Voal – Marrëdhëniet midis Kroacisë dhe Serbisë janë acaruar gjatë ditëve të fundit dhe janë shoqëruar me shkëmbime notash proteste dhe deklaratash të ashpra nga politikanët nga të dy vendeve.

Kriza e fundit diplomatike është shkaktuar nga çështjet e brendshme politike në të dy vendet – edhe nga fakti se të dy vendet udhëhiqen nga konservatorë ose politikanë nacionalistë, thanë ekspertët.

Tensioni pritet të përshkallëzohet edhe më shumë gjatë javëve të ardhshme ndërsa Kroacia po përgatitet të shënojë përvjetorin e Operacionit Stuhia të vitit 1995 më 5 gusht, duke shënuar ditën kur Ushtria Kroate shtypi një revoltë serbe në rajonin jugperëndimor të Krajinës.

Ky operacion, i cili në Kroaci festohet ndërsa në Serbi është ditë zie, ka qenë një arsye tensionesh të mëdha etnike dhe mosmarrëveshjesh midis dy vendeve për vite me radhë.

“Ne kemi një proces rikthimi nacionalizmi në të dyja anët. Të dyja anët po “kujdesen” për traditat antifashiste,” tha Zoran Gavriloviç, drejtori i Byrosë për Hulumtim Sociale në Beograd për BIRN të premten.

Lufta e fundit diplomatike u parapri nga muaj të tërë presione, që Kroacia i bëri Serbisë për të ndryshuar ose shfuqizuar ligjin e saj ekzistues që i jep autoriteteve serbe juridiksion për të ndjekur penalisht shtetasit e tjerë në lidhje me krimet e kryera gjatë luftërave në vitet 1990. Për vite me radhë, ky ligj ishte një pikë mosmarrëveshjeje në të gjithë rajonin.

Tensionet u përshkallëzuan shpejt pas armëpushimit

Presidentja kroate Kolinda Grabar Kitaroviç dhe kryeministri i Serbisë në detyrë Aleksandër Vuçiç fillimisht u përpoqën të qetësonin tensionet duke nënshkruar një marrëveshje që synon përmirësimin e marrëdhënieve bilaterale mes dy vendeve në fund të qershorit.

Marrëveshja synonte që të rriste mbrojtjen e pakicave të njëri-tjetrit, të përcaktonte kufijtë shtetërorë mes dy vendeve dhe që të ndihmonte në zgjidhjen e problemeve të vazhdueshme që rëndojnë në marrëdhënien e tyre të sikletshme.

Por këto marrëdhënie pësuan një goditje të re pasi BE-ja më 18 korrik hapi zyrtarisht negociatat për Kapitujt 23 dhe 24 me Serbinë, pas të cilës zyrtarët kroatë theksuan përsëri se ligji kontroversial do të duhej të bllokohej.

“Serbia e ka për detyrim të ndryshojë ligjin për krimet e luftës. Kjo lind nga kriteret e BE-së dhe, nëse Serbia dëshiron t’i bashkohet BE-së, ligji do të duhet të shfuqizohet,” tha më 21 korrik ministri i jashtëm kroat, në qeverinë aktuale “teknike”, Miro Kovaç.

Kovaç pohoi se autoritetet serbe ishin të vetëdijshme se ato duhet ta ndryshojnë ligjin, por “po aktronin para publikut të tyre dhe thonë se s’duan ta bëjnë këtë gjë”.

Kovaç paralajmëroi se nëse Serbia do të dërgojë padi të reja për krime lufte të kryera nga veteranët e luftës kroate, “kjo do të pasohet nga masa shumë më të ashpra nga ana e Kroacisë”.

Këto marrëdhënie tashmë të tensionuara u përkeqësuan më tej më 27 korrik, pasi një grup nacionalistësh kroatë ndërprenë një tubim antifashist me rastin e një përvjetori në Srb, një fshat i largët në jug të Kroacisë, gjë e cila u kritikua ashpër nga Serbia.

Situata u përkeqësua edhe më tej pasi gjykatat kroate më 26 korrik anuluan vendimin e dhënë nga gjykatat komuniste jugosllave në vitin 1946 që dënonin kardinalin katolik kroat Stepinaç të Zagrebit për bashkëpunim. (Stepinaç kishte përkrahur,krijimin e NDH-së në vitin 1941.)

