Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare për Energji Bërthamore, Rafael Grossi, tha më 6 tetor se kjo agjenci e Kombeve të Bashkuara e konsideron centralin e Zaporizhjës si ndërtesë ukrainase.
Rusia ka pushtuar centralin që gjendet në jug të Ukrainës në muajin mars, pak kohë pasi nisi pushtimin e këtij shtetit, dhe presidenti rus, Vladimir Putin, ka urdhëruar qeverinë e tij që të marrë kontrollin e centralit.
Centrali i Zaporizhjës është ndërtesa më e madhe bërthamore në Evropë dhe pas pushtimit, stafi ukrainas ka operuar me të.
“Kjo çështje ka të bëjë me ligjin ndërkombëtar… ne duam që lufta të ndalojë menjëherë, dhe natyrisht që pozicioni i Agjencisë është se kjo ndërtesë është ndërtesë ukrainase”, tha Grossi për gazetarët në Kiev.
Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare për Energji Bërthamore pritet që pas qëndrimit në Ukrainë, të udhëtojë për në Rusi për t’u takuar me zyrtarët e këtij shteti.
Muajin e kaluar, Rusia ka shpallur aneksimin e katër rajoneve ukrainase: Donjeck, Luhansk, Herson dhe Zaporizhja. Në këto rajone, Moska ka mbajtur referendume të rreme, që janë dënuar nga Kievi dhe komuniteti ndërkombëtar.
Jakub Zakriyev dhe daja i tij, Ramzan Kadyrov – fotografi e vitit 2022.
Sonja Goçanin
Jakub Zakriyev, nipi i presidentit të Çeçenisë, Ramzan Kadyrov, ishte shtetas i Serbisë vetëm katër ditë.
Qeveria e Serbisë nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë se përse iu dha shtetësia dhe më pas iu hoq nipit të liderit të republikës ruse dhe bashkëpunëtorit të ngushtë të presidentit rus, Vladimir Putin.
Zakriyev ndodhet në listën e sanksioneve të SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar, për shkak të përfshirjes në institucionet ruse.
Nën sanksione nga SHBA-ja dhe Bashkimi Evropian është edhe lideri i Çeçenisë, Ramzan Kadyrov, i cili prej vitesh përballet me akuza për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut, përfshirë rrëmbime, tortura, vrasje dhe përndjekje të komunitetit LGBT.
Vendimin për t’i dhënë shtetësinë nipit të tij e nënshkroi më 24 prill kryeministri i Serbisë, Gjuro Macut.
“Kjo nuk mund të shpjegohet me politikë racionale”, thotë ish-diplomati serb, Sreqko Gjukiq.
“Është interes personal, shlyerje borxhi ndaj Rusisë dhe Kadirovit”, shton ai për Radion Evropa e Lirë.
Macut, katër ditë pas vendimit për dhënien e shtetësisë, nënshkroi edhe vendimin për shfuqizimin e saj.
Kryeministri i Serbisë, Gjuro Macut.
Për veprimin e fundit, Qeveria serbe iu referua Ligjit për Procedurën e Përgjithshme Administrative.
Në këtë ligj thuhet se vendimi mund të shfuqizohet “për të eliminuar një rrezik të rëndë dhe të menjëhershëm për jetën dhe shëndetin e njerëzve, sigurinë publike, rendin dhe qetësinë publike, ose për të shmangur çrregullimet në ekonomi”.
Gjukiq vlerëson se Serbia e tërhoqi vendimin për shtetësinë për shkak të paralajmërimeve nga Bashkimi Evropian.
“Është e qartë se kërkohet që Serbia të ndërpresë praktikën e dhënies së shtetësive, në mënyrë që Bashkimi Evropian të mos vendosë masa të caktuara”, thotë ai.
Në BE nuk iu përgjigjën kërkesës së Radios Evropa e Lirë për të komentuar vendimin për dhënien dhe më pas heqjen e shtetësisë së nipit të liderit çeçen.
