Në një moment kur mjedisi i sigurisë në Evropë po kalon transformimin më të thellë që nga përfundimi i Luftës së Ftohtë, çdo lëvizje e trupave amerikane në kontinent interpretohet menjëherë si sinjal politik dhe strategjik. Reduktimi i paralajmëruar i pranisë ushtarake të Shteteve të Bashkuara në Gjermani ka nxitur debate të gjera, duke u parë nga disa si fillimi i një tërheqjeje graduale nga Evropa dhe nga të tjerë si një formë presioni ndaj aleatëve.[1]

Megjithatë, një lexim më i kujdesshëm i këtyre zhvillimeve, i vendosur në kontekstin e ndryshimeve të fundit në arkitekturën e sigurisë euroatlantike, tregon se kemi të bëjmë me një proces shumë më kompleks. Lufta në Ukrainë, rritja e tensioneve me Rusinë, zgjerimi i NATO-s në veri dhe kërkesa për një rol më aktiv të vendeve evropiane kanë detyruar një rishikim të mënyrës se si dislokohen dhe përdoren forcat ushtarake.[2]

Në këtë kuadër, lëvizjet e fundit të SHBA-së nuk përfaqësojnë një tërheqje nga angazhimet e saj në Evropë, por një rikonfigurim të pranisë ushtarake në përputhje me realitetet e reja strategjike. Pyetja thelbësore nuk është nëse SHBA po largohet nga Evropa, por si po e transformon mënyrën e pranisë së saj brenda strukturave të NATO-s për të ruajtur efektivitetin, fleksibilitetin dhe kapacitetin parandalues në një mjedis gjithnjë e më të paqëndrueshëm.[3]

Zhvillimet aktuale dhe kuptimi i tyre strategjik

Zhvillimet e fundit lidhur me reduktimin e pranisë ushtarake amerikane në Gjermani janë interpretuar gjerësisht si një sinjal tërheqjeje nga Evropa. Megjithatë, një analizë e bazuar në dinamikat reale strategjike të sigurisë euroatlantike sugjeron të kundërtën: kemi të bëjmë me një ripozicionim taktik brenda strukturave të NATO-s, jo me një dobësim të angazhimit amerikan. Ky ripozicionim duhet parë në kontekstin e transformimit të mjedisit të sigurisë pas vitit 2022, ndryshimit të doktrinës ushtarake amerikane dhe rritjes së rolit të aktorëve evropianë brenda aleancës.[4]

Prania aktuale amerikane në Evropë: një arkitekturë e shpërndarë, jo e përqendruar

SHBA mban një prani të konsiderueshme ushtarake në Evropë, e cila historikisht ka qenë e përqendruar në Gjermani si nyje logjistike dhe operacionale. Në fund të vitit 2025, mbi 36,000 trupa amerikane ishin të stacionuara në Gjermani. Megjithatë, kjo është vetëm një pjesë e strukturës më të gjerë të dislokimit amerikan:[5]

* Italia: rreth 12,600 trupa
* Mbretëria e Bashkuar: rreth 10,000 trupa
* Spanja: rreth 3,800 trupa
* Polonia: disa mijëra trupa në rritje të vazhdueshme
* Shtetet baltike dhe Rumania: prani rotacionale dhe një shtim i dukshëm pas vitit 2022

Në këtë arkitekturë përfshihen edhe baza kyçe ajrore, detare dhe logjistike, depo të avancuara të pajisjeve (prepositioned stocks), si dhe rrjete transporti strategjik që lidhin portet detare me korridoret tokësore drejt lindjes. Ky sistem i shpërndarë mundëson që forcat të mos varen nga një pikë e vetme, duke rritur qëndrueshmërinë ndaj goditjeve dhe fleksibilitetin operacional në rast krize.[6]

Kjo shpërndarje tregon qartë se strategjia amerikane nuk bazohet më në një qendër të vetme si Gjermania, por në një rrjet fleksibël bazash, kapacitetesh dhe korridoreve logjistike. Ky model rrit mbijetesën operacionale, ul varësinë nga një pikë e vetme dhe mundëson reagim më të shpejtë në kriza shumë-dimensionale.[7]

Nga “hub logjistik” në “front operacional”: zhvendosja drejt lindjes

Gjermania ka shërbyer për dekada si qendër komanduese, logjistike dhe mbështetëse për operacionet amerikane. Por pas luftës në Ukrainë dhe përshkallëzimit të tensioneve me Rusinë, vija strategjike e NATO-s është zhvendosur drejt lindjes.[8]

Në këtë kontekst, zhvendosja e trupave nga Gjermania drejt vendeve si Polonia, Rumania dhe shtetet baltike ka kuptim të qartë operacional:

* afron forcat me zonat potenciale të konfliktit,
* redukton kohën e reagimit dhe varësinë nga transporti strategjik,
* rrit efektin parandalues dhe kredibilitetin e mbrojtjes kolektive,
* mundëson integrim më të shpejtë me forcat vendase për operacione të përbashkëta.

Për më tepër, kjo zhvendosje lidhet me konceptin e “forward defense” (mbrojtje e avancuar), ku qëllimi nuk është vetëm reagimi pas një agresioni, por parandalimi i tij përmes pranisë së besueshme në vijën e parë.[9]

Kjo nuk përfaqëson reduktim të fuqisë, por optimizim të vendosjes së saj. Forcat nuk po zhduken — ato po afrohen me zonat ku mund të kërkohet ndërhyrje reale dhe e menjëhershme.

Rritja e rolit të Gjermanisë: nga konsumator sigurie në ofrues sigurie

Një element kyç është transformimi i rolit të Gjermanisë në arkitekturën e sigurisë evropiane. Pas vitit 2022, Berlini ka ndërmarrë një kthesë strategjike të njohur si “Zeitenwende”, e cila përfshin:[10]

* rritje të ndjeshme të buxhetit të mbrojtjes,
* krijimin e fondeve speciale për modernizimin ushtarak,
* investime në mbrojtjen ajrore, kapacitete tokësore dhe teknologji të avancuara,
* angazhim më të madh në strukturat dhe misionet e NATO-s.

Gjermania po synon të bëhet një shtyllë qendrore e mbrojtjes evropiane, veçanërisht në logjistikë, transport strategjik dhe mbështetje të operacioneve shumëkombëshe. Kjo rritje e kapaciteteve e bën më të qëndrueshme reduktimin e pjesshëm të pranisë amerikane, pasi krijon një balancë më të madhe brenda aleancës.[11]

Boshti verior dhe lindor: prioriteti i ri strategjik

Zgjerimi i NATO-s në veri dhe rritja e tensioneve në lindje kanë krijuar një bosht të ri strategjik që shtrihet nga Arktiku deri në Detin e Zi. Rajoni i Detit Baltik dhe Europa Veriore janë bërë zona kyçe për balancën ushtarake.[12]

Përforcimi në këto zona ka disa objektiva strategjikë:

* kontrollin e korridoreve detare dhe ajrore,
* mbrojtjen e shteteve më të ekspozuara në lindje,
* sigurimin e linjave të furnizimit dhe përforcimit,
* rritjen e ndërveprimit dhe integrimit të forcave të aleancës,
* krijimin e një vije të vazhdueshme parandalimi nga veriu në jug.

