Më 10 mars 2022, policia britanike zbarkoi në një ambient biznesi në Rochdale, një qytet në verilindje të Mbretërisë së Bashkuar, ku zbuloi një ‘shtëpi bari’ për rritjen e kanabisit në shkallë industriale.

Brenda katër dhomave, policia gjeti qindra bimë narkotike të parashikuara për të prodhuar 144 kilogramë kanabis me një vlerë tregu prej 1 milion paund, ndërsa arrestoi dy të rinjtë shqiptarë që po kujdeseshin për të.

Operacioni policor nuk ishte i beftë.

Prej vitit 2019, autoritetet britanike ndiqnin me kujdes gjurmët e Ermal Bibës – një 42 vjeçar shqiptar me origjinë nga Lezha, i dyshuar si kreu i një rrjeti në tregtinë e paligjshme të kokainës dhe kanabisit me bazë në Harrogate, një qytezë turistike e njohur për burimet e shumta të ujërave termale.

Biba u arrestua më 5 maj 2022 në Britani dhe u dënua një vit më pas me 13 vjet e gjysmë burg si kreu i një grupi kriminal në shpërndarjen e lëndëve narkotike. Por çështja e tij gjyqësore nuk përfundoi me kaq.

Në korrik të vitit 2024, autoritetet britanike i kërkuan Prokurorisë së Posaçme në Shqipëri që të gjurmonte pasuritë e Bibës me qëllim final konfiskimin. Në kërkesën dërguar përmes letërporosisë, autoritetet e drejtësisë në Britani shpjegojnë se sipas hetimeve, Biba kishte përfituar afro 1.45 milionë paund nga aktiviteti kriminal, të cilat dyshohej se mund të ishin transferuar në Shqipëri.

“Për të siguruar që asetet të ruhen në mënyrë që ato të mbeten të disponueshme për konfiskim, Gjykata angleze ka kompetencen të nxjerrë një urdhër ndalimi kundër çdo pasurie që i përket të pandehurit si pronar ligjor,” thuhet në vendimin gjyqësor.

Kjo është vetëm një nga dhjetra letër-porositë e mbërritura në Prokurorinë e Posaçme nga autoritetet e huaja gjyqësore, të cilat kërkojnë identifikimin dhe sekuestrimin e pasurive në emër të personave të dënuar në vendet e tyre për krim të organizuar.

Prokuroria e Posaçme i tha BIRN në një përgjigje me shkrim se kishte sekuestruar për llogari të shtatë shteteve të tjera 94 pasuri në periudhën 2020-2026; të cilat përfshijnë prona të luajtshme dhe të paluajtshme, para cash, llogari bankare, kompani biznesi dhe një mjet lundrimi.

Në krye të listës qëndron Belgjika me numrin më të lartë të kërkesave dhe 38 pasuri të sekuestruara, e ndjekur nga Mbretëria e Bashkuar me 17 pasuri, Franca me 7 pasuri dhe Italia gjithashtu me 7 pasuri.

Gjurmimi transnacional i pasurive me origjinë kriminale shënon një përpjekje të përbashkët në luftën kundër krimit të organizuar. Sipas ish-prokurorit Eugen Beçi, ky proces është i rëndësishëm, pasi përcjell mesazhin se asetet e grupeve kriminale janë të pasigurta, kudo që ato të investohen.

“Krimi transnacional do përgjigje globale të koordinuar për t’u goditur,” tha Beçi për BIRN. “Pra, nuk ka rëndësi ku shkojnë paratë e konfiskuara, e rëndësishme është që i hiqen nga dora grupeve kriminale duke i dobësuar ato,” shtoi ai.

Gjurmimi i aseteve

Autoritetet e huaja i klasifikojnë rrjetet kriminale shqiptare si ndër më të fuqishmet në Europë, me degë të konsoliduara në Itali, Greqi, Holandë, Belgjikë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Europën Qendrore. Ato janë zhvendosur gjithnjë e më shumë nga kanabisi drejt trafikut të kokainës dhe heroinës, për shkak të fitimeve më të larta dhe rrezikut më të ulët operacional.

Sipas analizës së Prokurorisë së Posaçme, roli i Shqipërisë në këtë panoramë lidhet kryesisht me pastrimin e të ardhurave kriminale.

“Vihet re se, shumica e aktiviteteve të rënda kriminale të këtyre grupeve zhvillohet jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë, ndërsa Shqipëria përdoret kryesisht për pastrimin e produkteve të veprës penale…,” thuhet në raportin vjetor të SPAK.

Paralelisht me luftën e koordinuar kundër grupeve kriminale aktive, Prokuroria e Posaçme po merr gjithnjë e më shumë kërkesa nga partnerët e huaj për gjurmimin në Shqipëri të pasurive në emër të personave të dënuar jashtë kufijve, si pjesë të ekzekutimit të vendimeve penale ndaj tyre.

Procesi realizohet kryesisht përmes letër-porosive dhe rregullohet ligjërisht nga dy konventa ndërkombëtare; ajo “mbi Ndihmën e Ndërsjelltë Juridike në Fushën Penale” si dhe konventën europiane “Për Pastrimin, Depistimin, Kapjen dhe Konfiskimin e Produkteve të Krimit”.

