raportimin e vdekjeve.

“Në të gjithë Botën, numri i vdekjeve shtesë nga Covid-19 dhe pasojave të tij, vlerësohet të jetë 4 herë më i lartë se numri i fataliteteve të raportuara nga Covid-19 (nga rreth 5.5 milion fatalitete në botë, vdekshmëria shtesë si pasojë e COVID-19 vlerësohet të jetë rreth 19.1 milion). Edhe në Shqipëri, sipas këtij vlerësimi të bazuar mbi simulime statistikore, përcaktohet i njëjti koefiçient si mesatarja botërore” thotë ministria.

Pra, meqënëse në të gjithë botën, na qenkan fshehur vdekjet nga kovid, le të ndodhë në Shqipëri e njëjta gjë. Pas denoncimit të PD, SPAK nuk nisi asnjëherë hetimet për këtë çështje.

Fshehja e vdekjeve nga covid përgjatë viteve 2020/ 2021 i përshtatej qeverisë që i duhej suksesi në menaxhimin e pandemisë. Një nga kolonat e fushatës së zgjedhjeve të 25 Prillit ishte fushata e vaksinimit kundër kovid që u ndoq në veçanti nga drejtuesit politikë të Partisë Socialiste në qarqe. Pavarësisht disfatës në pandemi, Ogerta Manastirliu u konfirmua në krye të Ministrisë së Shëndetësisë nga kryeministri Rama në qeverinë e mandatit të tretë./Lapsi.al

Shkrimi i plote nga The Economist

blank

Sa persona kanë humbur jetën për shkak të Covid-19? Përgjigja varet si nga të dhënat e disponueshme, ashtu edhe nga shkaku. Shumë njerëz që kanë humbur jetën për shkak të  SARS-CoV-2 nuk janë testuar kurrë dhe në këtë mënyrë nuk janë pjesë e të dhënave zyrtare.

Anasjelltas, disa njerëz, vdekjet e të cilëve i janë atribuar Covid-19, kishin sëmundje të tjera prej të cilave mund të kishin vdekur. Madje disa prej tyre  vdiqën për faktin se spitalet ishin të tejmbushur me pacientë me Covid-19  dhe ata nuk mund të merrnin dot  trajtimin e duhur.

Në vend që të përpiqemi të bëjmë dallimin midis shkaqeve të vdekjes, qasja e The Economist është të dijë shifrat e sakta. Metoda standarde e gjurmimit të ndryshimeve në vdekshmërinë totale janë “vdekjet që nuk janë regjistruar”.

Ky numër është hendeku ndërmjet numrit të njerëzve që kanë vdekur në një rajon të caktuar gjatë një periudhe të caktuar kohore, pavarësisht nga shkaku, dhe sa viktima do të kishim nëse do të kishin ndodhur në rrethana të tjera.

Megjithëse numri zyrtar i vdekjeve të shkaktuara nga Covid-19 është tani 5.5 milion, në fakt mendohet se numri i vdekjeve është 19.1 milion.  Kjo për shkak se llogaritja e vdekjeve shtesë  për të gjithë botën është komplekse dhe e pasaktë.

Duke përfshirë statistikat e publikuara nga njësitë nën kombëtare si provincat ose qytetet, midis 156 vendeve të botës me të paktën 1 milion njerëz, The Economist mblodhi të dhënat për vdekshmërinë totale nga vetëm 84 prej tyre.

blank

Disa nga këto vende përditësojnë rregullisht të dhënat e tyre; të tjerët i kanë publikuar vetëm një herë. Për të plotësuar këto boshllëqe, The Economist ka ndërtuar një tabelë, i cili vlerëson numrin e viktimave shtesë për çdo vend çdo ditë që nga fillimi i pandemisë. Ai bazohet si në të dhënat zyrtare të vdekshmërisë së tepërt ashtu edhe në më shumë se 100 tregues të tjerë statistikorë.