Serbia, edhe në vitet e kaluara, ka dhënë shtetësi përmes një procedure të veçantë, sipas së cilës shtetasit e vendeve të tjera mund ta fitojnë atë nëse një gjë e tillë paraqet “interes për Serbinë”.
Më shumë se 150 rusë, pas pushtimit të Ukrainës, kanë marrë shtetësinë serbe.
Bashkimi Evropian, në raportin për vitin 2025, ka paralajmëruar Beogradin se kjo përbën rrezik potencial sigurie për BE-në, pasi shtetasit rusë, në këtë mënyrë, fitojnë të drejtën e udhëtimit pa viza në BE.
Edhe pse është kandidate për anëtarësim në BE, Serbia mban marrëdhënie të ngushta me Rusinë dhe nuk u është bashkuar sanksioneve kundër këtij vendi, për shkak të pushtimit të Ukrainës.
Kush është Jakub Zakriyev?
Ibrahim Zakriyev, i njohur edhe si Jakub, u bë një nga kryebashkiakët më të rinj në Rusi – në moshën 27-vjeçare.
Në vitin 2018, ai u emërua kryebashkiak i Groznit – kryeqytetit të Çeçenisë.
Në shkurt të vitit 2020, ai mori detyrën e shefit të administratës së presidentit dhe Qeverisë së Çeçenisë, dhe më pas u bë zëvendëskryeministër dhe ministër i Bujqësisë.
Zakriyev u emërua edhe drejtor i degës ruse të kompanisë franceze Danone, pasi Rusia e konfiskoi atë.
Menjëherë pas transferimit të pronësisë, Danone në Rusi u riemërua në shoqërinë aksionare H&N (Health & Nutrition).
Në mars të vitit 2024, Putin e anuloi nacionalizimin e Danone-s, ndërsa mediat ruse raportuan se ishte arritur marrëveshje për shitjen e saj te persona privatë.
Sipas raportimeve, pronësia duhej të ndahej 50:50 mes nipit të Kadyrovit dhe kompanisë Vamin nga Tatarstani.
Në maj të vitit 2024, shitja e degës ruse të Danone-s përfundoi dhe ajo i kaloi kompanisë Vamin.
Sipas një deklaratetë vitit 2023 nga Departamenti amerikan i Shtetit, Zakriyev gjendet në listën e sanksioneve për shkak të lidhjeve me familjen e Ramzan Kadyrovit, si dhe për faktin se ka qenë “drejtues i degës ruse të një kompanie evropiane, pasi Federata Ruse i konfiskoi asetet e saj”.
Dhënia e shtetësisë, “jotransparente”
Për ish-diplomatin Gjukiq, dhënia e shtetësisë në Serbi është jotransparente dhe ngre “shumë pyetje dhe dyshime”.
Gjukiq thekson se në shumicën e rasteve, është e paqartë se çfarë interesi ka Serbia në dhënien e shtetësisë qytetarëve rusë, pasi autoritetet nuk i shpjegojnë publikisht vendimet e tilla.
Në këtë rast specifik, ai beson se Serbia, “në parim”, nuk kishte interes t’i jepte shtetësinë Zakriyevit.
Por, shton se kjo nuk është hera e parë që Serbia i jep shtetësi “një qytetari rus nën sanksione, ose dikujt nga rrethi i tij i ngushtë që është nën sanksione”.
Kush mori shtetësinë serbe?
Së paku katër qytetarë rusë morën shtetësinë serbe edhe pse ishin nën sanksione nga Britania e Madhe dhe Kanadaja në atë kohë, raportoi rrjeti hulumtues BIRN, në vitin 2025.
Atë vit, Radio Evropa e Lirë raportoi se shtetësia serbe iu dha edhe Iman Sumajdovna Khalidovës, e cila, sipas të gjitha të dhënave, është vajza e Sumajdov Khalidovit – sipërmarrës dhe atlet nga Çeçenia.