Sipas të dhënave që SPAK vuri në dispozicion, kërkesat për identifikimin dhe sekuestrimin e pasurive për llogari të shteteve të tjera kishin ardhur nga Belgjika, Mbretëria e Bashkuar, Gjermania, Franca, Italia, Holanda dhe Spanja – vende ku krimi i organizuar me origjinë shqiptare është mjaft i përhapur.

Nga 94 pasuri të sekuestruara në total gjatë viteve 2020-2026, vetëm njëra prej tyre ishte konfiskuar, duke vendosur edhe një praktikë ligjore për trajtimin e mëtejshëm të këtyre letër-porosive.

Rasti kishte të bënte me një kërkesë për ndihmë juridike nga Mbretëria e Bashkuar, e cila synonte identifikimin dhe sekuestrimin e pasurive në pronësi të një shtetasi shqiptar, i akuzuar për shpërndarje të lëndëve narkotike në formën e bashkëpunimit të veçantë kriminal.

Një pasuri e paluajtshme u identifikua në pronësinë e këtij shtetasi, e cila pasi u konfiskua, u lëshua me qira dhe më pas u shit nga Agjencia e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe Konfiskuara.

“Të ardhurat e qerasë dhe shitjes së kësaj pasurie administrohen nga kjo Agjenci, deri në momentin e finalizimit të nënshkrimit të një marrëveshje me autoritetet kompetente të Mbretërisë së Bashkuar, me të cilët është dakordësuar se 50% e vlerës së qerasë dhe shitjes së kësaj pasurie do t’i kalojë buxhetit të Mbretërisë së Bashkuar dhe 50% buxhetit të Shtetit Shqiptar,” tha SPAK në përgjigje.

Shkëmbim i dyanshëm

Jo të gjithë personat e implikuar në krime i fshehin pasuritë e tyre luksoze; madje ka nga ata që i reklamojnë fare hapur ato. Ky është rasti i Visar Miftarit, një 39 vjeçar nga Mitrovica në Kosovë, i proceduar për tregtimin e kanabisit dhe kokainës nga Gjykata Vendore e Darmstadtit  në Gjermani.

Sipas një vendimi të Gjykatës së Posaçme të datës 7 maj 2025, Miftari akuzohet se ka përfituar një vlerë prej 11.2 milionë eurosh nga aktiviteti i tij kriminal në Gjermani.

Përmes përgjimeve dhe mbikëqyrjes telefonike, autoritetet gjermane ranë në gjurmët e disa investimeve të kryera nga Miftari në Shqipëri, mes të cilave një vilë me pishinë në resortin “Green Coast” në Palasë, një automjet Lamborghini si dhe një ndërtesë e paidentifikuar në Shëngjin.

Përveç të dhënave të siguruara përmes përgjimeve telefonike, autoritetet gjermane bënë kërkime në rrjetin social TikTok dhe identifikuan fotografi të vilës dhe makinës luksoze në profilet e bashkëpunëtorëve të Miftarit. Ata kërkuan përmes një letër-porosie sekuestrimin e këtyre pronave dhe pasuri të tjera potenciale të identifikuara në Shqipëri në emër të Miftarit.

Me vendim të Gjykatës së Posaçme, SPAK sekuestroi vilën 2-katëshe në Green Coast dhe makinën Lamborghini, të cilat i kaluan për administrim Agjencinë së Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe Konfiskuara, deri në një marrëveshje me autoritetet gjermane.

Megjithatë, kërkesat për ndihmë të ndërsjelltë juridike nuk janë vetëm në një drejtim.

Në korrik të vitit 2025, Prokuroria e Posaçme sekuestroi me ndihmën e Prokurorisë së Veronës në Itali pasuri me vlerë 4 milionë euro në pronësinë e grupit të drejtuar nga Suel Çela, i shpallur në kërkim ndërkombëtar për trafikun e sasive të mëdha të kokainës nga Amerika e Jugut drejt tregut Europian.

Mes pasurive të sekuestruara ishin një ndërtesë në Nogarole Rocca, një ndërtesë e dytë në Verona me 30 njësi të përdorura si zyra dhe dyqane si dhe një shoqëri tregtare në fushën e ndërtimit dhe pasurive të paluajtshme, ku sipas hetimit transferoheshin shuma të mëdha parash nga Shqipëria.

Në një rast të dytë, SPAK sekuestroi 10 milionë dollarë në kriptovaluta të vëllezërve Çopja në bashkëpunim me autoritetet belge.

Gjurmimi i parave të pista kërkon shpesh metoda të posaçme të hetimit dhe informacion të shkëmbyer në mënyrë të shpejtë me shtetet e huaja. Prej vitit 2025, Shqipëria miratoi ligjin për Zyrën e Rikuperimit të Aseteve – një strukturë kombëtare e specializuar për inteligjencën pasurore dhe koordinimin ndërkombëtar në funksion të sekuestrimit dhe konfiskimit./ BIRN