Ky zhvillim përfshin edhe investime në infrastrukturë ushtarake, baza të avancuara dhe sisteme mbrojtjeje ajrore e raketore. Rajoni po transformohet nga një hapësirë periferike në një teatër qendror të planifikimit strategjik të NATO-s.[13]

Fleksibiliteti operacional: fundi i bazave statike

Doktrina moderne ushtarake amerikane nuk favorizon më baza të mëdha, të qëndrueshme dhe të ekspozuara. Në vend të tyre, përdoret një model më fleksibël dhe i shpërndarë:[14]

* dislokime rotacionale që rrisin praninë pa krijuar ngarkesë të përhershme politike,
* përdorim i bazave të vogla dhe të ndërthurura,
* aftësi për zhvendosje të shpejtë përmes transportit ajror dhe hekurudhor,
* integrim i sistemeve të komandimit dhe kontrollit në kohë reale.

Ky model është më rezistent ndaj kërcënimeve moderne si raketat me rreze të gjatë, sulmet kibernetike dhe lufta hibride. Ai gjithashtu rrit paparashikueshmërinë për kundërshtarin, duke e bërë më të vështirë planifikimin e një goditjeje efektive.[15]

Dimensioni global: Evropa si pjesë e një strategjie më të gjerë

Vendosja e trupave amerikane në Evropë duhet parë si pjesë e një strategjie globale. SHBA nuk mund të përqendrojë të gjitha burimet në një rajon të vetëm, pasi përballet me sfida të shumta:[16]

* konkurrenca strategjike në Indo-Paqësor,
* tensionet në Lindjen e Mesme,
* kërcënimet hibride, kibernetike dhe hapësinore.

Një prani më fleksibile në Evropë i lejon SHBA-së të ruajë angazhimin pa kufizuar aftësinë për të reaguar në rajone të tjera. Kjo është pjesë e një strategjie të balancimit global të forcës.[17]

Dimensioni politik: presion për ndarjen e barrës

Përveç aspektit ushtarak, lëvizjet e trupave kanë edhe dimension politik. SHBA prej kohësh kërkon nga aleatët evropianë:[18]

* rritje të shpenzimeve për mbrojtje,
* më shumë përgjegjësi në sigurinë rajonale,
* pjesëmarrje më aktive në operacione.

Reduktimi selektiv i pranisë në Gjermani mund të shërbejë si:

* sinjal për ndarjen më të drejtë të barrës,
* instrument presioni diplomatik,
* mënyrë për të nxitur autonominë strategjike evropiane brenda NATO-s, jo jashtë saj.

Ky presion ka filluar të japë rezultate, pasi shumë vende evropiane kanë rritur ndjeshëm buxhetet e mbrojtjes.[19]

Implikimet për NATO-n: transformim, jo dobësim

Në vend që të shihet si shenjë dobësie, ky ripozicionim duhet kuptuar si pjesë e transformimit të NATO-s në një aleancë më dinamike, më të integruar dhe më të gatshme për konflikt të mundshëm konvencional.[20]

Ky transformim përfshin:

* kalimin nga prani simbolike në parandalim real dhe të prekshëm,
* rritjen e rolit të vendeve evropiane në komandim dhe operacione,
* shpërndarjen më efikase të forcave dhe burimeve,
* fokus në reagim të shpejtë dhe ndërveprim të lartë ushtarak.

Rreziku kryesor nuk qëndron në lëvizjen e trupave, por në keqinterpretimin e saj si dobësim i aleancës, gjë që mund të ndikojë në perceptimin strategjik të kundërshtarëve.

Përfundim: adaptim strategjik, jo tërheqje

Në analizë përfundimtare, zhvillimet aktuale nuk tregojnë një tërheqje të SHBA-së nga Evropa, por një adaptim ndaj realiteteve të reja të sigurisë.[21]

Karakteristikat kryesore të këtij adaptimi janë:

* zhvendosja nga perëndimi në lindje,
* rritja e fleksibilitetit operacional,
* fuqizimi i rolit të aleatëve evropianë,
* fokus më i madh në parandalim sesa në prani statike.

Prandaj, narrativa e “tërheqjes nga Gjermania” është e thjeshtuar dhe në disa raste e gabuar. Në vend të saj, duhet kuptuar se SHBA po rikonfiguron praninë e saj ushtarake për të përballuar një mjedis sigurie më kompleks, më të paqëndrueshëm dhe gjithnjë e më të orientuar drejt krahut lindor dhe verior të aleancës.

Rezyme

Reduktimi i pjesshëm i trupave amerikane në Gjermani nuk përfaqëson një tërheqje strategjike nga Evropa, por një ripozicionim taktik brenda strukturave të NATO-s. SHBA po kalon nga një model i përqendruar në baza të mëdha në Evropën Perëndimore drejt një pranie më të shpërndarë, fleksibile dhe më afër krahut lindor dhe verior të aleancës.[22]

Kjo lëvizje lidhet drejtpërdrejt me ndryshimet në mjedisin e sigurisë, veçanërisht pas luftës në Ukrainë dhe rritjes së tensioneve me Rusinë, duke kërkuar reagim më të shpejtë dhe parandalim më të besueshëm. Në të njëjtën kohë, ajo pasqyron rritjen e rolit të vendeve evropiane, sidomos Gjermanisë, në sigurimin e mbrojtjes kolektive.[23]

Në thelb, nuk kemi të bëjmë me dobësim të NATO-s apo të angazhimit amerikan, por me një transformim të mënyrës së vendosjes së forcave: nga prani statike në dislokim dinamik, nga varësi e lartë nga SHBA në ndarje më të balancuar të përgjegjësive. Ky është një adaptim strategjik ndaj një realiteti të ri sigurie, jo një tërheqje.[24]

Fusnota:

[1] NATO Public Diplomacy Division, NATO Public Communication Reports 2024–2026, Brussels: NATO HQ, 2026. Analizë mbi diskursin publik dhe perceptimet politike të pranisë ushtarake amerikane në Evropë.

[2] NATO, Strategic Concept 2022, Madrid Summit, Brussels: North Atlantic Treaty Organization, 2022. Dokumenti themelor që përcakton Rusinë si kërcënim afatgjatë për sigurinë euroatlantike.