Më 28 korrik, gjykatat kroate urdhëruan gjithashtu një rigjykim të Branimir Glavasit, një ish-zyrtar gjeneral i Ushtrisë Kroate të shpallur fajtor në vitin 2009 për torturim dhe vrasje të civilëve serbë në qytetin e Osijekut në vitin 1991. Ai ishte dënuar me dhjetë vjet burg.

Shkëmbim notash të hidhura diplomatike

Të dy vendet më pas shkëmbyen disa nota diplomatike proteste më 26, 28 dhe 29 korrik.

Pasi mori një notë proteste nga Serbia të martën në lidhje çështjen e kardinalit Stepinaç, ministri i jashtëm i Kroacisë të mërkurën e akuzoi Serbinë se po përpiqej ta destabilizonte atë.

“Është një përpjekje e vogël për të destabilizuar Kroacinë në një periudhë të ndjeshme pas shpërbërjes së parlamentit dhe para kremtimit të Operacionit “Stuhia” Kjo është një recetë nga vitet 1990, që të kujton presidentin serb të kohës së luftës Sllobodan Millosheviç dhe agresionin për një Serbi të Madhe,” tha Kovaç.

Kovaç i kërkoi Serbisë të mos ndërhyjë në çështjet e brendshme kroate, duke e quajtur notën e protestës në lidhje me Stepinaçin “një histori e trilluar” dhe shtoi se kardinali ishte “një viktimë e qartë e regjimit komunist”.

Megjithatë, Serbia refuzoi të tërhiqej pas. Duke reaguar me zemërim për rrëzimin e vendimit për Glavasin, kryeministri serb Aleksandër Vuçiç më 28 korrik tha se pozicioni i serbëve në Kroaci, si edhe i të gjithë serbëve në perëndim të lumit Drina (në Bosnjë dhe në Kroaci) po përkeqësohet nga dita në ditë.

“Detyra jonë është të marrim vendime me përgjegjësi dhe në mënyrë racionale, jo të tregojmë diku tjetër atë lloj urrejtje që ndiejmë. Duhet të veprojmë me përgjegjësi, seriozitet dhe qetësi,” tha Vuçiç, duke shtuar se ai nuk mund ta kuptonte arsyen për vendimet për Glavasin dhe Stepinaçin.

Ndërkohë ambasadorja serbe në Kroaci, Mira Nikoliç, refuzoi të pranonte një nga notat diplomatike kroate të enjte, për shkak se ajo tha se ishin “komente të pavenda”.

Ministri i jashtëm i Serbisë, Ivica Daçiç, tha se ambasadorja u desh ta refuzonte ta pranonte notën sepse ajo ofendonte edhe të gjithë Serbinë.

“Ne do të vazhdojmë me politikën tonë të fqinjësisë së mirë, por do të mbrojmë interesat tona,” tha Daçiç në një konferencë të improvizuar për shtyp të enjten në mbrëmje.

“Ne besojmë se kjo është një vazhdimësi e qartë e politikës kroate, e cila shkon drejt rehabilitimit jo vetëm të NDH-së, por edhe të kriminelëve nga lufta e fundit (në vitet 1990).

“Me këtë rast, si edhe për incidentet në Srb dhe shumë incidente të tjera që përshkallëzuan në Kroaci gjatë kohëve të fundit, ne i kemi dërguar një notë proteste Kroacisë,” tha Daçiç.

Në notën e saj më të fundit të protestës të premten, ministri i jashtëm kroat i bëri thirrje zyrtarëve serbë “të mos përdorin fjalorin e sistemit të dështuar komunist jugosllav dhe të politikës agresive për një Serbi të Madhe nga vitet 1990 që ishte ushtarake dhe moralisht e mposhtur”.

Analisti politik kroat Zarko Puhovski tha për BIRN të premten se shkëmbimi i mesazheve të zemëruara nga të dyja palët reflektonte faktin se asnjë nga palët “nuk e kupton realitetin.”

“Realiteti është se Kroacia (si një anëtare e BE-së) është institucionalisht më superiore se ka qenë ndonjëherë më parë,” tha ai.

“Kroacia nuk e kupton këtë dhe nuk di si të sillet dhe të mos reagojë ndaj provokimeve, ndërsa Serbia thjesht nuk mund ta durojë dot faktin që Kroacia është superiore dhe thjesht e provokon atë.”

Puhovski e përfundoi duke thënë se kjo zënkë nuk kishte aspak lidhje me fushatën për zgjedhjet parlamentare që do të mbahen në shtator në Kroaci, duke shpjeguar atë më shumë si “një fenomen që ekziston prej kohësh që do të vazhdojë të ekzistojë” edhe pasi zgjedhjet të kenë mbaruar.

Gavriloviç në Beograd i shikon ndryshe gjërat. “Të dy shtetet nuk arritën t’i pastronin shoqëritë e tyre nga fashizmi. Ka “fashistizim” të shoqërisë si në Serbi ashtu edhe në Kroaci,” tha ai.

“Megjithatë, nuk mendoj se kjo gjë në Serbi është po aq brutale sa është në Kroaci,” përfundoi ai./ BIRN

Voal – E përditshmja më e madhe serbe “Blic” sot ka dalë me një ballinë nxitëse për luftëra të reja në Ballkan.

Ballina me titull “Ballkani sërish fuci baruti”, portretizon liderët ballkanikë duke u nisur nga presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, presidentja e Kroacisë, Kolinda Grabar Kitaroviq, etj.

Në tekstin me mbititull “Në rajon sërish përmenden vitet e luftës”, janë edhe Bakir Izetbegoviq, përfaqësues i presidencës boshnjake, pastaj krimineli serb, Vojisllav Sheshel, kryetari i SPS-it, Ivica Daçiç, ish komandanti boshnjak, Naser Oriç dhe ish gjeneral majori kroat, Branimir Glavash.

“Marrëdhëniet ndërmjet Serbisë, Kroacisë dhe Bosnjës qe një kohë të gjatë nuk kanë qenë në nivel me të ulët. Daçiç: Deklarimet e Kroacisë ngjasojnë me ato të vitit 1940. Ministri kroat Kovaç: Propaganda e Serbisë të kujton vitet e 90-ta të agresionit të Millosheviçit”, është nëntitulli i gazetës serbe.

Deklarata e presidentit kosovar nuk është përfshirë, por ka të bëjë me përmendjen e padisë ndaj Serbisë për gjenocid në Kosovë, raporton Lajmi.

Kohëve të fundit në Serbi përmendet gjithnjë e më shumë se “Blic” ka rënë në “duart” e kryeministrit Alekandar Vuçiç, prandaj një tekst i tillë shihet edhe si përçim i mesazhit të Vuçiçit.

Në Beograd dje është vrarë një narko – bos. I vrari Aleksandar Stamenkoviq (42), është pronar i pijetores Piaza del cafe, në lagjen elitare të kryeqytetit serb, Belville ku jeton edhe kryeministri serb Vuçiq.

Vrasja ka ndodhur në afërsi të drejtpërdrejt të banesë së kryeministrit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, njoftojnë medie serbe, transmeton Koha .net.

Pronari i lokalet ka qenë i njohur për policinë për rrahje e trafikim droge.

Kundër janë zbrazur 11 plumba.

Ekzekutimin e tij e bënë dy persona nga një motor në lëvizje derisa ai po dilte nga vetura.

Atentatorët pasi ikën nga vendi i vrasjes,e dogjën motorin.

Gjykata ndërkombëtare për krime për ish Jugosllavin në Hagë ka vendosur që ish presidenti tashmë i vdekur i Serbisë, Slobodan Millosheviç nuk ishte përgjegjës për krimet që u kryen gjatë viteve 1992-95 në luftën e Bosnjës, shkruajnë mediet ndërkombëtare, transmeton zeri.info.

Në një vendim të papritur, trupi gjykues që dënoi Radovan Karagjiqin për krime lufte me 40 vite burgim, në mënyrë unanime ka ardhur në përfundim se Slobodan Millosheviçi nuk ishte pjesë e “grupit kriminal” që vrau myslimanët dhe kroatët në Bosnje, transmeton zeri.info.

Sipas trupit gjykues nuk ka prova të mjaftueshme që tregojnë se Slobodan Millosheviçi ishte pajtuar me planin e Karagjiqit për të spastruar Bosnjën nga myslimanët dhe kroatët.

Ekziston mundësia që Aleksandër Vuçiçi formimin e Qeverisë serbe t’ia lërë dikujt tjetër nga kreu i SNS- së (Srpska napredna stranka, Partia përparimtare serbe.

Këtë e ka bërë të ditur vetë Vuçiçi, i cili ka thënë se “do të përpiqem ta themeloj qeverinë në gjysmën e parë të gushtit. Nëse nuk do të kem sukses, nuk e përjashtoj mundësinë që dikush tjetër ta themelojë. Do të kemi probleme, nuk bëhet fjalë për ndonjë hir tjetër. Ka gjëra për të cilat nuk mund të flas. Nuk dua të krijoj qeveri kundër të cilës jam edhe vetë”, shkruan “Veçernje Novosti” i Beogradit.

Kjo gazetë thekson se Vuçiçi ka “presione të tmerrshme nga fuqitë e mëdha që të heqë dorë nga bashkëpunëtorët e vet më të rëndësishëm.

Lidhur me vonesën dhe vështirësitë e Vuçiçit për të themeluar Qeverinë serbe, ka folur edhe lideri i radikalëve serbë, Vojislav Sheshel.

Ai, sipas citimit, nga “Novosti”, ka thënë “se Vuçiçi po ballafaqohet me presione të fuqishme nga jashtë. Ai nuk mund të rrijë ulur në dy karrige dhe i duhet të përcaktohet ndërmjet shantazheve të Perëndimit dhe partneritetit me Rusinë, e cila pret që Vuçiqi në qeveri të fusë prorusët”.

Shefja për marrëdhëniet e jashtme të në Presidencën e Turqisë, Ayse Sozen Usluer, tha se marrëdhëniet turko-amerikane nuk do të ndikohen ndjeshëm nga grushti i dështuar i shtetit dhe se Turqia do të mbajë një qëndrim diplomatik me përfitim për të dyja vendet.

Zonja Usluer zhvilloi të enjten një intervistë me Zërin e Amerikës për të diskutuar mbi strategjinë e Turqisë pas grushtit të dështuar të 15 korrikut.

Marrëdhëniet SHBA-Turqi mbeten të tensionuara, pas grushtit të shtetit. Disa anëtarë të partisë në pushtet AK kanë bërë akuza me deklarata dhe nëpërmjet mediave sociale, në lidhje me përfshirjen e Uashingtonit në përpjekjen për grusht shteti në Turqi.

Usluer e distancoi presidencën turke nga akuzat e tilla.

“Nuk ka asnjë pikëpamje zyrtare se prapa grushtit të shtetit qëndrojnë fuqi të huaja,” tha zonja Usluer. Ajo tha se akuzat ishin në përgjigje të komenteve të bëra nga disa ligjvënës amerikanë. “Dy senatorë të SHBA komentuan në Twitter, duke thënë se lajmi i mirë i ditës ishte se ushtria u përpoq për të larguar diktatorin turk. Mesazhe të tilla, nuk e ndihmojnë popullin turk. Ne kemi humbur qindra jetë dhe presim solidaritet nga miqtë tanë,” tha Usluer.

Por ajo këmbënguli se Ankaraja do të vazhdojë të punojë me Uashingtonin. “Kjo nuk do të ndikojë në marrëdhëniet amerikano-turke. Unë mendoj se bashkëpunimi ynë do të vazhdojë, sidomos në luftën tonë kundër Daesh,” tha ajo, duke iu referuar emrit ISIS-it.

Analistët kanë shprehur hamendje se kriza në Turqi kërcënon të dëmtojë marrëdhëniet SHBA-Turqi, ndërkohë që Presidenti turk Erdogan e lidh SHBA me çështjen e ekstradimit të armikut të tij të vjetër, Fethullah Gulen, predikues islamik që jeton në Pensilvani.

Voal – Kleriku i lartë i kishës ordodokse greke sulmoi ashpër kryeministrin shqiptar Edi Rama, në lidhje me qëndrimet e tij ndaj Greqisë. Mitropoliti i Dropullit, Pogonit dhe Konicës, Andreas, ka bërë disa deklarata që janë botuar në të përditshmen “Estia” dhe që janë pasqyruar në disa media të tjera greke.

“Një sulm i ndaj Greqisë ka nisur nga Kryeministri shqiptar, Edi Rama, duke i përshkruar problematike marrëdhëniet shqiptaro-greke.

Prandaj, Edi Rama duhet të lejë mënjanë guximin dhe paturpësinë. Do apo nuk do, Epiri i Veriut, herët a vonë, do të bashkohet me Greqinë. Duke folur me ambasadorët, zoti Rama i ka imponuar Greqisë përgjegjësinë e plotë për grumbullimin e kaq shumë problemeve”- thotë mitropoliti, raporton Shqip.

Më poshtë janë disa përmbledhje nga deklaratat e tij:

-Në qoftë se marrëdhëniet greko-shqiptare janë, sipas zotit Rama, më problematike për Tiranën, fajtori i madh është Shqipëria

-Për shkak se jo vetëm që nuk i respekton të drejtat themelore të njeriut të grekëve të Epirit të Veriut, por po konfiskon pasuritë e minoritetit për dehelenizimin e Himarës

-Refuzon me kokëfortësi për të mbledhur dhe për të varrosur eshtrat e oficerëve grekë dhe ushtarëve heronj, siç refuzon me kokëfortësi ngritjen e varrezave ushtarake greke në Korçë.

-Paturpësisht ka propoganduar të ashtuquajturën “Shqipëria e Madhe” dhe qarkullojnë harta të Florinës, Kosturit, Janinës dhe Artës dhe Prevezës, të cilat “bien” në … Shqipëri.

Udhëheqësit turq kanë frikë se mund të ketë një përpjekje e dytë për një kryengritje ushtarake në Turqi, pas dështimit të grushtit të shtetit të fundit.

Disa njësi të rëndësishme ushtarake kufizohen në bazat e tyre ndërsa Presidenti Rexhep Tayyip  Erdogan ka qenë i matur për t’u kthyer në Ankara nga Stambolli, me sa duket për shkak se kryeqyteti nuk konsiderohet plotësisht i sigurt, shkruan The Independent.

Frika e përpjekje të dytë  për grusht shtet rrjedh pasi administrata e Erdogan  ka gjetur të infiltruar  forcat pro-të grushtit të shtetit persona nga radhët e larta të forcave të armatosura.  85 gjeneralë dhe admiralë apo pothuajse një e katërta e totalit të 375 prej tyre,  janë burgosur të martën nga  gjykata,  shenjë kjo  se qeveria privatisht beson se komploti përfshinë edhe shumë oficerë të lartë dhe nuk bëhet fjalë për një grup të vogël siç ka  pretenduar publikisht. Burime të tjera sugjerojnë se shifra e vërtetë për gjeneralët e arrestuar është 125.

Kleriku turk, Fethullah Gulen, ka kërkuar nga SHBA-ja që të refuzojë çdo kërkesë të Turqisë për ekstradimin e tij.

Kryetari i Turqisë, Tayyip Erdogan, ka kërkuar ekstradimin e Gulenit, për të cilin thotë se është organizatori kryesor i tentimit për grusht shtet në Turqi të premten e shkuar.

“Kërkoj nga Qeveria amerikane që të refuzojë çdo përpjekje për të abuzuar me procesin e ekstradimit për hakmarrje politike”, thuhet në një njoftim të Gulenit, raporton Reuters, transmeton koha.net.

Orë më parë SHBA bëri të ditur se akoma nuk ka marrë kërkesën për ekstradimin e Gulenit, ndërsa gjatë ditës u njoftua se presidenti Barack Obama ka kërkuar nga Erdogani të përmbahet në veprimet pas tentimit të dështuar për grusht shtet.

Pas tentimit për grusht shtet, në Turqi janë arrestuar mijëra persona.

Shoqatat e Veteranëve të Luftës në Kroaci, sot edhe publikisht njoftuan se nga diplomacia kroate dhe Qeveria kërkojnë pengimin e hapjes së kapitujve 23 dhe 24 për anëtarësimin e Serbisë në BE.

Përfaqësuesit e Shoqatave kroate të Veteranëve të Luftës sot mbajtën konferencë për media, përmes së cilës paralajmëruan qeverinë kroate se hapja e negociatave mbi kapitujt 23 dhe 24 të Serbisë nuk mund të jenë të suksesshme dhe të kërkojnë bllokimin e tyre deri në përmbushjen e kërkesave nga ana e Serbisë.