Në grafikun e mësipërm, ju mund të vlerësoni shifrat  ose për botën në tërësi ose të ndara sipas rajonit. Sa më pak të dhëna të disponueshme në një vend të caktuar, aq më pak të sigurt jemi se sa viktima shtesë janë regjistruar në atë vend.  Shifrat totale janë gjithashtu të disponueshme më poshtë, në formatin e tabelës.

blank

Vlerësimet e mësipërme rajonale janë grumbullime të të dhënave për vende të veçanta. Dallimet midis vendeve në shkallën dhe frekuencën e testimit për SARS-CoV-2 – të cilat, së bashku me ashpërsinë e pandemisë, përcaktojnë numrin zyrtar të viktimave nga Covid-19.

Të dhënat për viktimat shtesë janë thelbësore për të bërë krahasime midis vendeve të ndryshme. Grafiku i mësipërm krahason vdekjet shtesë me kalimin e kohës në vendet që janë marrë në studim. The Economist ofron të dhëna të vdekjeve shtesë për çdo ditë që nga fillimi i pandemisë. Kjo e bën edhe më të qartë se Covid-19 ka shkaktuar më shumë viktima se sa është raportuar.

blank

Shumë nga vendet më të prekura në botë janë në Amerikën Latine. Megjithëse raporti zyrtar i vdekjeve të Rusisë sugjeron që vendi ia ka dalë mbanë në luftën kundër pandemisë por sipas të dhënave të The Economist, Rusia është një nga vendet më të prekura.

E njëjta gjë vlen edhe për Indinë, ku besohet se numri zyrtar  të jetë në miliona.

Megjithëse statistikat e  viktimave shtesë janë matja më gjithëpërfshirëse e kostos njerëzore të Covid-19, ato janë të lidhura vetëm me numrin e njerëzve që janë infektuar me SARS-CoV-2.

Për shkak se virusi është shumë më vdekjeprurës për të moshuarit sesa për të rinjtë, numri i vdekjeve ndikohet shumë nga struktura e moshës së popullsisë së një vendi. Si rezultat, të dhënat e viktimave shtesë mund të përdoren vetëm si një tregues i mirë i përhapjes së Covid-19 nëse llogaritet edhe demografia.

Dy tabelat e mësipërme tregojnë disa nga implikimet e kësaj dukurie. E para tregon vdekjet shtesë si përqindje e popullsisë së çdo vendi me personat mbi 65 vjeç. E dyta përshkruan një vlerësim të përqindjes së njerëzve në çdo vend që janë infektuar.

Për ta llogaritur atë, janë ndarë vdekjet shtesë të një vendi me një rrezik më të lartë të infektimit dhe vdekshmërisë. Ky vlerësim nuk  llogarit as ndryshimin midis grupeve të veçanta demografike,  as dallimet në prevalencën e kushteve themelore mjekësore që rrisin rrezikshmërinë ndaj Covid-19.

Për shkak se mjekësia nuk është shumë e zhvilluar në vendet e varfra, numri i viktimave është më i lartë në këto vende. Në disa vende, kjo paraqet një vlerësim të rasteve totale që tejkalojnë popullsinë e një vendi – një skenar që është teorikisht i mundshëm, pasi riinfektimet ndodhin.

blank

Kjo metodë gjithashtu nuk përfshin të dhëna për vaksinimet, të cilat kanë ulur ndjeshëm shkallën e infektimit-vdekshmërisë në vitin 2021 në shumë vende. Dhe i mungon informacioni për prevalencën e varianteve të reja të SARS-CoV-2 si Alpha dhe Delta, të cilat mund të kenë një shkallë të ndryshme virulence nga lloji origjinal. Pavarësisht nga të gjitha këto paralajmërime, kjo qasje ofron një pikënisje për të vlerësuar se sa njerëz janë infektuar nga virusi.