[3] International Institute for Strategic Studies (IISS), The Military Balance 2024–2025, London: Routledge, 2025; RAND Corporation, Deterrence and Defense in the Post-2022 Security Environment, Santa Monica, 2024.

[4] U.S. Department of Defense, Global Force Posture Review, Washington, D.C.: DoD, 2023–2025; United States European Command (EUCOM), Posture Statements, 2025.

[5] United States European Command (EUCOM), Fact Sheet: U.S. Forces in Europe, Stuttgart: EUCOM Public Affairs, 2025.

[6] NATO, Allied Joint Doctrine for Logistics (AJP-4), Brussels: NATO Standardization Office, 2023; NATO Support and Procurement Agency (NSPA), Prepositioned Stocks Overview, 2024.

[7] RAND Corporation, Distributed Operations and Force Resilience in Europe, Santa Monica: RAND, 2024; Center for Strategic and International Studies (CSIS), Force Posture in Europe: Adaptation after Ukraine, Washington, D.C., 2023.

[8] NATO Defence Policy and Planning Division, Annual Report on Eastern Flank Adaptation, Brussels: NATO, 2024.

[9] NATO Military Committee, Concept for Deterrence and Defence of the Euro-Atlantic Area (DDA), Brussels: NATO HQ, 2023.

[10] Bundesministerium der Verteidigung, Zeitenwende: Policy Guidelines for German Security and Defence Policy, Berlin, 2022–2025.

[11] International Institute for Strategic Studies (IISS), Germany and NATO Force Planning, London: IISS Strategic Dossier, 2024.

[12] NATO, Enlargement and Security in the High North and Baltic Region, Brussels: NATO Publications, 2023.

[13] NATO Security Investment Programme (NSIP), Infrastructure Modernization in the Eastern Flank, Brussels: NATO, 2024.

[14] U.S. Department of the Army, Army Doctrine Publication ADP 3-0: Operations, Washington, D.C., 2022; U.S. Joint Chiefs of Staff, Joint Concept for Multi-Domain Operations, 2023.

[15] NATO Emerging Security Challenges Division, Hybrid Warfare and Cyber Threat Assessment, Brussels: NATO, 2024.

[16] U.S. Department of Defense, National Defense Strategy 2022, Washington, D.C.: DoD, 2022.

[17] Brookings Institution, Global Force Management and Strategic Balancing, Washington, D.C., 2023; RAND Corporation, U.S. Military Global Posture Review, 2024.

[18] NATO Defence Ministers’ Meeting Communiqués, Brussels: NATO HQ, 2023–2025.

[19] Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), Military Expenditure Database 2025, Stockholm: SIPRI, 2025.

[20] NATO Defence Planning Process (NDPP), Capability Targets 2025–2030, Brussels: NATO, 2024.

[21] European Defence Agency (EDA), EU Defence Development Report 2024, Brussels: EDA, 2024.

[22] U.S. Army Transformation Initiative, Future Force Design and Dispersed Operations Model, Washington, D.C., 2023.

[23] NATO, Political Guidance 2023, Brussels: NATO HQ, 2023.

[24] Chatham House, RAND Corporation, International Institute for Strategic Studies (IISS), NATO Transformation in the Post-Cold War Security Architecture, Comparative Strategic Studies Review, London/Washington, 2024.

Vendi i Lekës,03.05.2026

The United States Is Conducting Tactical Adjustments Within NATO Structures, Not Withdrawing from Germany

Isuf B.Bajrami

At a moment when the security environment in Europe is undergoing its most profound transformation since the end of the Cold War, every movement of U.S. forces on the continent is immediately interpreted as a political and strategic signal. The announced reduction of the United States’ military presence in Germany has triggered widespread debate, being viewed by some as the beginning of a gradual withdrawal from Europe and by others as a form of pressure on allies.[1]

However, a more careful reading of these developments, placed within the context of recent changes in the Euro-Atlantic security architecture, indicates that this is a far more complex process. The war in Ukraine, rising tensions with Russia, NATO enlargement in the north, and demands for a more active European role have necessitated a reassessment of how military forces are deployed and utilized.[2]

Within this framework, recent U.S. actions do not represent a withdrawal from its commitments in Europe, but rather a reconfiguration of its military presence in line with new strategic realities. The fundamental question is not whether the United States is leaving Europe, but how it is transforming its posture within NATO structures in order to preserve effectiveness, flexibility, and deterrence capacity in an increasingly unstable environment.[3]

Developments and Their Strategic Meaning

Recent developments regarding the reduction of U.S. military presence in Germany have been widely interpreted as a signal of withdrawal from Europe. However, analysis based on actual Euro-Atlantic security dynamics suggests the opposite: this is a tactical repositioning within NATO structures, not a weakening of U.S. commitment. This repositioning must be understood in the context of post-2022 security transformation, changes in U.S. military doctrine, and the increasing role of European actors within the Alliance.[4]

U.S. Presence in Europe: A Distributed Architecture, Not a Centralized One

The United States maintains a significant military presence in Europe, historically concentrated in Germany as a logistical and operational hub. As of 2025, over 36,000 U.S. troops were stationed in Germany. However, this represents only part of a broader deployment structure:[5]

* Italy: approximately 12,600 troops
* United Kingdom: approximately 10,000 troops
* Spain: approximately 3,800 troops
* Poland: several thousand troops with a steadily increasing presence
* Baltic States and Romania: rotational deployments significantly expanded after 2022

This architecture also includes key air, naval, and logistics bases, prepositioned equipment stocks, and strategic transport networks linking Atlantic ports with eastern corridors. This distributed system enables forces not to depend on a single hub, increasing resilience against strikes and enhancing operational flexibility in crises.[6]

This dispersion clearly shows that U.S. strategy is no longer based on a single center such as Germany, but rather on a flexible network of bases, capabilities, and logistical corridors. This model enhances operational survivability, reduces single-point dependency, and enables faster crisis response across multiple domains.[7]

From Logistical Hub to Operational Front: A Shift Eastward

Germany has for decades served as the primary command, logistics, and support hub for U.S. operations in Europe. However, following the war in Ukraine and escalating tensions with Russia, NATO’s strategic line has shifted eastward.[8]

In this context, the relocation of forces from Germany toward Poland, Romania, and the Baltic States serves a clear operational purpose:

* closer proximity to potential conflict zones
* reduced response times and reduced reliance on strategic lift
* increased deterrence credibility and collective defense assurance
* faster integration with host nation forces for joint operations

This shift is closely linked to the concept of “forward defense,” where the objective is not merely to respond to aggression but to deter it through credible forward presence.[9]

This does not represent a reduction in power, but rather an optimization of force posture. Forces are not disappearing — they are moving closer to areas where immediate and credible military action may be required.

