Autoportreti i kohёs sonё. Njeriu dhe rёnia e tij- Piktori i demonёve brenda nesh- Nga ARTUR SPANJOLLI

July 12, 2026

Me rastin e hapjes sё ekspozitёs: “Vuoto,” tё Krist Dimos tek Galeria e Artit Tiranё.

Krist Dimo, nuk ёshtё dhe nuk dёshiron tё jetё piktori figurativ siç jemi mёsuar t’i shohim nё

traditёn tonё shqiptare. Gjithashtu ai nuk dёshiron tё shprehё harmnoninё dhe elegancёn e formave

siç e njeh imagjinari ynё. Njё harmoni e trashёguar qё fillon me artin egjyptjan, pastaj me atё grek,

romak dhe vazhdon me rilindjen deri tek impresionizmi. Ai shpёrfill gjithçka tё tillё.

Ai e gjen frymёzimin e artit tё tij tek shqetёsimet tona, tek çrregullsia e linjave, tek deformimet,

dhe tek shkatёrrimi i ndёrgjegjshёm i tё gjitha rregullsive qё arti njeh.

Kjo estetikё agresive, kjo brishtёsi e shёmtuar krijon njё bukuri tё re. Bukurinё estetike tё

klithjes sё tij, e cila e ka zanafillёn e saj tek pandёrgjegja. Pra, pёr tё kuptuar forcёn emocjonuese tё

pikturёs sё tij, duhet tё rrёmojmё tek pandёrgjegja jonё. Aty gjenden edhe embrionet e emocjoneve

qё ajo zgjon. Bukuria e tabllove tё tij duhet kuptuar nё kuptimin estetik tё Pollock, Basquiat apo

Kandinsky-it. Sepse ai e shpёrfill trashgimёrinё klasike, injoron figurativen dhe arti i tij shndёrrohet nё

linjё, formё, shenjё, gjurmё, gjendje shpirtёrore.

Nё rastin i piktorit nё fjalё, ajo shndёrrohet nё diçka tё zymtё, tё errёt, tё pashpjegueshme,

enigmatike.

Kjo lloj pikture, shpreh fuqishёm atё transformim tё vazhdueshёm tё gjendjeve

shpirtёrore tё njeriut. Ndoshta mё shumё se botёs sё emancipuar perёndimore, ajo i pёrket dhe i

drejtohet njeriut ballkanas. Ndryshimeve tona socjale. Ajo flet pёr rёnjen e pashmangshme tё njeriut

bashkёkohorё.

Ky tencjon estetik, kjo forcё domethёnёse, ky zhgёnjim i vazhdueshёm, kjo ulёrimё Munch-u e

shprehur me tonalitetet e ngjyrave tё vrazhda, tё papritura dhe plot hov, ёshtё klithma e

transformimit tonё tё vazhdueshёm. Nё njё botё qё lёviz dhe ndryshon çdo ditё. Njё transformim

rrёnjёsor i njeriut nё raport me vetveten, me teknollogjinё, me shoqёrinё, me familjen. Ёshtё ky

tjetёrsim, njё metamorfozё e re? Ndaj edhe e frikshme, e tmerrshme, e papёrcaktueshme?

Ёshtё Krist Dimo piktori i demonёve qё jetojnё brenda nesh? Demonё qё na lёnё pa gjumё, qё

na turbullojnё, qё na udhёheqin drejt shtigjesh tё frikshme? Demonё tё tmerrshёm, tё cilёt janё pjesё

e pandashme tё dualitetit tonё njerёzorё. Krist Dimo nё telajot e tij refuzon tё pikturojё dritёn,

optimizmin, shpresёn, entuzjazmin, lumturinё e qenjes, siç e aspiron atё njeriu.

Ai i shpёrfill krejt kёto tema. Ai ua lё kёtё detyrё piktorёve konvencjonalё. Ai, tёrhiqet nga “il lato

oscuro dell’uomo,” nga ana e errёt, e zymtё, e tmerrshme e njeriut. Rёnja, deformimi, apatia, boshi,

metamorfoza, janё kёto elemente qё pёrbёjnё edhe magmёn e krijimeve tё tij.

Arti i tij ёshtё njё

pikturё krejt e lirё, jo konvencjonale, bazuar tek emocjoni, intuita, instikti, jo tek llogjika dhe

rracjonalja.

Nё pikturёn e tij, “e shёmtuara”, shndёrrohet nё: e bukur, nё momentin kur ne para njё telajo tё tij

ndalim, mbёshtesim mjekrrёn tek grushti, picёrrojmё sytё dhe mendohemi. Ç ka dashur tё thotё me

kёtё vepёr? Nuk e kuptoj, por mё pёlqen! Ky trazim kaq i thellё, mund tё jetё edhe trazimi im. Ky

deformim, kjo metamorfozё, mund tё jetё edhe deformimi, metamorfoza ime! Ky bosh i madh, mund

tё jetё edhe vetё boshi im! Kjo “shёmti” ekspresive, mund tё jetё edhe “shёmtia” ekspresive e imja?