*Ka dy mënyra kryesore që shifrat rreth vdekjeve të tepërta mund të keqinterpretojnë realitetin. 

E para është se ata mbështeten në supozimin se shifrat e publikuara zyrtarisht të vdekshmërisë janë të sakta. Duke pasur parasysh problemet që ka shkaktuar Covid-19, disa qeveri mund të kenë ndryshuar mënyrën se si përpilojnë të dhënat për numrin e viktimave gjatë pandemisë.

Kjo mund të na bëjë që të publikojmë shifra që nuk janë të sakta për vendet në fjalë. Sigurisht mund të ketë gabime edhe në vlerësimin e secilit vend.

E dyta, për arsye se shumica e vendeve që raportojnë numrin shtesë të viktimave janë të pasura ose me të ardhura mesatare. Kështu që këto modele nxjerrin në pah se të dhënat në vendet e varfra mund të mos jenë të sakta.

Një paralajmërim i ngjashëm vlen për vendet që mund të kenë regjistruar më shumë viktima se sa janë raportuar për arsye të tjera përveç pandemisë, të tilla si lufta ose fatkeqësitë natyrore. /Lapsi.al

Linku referuar Monitor: https://www.monitor.al/kosova-m-veriut-dhe-shqiperia-me-rritjen-me-te-madhe-te-vdekjeve-shtese-ne-europe-nga-fillimi-i-pandemise-deri-ne-shtator-2021/ 

blank

OBSH: Varianti Omicron më i butë se Delta, por ende i rrezikshëm

Gjenevë

Udhëheqësi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), Tedros Ghebreyesus, tha të mërkurën se varianti omicron i koronavirusit të ri(COVID-19) , mund të jetë më i butë se Delta, por mbetet i rrezikshëm, veçanërisht për të pavaksinuarit, raporton Anadolu Agency (AA).

Në një webinar për koronavirusin, Ghebreyesus tha se një rekord prej 15 milionë rastesh COVID-19 mendohet se janë raportuar javën e kaluar, por se shkalla e vdekjeve mbetet e qëndrueshme dhe mund të reduktohet duke vaksinuar më shumë njerëz.

“Edhe pse numri i pacientëve të shtruar në spital po rritet në shumë vende, ky nuk është niveli që kemi parë tek valët e mëparshme”, tha ai.

Ai vuri në dukje faktin se të pavaksinuarit përbëjnë një pjesë të madhe të të shtruarve në spitale në mbarë botën.

Kreu i OBSH-së tha se vaksinat ndihmojnë në parandalimin e pasojave dhe vdekjeve më të rënda, por jo transmetimin e plotë.

Më tej Ghebreyesus shtoi se numri i qëndrueshëm i vdekjeve është ndoshta rezultat i peshës së reduktuar të Omicron, si dhe imunitetit të përhapur nga vaksinimi ose infeksioni i mëparshëm.

Ai shtoi se Omicron po bëhet me shpejtësi një version më dominues në shumë vende në krahasim me Deltën. “Por duhet të jemi të qartë, megjithëse Omicron shkakton raste më të lehta se Delta, virusi mbetet i rrezikshëm, veçanërisht për ata që nuk janë vaksinuar”, tha ai.

Ai theksoi se ka afër 50.000 vdekje në javë, që është shumë. Gjithashtu tha se të mësohesh të jetosh me koronavirusin nuk do të thotë se numri i vdekjeve është i pranueshëm.

“Ne nuk duhet të lejojmë që ky virus të tundë flamurin e bardhë, veçanërisht kur kaq shumë njerëz në mbarë botën nuk janë vaksinuar”, tha Tedros.

Ai rikujtoi se më shumë se 85 për qind e njerëzve në Afrikë pritet të marrin dozën e parë të vaksinës.

“Ne nuk mund t’i japim fund kësaj faze të pandemisë nëse nuk e mbyllim këtë hendek”, tha kreu i OBSH-së.

