Skandali McGonigal, blerja e fotos me Obamën dhe vota kundër në OKB

Për një partner strategjik të vetëdeklaruar të Shteteve të Bashkuara, marrëdhëniet e Kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, me institucionet amerikane kanë lënë një gjurmë të gjatë dokumentesh në gjykatat federale të SHBA-së. Kjo gjurmë ngre pyetje të vështira se si kryeministri i qeverisë së një vendi të huaj arriti të komprometonte një zyrtar të lartë të kundërzbulimit të FBI-së, të siguronte afërsi me një fushatë presidenciale përmes kontributeve të paligjshme të huaja dhe më pas të mbante qëndrim kundër Uashingtonit në Kombet e Bashkuara. Sot, pas më shumë se 60 ditësh protestash që kërkojnë dorëheqjen e tij për shkak të korrupsionit, këto pyetje bëhen edhe më urgjente.

Çështja McGonigal: Komprometimi i një zyrtari të lartë të FBI-së

Charles McGonigal nuk ishte një figurë dytësore në kundërzbulimin amerikan. Në vitin 2016 ai drejtonte Seksionin e Koordinimit të Kibernetikës dhe Kundërzbulimit të FBI-së në Uashington, ku ishte ndër zyrtarët që luajti një rol të rëndësishëm në hapjen e hetimeve të diskretituara më pas në atë që njihet si “Crossfire Hurricane”.

Në tetor të atij viti, drejtori i atëhershëm i FBI-së, James Comey, e emëroi Agjent Special në Krye të Kundërzbulimit në Zyrën e Nju-Jorkut, post që e mbajti deri në vitin 2018.

Ndërsa shërbente ende në atë detyrë, McGonigal mori rreth 225 mijë dollarë në para cash nga Agron Neza, një shtetas i naturalizuar amerikan që dikur kishte punuar për inteligjencën shqiptare. Sipas Deklaratës së Fakteve (Statement of Offense) të Departamentit të Drejtësisë, McGonigal u takua disa herë me Kryeministrin Edi Rama në Tiranë dhe darkoi me të në Uashington e Nju-Jork.

Dokumentet gjyqësore vërtetojnë se pas një prej këtyre takimeve, një këshilltar jozyrtar i Ramës, i identifikuar në raportime serioze si Dorian Duçka, i kaloi McGonigal-it informacione rreth një lobisti amerikan që punonte për Partinë Demokratike në opozitë. Më pas McGonigal bëri që Zyra e FBI-së në Nju-Jork të hapte një hetim penal ndaj atij lobisti, bazuar pjesërisht në informacionet e siguruara prej tij dhe nën udhëzimin e tij.

Informacioni është gjurmuar deri në orbitën e kryeministrisë. McGonigal nuk i deklaroi kurrë marrëdhënien e tij financiare me Agron Nezën apo kontaktet e vazhdueshme me Dorian Duçkën, siç e kërkonin rregullat e FBI-së. Vetë Rama ka pranuar se Duçka ka qenë këshilltar i tij pa pagesë.

Hetimi ndaj lobistit të opozitës u mbyll pas daljes në pension të McGonigal-it, sepse pretendimet nuk u vërtetuan kurrë. Me fjalë të tjera, në dokumentet federale amerikane del se kryeministri i qeverisë së një vendi aleat të NATO-s ishte i lidhur, përmes ndërmjetësve, me nisjen e një hetimi në Shtetet e Bashkuara ndaj opozitës së tij në Shqipëri, një hetim që nuk solli asgjë.

McGonigal pranoi fajësinë për fshehjen e pagesave shqiptare dhe, veçmas, për shkeljen e sanksioneve amerikane duke punuar për oligarkun rus Oleg Deripaska. Ai u dënua me burgim në të dyja çështjet dhe u bë zyrtari më i lartë i FBI-së i dënuar ndonjëherë penalisht në rrethana të tilla.

Rama e ka pranuar zhvillimin e takimeve, por mohon të ketë korruptuar McGonigal-in. SPAK ka hapur një hetim për këtë çështje, por deri më sot nuk ka raportime publike mbi ecurinë e tij.

Fotoja me Obamën: Blerja e një momenti fushate

Nëntë vjet para se çështja McGonigal të bëhej publike, një model i ngjashëm ishte tashmë i dukshëm. Këtë herë objektivi nuk ishte FBI-ja, por fushata për rizgjedhjen e një presidenti amerikan.

