Është përkufizuar si “nëna e të gjitha marrëveshjeve”. Kështu presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e ka përshkruar marrëveshjen tregtare mes Bashkimit Evropian dhe Indisë, ndërsa kryeministri Narendra Modi e ka cilësuar pa ekuivok si “historike”.

Nëse realizohet, shifrat tregojnë shkallën e ambicies: një marrëveshje e destinuar të ndikojë në jetën e gati dy miliardë njerëzve dhe në ekonomi që së bashku përfaqësojnë rreth një të katërtën e PBB-së botërore dhe një të tretën e tregtisë globale. Ashtu si shumica e marrëveshjeve të mëdha tregtare mes partnerëve të ndryshëm dhe me interesa konkurruese, negociatat kanë qenë të gjata dhe komplekse, të zgjatura për më shumë se dy dekada.

Tani, megjithatë, objektivi është pranë: marrëveshja pritet të eliminojë ose të ulë tarifat doganore për rreth 97% të mallrave të shkëmbyera. Shtrirja e marrëveshjes shkon shumë përtej tregtisë. Brukseli dhe New Delhi po dërgojnë një sinjal politik të qartë: të diversifikojnë partneritetet e tyre në një epokë tensionesh tregtare në rritje dhe marrëdhëniesh gjithnjë e më komplekse me fuqitë e tjera të mëdha. Është një zgjedhje që flet për gjeometri të reja të pushtetit global, ku të dyja palët kërkojnë të diversifikojnë partneritetet dhe të forcojnë qëndrueshmërinë ekonomike.

Historikisht, negociatat mes Indisë dhe BE-së u nisën në vitin 2007, në kulmin e zgjerimit të marrëveshjeve të tregtisë së lirë, por u bllokuan në vitin 2013 për shkak të divergjencave mbi aksesin në treg dhe tarifat doganore. Ato u rifilluan në korrik 2022, në një kontekst gjeopolitik të shënuar nga përkeqësimi i marrëdhënieve mes BE-së dhe Kinës dhe nga rivlerësimi evropian i sigurisë ekonomike pas pushtimit rus të Ukrainës. Marrëdhëniet tregtare gjithnjë e më të vështira me Shtetet e Bashkuara kanë forcuar gradualisht motivet për lidhje ekonomike më të ngushta me Indinë.

BE-ja i sheh me shqetësim në rritje varësitë e saj në sektorë strategjikë (energji, minerale kritike, gjysmëpërçues, farmaceutikë dhe teknologji të pastra), edhe duke pasur parasysh faktin se Kina mbulon të gjithë nevojën evropiane për tokat e rralla të rënda. Evropa është një nga partnerët kryesorë tregtarë të Indisë: në vitin 2024 shkëmbimi i mallrave ka kaluar 120 miliardë euro. Eksportet evropiane drejt Indisë (rreth 55 miliardë) janë kthyer në nivelet para pandemisë, ndërsa ato indiane drejt BE-së janë rritur në 71 miliardë, duke zgjeruar deficitit evropian në mallra. Për Brukselin, India përbën ende vetëm 2,5% të tregtisë totale, por për New Delhin BE-ja është partneri i parë tregtar, përpara Shteteve të Bashkuara dhe Kinës.

Shkëmbimet janë komplementare: Evropa eksporton makineri, transport dhe produkte kimike, India produkte kimike, metale, minerale dhe tekstile. Marrëveshja do të favorizojë sektorë kyç indianë (veshje, lëkurë, këpucë, produkte peshkimi) dhe evropianë (verë, automjete, kimi, farmaceutikë). Vendimtar është kapitulli i automobilave: tarifat mbi makinat evropiane, sot deri në 110%, do të uleshin në 10% deri në një kuotë prej 250.000 automjetesh, me përfitime kryesisht për Gjermaninë dhe Francën. Rriten edhe shërbimet: India ka dyfishuar eksportet drejt BE-së në 44 miliardë dollarë, ndërsa ato evropiane drejt Indisë kanë arritur 34 miliardë, të nxitura nga konsulenca dhe IT-ja.

Megjithatë, loja nuk është ende e mbyllur. Nënshkrimi formal do të vijë vetëm pas miratimit të Parlamentit Evropian dhe shteteve anëtare, dhe rruga mund të rezultojë e vështirë. Pararendësit ftojnë në kujdes: marrëveshja për investimet BE-Kinë e vitit 2020 ka mbetur e ngrirë për arsye politike, ndërsa TTIP mes BE-së dhe Shteteve të Bashkuara ka dështuar. Edhe marrëveshja BE-Mercosur, e mbyllur pas dekadash negociatash, është ende e bllokuar në rishikime ligjore që mund të vonojnë ratifikimin.

Në fund të fundit, ajo që është në lojë shkon përtej tarifave. BE-ja mban rreth 140 miliardë euro investime të huaja direkte në Indi, ndërsa investimet indiane në Evropë, edhe pse shumë më të kufizuara, janë në rritje. Rregulla më transparente, më pak barriera arbitrare dhe mekanizma të qartë për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve do të ulnin rrezikun politik dhe do të forconin zinxhirët e vlerës, flukset e kapitalit dhe transferimin teknologjik. India premton akses më të madh për ndërmarrjet evropiane në shërbimet financiare dhe detare, ndërsa të dyja palët synojnë të thjeshtojnë procedurat doganore dhe të forcojnë mbrojtjen e pronësisë intelektuale.

Gjithnjë e më shumë, megjithatë, partneriteti lexohet në çelës strategjik. Më shumë se një marrëveshje e vetme e madhe tregtare, Brukseli dhe New Delhi duken të orientuar drejt një bashkëpunimi modular në sektorë kyç për sigurinë ekonomike: minerale kritike, teknologji të pastra, gjysmëpërçues, sisteme digjitale dhe zinxhirë furnizimi rezistentë. Marrëveshja bëhet kështu një instrument, jo qëllimi.

Ndoshta nuk do të jetë marrëveshja “maksimalisht ambicioze” e imagjinuar në të kaluarën, por tashmë shihet si një bazë mbi të cilën të ndërtohen marrëdhënie më të thella me një nga ekonomitë më të mëdha dhe dinamike të botës. Proteksionizmi në rritje, cenueshmëria e zinxhirëve globalë dhe tensionet me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën i shtyjnë të dyja palët ta konsiderojnë marrëveshjen si një shtyllë të stabilitetit strategjik afatgjatë, përveçse një mundësi tregtare.

Në këtë kuadër, India shfaqet për Evropën si një partner i rëndësishëm: treg i madh, rritje e fortë dhe një autonomi strategjike e theksuar. Lidhjet ekonomike BE-Indi përfshihen gjithashtu në iniciativa më të gjera lidhshmërie, si korridori ekonomik Indi–Lindja e Mesme–Evropë, që kërkojnë një rol evropian më proaktiv në tregti, standarde dhe infrastrukturë. Pavarësisht pengesave të brendshme dhe të jashtme, avancimi drejt rregullave më të thjeshta për tregtinë dhe investimet mbetet thelbësor për prosperitetin e përbashkët. Modele të këtij lloji, marrëveshje të synuara mes grupeve vendesh të afërta, me objektiva sektorialë dhe afate të përcaktuara, mund të tregojnë edhe drejtimin e ardhshëm të evolucionit të tregtisë ndërkombëtare./ Il Messaggero/Panorama