“Në qoftë se tani negociatat janë të suksesshme dhe nuk kushtëzojnë përmbushjen e kërkesave, kjo kurrë më nuk do të ndodhë”, raportohet të kenë deklaruar ata. “Dhe nëse nuk ndodh kështu, atëherë”, sipas tyre, “konsiderohet si dështim i madh politik që shkon në dëm të veteranëve të luftës në Kroaci”, transmeton KP.

Përfaqësuesi i Bashkësisë Demokratike Kroate (HDZ), Shoqatës së Veteranëve dhe Invalidëve të Luftës, Joseph Gjakiq ka porositur se dëshiron të paralajmërojnë administratën publike se përmes negociatave i kanë mundësuar Serbisë të drejtën të hapë dy kapituj, edhe pse më parë kishin paralajmëruar për “provokime nga ana e Serbisë, për mos tërheqjen e tyre të ligjit për juridiksionin rajonal”.

Gjakiq gjithashtu paralajmëroi edhe për “tonin jo diplomatik të përfaqësuesve të Serbisë ndaj Kroacisë”.

“Bllokada tre mujore ishte e pamjaftueshme që të kuptojnë se çfarë kanë bërë. Këto pesë kritere, nga të cilat 50 janë në letër, duhet të plotësohen. Përndryshe, ne do të thërrasim diplomacinë tonë me emrin e vërtetë”, tha Gjakiç.

Përfaqësuesja e familjeve të të vrarëve, zhdukurve dhe të burgosurve, theksoi se nuk mund të pranojë se Kroacia i ka lejuar Serbisë hapjen e kapitujve 23 dhe 24.

Më tej theksohet se “Kroacia dje zyrtarisht lejoi Serbinë të heq përgjegjësinë nga vetja për Personat e Zhdukur”.

Gjuro Glogoshki nga Shoqata e Invalidëve të 100-përqindshëm të veteranëve të luftës, tha se të gjithë mbështesin mos hapjen e kapitujve në fjalë për Serbinë.

“Të gjithë ne qëndrojmë pas saj dhe qeveria nuk do të ketë mbështetjen tonë. Ne kërkojmë që Serbia të pranojë kushtet”, tha ai.

ANKARA – Këshilli i Lartë për radio dhe televizion në Turqi me votë unanime shfuqizoi të gjitha lejet dhe të drejtat për transmetim të kompanive radio-televizive për të cilat është zbuluar se kanë lidhje, mbështesin apo janë në një vijë me Organizatën Terroriste FETO e cila ndërmorri tentativë për grusht shteti.aa

Athinë, 18 korrik – Në një gjykatë në Aleksandropolis, Greqi, raportohet se ka nisur nisur procesi gjyqësor ndaj 8 ushtarakëve turq, që u arratisën në Greqi pas tentativës për grusht shtet nga organizata FETO.

Sipas njoftimeve ata akuzohen për kalim të paligjshëm të kufirit.

Serbia hap sot kapitujt 23 dhe 24 të negociatave të anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Në konferencën ndërqeveritare në Bruksel, delegacionin e Serbisë e udhëheq kryeministri Aleksandar Vuçiç.

Këta dy kapituj kanë të bëjnë me gjyqësorin, të drejtat e njeriut, lirinë e lëvizjes dhe sigurinë.

Përparimi në negociata do të varet nga përparimi në këto fusha.

Vendet anëtare të BE kanë rënë dakord më 5 korrik që të hapin kapituj të rinj të negociatave me Serbinë.

Më herët, Kroacia ka penguar një gjë të tillë, duke kërkuar nga Serbia që, me ndryshim të ligjeve, të shfuqizojë kompetencën rajonale të gjyqësorit të saj mbi krimet e luftës, si dhe të garantojë përfaqësimin e pakicës kroate në parlament. rel

Arrestohet gjenerali Adem Huduti, i cili ishte pjesë e grushtit të shtetit kundër qeverisë turke. Ky fakt është bërë i ditur nga mediat turke. Mësohet se Huduti ka lindur në Kosovë në vitin 1952 dhe është komandant i Ushtrisë së Dytë, pjesë e Këmbësorisë së Forcave të Armatosura të Turqisë.