Ndaj duke u pёrpjekur t’i japim njё kuptim ngjyrave qё pёrdor, shpesh, krejt tё zymta, linjave tё

çrregullta, (linja qё ndjekin emocjonet), mundohemi tё gjejmё domethёnjen e tyre. Ky deformim,

shkatёrrim shpirtёror i njeriut nё tabllotё e tij, ёshtё edhe transormimi i njeriut tё sotёm nё raport me

gjithçka qё e rrethon.

Tmerr, frikё dhe shqetёsim, mё ndjellin telajot e tij. Tё shoh pikturat e tij ёshtё njёlloj si tё shkosh tek

terapisti, ku rrёfim mbas rrёfimi, ne kthehemi prapa nё kohё dhe ndeshemi me traumat tona. Me

tragjeditё private tё shtresёzuara thellё nё nёn ndёrgjegje. Aty ku ne shohim nё sy pёrbindёshat tanё.

Hijet.

Mё shёmbёllen, si tё gjendem nё pyllin e errёt, tё frikshёm dhe tё panjohur tё saj. Aty, ku gjithçka

ёshtё sovrane dhe na udhёheq pa e pyetur fare anёn tonё rracjonale. Artisti, rrёmon nё atё zonё tё

ndёrgjegjes tonё qё rrin zhytur nё mjergull. Njё zonё krejt e pakuptueshme, e pa prekshme, e pa

trajtueshme, sovrane. E cila qёndron gjithmonё nё hije. Dhe fare pa kuptuar, ajo na udhёheq.

Kjo, po ti shohim telajot e tij nё raport me veten tonё.

Po ti shohim ato nё raport me kohёn tonё, me shqetёsimet tona, me metamorfozёn tonё, me

ndyshimet shoqёrore qё ky çerek shekull i ri po na ofron, kjo ёshtё mё e thjeshtё pёr tu kuptuar.

A nuk ёshtё njeriu shqiptar nё njё transformim tё vazhdueshёm? A nuk po pёsojmё ne njё

metamorfozё pa fund? Sa trajta ka marrё sot njeriu shqiptar? Kemi shqiptarin over 60 vjeçar, qё iu

pёrshtat transormimeve shoqёrore gjatё pluralizmit. Kemi shqiptarin e diasporёs, pёrshtatur nё vendin

pёrkatёs. Po ashtu edhe brezin e ri shqiptar rritur nё pluralizёm dhe liri.

Ёshtё kjo njё metamorfozё sa humbёse, po aq edhe pasuruese. E gjithё kjo metamorfozё e shoqёrisё

shqiptare, reflektohet tek tabllotё e piktorit Krist Dimo.

Ngjyrat e tij herё tё zymta, herё agresive, shkatёrrimi i formave, deformimi, zgjon tek shikuesi njё

ndjesi frike por edhe magjepsje.

Liri shprehje nё art, don tё thotё edhe udhёtim brenda vetes. Udhёtim nё tё panjohurat tona.

Udhёtim nё botёn e misterit. A nuk ёshtё tmerri dhe frika njё kostante e jetёs tonё tё pёrditshme?

Frika nga sёmundjet, frika nga tёrmetet, frika nga njё crac financiar, frika nga kataklizmat shoqёrore?

Kёto ankthe gjithashtu evidencohen, reflektohen nё tablotё e tij.

Krist Dimo ёshtё piktor i sё bukurёs kuptuar si forcё ekspresive. Si kёrkim i pandёrprerё dhe i

pandalshёm i tij nё raport me shoqёrinё, me fenomenet politike, artistike, socjale rreth tij.

Ky tencjon, ky trazim i vazhdueshёm, kjo magmё e errёt pyetjesh pa pёrgjigje, kjo ulёrimё e deformuar

subkonshi, pёrbёn edhe lёndёn bazё tё pikturёs sё Krist Dimos. Njё artist, i cili, sipas mendimit tim ka

njё vend nderi nё artin bashkёkohor shqiptar. Ai ёshtё njё neo–ekspresionist i vonuar.

Ajo qёndron mbi modat dhe platformat akademike. Njё pikturё jashtё traditёs sё pikturёs nё vend.

Para sё gjithash, ajo ёshtё njё pikturё qё i drejtohet shpirtit. Njё pikturё nё kёrkim tё vazhdueshёm.

Ajo provokon, ngre pyetje, trazon, na vё nё mendime, por nuk jep zgjidhje, as nuk ngushёllon. Ajo na

kёnaq, dhe ne nuk e njohim arsyen e vёrtetё tё kёsaj kёnaqёsie. Krist Dimo, dёshiron ta shohё tё

vёrtetёn nё sy, me ngjyra, linja dhe herё herё edhe me fjalё.

Njё pikturё e cila ka nё qendёr njeriun e sotёm. Njё njeri nё shpёrbёrje, nё transformim, nё kёrkim tё

vetvetes. Ajo flet pёr anёt e errta tё njeriut. Gёrrmon tek hijet, ngacmon fantazmat e tij. Ajo e braktis

rracjonalen dhe zhytet tek irracjonalja. Njё metafizikё plot tencjon dramatik ku njeriu nuk ёshtё kurrё i

kёnaqur, pёrherё pa gjumё, pёrherё i trazuar. Piktura e tij, ёshtё autoportreti i kohёs tonё.

• twitter

  Follow
• facebook
• linkedin

Fjalë kyçe: