VOAL

VOAL

Boris Johnson parashikon “fitore” të BE-së në negociatat për Brexit

September 3, 2018

Komentet

E hëna e 22 korrikut, dita më e nxehtë në histori

Një punëtor ndërtimtarie në Milluaki të Viskonsinit, Shtetet e Bashkuara. Fotografi e 17 korrikut 2024.

 

Bota ka regjistruar sërish ditën më të nxehtë në histori – të hënën e 22 korrikut – duke e tejkaluar edhe temperaturën e së dielës, sipas të dhënave preliminare të agjencisë monitoruese të Bashkimit Evropian.

Teksa bota përballet me valë të të nxehtit dhe zjarre pyjore, sidomos në Mesdhe, Rusi dhe Kanada, temperatura mesatare e ajrit ka shkuar në 17.15 gradë Celsius të hënën.

Kjo shifër ka qenë 0.06 gradë Celsius më e lartë sesa ajo e së dielës, sipas Shërbimit të BE-së për Ndryshimet Klimatike, Copernicus, i cili mbledh të mëdha për ndryshimet e motit, prej vitit 1940.

Aty përfshihen edhe temperaturat e hemisferës jugore, ku aktualisht është dimër, dhe të cilat e kanë zvogëluar mesataren botërore.

Shkencëtarët kanë thënë se është e mundshme që temperaturat e së martës ose mërkurës së kësaj jave të tejkalojnë temperaturën e së hënës.

Dita më e nxehtë në histori është konsideruar një ditë e korrikut të vitit 2023, mes 3-6 korrikut.

Deri atëherë, një ditë gushti e vitit 2016 ka qenë në krye të listës.

Çfarë e bën rekordin e këtij viti edhe më të pazakonshëm është që, për dallim prej vitit 2013 dhe 2016, bota është përballur në prill me fenomenin El Nino, i cili në përgjithësi rrit temperaturat globale të oqeaneve. REL

Indinjatë pas dënimit nga Moska të gazetares Alsu Kurmasheva

VOA/Jessica Jerreat, Liam Scott

Të premten gjykatat ruse dënuan dy gazetarë amerikanë, Evan Gershkovich të gazetës Wall Street Journal dhe redaktoren e Radios Evropa e Lirë, Alsu Kurmasheva.

Aktivistët që mbrojnë lirinë e shtypit thonë se të dy janë dënuar padrejtësisht.

Në një seancë me dyer të mbyllura të premten, Alsu Kurmasheva u dënua me gjashtë vite e gjysmë burg për, siç thotë Kremlini, përhapjen e informacioneve të rreme për ushtrinë ruse.

Vendimi duket se ka lidhje me rolin e saj si redaktore e një libri mbi rusët që janë kundër luftës në Ukrainë.

Është e paqartë nëse po shqyrtohen akuza të tjera kundër gazetarës së Radios Evropa e Lirë që ashtu si Zëri i Amerikës është pjesë e Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Mediat Globale

Presidenti i Radios Evropa e Lirë, Stephen Capus e quajti gjyqin “tallje me drejtësinë”. Edhe grupet mediatike po dënojnë veprimet e Rusise.

“Kjo tregon sërish se si gjyqet kundër këtyre dy gazetarëve amerikanë në Rusi janë padyshim të manipuluara plotësisht nga autoritetet ruse”, thotë Karol Luczka nga Instituti Ndërkombëtar i Shtypit.

Vendimi ndaj gazetares Kurmasheva erdhi në të njëjtën ditë kur Rusia dënoi Evan Gershkovichin.

Gazetari i Wall Street Journal u dënua me 16 vjet burg për akuzat për spiunazh, të cilat ai i mohon.

Zyrtarët amerikanë kanë kërkuar lirimin e të dy amerikanëve.

“Mbetemi të përqëndruar në rastin e Alsu Kurmashevës. Ajo është një gazetare e përkushtuar e cila është vënë në shënjestër nga autoritetet ruse për angazhimin e saj të pakompromis për të thënë të vërtetën dhe raportimin parimor”, thotë Matthew Miller, zëdhënës i Departamentit të Shtetit.

Dënimet shënojnë një rënie të mëtejshme të lirisë së medias në Rusi. Ky vend renditet pranë fundit të listës në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit.

Moska ka burgosur të paktën 22 gazetarë, më shumë se gjysma e të cilëve janë shtetas të huaj, thotë Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve.

Shefja për Marrëdhëniet me Jashtë e Radios Evropa e Lirë, Diane Zeleny thotë se burgosja e padrejtë e Kurmashevës dhe rreziqet për gazetarët e Radios janë shqetësim i përditshëm.

“Është normalja e re. Është e trishtueshme por kjo është gjendja në botë për momentin. Gazetarët nuk janë të sigurt në shumë vende. Mënyrat për t’i ndihmuar ata janë minimale dhe ata po vihen në shënjestër nga qeveritë autoritare”, thotë zonja Zeleny.

E bija e Kurmashevës flet për ndjesitë e saj pas lajmit për dënimin e nënës.

“Do të ishte ndryshe nëse do ta dija thjesht se ajo ndodhet larg meje për një farë kohe, por duke e ditur se ajo është në një vend të pasigurt, në rrezik dhe se nuk është mirë, kjo është diçka që vërtet më trishton”, thotë Bini Butorin.

Ambasada ruse nuk iu përgjigj kërkesave të Zërit të Amerikës për koment. Por në rastin e gazetarit Gershkovich, Kremlini ka thënë se do të ishte i hapur për shkëmbim të burgosurish.

Tërheqja e Presidentit Biden nga gara, shkakton konfuzion lidhur me sfidat globale

VOA/Marrë nga Associated Press

Tërheqja e Presidentit Joe Biden nga gara presidenciale në SHBA, i shton pasiguritë në botë në një kohë kur udhëheqësit perëndimorë përballen me luftrat në Ukrainë dhe Gazë, një Kinë më agresive në Azi dhe forcimin e së djathtës ekstreme në Evropë. Gjatë karrierës së tij prej pesë dekadash në politikë, zoti Biden krijoi marrëdhënie të shumta personale me udhëheqës të huaj, gjë që nuk e ka asnjë nga kandidatët e mundshëm për ta zëvendësuar atë. Pas njoftimit për tërheqjen e tij, mesazhe të shumta mbështetjeje dhe mirënjohjeje për vitet e shërbimit publik nga ana e tij, edhën nga e gjithë bota. Sfidat e shumta të politikës së jashtme me të cilat do të përballet presidenti i ardhshëm i SHBA-së, e bëjnë të qartë se sa e rëndësishme është ajo që ndodh në Uashington për pjesën tjetër të botës. U hedhim një vështrim disave prej këtyre sfidave.

IZRAELI DHE PALESTINEZËT

Mbështetja e fortë e Presidentit Biden për Izraelin që pasi sulmit të Hamasit më 7 tetor, i ka rrënjët në mbështetjen e tij gjysmëshekullore për atë vend si senator, nënpresident dhe më pas president. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, një aleat i ish-presidentit Donald Trump, i cili ka pasur përplasje me zotin Biden lidhur me bombardimet dhe rrethimin e Gazës nga Izraeli në muajt e fundit, nuk komentoi menjëherë lidhur me vendimin e Presidentit Biden për t’u larguar nga gara.

Zyrtarë të tjerë izraelitë vlerësuan mbrojtjen e vendosur të zotit Biden ndaj vendit të tyre. Ministri i Mbrojtjes Yoav Gallant falënderoi Presidentin Biden për “mbështetjen e tij të palëkundur”, ndërsa Presidenti Isaac Herzog e përshëndeti atë si “aleat të vërtetë të popullit hebre”.

Përpara se të nisej për në Uashington të hënën – ku ai do të flasë para një sesion të përbashkët të Kongresit të mërkurën – zoti Netanyahu tha se “pavarësisht se kë zgjedh populli amerikan si president, Izraeli mbetet një aleat i domosdoshëm dhe i fuqishëm i Amerikës”.

Duke qenë se nënpresidentja Kamala Harris po shihet si zëvendësuesja më e mundshme e zotit Biden, izraelitët po përpoqen të kuptojnë se çfarë do të thoshte kandidatura e saj për vendin e tyre, që përballet me një izolim global në rritje lidhur me luftën e tij kundër Hamasit.

Gazeta e përditshme izraelite e krahut të majtë “Haaretz” botoi një artikull ku analizonte reputacionin e zonjës Harris si një zë i ashpër që ka kritikuar shpesh me forcë Izraelin se nuk ka bërë mjaftueshëm për të mbrojtur civilët.

Alon Pinkas, ish-konsull i përgjithshëm i Izraelit në Nju Jork thotë se
“me largimin e Bidenit, Izraeli ka humbur” nga mbështetësit e fuqishëm të një shteti demokratik hebre.

Palestinezët e intervistuar të hënën në qytetin qendror të Gazës, Deir al-Balah thanë se nuk ka rëndësi se cili do të bëhet kandidati demokrat për sa kohë që Izraeli vazhdon të hedhë bomba të prodhuara nga SHBA në enklavë.

“Ne mendojmë se Shtetet e Bashkuara janë partnere në sulmin ndaj Gazës”, tha Hassan Shaqalieh.

“Të dy (Biden dhe Harris) në fund të fundit kanë të njëjtën platformë dhe kanë një histori të miratimit të politikave të vijës së ashpër izraelite kundër palestinezëve,” thotë Tahani Mustafa, një analist palestinez në Grupin e Krizave.

UKRAINA

Cilido qoftë kandidati demokrat ka të ngjarë të vazhdojë në gjurmët e zotit Biden me një mbështetje të vendosur ushtarake për Ukrainën. Por zhgënjimi me administratën Biden është rritur në Ukrainë dhe Evropë për shkak të ritmit të ngadaltë të ndihmës për SHBA-në dhe kufizimet në përdorimin e armëve perëndimore.

“Shumica e evropianëve e kuptojnë se Ukraina do të jetë gjithnjë e më shumë barra e tyre. Të gjithë po përpiqen të jeni gati për çdo rezultat të mundshëm”, thotë Sudha David-Wilp, drejtore e zyrës së Berlinit të Fondit Gjerman Marshall.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy tha në platformën X se e respekton “vendimin e vështirë, por të fortë” të zotit Biden për të hequr dorë nga fushata dhe e falënderoi atë për ndihmën “për të parandaluar pushtimin e vendit tonë nga (presidenti rus Vladimir) Putin”.

Ish-Presidenti Trump ka premtuar se do t’i japë fund luftës së Rusisë kundër Ukrainës brenda një dite nëse ai zgjidhet – një perspektivë që ka shtuar frikën në Ukrainë se Rusia mund të lejohet të mbajë territorin që ka marrë nënkontroll.

Kandidati republikan për nënpresident, senatori i Ohajos, JD Vance, është ndër kundërshtarët më të zëshëm në Kongres ndaj ndihmës së SHBA-së për Ukrainën.

Ndërkohë, Rusia hodhi poshtë rëndësinë e garës, duke këmbëngulur se pavarësisht se çfarë ndodh, Moska do të vazhdojë veprimet në Ukrainë.

“Synimet e operacionit special ushtarak do të arrihen”, tha Dmitry Medvedev, nënkryetari i Këshillit të Sigurimit të Rusisë, në aplikacionin e mesazheve Telegram, duke përdorur formulimin e Kremlinit për luftën në Ukrainë.

EVROPA DHE NATO

Shumë evropianë ishin të lumtur të shihnin humbjen e zotit Trump, pasi ai për vite me radhë shpërfilli Bashkimin Evropian dhe kritikoi ashpër NATO-n. Qëndrimi në dukje shpërfillës i zotit Trump ndaj aleatëve evropianë në debatin presidencial të muajit të kaluar nuk bëri asgjë për t’i qetësuar këto shqetësime.
Zoti Biden, nga ana tjetër, ka mbështetur marrëdhëniet e ngushta amerikane me udhëheqësit e bllokut. Këto lidhje u dukën qartë pas vendimit të zotit Biden për t’u larguar nga gara.