Në maj të vitit 2023, edhe vetë Khalidov mori shtetësinë serbe përmes një procedure të veçantë.
Në fillim të gushtit të vitit 2022, biznesmeni rus, Oleg Cherepanov, mori pasaportën serbe, dhe në fund të korrikut, Arkady Mutavchi, ish-drejtor ekzekutiv i një furnizuesi për Departamentin e Menaxhimit të Pronave të Kremlinit, mori gjithashtu pasaportën serbe.
Numri i shtetësive të dhëna nga Qeveria e Serbisë u rrit ndjeshëm që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës, më 2022, dhe pas vendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë dhe njerëzve të afërt me Kremlinin.
Nga viti 2010 deri në vitin 2015, midis pesë dhe 13 personave iu dha shtetësia serbe brenda një viti, ndërsa viti i parë i luftës në Ukrainë solli një numër rekord vendimesh për dhënien e shtetësisë: 64.
Që atëherë, më shumë se 150 shtetësi serbe iu dhanë vetëm qytetarëve rusë.
Paralajmërimet nga Brukseli
Bashkimi Evropian paralajmëroi disa herë kundër praktikës së dhënies së pasaportave serbe qytetarëve rusë.
Raporti i fundit i zgjerimit i vitit 2025 vlerësoi se politika e vizave e Serbisë nuk është plotësisht në përputhje me atë të Bashkimit Evropian dhe se dhënia e pasaportave qytetarëve rusë është “shkak për shqetësim”.
“Duhet të zbatohen kontrolle të rrepta sigurie kur u jepet shtetësia serbe qytetarëve rusë, pasi mbajtësit e pasaportave serbe përfitojnë nga udhëtimi pa viza në BE”, u tha në raport.
Në këtë kontekst, BE-ja i bëri disa rekomandime Serbisë që të përafrohej më tej me politikën e vizave të BE-së.
Marrëdhëniet Çeçeni-Serbi
Zyrtarët çeçenë kanë vizituar Serbinë disa herë në vitet e fundit.
Dzhambulat Umarov, ish-zëvendëskryeministër i republikës ruse të Çeçenisë dhe ministër i Informacionit, prezantoi librin e tij në vitin 2023 në qendrën ruse për shkencë dhe kulturë në Beograd, e njohur si Shtëpia ruse.
Umarov është bashkëpunëtor i ngushtë i udhëheqësit çeçen, Ramzan Kadyrov.
Në nëntor të vitit 2022, përfaqësuesi i kreut të Çeçenisë në vendet arabe dhe myslimane, Turko Daudov, vizitoi Serbinë, ku u takua edhe me presidentin serb, Aleksandar Vuçiq.
Daudov shkroi atëkohë në faqen e tij në Instagram se ia përcolli përshëndetjet e Kadyrovit Vuçiqit dhe gjithë popullit serb.
Ai tha se “marrëdhëniet vëllazërore shekullore midis Rusisë dhe Serbisë kanë demonstruar edhe një herë forcën e tyre”.
Në përgjigje, Vuçiq deklaroi se populli rus është vëllazëror ndaj serbëve dhe se këto marrëdhënie “nuk mund të shkatërrohen nën asnjë presion”.
Në atë kohë nuk dihej se cili ishte qëllimi kryesor i takimit dhe tema e bisedës së dy politikanëve.
Në janar të atij viti, një delegacion nga Serbia vizitoi Çeçeninë dhe vendet vendosën të bashkëpunonin në boks.
Sipas një deklarate nga Federata Serbe e Boksit, Kadyrov kishte ndërmend të organizonte stërvitje për ekipet kombëtare serbe dhe ruse në Grozni dhe të zhvillonte më tej marrëdhëniet me Beogradin “për të mirën e të dyja vendeve”.
Në vitin 2021 u përmend publikisht edhe një iniciativë për të themeluar një shkollë fetare në Novi Pazar, në Serbinë jugperëndimore, e cila do të merrte emrin e Ahmad Kadyrovit, babait të ndjerë të udhëheqësit çeçen.