The Growing Role of Germany: From Security Consumer to Security Provider

A key element in this transformation is the evolving role of Germany within European security architecture. Following 2022, Berlin has undertaken a major strategic shift known as the “Zeitenwende,” which includes:[10]

* significant increases in defense spending
* creation of special funds for military modernization
* investments in air defense, ground capabilities, and advanced technologies
* deeper involvement in NATO structures and missions

Germany is increasingly positioning itself as a central pillar of European defense, particularly in logistics, strategic mobility, and support for multinational operations. This increased capability makes a partial reduction of U.S. presence more sustainable within the Alliance’s overall balance.[11]

The Northern and Eastern Axis: A New Strategic Priority

NATO enlargement in the north and increased tensions in the east have created a new strategic axis stretching from the Arctic to the Black Sea. The Baltic region and Northern Europe have become critical areas of military balance.[12]

Strengthening these areas serves several strategic objectives:

* control of maritime and air corridors
* protection of exposed eastern flank states
* securing supply and reinforcement lines
* increased interoperability among allied forces
* establishment of a continuous deterrence line from north to south

This development includes investments in military infrastructure, forward bases, and air and missile defense systems, transforming the region from a peripheral space into a central theater of NATO strategic planning.[13]

Operational Flexibility: The End of Static Bases

Modern U.S. military doctrine no longer favors large, permanent, and exposed bases. Instead, it relies on a more flexible and distributed model:[14]

* rotational deployments to increase presence without permanent political burden
* use of smaller, interconnected bases
* rapid mobility via air and rail transport
* integrated real-time command and control systems

This model is more resilient to modern threats such as long-range missiles, cyberattacks, and hybrid warfare. It also increases unpredictability for adversaries, complicating effective targeting and planning.[15]

The Global Dimension: Europe Within a Broader Strategy

U.S. force posture in Europe must be understood as part of a global strategy. The United States cannot concentrate all resources in one region, as it faces multiple challenges:[16]

* strategic competition in the Indo-Pacific
* tensions in the Middle East
* hybrid, cyber, and space-based threats

A more flexible European posture allows the United States to maintain commitments while preserving the ability to respond globally. This is part of a broader strategy of global force balancing.[17]

Political Dimension: Burden Sharing Within NATO

Beyond military considerations, troop movements also carry political implications. The United States has long sought from its European allies:[18]

* increased defense spending
* greater responsibility for regional security
* more active participation in operations

Selective reductions in Germany can therefore serve as:

* a signal for fairer burden sharing
* a diplomatic pressure mechanism
* a means of encouraging European strategic autonomy within NATO, not outside it

This pressure has already produced results, as many European states have significantly increased defense budgets in recent years.[19]

Implications for NATO: Transformation, Not Decline

Rather than a sign of weakening, this repositioning should be understood as part of NATO’s transformation into a more dynamic, integrated, and operationally capable alliance.[20]

This transformation includes:

* shift from symbolic presence to credible deterrence
* increased European leadership in command and operations
* more efficient distribution of forces and resources
* emphasis on rapid response and interoperability

The primary risk is not the movement of troops itself, but misinterpretation of these changes as a weakening of the Alliance, which could distort strategic perceptions among adversaries.

Conclusion: Strategic Adaptation, Not Withdrawal

In conclusion, current developments do not indicate a U.S. withdrawal from Europe, but rather an adaptation to new security realities.[21]

Key characteristics of this adaptation include:

* shift from west to east
* increased operational flexibility
* strengthened role of European allies
* greater focus on deterrence rather than static presence

Therefore, the narrative of a “withdrawal from Germany” is overly simplified and in some cases misleading. Instead, the United States is reconfiguring its military posture to address a more complex, unstable, and increasingly eastern- and northern-oriented security environment.

Revised Summary

The partial reduction of U.S. troops in Germany does not represent a strategic withdrawal from Europe, but a tactical repositioning within NATO structures. The United States is transitioning from a model centered on large bases in Western Europe toward a more distributed, flexible presence closer to NATO’s eastern and northern flanks.[22]

This shift is directly linked to changes in the security environment, particularly after the war in Ukraine and rising tensions with Russia, requiring faster response and more credible deterrence. At the same time, it reflects the growing role of European allies, especially Germany, in collective defense.[23]

Ultimately, this is not a weakening of NATO or U.S. commitment, but a transformation in force posture: from static presence to dynamic deployment, from high dependency on the U.S. to a more balanced sharing of responsibilities. This represents strategic adaptation to a new security reality, not withdrawal.[24]

Footnotes:

[1] NATO Public Diplomacy Division, NATO Public Communication Reports 2024–2026, Brussels: NATO HQ, 2026. Analysis of public discourse and political perceptions regarding the U.S. military presence in Europe.

[2] NATO, Strategic Concept 2022, Madrid Summit, Brussels: North Atlantic Treaty Organization, 2022. Foundational document identifying Russia as a long-term threat to Euro-Atlantic security.

[3] International Institute for Strategic Studies (IISS), The Military Balance 2024–2025, London: Routledge, 2025; RAND Corporation, Deterrence and Defense in the Post-2022 Security Environment, Santa Monica, 2024.

[4] U.S. Department of Defense, Global Force Posture Review, Washington, D.C.: DoD, 2023–2025; United States European Command (EUCOM), Posture Statements, 2025.

[5] United States European Command (EUCOM), Fact Sheet: U.S. Forces in Europe, Stuttgart: EUCOM Public Affairs, 2025.

[6] NATO, Allied Joint Doctrine for Logistics (AJP-4), Brussels: NATO Standardization Office, 2023; NATO Support and Procurement Agency (NSPA), Prepositioned Stocks Overview, 2024.

[7] RAND Corporation, Distributed Operations and Force Resilience in Europe, Santa Monica: RAND, 2024; Center for Strategic and International Studies (CSIS), Force Posture in Europe: Adaptation after Ukraine, Washington, D.C., 2023.

[8] NATO Defence Policy and Planning Division, Annual Report on Eastern Flank Adaptation, Brussels: NATO, 2024.

[9] NATO Military Committee, Concept for Deterrence and Defence of the Euro-Atlantic Area (DDA), Brussels: NATO HQ, 2023.

[10] Bundesministerium der Verteidigung, Zeitenwende: Policy Guidelines for German Security and Defence Policy, Berlin, 2022–2025.

[11] International Institute for Strategic Studies (IISS), Germany and NATO Force Planning, London: IISS Strategic Dossier, 2024.

[12] NATO, Enlargement and Security in the High North and Baltic Region, Brussels: NATO Publications, 2023.