Kryeministri polak Donald Tusk e quajti zgjedhjen e tij “ndoshta më të vështirën në jetën e tij”. Kryeministri i ri britanik, Keir Starmer, tha se ai respektonte “vendimin e zotit Biden bazuar në atë që ai beson se është në interesin më të mirë të popullit amerikan”. Kryeministri irlandez Simon Harris e quajti Presidentin Biden një “amerikan krenar me shpirt irlandez”.

Analistët thonë se këto zgjedhje do të përcaktojnë nëse NATO-ja do ta ruajë ritmin e mbështetjes ndaj Ukrainës dhe nëse mund të mbahen nën kontroll ambiciet e shteteve autoritare.

“Ata nuk duan që Donald Trump të jetë president. Pra, ka pak lehtësim, por edhe mjaft nervozizëm” në lidhje me vendimin e zotit Biden për t’u larguar nga gara, thotë Jeremy Shapiro, drejtor kërkimesh në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë.

KINA

Gjatë muajve të fundit, si zoti Biden ashtu edhe zoti Trump janë përpjekur t’u tregojnë votuesve se kush mund t’i rezistojë më së miri fuqisë ushtarake dhe luftarake në rritje të Pekinit dhe të mbrojë bizneset dhe punëtorët amerikanë nga importet kineze me çmime të ulëta.

Presidenti Biden ka rritur tarifat për automjetet elektrike nga Kina dhe ish-Presidenti Trump ka premtuar të zbatojë tarifa prej 60% për të gjitha produktet kineze.

Doktrina “Amerika e para” e zotit Trump përshkallëzoi tensionet me Pekinin. Por mosmarrëveshjet me rivalin gjeopolitik dhe kolosin ekonomik mbi luftrat, tregtinë, teknologjinë dhe sigurinë vazhduan gjatë mandatit të zotit Biden.

Reagimi zyrtar i Kinës ndaj garës presidenciale në SHBA ka qenë i kujdesshëm.

“Zgjedhjet në SHBA janë politikë e brendshme e SHBA-së. Nuk kam asnjë koment për këtë”, tha zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Mao Ning.

IRANI

Në kushtet kur grupet e mbështetura nga Irani në Lindjen e Mesme, janë të përfshira gjithnjë e më shumë në luftën Izrael-Hamas, SHBA përballet me një rajon në kaos. Grupi Huthi i Jemenit që mbështetet nga Irani goditi Tel Avivin për herë të parë javën e kaluar, duke sjellë rezultat kundërpërgjigjen e Izraelit brenda Jemenit të shkatërruar nga lufta. Sulmet ndërkufitare midis grupit militant Hezbollah të Libanit të mbështetur nga Irani dhe ushtrisë izraelite, kanë ngjallur frikën për një konflikt të gjithanshëm rajonal.

Hamasi, i cili gjithashtu merr mbështetje nga Irani, vazhdon të luftojë Izraelin, nëntë muaj pas një lufte që ka vrarë 39,000 palestinezë dhe ka zhvendosur mbi 80% të popullsisë së Gazës.

Shtetet e Bashkuara kanë akuzuar Iranin për zgjerimin e programit të tij bërthamor dhe pasurimin e uraniumit në një nivel të paprecedentë prej 60%.

Pasi presidenti i atëhershëm Trump u tërhoq në vitin 2018 nga marrëveshja bërthamore e Teheranit me fuqitë botërore, zoti Biden u përpoq të ndryshonte qëndrimin e ashpër të paraardhësit të tij. Por administrata e tij nuk ka arritur të rinegociojë marrëveshjen dhe ka vazhduar sanksionet e ashpra.

Vdekja e papritur e Ebrahim Raisit – një aleat i vijës së ashpër i udhëheqësit suprem – në një aksident me helikopter, solli një reformist në presidencën e Iranit. Masoud Pezeshkian ka thënë se dëshiron të ndihmojë Iranin të hapet me botën, por ka mbajtur një ton sfidues kundër SHBA-së.

Gjatë një konference të hënën, Nasser Kanaani, zëdhënës i Ministrisë së Jashtme iraniane, nuk i dha rëndësi tërheqjes së zotit Biden.

“Për ne, ardhja dhe ikja e qeverive dhe personave në krye të administratës amerikane nuk është e rëndësishme në vetvete,” tha ai. “Ajo që mund të ndryshojë marrëdhëniet është një ndryshim thelbësor në këtë politikë armiqësore (të SHBA-së) kundër Iranit.”

MEKSIKA

Marrëdhënia historikisht e ngushtë mes Meksikës dhe SHBA-së është karakterizuar vitet e fundit nga mosmarrëveshjet mbi tregtinë, energjinë dhe ndryshimet klimatike. Presidenti meksikan Andrés Manuel López Obrador, i cili mori pushtetin në vitin 2018, ka bashkëpunuar me administratat Trump dhe Biden për të reduktuar imigracionin e paligjshëm në kufirin jugor të Shtetet e Bashkuara.

Të premten, presidenti i Meksikës e quajti zotin Trump “mik” dhe tha se do t’i shkruante për ta paralajmëruar që të mos premtonte të mbyllte kufirin ose të fajësonte emigrantët për sjelljen e drogës në Shtetet e Bashkuara.

“Unë do t’i dëshmoj atij se emigrantët nuk transportojnë drogë në Shtetet e Bashkuara,” tha ai, duke shtuar se “mbyllja e kufirit nuk do të zgjidhë asgjë, dhe as nuk mund të realizohet”.

Reagime në gjithë botën pas tërheqjes së presidentit Biden nga gara për Shtëpinë e Bardhë

VOA

Kryeministri kanadez Justin Trudeau, shkroi se presidenti Biden “është një njeri i shkëlqyer dhe gjithçka që bën udhëhiqet nga dashuria e tij për vendin e tij. Si president, ai është një partner i kanadezëve dhe një mik i vërtetë”.

Kancelari gjerman Olaf Scholz shkroi se presidenti Biden ka arritur shumë për vendin e tij, për Evropën, për botën.

“Falë tij, bashkëpunimi transatlantik është i ngushtë, NATO është e fortë dhe SHBA-ja është një partner i mirë dhe i besueshëm për ne. Vendimi i tij për të mos kandiduar më, meriton mirënjohje”, shkroi kancelari gjerman.

Kryeministri britanik Keir Starmer tha se e respekton vendimin e presidentit Biden për të hequr dorë nga gara presidenciale.