Por, tash për tash, nuk ka informacione zyrtare në lidhje me zbatimin e kësaj iniciative.
Fotografi palestinez Saher Alghorra fitoi çmimin Pulitzer për fotografi të lajmeve të fundit (breaking) të hënën për “serinë e tij tronditëse dhe të ndjeshme”, që dokumenton urinë dhe shkatërrimin në Gaza si pasojë e sulmeve izraelite.
Çmimet Pulitzer 2026, të shpallura në Universiteti Columbia, nderuan gjithashtu Julia K. Brown me një citim të veçantë për zbulimin e “abuzimit sistematik të grave të reja” nga Jeffrey Epstein dhe “sistemin e drejtësisë që e mbrojti atë”.
Po ashtu, Associated Press fitoi për raportim ndërkombëtar mbi një hetim global të mbikëqyrjes, ndërsa The New York Times mori një çmim për zbulimin se si presidenti i SHBA-së Donald Trump “shkatërroi kufizimet mbi konfliktet e interesit” për të pasuruar familjen e tij.
Themeluar në vitin 1917, këto çmime prestigjioze njohin shërbimin e jashtëzakonshëm publik në gazetarinë amerikane./ AA.
Vlerësimet më të fundit të inteligjencës amerikane tregojnë se afati kohor që do t’i nevojitej Iranit për të ndërtuar një armë bërthamore nuk ka pësuar ndryshime që nga vera e kaluar, pavarësisht përshkallëzimit të tensioneve dhe konfliktit të fundit në rajon.
Të dhënat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike tregojnë se Irani disponon sasi të mjaftueshme uraniumi të pasuruar në nivele të larta për të prodhuar deri në 10 bomba bërthamore, nëse materiali përpunohet më tej. Megjithatë, agjencia nuk ka arritur të verifikojë vendndodhjen e rreth 440 kilogramëve uranium të pasuruar në 60%.
Ekspertët theksojnë se materiali bërthamor mund të jetë i fshehur në objekte të thella nëntokësore, të cilat janë të vështira për t’u goditur nga arsenali konvencional.
“Irani ende zotëron të gjithë materialin e tij bërthamor, për aq sa dimë”, është shprehur ish-analisti amerikan Eric Brewer.
Ndërkohë, sipas vlerësimeve të inteligjencës dhe IAEA-s, Irani ka ndërprerë programin aktiv për zhvillimin e kokave bërthamore që në vitin 2003, edhe pse kapacitetet teknike dhe infrastruktura mbeten një shqetësim i vazhdueshëm për Perëndimin.
Zyrtarë të administratës amerikane, përfshirë Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, argumentojnë se sulmet ndaj sistemeve të mbrojtjes ajrore iraniane kanë dobësuar aftësinë e vendit për të mbrojtur objektet e tij bërthamore në rast të një përpjekjeje për armatim të shpejtë.
Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë ka theksuar se operacionet ushtarake, përfshirë “Midnight Hammer” dhe “Epic Fury”, kanë dëmtuar ndjeshëm kapacitetet mbrojtëse dhe industriale të Iranit. Edhe zëvendëspresidenti J.D. Vance ka deklaruar se qëllimi mbetet i pandryshuar: parandalimi i Iranit për të siguruar armë bërthamore.
Pas një armëpushimi të arritur më 7 prill, tensionet mes palëve mbeten të larta. Situata është komplikuar më tej nga kufizimet e Iranit në Ngushtica e Hormuzit, një pikë kyçe për furnizimin global me naftë, duke shkaktuar pasoja në tregjet energjetike ndërkombëtare.
Në këtë klimë të brishtë, zyrtarët amerikanë po shqyrtojnë edhe opsione të tjera, përfshirë operacione tokësore për të siguruar materiale bërthamore të dyshuara në objekte nëntokësore, ndërsa vrasjet e disa shkencëtarëve bërthamorë iranianë nga Izraeli kanë shtuar pasiguritë mbi aftësinë e Teheranit për të zhvilluar një armë funksionale.