[13] NATO Security Investment Programme (NSIP), Infrastructure Modernization in the Eastern Flank, Brussels: NATO, 2024.

[14] U.S. Department of the Army, Army Doctrine Publication ADP 3-0: Operations, Washington, D.C., 2022; U.S. Joint Chiefs of Staff, Joint Concept for Multi-Domain Operations, 2023.

[15] NATO Emerging Security Challenges Division, Hybrid Warfare and Cyber Threat Assessment, Brussels: NATO, 2024.

[16] U.S. Department of Defense, National Defense Strategy 2022, Washington, D.C.: DoD, 2022.

[17] Brookings Institution, Global Force Management and Strategic Balancing, Washington, D.C., 2023; RAND Corporation, U.S. Military Global Posture Review, 2024.

[18] NATO Defence Ministers’ Meeting Communiqués, Brussels: NATO HQ, 2023–2025.

[19] Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), Military Expenditure Database 2025, Stockholm: SIPRI, 2025.

[20] NATO Defence Planning Process (NDPP), Capability Targets 2025–2030, Brussels: NATO, 2024.

[21] European Defence Agency (EDA), EU Defence Development Report 2024, Brussels: EDA, 2024.

[22] U.S. Army Transformation Initiative, Future Force Design and Dispersed Operations Model, Washington, D.C., 2023.

[23] NATO, Political Guidance 2023, Brussels: NATO HQ, 2023.

[24] Chatham House, RAND Corporation, International Institute for Strategic Studies (IISS), NATO Transformation in the Post-Cold War Security Architecture, Comparative Strategic Studies Review, London/Washington, 2024.

The Land of Leka,03.05.2026

Tregu global i energjisë po përjeton luhatje të forta për shkak të krizës në Lindjen e Mesme. Çmimi i naftës bruto arriti deri në 126 dollarë për fuçi, niveli më i lartë në katër vite, përpara se të binte sërish. Pasiguria në furnizim dhe zhvillimet gjeopolitike po ndikojnë drejtpërdrejt në tregje.

Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, nga ku kalon mbi 20% e furnizimit global me naftë dhe gaz, ka shkaktuar tronditje të mëdha. Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike në Katar dhe tensionet me Iranin kanë përkeqësuar situatën, duke ulur rezervat dhe rritur presionet inflacioniste në ekonominë globale.

Kriza ka dobësuar rolin e OPEC dhe ka vënë në pikëpyetje dominimin e Arabisë Saudite. Ndërkohë, vendet e Gjirit po kërkojnë rrugë alternative për eksportet, por kapacitetet aktuale mbeten të kufizuara krahasuar me volumin që kalonte përmes Hormuzit.

Shtetet e Bashkuara po dalin ndër përfituesit kryesorë, duke rritur ndjeshëm eksportet e naftës dhe karburanteve. Nga ana tjetër, Rusia po shfrytëzon çmimet e larta, duke hequr zbritjet për tregjet aziatike dhe duke ushtruar presion energjetik ndaj Evropës.

Sulmet në Katar kanë dëmtuar rëndë impiantet e gazit të lëngshëm, duke ndërprerë një pjesë të madhe të eksporteve dhe duke rritur çmimet e gazit në nivele rekord. Sipas vlerësimeve, kjo mund të çojë në rritje të inflacionit dhe rrezik recesioni në Eurozonë.

Në të njëjtën kohë, kriza po përshpejton ndryshimet në tregun global të energjisë. SHBA dhe vendet e Amerikës pritet të rrisin prodhimin e naftës, ndërsa Kina po forcon pozitat në teknologjitë e energjisë së rinovueshme, veçanërisht në energjinë diellore, duke rritur eksportet në nivele rekord.

Tregu global po hyn në një fazë të re, ku balancat e vjetra po ndryshojnë dhe konkurrenca për dominim energjetik po zhvendoset mes fuqive të mëdha. Panorama

Dita e shtunë ka qenë shumë e veçantë për Anis Mehmetin, pasi futbollisti i Kombëtares shqiptare më në fund ia doli në objektivin e tij për të siguruar ngjitjen me skuadrën e Ipsuiç në Premier Ligë pikërisht në javën e fundit të kampionatit.

Mehmeti ishte protagonist te një nga golat e fitores ndaj QPR që siguruan ngjitjen matematikisht në elitë dhe festa pas atij suksesi ishte legjitime për të dhe gjithë ekipin. Tifozët hynë në fushë dhe mbajtën në krahë lojtarët si heronj.

Festa nuk mbaroi aty, pasi në dhomat e zhveshjeve i priste një tjetër surprizë. Mes futbollistëve dhe stafit u shfaq këngëtari me famë botërore, Ed Sheran, i cili është tifoz i zjarrtë i Ipsuiç dhe dy vite më parë bleu aksione të klubit duke u bërë një prej pronarëve të tij. Ai ka festuar me ekipin dhe bashkë me ta këndoi një prej këngëve të tij të famshme. “The A Team”, që ia kishte kushtuar pikërisht klubit të zemrës.

Sot, Mehmeti ka postuar në rrjete sociale momente nga kjo ditë e paharrueshme për të, me një mesazh shuam domethënës. “Sikur ta dinit rrugëtimin”, shkruante futbollisti, duke treguar se nuk ka qenë e thjeshtë për të arritur deri në këtë pikë në karrierën e tij. gsh

Unioni Ndërkombëtar i Demokracisë (IDU) miratoi dy rezoluta thelbësore gjatë mbledhjes ekzekutive të mbajtur në Zagreb, duke dërguar sinjale të qarta mbi rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe koordinimin ndërkombëtar kundër aktorëve autoritarë.

Rezolutat u mbështetën nga Fatmir Mediu, Kryetar i Partisë Republikane Shqiptare, dhe Rihards Kols, Anëtar i Bordit të Aleancës Kombëtare Letoneze. ‘Kriteri 2% i GDP nuk mjafton më për t’iu përgjigjur realiteteve strategjike të sotme, Aleatët duhet të lëvizin drejt 5%.’

Rezoluta 1
Mbrojtja dhe Siguría Transatlantike
Rezoluta e parë kërkon që anëtarët e NATO-s të angazhohen ndaj një kriteri të ri prej 5% të GDP-së në investime të kombinuara mbrojtëse dhe sigurie, duke përfshirë mbrojtjen kibernetike, gatishmërinë civile dhe kapacitetin industrial të mbrojtjes. Dokumenti thekson se mjedisi i sigurisë është ‘më i rrezikshëm që nga fundi i Luftës së Ftohtë’, i formësuar nga agresioni rus kundër Ukrainës dhe sulmet hibride ndaj infrastrukturës kritike.
IDU bën thirrje për prokurimin e përbashkët, standardet e përbashkëta dhe bashkëpunimin industrial transatlantik, si dhe investime në mobilitetin ushtarak, logjistikë dhe rezistencë energjetike. Dokumenti riafirmon se mbështetja për Ukrainën ‘mbetet domosdoshmëri strategjike’.

Rezoluta 2
Kina, Irani dhe Siguria Transatlantike
IDU kundër rolit të Kinës në mbështetjen e Iranit: sanksione më të forta dhe kontroll i investimeve të huaja
Rezoluta e dytë hedh dritë mbi rolin e Kinës në ruajtjen e rezistencës ekonomike dhe ushtarake të Iranit. IDU shpreh shqetësim të thellë se Bejingu lehtëson anashkalimin e sanksioneve përmes zinxhirëve kompleksë të furnizimit dhe ofron teknologji me përdorim të dyfishtë, përfshirë komponentët e dronëve, aftësitë satelitore dhe sistemet e navigacionit.
Dokumenti nënvizon se blerja e vazhdueshme kineze e naftës iraniane të sanksionuar i siguron Teheranit burime financiare kritike, duke dobësuar regjimin ndërkombëtar të sanksioneve. IDU propozon masa konkrete: ngrirje asetesh, ndalesa udhëtimi, kontrolle eksporti dhe vëzhgim i shtuar i investimeve të huaja.
‘Uniteti transatlantik mbetet përgjigja më efektive ndaj koordinimit autoritar.’
Rezoluta mbështet de-eskalimin e qëndrueshëm të kushtëzuar me çmontimin e verifikueshëm të rrjeteve të përfaqësuara të Iranit dhe respektimin e sigurisë detare ndërkombëtare.
IDU, Unioni Ndërkombëtar i Demokracisë, është aleanca globale e partive të qendrës së djathtë.
Mbledhja ekzekutive e Zagreb 2026 u mbajt më 1 maj në Kroaci. bw

Teherani ka paraqitur një propozim me 14 pika për përfundimin e luftës, përmes ndërmjetësimit të Pakistanit, ndërsa administrata Trump vijon të mbajë në fuqi bllokadën detare, të shqyrtojë opsione ushtarake dhe të miratojë paketa të mëdha armatimi për aleatët në Lindjen e Mesme. Presidenti amerikan, Donald Trump ka lënë të kuptohet se propozimi i ri vështirë se do të pranohet.

Sipas agjencisë gjysmëzyrtare Tasnim, Teherani ka dorëzuar një përgjigje me 14 pika ndaj një plani amerikan me nëntë pika për përfundimin e konfliktit.

Propozimi iranian thekson përfundimin e plotë të armiqësive, duke refuzuar idenë e një “ngrirjeje” të përkohshme apo armëpushimi dy-mujor, dhe kërkon zgjidhjen e çështjeve themelore brenda 30 ditëve. Sipas Iranit, prioritet duhet të jetë përmbyllja përfundimtare e luftës dhe jo zgjatja e një armëpushimi të përkohshëm.

Plani iranian përfshin kërkesa për garanci kundër veprimeve ushtarake, tërheqjen e forcave amerikane nga zonat përreth Iranit, heqjen e bllokadës detare dhe të sanksioneve ekonomike, zhbllokimin e aseteve të ngrira iraniane, pagesën e kompensimeve, si dhe ndërprerjen e armiqësive në disa fronte, përfshirë edhe Libanin. Gjithashtu, propozohet një kuadër i ri për funksionimin e Ngushticës së Hormuzit, një korridor kyç energjetik që mbetet i mbyllur që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt.

“Topi është në fushën e SHBA-ve”, deklaroi Ministria e Jashtme e Iranit, duke theksuar se vendi është i gatshëm si për rifillimin e negociatave, ashtu edhe për rikthimin në operacione ushtarake.

Pakistani ka luajtur një rol qendror në ndërmjetësim, duke kontribuar në arritjen e një armëpushimi në fillim të prillit dhe në organizimin e bisedimeve në Islamabad, me synimin për të ruajtur këtë rol deri në përfundimin e krizës.

Nga ana tjetër, reagimi i presidentit Donald Trump ishte i rezervuar. Përmes platformës Truth Social, ai deklaroi se do ta shqyrtojë planin iranian, por shtoi se e konsideron të vështirë pranimin e tij. “Nuk mund të imagjinoj se do të jetë i pranueshëm, pasi nuk kanë paguar mjaftueshëm për atë që kanë bërë ndaj njerëzimit dhe botës gjatë 47 viteve të fundit”, u shpreh ai. syri,net

Nga Indro Montanelli

Gazetari i famshëm italian, i cili la gjurmë të pamohueshme me veprën e tij jo vetëm në Itali, e shtriu ndikimin e tij edhe në fusha të tjera, duke spikatur pikësëpari në atë të historisë, ku ai ishte në fragmente të saj edhe dëshmitar okular e përcjellës i eventeve më të rëndësishme të kohës. Një kolanë e ribotuar shpesh nga shtëpitë botuese më në zë në Itali, janë edhe vëllimet e “Storia d”italia”, të cilat kanë njohur më vonë edhe bashkëpunimin e redaktimin profesional të Mario Çervit.

E ndarë në shumë seksione e kapituj, sigurisht se për lexuesin shqiptar do të kishte vlerë të dihej vlerësimi që Montanelli jep për një periudhë shumë të diskutueshme të historisë sonë, siç është pushtimi italian, por edhe periudha e monarkisë. Si e shihte dhe çfarë shkruante Indro Montanelli (1909-2001) mbi ish-monarkun shqiptar dhe prejardhjen e tij e të parëve të tij, rrugën që ndoqi për të bërë karrierë, marrëdhëniet me italianët, fqinjët dhe popullin e vet, dhe në fund fare, edhe qëndrimin dhe lëvizjet në ditët dhe orët e fundit para se të niste pushtimi.

Përgjigjet e këtyre pyetjeve i gjen të ndërthurura më shumë informacione e detaje të tjera në faqet 204- 215 të Volumit 8, Kapitulli XII, botim i “Rizzoli Editore”, Milano, 1982.

Kundërshtari që Musolini kishte shpikur për t’iu kundërvënë një suksesi që po kishte Hitleri, ishte në fakt i biri i tij. Mbreti Ahmet Zog, siç thuhej, “nuk lindte”. Ai i përkiste një dinastie të bosëve të mafies Mati, që do të ishte pak Kalabria e Shqipërisë dhe emri i tij i vërtetë ishte Ahmet Zogolli. Zogollët, që pas pushtimit turk, ishin të parët që u konvertuan në fenë e Islamit, duke pohuar pushtetin e tyre mbi shtetin, falë mbrojtjes së pashallarëve që gradualisht qeverisën vendin në emër të Sulltanit.

Ata zotëronin disa dele, disa kullota dhe një grup vrasësish, të cilët i përdornin për të mbështetur sundimin e tyre të vogël feudal dhe për të përshtatur sipas dëshirës së tyre, gjakmarrjet dhe luftën guerile, endemike në mesin e atyre barinjve malorë, por nuk rezulton se ndonjë prej Zogollëve kishte pohuar dëshirën për të shtrirë ndikimin e tij mbi atë kanton të papërfillshëm, të banuar nga disa dhjetëra mijëra burra, pothuajse të gjithë analfabetë, të lidhur me mjaft fanatizëm me autonominë e tyre, të cilën turqit e respektuan. Zakonisht ata lindnin, jetonin dhe vdisnin atje, midis deleve dhe minareve, duke bërë gjueti, duke bërë intriga dhe duke administruar një drejtësi arkaike, nën pemën e fikut.

Ahmeti ishte ndoshta i pari i dinastisë së tij që e zgjeroi horizontin e ambicieve të tij. Lindur në vitin 1895, ai studioi në Akademinë Ushtarake në Kostandinopojë, por kur Shqipëria kaloi, pas luftërave ballkanike, nën sundimin e Vjenës, ai u transferua në ushtrinë austriake – mjeti që përdorte Perandoria Habsburge për të themeluar elementet e ndryshme kombëtare nga të cilat ishte përbërë – dhe atje ai u bë kolonel. U shkarkua në fund të Luftës së Parë Botërore dhe mbeti pa gradë, pa para dhe pa flamur, ai u kthye në Mat, por nuk u mësua me vegjetimin si paraardhësit e tij.

Regjimi demokratik që kishin vendosur traktatet e paqes në vend ishte, sigurisht, një mashtrim, por lejonte këdo që të bënte përpara. Ahmetit i mjaftoi emri për t’u bërë deputet i rrethit të tij dhe për të hyrë kështu në lojën e pushtetit. Ambicia e tij ishte servirur mirë nga trashëgimia dinake e Zogollëve, me një guxim të shquar dhe një mungesë totale të skrupujve.

Para të tridhjetave ishte ministër i Brendshëm, një pozicion të cilin ai e përdorte për të shumëfishuar miqtë, t’i binte në qafë armikut dhe menjëherë më pas të instalohej si President i Këshillit. Kur, në zgjedhjet e ardhshme, ai u mund nga liberali Fan Noli, nuk pranoi t’i lëshonte atij vendin dhe u përpoq të vendoste diktaturën.

Ai nuk pati sukses për shkak të mungesës së forcave brenda dhe mbështetjes nga jashtë, dhe i detyruar të shpëtonte veten, u largua për në Beograd. Tashmë, e dinte se askush nuk mund të sundonte në Shqipëri përveçse si prokonsull i një fuqie të huaj dhe në mesin e atyre që pretendonin për dominim – Italia, Greqia dhe Jugosllavia – ndoshta ai mendonte se kjo e fundit ishte më e besueshme. Kështu duhej të dukej dhe ai me jugosllavët, të cilët hezituan shumë për ta bërë “ushtarin” e tyre.

Kur më në fund e vendosën, Nikola Pashiç – një lloj Gioliti serb (kryeministër italian) dhe njohës i mirë i njerëzve – duke vënë mbi tryezë një numër qesesh plot stërlina floriri, duke i shtyrë drejt tij, e  pyeti: “Dhe tani Zog, sa kohë do të duhet për të marrë para nga italianët dhe të kalosh në anën e tyre”? – Ndoshta Zogu nuk e bëri atë që kishte parashikuar Pashiç, vetëm për stërlinat.

Si mbrojtës, italianët kishin më shumë pikë se jugosllavët në avantazh: Së pari, nuk kishin vazhdimësi territoriale me Shqipërinë, gjë që i jepte më shumë pavarësi kësaj të fundit, pastaj ishin më në gjendje ta ndihmonin nga ana ekonomike dhe në fund, pas ardhjes në pushtet të Musolinit, dhanë dëshmi të një aktivizimi diplomatik shumë më agresiv dhe të vendosur. Megjithatë, pasi kishte përvetësuar stërlinat e Pashiçit, Zogu përvetësoi dhe ato të Musolinit, të cilit pak i interesonte kjo; vetëm të jepte disa garanci të suksesit, dhe nga kjo pikëpamje nuk ishte e gabuar.

Me ushqim të dyfishuar, Zogu e rimori shpejt pushtetin dhe u kurorëzua dhe President i Republikës, por kjo nuk i mjaftoi. Tri vjet më vonë, ai mori një kurorë të vërtetë, atë të Mbretit, që Musolini ia dha në shkëmbim të një deklaratë besnikërie të pavdekshme ndaj Italisë, që e shqiptuar nga një njeri si Zogu, vlente aq sa vlente. Musolini u tregua naiv dhe kjo u pa menjëherë.

Pasi u bë Mbret, Zogu e mori seriozisht mbretërimin, duke marrë qëndrimet e pavarësisë dhe duke treguar shpesh arrogancë, që dikur rrezikuan të provokonin një krizë në marrëdhëniet midis dy vendeve dhe në vitin 1934, Zogu refuzoi të rinovonte traktatet tregtare me Italinë dhe nënshkroi një me Jugosllavinë. Këto veprime u justifikuan pjesërisht nga politika e Romës, që e kryente detyrën e saj si “mbrojtëse” shumë keq. Ndihmat e mëdha më pas përfunduan duke shtuar llogaritë private të Zogut dhe të preferuarve të tij, por edhe ato ndërhyrëse dhe paternaliste.

Kjo politikë dukej e bërë me qëllim që të fyente ndjenjat e një Mbreti si Zogu që pa tradita dinastie, u përpoq të kompensonte me gjeste krenarie kombëtare dhe shkëlqimin e një oborri operetash. I fshehtë dhe dyshues, Zogu e konceptonte politikën si një intrigë pallati, në të cilën, megjithatë, ishte një mjeshtër. Rrallë shfaqej në publik, kërkonte nga të gjithë, madje edhe nga diplomatët italianë, duke filluar nga kreu i misionit, ministri Jakomoni, të respektonte një ceremonial të përpiktë, ku fliste pak dhe nuk hapej me askënd.

Ndikimi i vetëm që ushtronte ishte ai ndaj familjes dhe në veçanti ndaj motrave, që prej tij kishin marrë gradën e gjeneralëve dhe të veshura me uniformë, luanin në Pallatin Mbretëror motin e mirë dhe të keq. Ato ishin anti-italiane edhe kishin frikë se Roma do t’i jepte mbretit një grua italiane, që do t’i shpronësonte.

Në të vërtetë, ky ishte projekti që Roma kishte, dhe për ta realizuar, dikush i kishte sugjeruar gjithashtu të “sakrifikonin” për Zogun një princeshë të linjës së gjakut mbretëror të Savojës, por nuk ishte gjetur ndonjë aq e gatshme dhe më pas ishte kthyer tek një baroneshë e cila, megjithëse italiane, kishte prejardhje të drejtpërdrejtë dhe mbante emrin e kampionit më prestigjioz të nacionalitetit shqiptar: Skënderbeut, por për Zogun kjo ishte një masë e përkohshme, me krenari e refuzoi atë dhe për të ripohuar pavarësinë e vet, dëshironte të bënte një zgjedhje të tijën.

E bëri mbi një fotografi ku ishte një vajzë hungareze, që ia kishte propozuar sekretari i tij. Zogu e refuzoi vajzën, por e mbajti fotografinë dhe e ftoi në Tiranë origjinalen: Ajo ishte Geraldine Apponyi, trashëgimtare e një familjeje të madhe hungareze e rënë nga vakti; nuk kishte asgjë përveç emrit dhe një fytyre të ëmbël, e njëjtë edhe në karakter.

Dasma u mbajt më 28 nëntor 1937, në njëzetepesë vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë (Shënim i përkthyesit: këtu, me shumë gjasa, kemi të bëjmë me një lapsus të vetë autorit, gjë e cila mund të ketë ardhur nga mos-thellimi apo neglizhenca e tij ndaj këtij detaji historik, pasi dihet tashmë se dasma në fjalë u zhvillua në prill 1938) dhe ishte një tjetër burim i fërkimit, këtë herë më të thellë me Italinë.

Jo vetëm për shkak se Zogu kishte refuzuar një nuse italiane, por edhe për kundërshtitë e vrazhda që iu bënë, veçanërisht nga motrat gjenerale, të dy përfaqësuesve italianë, të cilët ishin Çiano për qeverinë dhe Duka i Bergamos, i Shtëpisë së Savojës. Ishte më se e kuptueshme se: Kriza, për arsye të parëndësishme, ndodhej tashmë në ajër, por ka shumë mundësi që edhe acarimi i Cianos, t’i ketë dhënë një shtysë përshpejtimit të saj. Por as Zogu, në mungesë të një ideje, ose për shkak të krenarisë, nuk bëri asgjë për ta parandaluar atë.

Ndoshta ai mendonte se Italia nuk mund të bëjë pa të dhe sigurisht, u mbështet dhe nga të motrat për këtë bindje. Geraldina nuk mund t’i ofronte asnjë ndihmë, qoftë edhe me anë të këshillimit. Shumë e re në moshë (ajo ishte njëzet vjet më e re se ai) dhe pa përvojë, ajo e gjeti veten krejtësisht të papërgatitur për të luajtur rolin e vështirë të Mbretëreshës. Për më shumë, ajo ngeli menjëherë shtatzënë dhe burri i saj, edhe pse dukej shumë i dashuruar me të, vepronte ende si një mysliman, i cili nuk i jep rëndësi fjalës së gruas.

Por, sipas një tjetër hipoteze, ai kurrë nuk kishte pasur ndonjë iluzion në lidhje me stabilitetin e fronit të tij, përkundrazi, Zogu donte t’i jepte fund aventurës së tij në mënyrën më të hijshme, duke e shtyrë pavarësinë deri në sfidën e radhës. Ndoshta po përgatiste kthimin e tij në momentin kur rregullat e lojës europiane të kishin ndryshuar. Megjithatë, edhe pse i mungonte etika, atij nuk i mungonte karakteri.

Në fakt, u bë më se e qartë kur goditja gjermane në Çekosllovaki i dha Ciano-s një mundësi për të kryer planin e aneksimit të Shqipërisë, plan që “vlonte” prej kohësh. Ministri i Jashtëm kishte marrë urdhra që jugosllavët t’i kishin “duart e lira” për të vepruar në Shqipëri, sipas klauzolave të fshehta të traktatit të vitit 1937: Musolini kishte marrë në dorë raportet që e tregonin Shqipërinë si një vend “të pasur, të pasur me të vërtetë” dhe parashikonin një ndërhyrje të mundshme gjermane në atë zonë, për aq kohë sa kjo ndërhyrje  mbikëqyrej nga italianët.

Në këto përshkrime, “sociale” të Cianos, nuk mungonin edhe idetë anti-Zog. “Ky popull, ku kushtet e mjerimit në të cilat jeton, na sjell ndërmend fshatrat e largëta kineze përgjatë Jang-Ce….! “120,000,000 lirat e mjerueshme, të cilat përbënin buxhetin e shtetit, përdoreshin për blerjen e diamanteve, rrobave, makinave që motrat e Mbretit i reklamonin me pamaturi të vazhdueshme”. Falë kësaj taktike, Ciano, në maj të vitit ’38, arriti të bindte Duçen, të jepte aprovimin e një përgatitje të përgjithshme.

Ndërkohë, delfini i Duçes, i cili ishte jashtëzakonisht i pamatur në zgjedhjen e taktikave të politikës së tij, parashikoi edhe vrasjen e Zogut. Më 27 tetor të vitit 1938, ai vuri në dukje në ditarin e tij: “Aksioni fillon me vrasjen e Mbretit (duket se do jetë detyrë e Këshilltarit Koçi, përballë një tarife prej dhjetë milionësh), lëvizjet përgjatë sheshit, udhëzimi i bandave besnike ndaj nesh (pothuajse të gjithë komandantëve, përveç atyre të KMIA), lutje Italisë për ndërhyrje politike dhe ushtarake, nëse është e nevojshme, ofrimi i kurorës së Mbretit dhe aneksimi i mëvonshëm. Jakomoni siguron se çdo gjë mund të bëhet në bazë të rregullave, me një muaj paralajmërim.

“Një manovrim i tipit ‘Anschluss’ me pak fjalë, si aneksimi i Sudeteve. Deri në atë moment, Ciano kishte reaguar me iniciativën e vet. Ekzistonte tashmë një duel mes Cianos dhe Zogut, pra Musolini do e bazonte aprovimin ose pengimin e aneksimit, në përputhje me stadin e ngjarjeve në rend ndërkombëtar. Rënia e Stojadinoviçit, një mik i madh i Cianos, në Jugosllavi, kishte komplikuar akoma edhe më shumë situatën. “Duart e lira”, nuk mund të vepronin si më parë dhe Zogu e dinte mirë këtë. Ideja e vrasjes se Mbretit, ishte venitur. / Memorie.al