Në 90 vende, objektivi prej 40 për qind e të vaksinuarve nuk është arritur dhe në 36 prej këtyre vendeve, më pak se 10 për qind e popullsisë është vaksinuar.

blank

Omicron “iu shpëton” testeve të shpejta – Këshillat e ekspertëve për t’u mbrojtur nga infektimi

Tani më shumë se kurrë është thelbësore që profesionistët e kujdesit shëndetësor të vazhdojnë të jenë të përditësuar.

Në një kohë që ekspertët thonë se varianti Omicron i koronavirusit do të bëhet mbizotërues, tamponët e shpejtë antigjenik rrezikojnë të bëhen të padobishëm.

Ky është paralajmërimi që bën profesori italian Guido Rasi, i cili ka qenë edhe drejtor ekzekutiv i Agjencisë Evropiane të Barnave (EMA).

“La Stampa” shkruan sot se sipas profesorit, mutacioni i ri i virusit Sars-CoV-2 duket se mund t’i shpëtojë më shpesh testeve diagnostikuese më të përdorura gjerësisht sot nga qytetarët, pra testeve të shpejta.

“Tani më shumë se kurrë është thelbësore që profesionistët e kujdesit shëndetësor të vazhdojnë të jenë të përditësuar mbi evolucionin e virusit dhe njohuritë tona si në fushën diagnostikuese ashtu edhe në atë terapeutike”.

Rasi vuri theksin edhe te fakti që tamponët e shpejtë antigjenikë janë “të pandjeshëm” për ta kapur praninë e virusit dhe për këtë arsye jo të besueshme.

Sipas “La Stampa”, 40% e testeve të shpejta japin përgjigje “fals negative”, që do të thotë se testi del me përgjigje negative, por personi ndërkohë është i infektuar./Burimi:Panorama

blank

Masat mbrojtëse ndikuan në shëndetin mendor të të rinjve

Grafite të frymëzuar nga pandemia me COVID-19 në Shkup – Foto nga arkivi.

Zërijeta Hajro Jajaga

Të rinjtë në Maqedoninë e Veriut thonë se pavarësisht se grupmoshat më të reja më lehtë iu përshtaten kushteve të izolimit dhe kryerjes së obligimeve përmes mjeteve elektronike, kufizimet që ka imponuar koronavirusi ka ndikuar në shëndetin mendor te kjo kategori e popullsisë.

“Është shumë e vështirë për një të ri, i cili gjithmonë është mësuar të jetë në lëvizje, në shoqëri, të jetë aktiv në jetën e tij, përnjëherë të detyrohet të izolohet për shkak të pandemisë. Mendoj se mënyra se si janë adaptuar të rinjtë ndaj kufizimeve që imponoi COVID-19 ka ndikuar shumë në rritjen e depresionit në mesin e të rinjve, pasi shumë e vështirë ka qenë përshtatja, një kategori e shoqërisë e cila ishte më aktivja, përnjëherë u detyrua të jetë më e izoluar”, thotë për Radion Evropa e Lirë, Blendi Hodai, student.

Ai rikujton se pikërisht për këtë arsye ka qenë më i zëshëm edhe si kryetar i Unionit të nxënësve të shkollave të mesme në fillimin e pandemisë që mësimi të mos mbahet vetëm online, por të jetë i kombinuar.

Mungesa e qendrave të specializuara për trajtimin e depresionit në mesin e të rinjve ka bërë që ata vetë të organizohen për t’u dalë në ndihmë bashkëmoshatarëve.

Milka Mukaetova, e cila është e angazhuar si vullnetare në Qendrën këshilluese në kuadër të Fakultetit të Mjekësisë në Shkup, thotë për Radion Evropa e Lirë se ka qenë me fat që në fillim të studimeve, ligjëratat i ka ndjekur me prani fizike pasi është dëshmitare se me sa shumë vështirësi janë ballafaquar kolegët e saj që janë regjistruar në këtë fakultet vetëm një vit më vonë ku gjithçka ka qenë online.