Ekspertët paralajmërojnë se, megjithëse njohuritë teknike nuk mund të eliminohen plotësisht, humbja e personelit kyç mund të ndikojë ndjeshëm në ecurinë e programit bërthamor iranian. bw
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka njoftuar se dy anije tregtare me flamur amerikan kanë kaluar me sukses nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Komanda Qendrore e SHBA-së gjithashtu tha se shkatërruesit me raketa të drejtuara nga Marina po operojnë në Gjirin Arabik pasi kanë kaluar nëpër rrugën ujore kyçe në mbështetje të “Operacionit Liria”.
Ky është emri që i është dhënë operacionit të njoftuar nga Trump dje.
Ai deklaroi se SHBA do të fillojë të udhëzojë anijet “në mënyrë të sigurt” jashtë Ngushticës së Hormuzit.
Raportohet se mbështetja ushtarake për misionin do të përfshijë shkatërrues me raketa, aeroplanë dhe 15,000 trupa.
Sipas Trumpit, ky është një “gjest humanitar në emër të SHBA-së, vendeve të Lindjes së Mesme, por, në veçanti, të Iranit”. /Telegrafi
Të gjitha këto masa vijnë, pas një raporti të inteligjencës evropiane të siguruar nga CNN. Pra, zyrtarët e sigurisë janë angazhuar në një rritje të mbikëqyrjes dhe kufizimeve për këdo që hyn në pallatin presidencial rus.
RUSI- Kremlini ka rritur sigurinë rreth Presidentit Vladimir Putin, duke instaluar sisteme mbikëqyrjeje në shtëpitë e bashkëpunëtorëve të ngushtë, si pjesë e masave të reja të nxitura nga një valë vrasjesh të figurave të larta ushtarake ruse dhe frika e një grushti shteti. Të gjitha këto masa vijnë, pas një raporti të inteligjencës evropiane të siguruar nga CNN. Pra, zyrtarët e sigurisë janë angazhuar në një rritje të mbikëqyrjes dhe kufizimeve për këdo që hyn në pallatin presidencial rus.
Kuzhinierët, truprojat dhe fotografët që punojnë për presidentin u ndalohen të udhëtojnë me transport publik. Të gjithë personat që vijnë të vizitojnë Shefin e Kremlinit duhet të kontrollohen dy herë dhe ata që punojnë pranë tij mund të përdorin vetëm telefona pa qasje në internet. Sipas raportit, Putin dhe familja e tij kanë ndaluar së shkuari në rezidencat e tyre të zakonshme në rajonin e Moskës dhe në Valdai, shtëpia verore e presidentit që ndodhet midis Shën Petersburgut dhe kryeqytetit.
Ai nuk ka vizituar asnjë strukturë ushtarake këtë vit deri më tani, thotë raporti, pavarësisht udhëtimeve të rregullta në vitin 2025. Për të anashkaluar këto kufizime, Kremlini publikon imazhe të pararegjistruara të tij. Që nga pushtimi i Ukrainës në vitin 2022, Putini gjithashtu kalon javë të tëra në bunkerë, shpesh në Krasnodar, një rajon bregdetar që kufizohet me Detin e Zi, vetëm disa orë larg Moskës.
Raporti përshkruan detaje potencialisht të sikletshme të një shpërthimi në komandën ushtarake dhe të sigurisë ruse mbi atë se kush ishte përgjegjës për mbrojtjen e zyrtarëve të lartë diçka që thuhet se nxiti rishikimin e protokolleve të Putinit dhe zgjerimin e një niveli më të lartë të sigurisë personale për 10 komandantë të tjerë të lartë.