“Unë e di se, siç ka bërë gjatë gjithë karrierës së tij të jashtëzakonshme, presidenti Biden do ta ketë marrë vendimin e tij bazuar në atë që ai beson se është në interesin më të mirë të popullit amerikan”, shkroi kryeministri britanik.

Kryeministri spanjoll Pedro Sanchez në një postim në rrjetin X i shprehu admirimin presidentit Biden për atë që ai e cilësoi vendim të guximshëm dhe dinjitoz.

“Falë vendosmërisë dhe udhëheqjes së tij, SHBA-ja e tejkaloi krizën ekonomike pas pandemisë dhe sulmit serioz në Kapitol dhe u bë shembullore në mbështetjen e saj për Ukrainën përballë agresionit rus të (Vladimir) Putinit. Një gjest i madh nga një president i madh që ka luftuar gjithmonë për demokraci dhe liri”, shkroi kryeministri spanjoll.

Kryeministri polak Donald Tusk shkroi në rrjetin X; “zoti President Joe Biden, shumë herë keni marrë vendime të vështira që e kanë bërë Poloninë, Amerikën dhe botën më të sigurt dhe demokracinë dhe lirinë më të forta. Unë e di që jeni udhëhequr nga të njëjtat parime kur shpallët vendimin tuaj të fundit. Ndoshta më i vështiri në jetën tuaj”.

Kryeministri i Çekisë Petr Fiala, tha se ky është padyshim vendimi i një burrështetasi që i ka shërbyer vendit të tij për dekada. “Është një hap i përgjegjshëm dhe personalisht i vështirë, prandaj edhe shumë i vlefshëm. Po lutem që Shtetet e Bashkuara nga konkurrenca demokratike e dy kandidatëve të fortë dhe të barabartë, të fitojnë një president të mirë”.

Kryeministri irlandez, Simon Harris, shkroi se “bota ka ndryshuar që nga fitorja e presidentit Biden në vitin 2020 dhe neve na është dashur të përballemi me sfida të jashtëzakonshme, nga një pandemi globale deri te kthimi i luftës në kontinentin e Evropës me agresionin e tmerrshëm në shkallë të gjerë të Rusisë në Ukrainë, e cila ka shënjestruar dhe vrarë qëllimisht civilë të pafajshëm. Presidenti Biden ishte një zë i arsyes, multilateralizmit efektiv dhe zgjidhjeve të përbashkëta”, shkroi ai.

Kryeministri i Norvegjisë, Jonas Gahr Stoere i tha kanalit televiziv kombëtar NRK se e respekton vendimin e presidentit Biden për t’u tërhequr nga gara.

“Joe Biden ka qenë një nga politikanët më të shquar të Amerikës gjatë disa dekadave dhe një president që ka kryer disa reforma të rëndësishme”, tha ai.

“Faleminderit për udhëheqjen dhe shërbimin tuaj të vazhdueshëm president Biden”, shkroi ndërkaq kryeministri i Australisë, Anthony Albanese. “Aleanca Australi-SHBA nuk ka qenë kurrë më e fortë me angazhimin tonë të përbashkët ndaj vlerave demokratike, sigurisë ndërkombëtare, prosperitetit ekonomik dhe veprimit pwr mbrojtjen e klimës për këtë dhe brezat e ardhshëm”, shkroi ai.

Zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov tha se zgjedhjet amerikane do të mbahen pas katër muajsh dhe kjo sipas tij “është një periudhë e gjatë kohore gjatë së cilës mund të ndryshojë shumëçka. Ne duhet të jemi të durueshëm dhe të monitorojmë me kujdes atë që ndodh. Përparësi për ne është operacioni i posaçëm ushtarak,” tha Peskov, duke iu referuar luftës në Ukrainë.

Boeing: Gati 44.000 aeroplanë do të nevojiten deri më 2043

Prodhuesi amerikan, Boeing parashikon që industria e aviacionit do të ketë nevojë për gati 44.000 aeroplanë në dy dekadat e ardhshme, sipas një parashikimi afatgjatë.

Boeing pret që numri total i aeroplanëve për pasagjerë dhe mallra do të dyfishohet deri më 2043.

“Udhëtimet janë më të rëndësishme tani sesa para pandemisë së koronavirusit”, ka thënë menaxheri i kompanisë, Darren Hulst.

Kërkesa është duke u rritur për shkak se aeroplanët po zëvendësohen më vonë sesa që duhet, për shkak të pengesave në dorëzim.

Si mesatare, ai ka thënë se flota e aeroplanëve është një deri në një vit e gjysmë më e vjetër sesa para pandemisë. REL

Probleme madhore kibernetike në të gjithë botën

VOA/Marrë nga Reuters dhe AP

Një ndërprerje globale kibenernetike ka shkaktuar ndalimin e fluturimeve, punën në banka, spitale, media dhe kompani të tjera. Firma e sigurisë kibernetike CrowdStrike, me bazë në Teksas, tha të premten se arsyeja e pengesës nuk kishte të bënte me një incident sigurie apo sulm kibernetik. Kompania tha se po përpiqet për të rregulluar problemin, megjithëse efektet e kësaj avarie kibernetike kanë shkaktuar anulimin e shumë flutumieve në Shtetet e Bashkuara, Evropë dhe Azi.

Firma e sigurisë kibernetike ‘CrowdStrike’, që ofron mbrojtje kundër viruseve në hakerimeve, tha se problemi ndodhi pas një përditësimi të gabuar në kompjuterat që përdorin sistemin ‘Microsoft Windows’.

“Sistemi i kompanisë ‘Crowdstrike’ përdoret në industri të ndryshme globalisht dhe është një nga platformat kryesore në treg. Ndërprerjet që po shohim janë të përhapura si gjeografikisht ashtu edhe në industri të ndryshme”, thotë profesori i sigurisë kibernetike në Universitetin Politeknik të Milanos, Stefano Zanero.

Disa pas zbulimit të problemit, rrëmuja vazhdoi dhe u përshkallëzua. Radhët të gjata u regjistruan në aeroporte në të gjithë botën.

Në Shtetet e Bashkuara, Agjencia Federale e Aviacionit (FAA) tha se ishin pezulluar të gjitha fluturimet e linjave ajrore ‘United’, ‘American Airlines’, ‘Delta Airlines’ dhe ‘Allegiant’.

“Kompania e fluturimit ishte e sinqertë në lidhje me këtë. Na thanë se nuk mund të kontaktonim askënd. Nuk e kemi idenë se çfarë po ndodh. Ata thanë se nuk funksionon sistemet e rezervimit të fluturimeve dhe të hotelit. Po ashtu është dëmtuar funskioni i nxjerrjes së bagazheve nga aeroplani “, thotë Matt Jordan, një nga pasagjerët e bllokuar në aeroport në Uiskonsin.

Transmetimi i disa mediave në Australi u ndërpre për disa orë, siç i ndodhi edhe televizionit ‘Kanali 24’ në Bangladesh.

Spitalet dhe zyrat e mjekëve kishin probleme me takimet e planifikuara me pacientë, ndërsa bankat në Afrikën e Jugut dhe Zelandën e Re raportuan ndërprerje në sistemin e tyre të pagesave ose faqet e internetit.

“Të gjithë këto sisteme janë me rëndësi kritike, spitalet, bankat, agjencitë e fluturimeve dhe kam dëgjuar që edhe shërbimet e emergjencës janë prekur, madje edhe disa supermarkete në Britani. Të gjitha këto sisteme duhet të rregullohen në mënyrë manuale nga një person, duke ndërhyrë në çdo kompjuter. Po fasim për miliona kompjutera”, thotë James Bore, ekspert kibernetik nga Britania e Madhe.

Oganizata ‘DownDetector’, që vëzhgon problemet në shërbimet e internetit, njoftoi se ndërprerjet janë shkaktuar vetëm në kompjuterat që përdorin shërbimet e kompanisë ‘Microsoft’.

“Nuk do të jetë një çështje që do të ketë ndikim afatgjatë. Megjithatë, ndikimi më i madh ndoshta do të jetë tek besimi që kanë përdoruesit në teknologji në përgjithësi me theks të veçant në teknologjinë që ka për qëllim të ofrojë mbrojtje nga viruset”, thotë profesori i sigurisë kibernetike, Stefano Zanero.

Eksperti kibernetik nga Britania, James Bore, tha se një nga dëmet më të mëdha mund të jenë shkaktuar në spitale dhe sipas tij ka mundësi që “të ketë edhe raste vdekjeje për shkak të kësaj situate. ‘Kjo duket e pashmangshme”, thotë ai.

Gershkovichi dënohet me 16 vjet burg në Rusi

Gazetari i Wall Street Journal u shpall fajtor për spiunazh. Spekulimet do të bënin që ai të ishte pjesë e një shkëmbimi të të burgosurve midis Moskës dhe Uashingtonit

VOAL- Një gjykatë ruse të premten e shpalli gazetarin amerikan Evan Gershkovich fajtor për spiunazh dhe e dënoi me 16 vjet, raportuan agjencitë ruse të lajmeve, në një rast që punëdhënësi i tij, Wall Street Journal, e quajti një farsë.

Gershkovich, një amerikan 32-vjeçar që ka thënë se akuzat kundër tij ishin të rreme, doli në gjyq muajin e kaluar në qytetin e Yekaterinburg. Ai është gazetari i parë amerikan i arrestuar me akuza për spiunazh në Rusi që nga Lufta e Ftohtë.

Rastet e spiunazhit shpesh kërkojnë muaj për t’u përpunuar dhe shpejtësia e pazakontë me të cilën gjyqi i tij u zhvillua me dyer të mbyllura – seanca dëgjimore e së premtes ishte vetëm e treta në gjyq – ka nxitur spekulime se një marrëveshje shkëmbimi e diskutuar gjatë të burgosurve SHBA-Rusi, duke përfshirë atë dhe potencialisht amerikanë të tjerë të arrestuar në Rusi, mund të jenë tashmë në kartat.

Kremlini, i pyetur nga Reuters të premten për mundësinë e një shkëmbimi të tillë, nuk pranoi të komentojë: “Unë e lë pyetjen tuaj pa përgjigje,” tha zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov.

Prokurorët rusë kishin pohuar se Gershkovich kishte mbledhur informacione të klasifikuara me urdhër të CIA-s amerikane për një kompani që prodhonte tanke për luftën e Moskës në Ukrainë, gjë që ai dhe punëdhënësi i tij e mohuan.

Agjentët e shërbimit të sigurisë FSB e arrestuan atë më 29 mars 2023 në një biftekë në Yekaterinburg, 1,400 km në lindje të Moskës. Që atëherë ai është mbajtur në burgun Lefortovo të Moskës. Reuters/ATS/RSI

Problemet kibernetike globale pezullojnë fluturimet dhe bllokojnë bizneset

Shumë kompani të mëdha ajrore në Shtetet e Bashkuara, i kanë anuluar fluturimet të premten, duke cituar probleme me komunikim, derisa kompani tjera mediale, banka dhe spitale në shumë vende të botës, kanë raportuar që kanë probleme me sistemet kompjuterike dhe që po u pamundësohet puna.

Në Kroaci raportohet të ketë rënë Sistemi Qendror Informativ Shëndetësor.

Televizioni britanik Sky News ka qenë për pak kohë jashtë transmetimit.

Policia në shtetin amerikan të Alaskës ka raportuar për bllokim të linjës për emergjenca – 911.

Në Australi, mediat, bankat dhe kompanitë kanë thënë se kanë hasur në probleme me internet, për të cilat Qeveria ka thënë se duket që lidhen me kompaninë globale për siguri kibernetike, Crowdstrike.

Kjo kompani krijon softuerë për të luftuar viruset kompjuterike dhe ka raportime që një përditësim në sistem ka shkuar keq.

Faqja Downdetector e kompanisë Crowdstrike ka gjetur probleme në qasje në shumë banka dhe kompani telekomunikimi.

Crowdstrike e ka lëshuar një mesazh të incizuar telefonik, me njoftimin se kompania është e vetëdijshme për raportimet e problemeve në sistemin operativ Windows të Microsoftit.

Nuk ka informacione që sugjerojnë që kjo ndërpreje përbën incident të sigurisë kibernetike.

Situata me fluturime në Evropë

Në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës “Adem Jashari”, nuk është raportuar për ndonjë vonesë.

Aeroporti në Berlin ka paralajmëruar që vonesa në fluturime do të ketë gjithë ditën.

Zëdhënësi i Aeroportit të Cyrihut ka thënë se nuk ka probleme, por fluturimet për Berlin i ka anuluar për shkak të problemeve atje.

Kompania e fluturimeve Lufthansa ka thënë se operacionet e saj janë prekur pjesshëm, dhe që mund të ketë anulime apo vonesa në fluturime.

Air Franc ka raportuar, gjithashtu, që fluturimet e kompanisë janë prekur si pasojë e problemeve me kompani tjera në gjithë botën.

Ngjashëm edhe linja holandeze KLM. REL

Rritja e kërkesës për rrymë “do t’i mbajë gjallë termocentralet me thëngjill”

Thëngjilli konsiderohet ndër ndotësit më të mëdhenj të ambientit.

 

Kërkesa për rrymë në botë është duke shënuar rritjen më të shpejtë në gati 20 vjet, për shkak të përdorimit të kondicionerëve, si pasojë e rritjes së temperaturave, ka thënë Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, në një raport të publikuar të premten.

Sipas gjetjeve, ky trend, që pritet të vazhdojë edhe më 2025, nënkupton vazhdimësinë e përdorimit të energjisë me thëngjill, ndonëse do të rriten kapacitetet e energjisë së ripërtrishme.

Shumë vende në botë janë duke regjistruar temperature rekorde dhe valë të të nxehtit.

Rritja e konsumit global të energjisë pritet të shkojë në gati 4 për qind më 2024 – më e madhja prej vitit 2007.

Rritje e njëjtë është parashikuar edhe për vitin 2025, në krahasim me 2.5 për qind të rritjes së kërkesës më 2023.

India pritet të jetë lidere në këtë aspekt, e pasuar nga Kina.

Në gjetjet e raportit është përmendur që në këtë periudhë do të rriten edhe kapacitetet për energji të ripërtrishme dhe që kjo energji të tejkalojë atë me thëngjill më 2025.

Megjithatë, mënyrat për prodhim të energjisë që shkaktojnë më shumë ndotje, siç është ajo me thëngjill, do të vazhdojnë të jenë të qëndrueshme, sidomos në Kinë.

Gjyqi kundër Evan Gershkovichit hyn në fazën finale

Gazetari amerikan, Evan Gershkovich, i cili po mbahet në burg në Rusi.

 

Një gjykatë në Rusi ka nisur të premten seancën me argumentet përmbyllëse në rastin e gazetarit amerikan, Evan Gershkovich, i cili është akuzuar për “spiunim” dhe po mbahet në burgun rus prej vitit të kaluar.

Ndalimi i tij është dënuar ashpër nga Shtetet e Bashkuara dhe gazeta për të cilën ka punuar, e përditshmja amerikane, Wall Street Journal.

“Gjykatësit kanë hyrë në dhomë. Leximi i argumenteve përmbyllëse ka nisur”, ka thënë zëdhënësja e gjykatës, Yekaterina Maslennikova.

Procesi gjyqësor po mbahet me dyer të mbyllura në Jekaterinburg, ku edhe është ndaluar Gershkovich.

Ai është arrestuar më 29 mars 2023, sa ka qenë në një udhëtim pune, dhe është akuzuar se ka tentuar të mbledhë sekrete ushtarake për t’ia dhënë Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) në SHBA.

Ai është gazetari i parë që është arrestuar në Rusi nën akuzat për spiunim prej Luftës së Ftohtë.

Gershkovich, 32-vjeçar – ka lindur në SHBA dhe është i biri i imigrantëve që janë shpërngulur nga Bashkimi Sovjetik i dikurshëm.

Ai përballet me 20 vjet burgim, nëse shpallet fajtor.

Ambasada amerikane në Moskë ka thënë se autoritetet ruse kanë dështuar që të ofrojnë dëshmi për akuzat ndaj gazetarit dhe ka kërkuar lirimin e tij të menjëhershëm.

Arrestimi i tij ka ndodhur rreth një vit pasi Rusia ka miratuar ligje të reja, të cilat e kanë bërë vepër penale kritikën ndaj luftës së Rusisë në Ukrainë, të cilën Moska e quan “operacion special ushtarak”.

Gershkovich është një prej dy gazetarëve amerikanë që po mbahen në burgjet ruse.

Alsu Kurmasheva, me shtetësi ruso-amerikane, gazetare veterane e Radios Evropa e Lirë (REL), është ndaluar nga autoritetet ruse prej tetorit të vitit të kaluar, me arsyetimin se ka dështuar që të regjistrohet si “agjente e huaj”.

Një regjistrim i tillë është i detyrueshëm sipas një ligji rus që synon të shënjestrojë gazetarët, aktivistë të shoqërisë civile dhe ata që nuk kanë qëndrime të njëjta me pushtetin.

Kurmasheva është akuzuar ndërkohë edhe për përhapje të informacioneve të rreme për ushtrinë ruse dhe mund të përballet me 10 vjet burgim.

Radio Evropa e Lirë dhe Qeveria amerikane kanë thënë se akuzat ndaj saj janë hakmarrje për punën që ka bërë si gazetare për REL-in në selinë e kompanisë në Pragë. REL

Rusi, vazhdon gjyqi kundër gazetarit amerikan Gershkovich

Gazetari i ‘Wall Street Journal’ Evan Gershkovich qëndron i mbyllur në një qeli prej xhami në një gjykatë të Jekaterinburguyt të Rusisë më 26 qershor 2024.

 

VOA/Marrë nga Associated Press

Gazetari amerikan Evan Gershkovich u shfaq në seancën e dytë të procesit kundër tij në Rusi. Ai u arrestua në mars të vitit të kaluar me akuzën për spiunazh ndërsa ishte me detyrë nga gazeta ‘The Wall Street Journal’. Gazeta dhe zyrtarët amerikanë e kanë denoncuar gjyqin si të sajuar dhe të paligjshëm. Departamenti i Shtetit e ka shpallur atë ‘të arrestuar padrejtësisht’, një vendim që e detyron qeverinë amerikane të kërkojë më ngulm lirimin e tij.

Procesi ndaj gazetarit Gershkovich po mbahet me dyer të mbyllura në Jekaterinburg, qytet pranë maleve Urale ku ai u arrestua para më shumë se një viti. Ai akuzohet për spiunazh.

Gjatë seancës së parë, procesi u shty deri në mes të muajit gusht, por avokatët e gazetarit amerikan bënë kërkesë që procesi të vazhdojë me shpejtësi, njofton agjencia shtetërore ruse e lajmeve ‘RIA Novosti’ dhe faqja e pavarur e lajmeve në internet “Mediazoan”.

Zyra e Prokurorit të Përgjithshëm të Rusisë tha muajin e kaluar se gazetari akuzohet për “mbledhjen e informacioneve sekrete” me urdhër të CIA-s. Sipas akuzës, zoti Gershkovich po mblidhte informacion rreth Uralvagonzavod-it, një impiant rreth 150 kilometra në veri të Jakterinburgut që prodhon dhe riparon tanke dhe pajisje të tjera ushtarake.

Gazeta ‘The Wall Street Journal’ dhe zyrtarë amerikanë e kanë hedhur poshtë akuzën dhe e kanë denoncuar procesin si të jashtëligjshëm.

“Evan nuk ka punuar kurrë për qeverinë amerikane dhe ai nuk është spiun. Gazetaria nuk është krim dhe Evani nuk duhej të ishte arrestuar. Rusia nuk ka dhënë prova që të justifikojnë vazhdimin e paraburgimit të tij”, tha John Kirby, zëdhënës i Këshillit të Sigurisë Kombëtare muajin e kaluar kur Rusia filloi procesin gjyqësor kundër zotit Gershkovich.

Nëse shpallet fajtor, zoti Gershkovich mund të dënohet me 20 vjet burg.

Rusia ka sinjalizuar mundësinë e një shkëmbimi të burgosurish që përfshin gazetarin Gershkovich, por ajo thotë se paraprakisht duhet të merret vendim për gazetarin, një gjë që mund të marrë muaj të tërë.

Por edhe nëse merret një vendim i tillë, për të shkëmbyer të burgosurit mund të duhen muaj apo vite.

Është pothuajse e sigurt që gazetari Gershkovich do të dënohet. Gjykatat ruse dënojnë më shumë se 99% të të pandehurve. Prokurorët mund të apelojnë dënimet që i konsiderojnë si shumë të buta dhe madje mund të apelojnë edhe lirimin e tyre.

Gazetari i “The Wall Street Journal” është djali emigrantësh rusë nga Bashkimi Sovjetik. Ai është gazetari i parë amerikan që është arrestuar dhe gjykohet me akuzën për spiunazh në periudhën pas rënies së Bashkimit Sovjetik.

Departamenti i Shtetit e ka shpallur atë person ‘të arrestuar padrejtësisht’, një vendim që e detyron qeverinë amerikane të kërkojë më ngulm lirimin e tij.

Një tjetër gazetare amerikane, Alsu Kurmasheva mbahet në burg prej tetë muajsh për shkak se nuk u regjistrua si agjente e huaj. Gazetarja që ka edhe nënshtetësi ruse, e Radios Evropa e Lirë, që ashtu si Zëri i Amerikës, është pjesë e Agjencia Amerikane për Media Globale, mohon të ketë bërë ndonjë shkelje.

Porta e Shenjtë e Shën Marisë do të hapet nga Papa më 1 janar 2025, të çon në misterin e Mishërimit

Porta e Shenjtë e Shën Marisë së Madhe do të hapet nga Papa më 1 janar 2025. Bazilika, e ndërtuar me urdhër të Papës Liberius në vendin ku, në gusht 359, nisi një reshje e mrekullueshme bore, ruan brenda saj reliket e Djepit a Grazhdit të Shenjtë. Prandaj njihet si Sancta Maria ad Praesepem, kryevepër e artit mesjetar. Është fjala për skenën e lindjes së Krishtit nga Arnolfo di Cambio, një nga veprat më të lashta artistike të Lindjes së Krishtit.

Një ngjarje e mrekullueshme: një reshje bore në mes të verës në Romë. Ashtu si ia zbuloi Zoja në ëndërr Papës Liberius, Pasardhësit të 36-të të Pjetrit.

Image
Papa Liberius shënon perimetrin e bazilikës së S. Maria Maggiore në dëborë, Cappella Paolina, Santa Maria Maggiore

Perimetri i shënuar mbi borë

Është 5 gushti i vitit 359. Kodra Esquiline zbardhet nën flokët e dëborës. Flokët e rënë në tokë shënojnë perimetrin, mbi të cilin do të ndërtohet një tempull kushtuar Virgjërës. Është bazilika Santa Maria Maggiore, e njohur si “Liberiane”.

“Tempulli origjinal sigurisht që nuk ishte i tillë. Ishte një bazilikë shumë më modeste, me një navatë të vetme” – shpjegon për Vatican News Imzot Ivan Ricupero, Mjeshtër i Kremtimeve Liturgjike të Bazilikës Papnore në Santa Maria Maggiore.

“Gjithçka tjetër është shtuar gjatë shekujve. Bazilika u rindërtua në 432 me Papën Sixtus III. Mozaikët e harkut të triumfit të kujtojnë pikërisht atë çast historik”.

Betlehemi i dytë

Me Papën Sixtus III, Bazilika mori menjëherë, simbolikisht, karakterin e “Betlehemit të dytë”. Brenda saj u ndërtua një Orator i Lindjes, riprodhim besnik i shpellës në të cilën lindi Jezusi, i realizuar me gurë nga Toka Shenjte. Për më tepër, rreth mesit të shekullit të VII, pikërisht në vitin 644, këtu mbërriti dhurata e çmuar që Patriarku i atëhershëm i Jeruzalemit, Shën Sofroni, i bëri Papës Teodori I, me origjinë nga Jeruzalemi: reliken e Djepit Shenjt ose kunabulum.