Në vitin 2016, shoferi nga Nju-Xhersi, Bilal Shehu, pranoi fajësinë në gjykatë federale për kanalizimin me vetëdije të 80 mijë dollarëve nga një shtetas i huaj drejt komisionit për rizgjedhjen e Barack Obamës, në vitin 2012.

Me ato para u blenë dy bileta prej 40 mijë dollarësh për një aktivitet mbledhjeje fondesh në San Francisko. Njëra biletë u përdor nga Rama, atëherë kryetar i Partisë Socialiste, i cili u fotografua me presidentin amerikan.

Rama e përdori gjerësisht këtë fotografi në fushatën e vitit 2013, e cila e solli në pushtet.

Një shtetas i dytë amerikan, William Argeros, u dënua në vitin 2019 për rolin e tij në skemë. Në seancën e caktimit të dënimit, avokati i tij mbrojtës e identifikoi në gjyq të hapur shtetasin e huaj si vetë Ramën, “i cili donte të bënte një fotografi me Obamën”. Rama e ka mohuar akuzën. Ai nuk është akuzuar penalisht në Shtetet e Bashkuara.

Filli i përbashkët i të dyja çështjeve është i njëjtë, para të kaluara përmes shtetasve amerikanë, në shkelje të ligjit amerikan, për t’i blerë Ramës afërsi me pushtetin amerikan.

Vota për Jerusalemin: Qëndrimi kundër Uashingtonit

Modeli i blerjes së favoreve pranë institucioneve amerikane bie në kundërshtim të fortë me votimin historik të Shqipërisë në OKB dhe me retorikën publike të Ramës ndaj Donald Trump-it.

Përpara zgjedhjes së Trump-it në vitin 2016, Rama paralajmëroi publikisht se një presidencë e tij do t’i bënte dëm Amerikës. Pak kohë pasi Trump mori Shtëpinë e Bardhë dhe njohu Jerusalemin si kryeqytet të Izraelit, Shqipëria votoi kundër Shteteve të Bashkuara në OKB.

Më 21 dhjetor 2017, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së votoi 128 me 9 për të dënuar vendimin e Trump-it. Shqipëria votoi me shumicën kundër Shteteve të Bashkuara, krah Turqisë dhe Jemenit. Opozita e quajti votën një “gabim të rëndë” që binte ndesh me traditën e Shqipërisë për t’u rreshtuar me qëndrimet amerikane.

Minimi i institucionit që ngriti Uashingtoni

Nëse çështjet e mësipërme tregojnë ndërhyrjen e Ramës në institucionet amerikane, një episod i katërt tregon të kundërtën. Çfarë ndodh kur një institucion i ngritur me mbështetjen amerikane për të luftuar korrupsionin madhor cënon rrethin e ngushtë të qeverisë së Ramës?

SPAK ekziston falë investimit të vazhdueshëm të Shteteve të Bashkuara. Uashingtoni financoi reformën në drejtësi dhe ngritjen e SPAK-ut me dhjetëra miliona dollarë. Administrata e Presidentit Trump e ngriu financimin në janar 2025, në pritje të një rishikimi nëse këto fonde po i shërbenin pavarësisë së institucionit apo drejtësia ishte kapur nga qeveria.

Kjo dilemë është shpalosur mjaft qartë sot. Në fund të vitit 2025, SPAK ngriti akuzë ndaj zëvendëskryeministres Belinda Balluku, një prej aleateve më të afërta të Ramës. Në mars 2026, kur SPAK i kërkoi parlamentit heqjen e imunitetit për ta arrestuar, shumica socialiste e rrëzoi kërkesën me 82 vota kundër. Rama e quajti kërkesën “një budallallëk që nuk ka ndodhur kudo tjetër në botë”. Kur SPAK u rikthye me akuza shtesë, e njëjta shumicë refuzoi sërish.

SPAK ka dënuar ish-ministra dhe zyrtarë të tjerë. Por modeli mbetet i qartë. Çështjet që prekin aleatët më të afërt të Ramës ngecin te pika që kontrollon partia e tij.

Uashingtoni investoi miliona për të ndërtuar një sistem drejtësie të izoluar nga qeveria. Në rastet që kanë më shumë rëndësi, ky izolim nuk po funksionon.

Rama nuk është dënuar personalisht në asnjë gjykatë amerikane. Por të marra së bashku, të gjitha rastet përshkruajnë një udhëheqës që ka përdorur vazhdimisht levën financiare për të fituar afërsi me institucionet amerikane kur i ka shërbyer interesave të tij, ndërkohë që ka refuzuar të radhitet me Shtetet e Bashkuara kur ka pasur rëndësi për Uashingtonin.