‘Rrezik për një grusht shteti’
Raporti thotë se, që nga fillimi i marsit 2026, Kremlini dhe vetë Vladimir Putini kanë qenë të shqetësuar për rrezikun e një komploti ose përpjekjeje për grusht shteti që synon presidentin rus. Ai është veçanërisht i kujdesshëm ndaj përdorimit të dronëve për një përpjekje të mundshme për vrasje nga anëtarët e elitës politike ruse.
Sipas raportit, ish-ministri i mbrojtjes, Sergei Shoigu, që tani është sekretar i Këshillit të Sigurisë, shihet si rrezik për grusht shteti sepse ka ende shumë ndikim te drejtuesit e lartë ushtarakë. Raporti nuk ofron prova për të mbështetur pretendimet kundër Shoigut, i cili më parë shihej si shumë i afërt me Putinin, dhe një përpjekje për të rrëzuar presidentin rus do të shënonte një ndryshim të madh në besnikëri.
Duke qenë se publikimi i tij mund të ketë për qëllim destabilizimin e Kremlinit, është e dukshme që shërbimi i inteligjencës evropiane në të njëjtën kohë do ta paralajmëronte në mënyrë efektive Kremlinin për një grusht shteti të mundshëm. Putini i mbijetoi një përpjekjeje të mëparshme për grusht shteti në qershor 2023, kur shefi mercenar Yevgeny Prigozhin udhëhoqi një marshim të dështuar drejt Moskës./Dosja.al
Tregu global i energjisë po përjeton luhatje të forta për shkak të krizës në Lindjen e Mesme. Çmimi i naftës bruto arriti deri në 126 dollarë për fuçi, niveli më i lartë në katër vite, përpara se të binte sërish. Pasiguria në furnizim dhe zhvillimet gjeopolitike po ndikojnë drejtpërdrejt në tregje.
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, nga ku kalon mbi 20% e furnizimit global me naftë dhe gaz, ka shkaktuar tronditje të mëdha. Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike në Katar dhe tensionet me Iranin kanë përkeqësuar situatën, duke ulur rezervat dhe rritur presionet inflacioniste në ekonominë globale.
Kriza ka dobësuar rolin e OPEC dhe ka vënë në pikëpyetje dominimin e Arabisë Saudite. Ndërkohë, vendet e Gjirit po kërkojnë rrugë alternative për eksportet, por kapacitetet aktuale mbeten të kufizuara krahasuar me volumin që kalonte përmes Hormuzit.
Shtetet e Bashkuara po dalin ndër përfituesit kryesorë, duke rritur ndjeshëm eksportet e naftës dhe karburanteve. Nga ana tjetër, Rusia po shfrytëzon çmimet e larta, duke hequr zbritjet për tregjet aziatike dhe duke ushtruar presion energjetik ndaj Evropës.
Sulmet në Katar kanë dëmtuar rëndë impiantet e gazit të lëngshëm, duke ndërprerë një pjesë të madhe të eksporteve dhe duke rritur çmimet e gazit në nivele rekord. Sipas vlerësimeve, kjo mund të çojë në rritje të inflacionit dhe rrezik recesioni në Eurozonë.
Në të njëjtën kohë, kriza po përshpejton ndryshimet në tregun global të energjisë. SHBA dhe vendet e Amerikës pritet të rrisin prodhimin e naftës, ndërsa Kina po forcon pozitat në teknologjitë e energjisë së rinovueshme, veçanërisht në energjinë diellore, duke rritur eksportet në nivele rekord.
Tregu global po hyn në një fazë të re, ku balancat e vjetra po ndryshojnë dhe konkurrenca për dominim energjetik po zhvendoset mes fuqive të mëdha. Panorama
Teherani ka paraqitur një propozim me 14 pika për përfundimin e luftës, përmes ndërmjetësimit të Pakistanit, ndërsa administrata Trump vijon të mbajë në fuqi bllokadën detare, të shqyrtojë opsione ushtarake dhe të miratojë paketa të mëdha armatimi për aleatët në Lindjen e Mesme. Presidenti amerikan, Donald Trump ka lënë të kuptohet se propozimi i ri vështirë se do të pranohet.