Fillimi i studimeve, shton ajo, vetvetiu është një sfidë e madhe, e kur ia shton kësaj dhe ndjekjen e ligjëratave online në një fakultet që ka nevojë që gjithmonë të jetë në kontakt me pacientët, gjithsesi paraqet problem për shëndetin mendor.

“Anoreksia, nervozizmi, trema, problemet me pagjumësinë, nganjëherë dhe hutia, ndjesia se jeni humbur janë këto simptoma që reflektojnë të rinjtë si pasojë e pandemisë. Atyre u duhet më shumë mbështetje pasi ndihen të vetmuar, ndonëse dhe të izoluar. Pra, kanë nevojë ta dinë se janë pjesë e një gjëje dhe se gjithçka do të jetë në rregull. Por, njëherësh më duhet të theksoj se një benefit që ka sjellë pandemia është fakti se tani flitet hapur për shëndetin mendor. Më herët kjo gjë fshihej, ose flitej në heshtje, në një rreth më të ngushtë, tani problemet e këtilla diskutohen dhe kërkohet ndihmë”, thotë ajo.

Të rinjtë duhet të inkurajohen që të kërkojnë ndihmë

Marija Mladenovska-Dimitrovska, psikologe në një shkollë të mesme në Manastir, thotë në një bisedë për Radion Evropa e lirë se duhet gjetur mekanizma që të rinjtë të inkurajohen të kërkojnë ndihmë sapo të shfaqin shenjat e para të depresionit, pasi edhe terapia është shumë më e lehtë në ato raste.

“Nevojitet ngritja e vetëdijes se shëndeti mendor është një çështje serioze dhe se kërkimi i ndihmës nuk është aspak çështje që duhet parë si turp. Është e kuptueshme që të rinjtë mbeten kategoria më e ndjeshme pasi atyre iu kufizua jeta sociale, njëherësh kryekëput ndryshoi mënyra e të mësuarit me këtë dhe bioritmi dhe kthimi në një normalitet duket se për disa mbetet i vështirë andaj ata nuk duhet të hezitojnë që të kërkojnë ndihmë”, thotë Dimitrovska.

Nga Këshilli Kombëtar i të Rinjve në Maqedoni tv Veriut thonë se në qendrat këshillimore që ata i kanë hapur me fillimin e pandemisë, më shumë të rinj kanë shfaqur interes për t’i vizituar për shkak të shqetësimeve që kanë pasur me shëndetin mendor.

Nga ky Këshill thonë se nevojiten më shumë qendra që do të ofrojnë shërbime pa pagesë ku të rinjtë do të mund të drejtohen për shqetësimet që kanë rreth shëndetit mendor.

“Sa më shumë qendra të tilla të ketë, njëherësh dhe më shumë të rinj të nxiten për të shprehur problemet rreth shëndetit mendor, aq më i vogël do të jetë stigmatizimi i të rinjve që shfaqin probleme rreth shëndetit mendor”, thotë Aleksandra Filipova nga Këshilli Kombëtar i të Rinjve.

Ndryshe, në bazë të Strategjisë Kombëtare për avancimin e shëndetit mendor të miratuar para pandemisë për periudhën 2018-2025 është paraparë që deri më 2020 të hapen gjashtë qendra për shëndetin mendor të të rinjve në Shkup, Tetovë, Manastir, Kumanovë, Shtip dhe Strumicë, por të njëjtat akoma nuk janë hapur. Autoritetet shëndetësore janë arsyetuar me mungesën e mjekëve psikiatër.

E, psikologët thonë se vonesat për trajtimin e shëndetit mendor me kohë do të kenë një kosto të lartë për tërë shoqërinë vite më vonë kur ky problem do të jetë më i vështirë për t’u menaxhuar.


blank
blank
Send this to a friend