Relikja e çmuar

Në atë kohë, sulme të shumta persiane kishin shkatërruar shumë vende të lidhura me kujtimin e jetës së Krishtit. Shenjtori, murgu dhe teologu i ardhshëm, mbrojtësi i flaktë i Ortodoksisë, i dhuroi Papës pesë shufra prej druri të fikut nga grazhdi i Betlehemit, së bashku me pelenat, mbi të cilat, sipas traditës, ruhet trupi i vogël i Jezusit në brendësi të relikuarit të çmuar prej kristali, të zbukuruar me basorelieve argjendi, krijuar nga Giuseppe Valadier në fillim të shekullit të tetëqindtë.

Është e vendosur në Confessio, e zbukuruar me mbi 70 mermere të ndryshme nga Piu IX, që përkujtohet nga një shtatore vigane, e gjunjëzuar, që shikon drejt mozaikut të absidës, ku soditet Kurorëzimi i Virgjërës.

Mesha e parë e Krishtlindjes

Prandaj nuk është rastësi që Bazilika Liberiane, e quajtur Sancta Maria ad Praesepem për shekuj me radhë u bë cak lutjesh për shtegtarët “romakë” gjatë kremtimit të Krishtlindjeve, si dhe objekt përkushtimi e bujarie të madhe nga ana e papëve dhe sovranëve. “Që atëherë, Mesha e Krishtlindjes u kremtua në këtë Bazilikë – vazhdon Imzot Ricupero – Pak e dinë se Nata e parë e Krishtlindjes u kremtua këtu. Më pas ky zakon u transmetua dhe u bë traditë liturgjike e Kishës Katolike në mbarë botën.

Image
Një hollësi e Djepit a Grazhdit të Shenjtë

Për shekuj me radhë, natën e 24 dhjetorit, Papa vinte këtu për të kryesuar meshën e mesnatës dhe deri para urgjencës së pandemisë, relikja u mbart me procesion përgjatë navatave për të kënduar Glorian “Lumni i qoftë Zotit në qiell – e paqe mbi tokë njerëzve vullnetmirë!”. “Që nga viti i kaluar”, saktëson prifti, “vendosëm ta nxjerrim sërish jashtë tekës së tij, të ngritur lart, në mënyrë që të nderohet natën e Krishtlindjes e deri në ditën e  Epifanisë – a të Ujit të Bekuar”.

Zhvendosja e  Oratorit të skenës së Lindjes

Oratori i lashtë i Skenës së Lindjes, që fillimisht ishte vendosur në navatën e djathtë të Bazilikës, falë një sistemi të sofistikuar rrotullash dhe çikrikësh të projektuar nga arkitekti Domenico Fontana, u zhvendos nën tabernakullin madhështor prej bronzi të praruar të Kapelës monumentale të të Shenjtnueshmit Sakrament, ndërtuar në vitin 1590 nga Papa Sixtus V Peretti, në përputhje me normat e Koncilit të Trentit.

Mesha e parë e Shën Injacit dhe vizioni i Shën Gajtanit të Thiene-s

I rrethuar nga afreske kushtuar paraardhësve të Krishtit dhe tregimeve të Virgjërës, Papa i Rilindjes paraqitet në murin e majtë të kapelës në monumentin funebër që i kushtohet: në lutje, me sytë drejtuar kah altari mesjetar i Oratorit të Shpellës së Betlehemit ku, në netët e Krishtlindjeve të 1517 dhe 1538, Shën Gajtani i Thienës pati vegimin mistik të  Krishtit Fëmijë e Shën Injaci i Lojolës kremtoi meshën e tij të parë. “Themeluesi i Shoqërisë së Jezusit”, shpjegon imzot Ivan Ricupero, “do të kishte dashur ta festonte në Betlehem, por nuk mundi ta bënte këtë për shkak të një sërë situatash të paparashikuara. Ai e realizoi ndjetin këtu, në Santa Maria Maggiore, në këtë vend që konsiderohet si Betlehemi i Romës”.

Betlehemi i Arnolfos

Në këtë mjedis u vendos ajo, që konsiderohet si skena më e vjetër e lindjes në historinë e skulpturës, e krijuar nga Arnolfo Di Cambio më 1289, porositur nga Papa i parë françeskan, Nikolla IV, më pak se shtatëdhjetë vjet pas paraqitjes së gjallë të Lindjes së Krishtit, realizuar nga Shën Françesku në Greccio.

Betlehemi i Arnolfo di Cambio

Nga kjo kryevepër unike e artit plastik mesjetar, e përmendur edhe nga Vasari, të paktën pesë statuja origjinale prej mermeri kanë mbijetuar: Shën Jozefi, dy Mbretër Dijetarë në këmbë, i treti që lutet në gjunjë, kokat e kaut dhe gomarit. Gjithë këtyre u shtohet Zoja me Foshnjën e ulur në një shkëmb dhe me përmasa më të mëdha: rreth një metër lartësi. Atribuimi i këtij të fundit Arnolfos është i diskutueshëm pasi, sipas disa studiuesve, u ripunua shumë në shekullin e gjashtëmbëdhjetë. Gjurmët e pigmentit të pranishëm në gur tregojnë se si Betlehemi origjinal prej guri, për të cilën nuk dihet numri i saktë i shtatoreve, duhet të ketë qenë i ngjyrosur.

Ashtu si barinjtë e thirrur nga engjëlli për lindjen e Shëlbuesit, në Vitin Shenjt 2025 shumë shtegtarë do të mbërrijnë në Bazilikën Liberiane, Betlehem i Perëndimit.

Papa do të hapë Derën e Shenjtë të Shën Marisë së Madhe më 1 janar 2025, në solemnitetin e Marisë, Nënës së Shenjtë të Zotit “Që në vitin 1390 – përfundon Imzot Ivan Ricupero – ka të dhëna që vërtetojnë se këtu ka pasur një derë shenjte, që besimtarët mund ta kalonin për të marrë dhuratën e faljes së mëkateve. Të vizitosh këtë Bazilikë të lidhur me Lindjen e Krishtit për shtegtarët dhe turistët është mundësi për t’iu afruar misterit të madh të Mishërimit”.

Image

Druri i fikut i Djepit të Shenjtë

Image

Inspektimi i relikteve të Djepit të Shenjtë

Image

Porta Shenjte e Shën Marisë së Madhe sn


Send this to a friend