Sipas agjencisë gjysmëzyrtare Tasnim, Teherani ka dorëzuar një përgjigje me 14 pika ndaj një plani amerikan me nëntë pika për përfundimin e konfliktit.
Propozimi iranian thekson përfundimin e plotë të armiqësive, duke refuzuar idenë e një “ngrirjeje” të përkohshme apo armëpushimi dy-mujor, dhe kërkon zgjidhjen e çështjeve themelore brenda 30 ditëve. Sipas Iranit, prioritet duhet të jetë përmbyllja përfundimtare e luftës dhe jo zgjatja e një armëpushimi të përkohshëm.
Plani iranian përfshin kërkesa për garanci kundër veprimeve ushtarake, tërheqjen e forcave amerikane nga zonat përreth Iranit, heqjen e bllokadës detare dhe të sanksioneve ekonomike, zhbllokimin e aseteve të ngrira iraniane, pagesën e kompensimeve, si dhe ndërprerjen e armiqësive në disa fronte, përfshirë edhe Libanin. Gjithashtu, propozohet një kuadër i ri për funksionimin e Ngushticës së Hormuzit, një korridor kyç energjetik që mbetet i mbyllur që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt.
“Topi është në fushën e SHBA-ve”, deklaroi Ministria e Jashtme e Iranit, duke theksuar se vendi është i gatshëm si për rifillimin e negociatave, ashtu edhe për rikthimin në operacione ushtarake.
Pakistani ka luajtur një rol qendror në ndërmjetësim, duke kontribuar në arritjen e një armëpushimi në fillim të prillit dhe në organizimin e bisedimeve në Islamabad, me synimin për të ruajtur këtë rol deri në përfundimin e krizës.
Nga ana tjetër, reagimi i presidentit Donald Trump ishte i rezervuar. Përmes platformës Truth Social, ai deklaroi se do ta shqyrtojë planin iranian, por shtoi se e konsideron të vështirë pranimin e tij. “Nuk mund të imagjinoj se do të jetë i pranueshëm, pasi nuk kanë paguar mjaftueshëm për atë që kanë bërë ndaj njerëzimit dhe botës gjatë 47 viteve të fundit”, u shpreh ai. syri,net
Edward Juul Rod-Larsen, 25 vjeç, u gjet i vdekur në Oslo, në një rast që po zhvillohet paralelisht me hetimin mbi kontaktet e dyshuara të familjes së tij me Jeffrey Epstein.
Vdekja e tij ndodhi ndërsa hetimet janë duke u zhvilluar për prindërit, dy diplomatë të njohur norvegjezë.
Autoritetet norvegjeze, në bashkëpunim me policinë franceze, po hetojnë aktivitetet e Terje Rod-Larsen dhe Mona Juul, pas raportimeve që i lidhin ata me mjedisin e Epstein.
Interesi i autoriteteve u intensifikua kur u zbulua se në testamentin e tij, Epstein dyshohet se kishte siguruar 10 milionë dollarë për Edwardin dhe motrën e tij binjake, Emma, një shumë e ngjashme me atë që i atribuohet Ghislaine Maxwell.
Familja pretendon se nuk ka marrë kurrë asnjë pjesë të shumës, duke vënë në dukje se mësuan për ekzistencën e dispozitës përkatëse ekskluzivisht përmes botimeve. Në të njëjtën kohë, sqaron se dy fëmijët nuk janë përballur kurrë me ndonjë akuzë.
Njoftimi i familjes
Avokatët e familjes, Thomas Skjelbred dhe John Christian Elden, konfirmuan vdekjen e 25-vjeçarit, duke ia atribuar atë publicitetit të fortë që ishte krijuar në muajt e fundit.
“Çështja po zhvillohet në hijen e muajve të publicitetit të fortë, i cili ka pushuar së qeni kritik dhe është shndërruar në të dyshimtë, spekulativ dhe, nganjëherë, të pakontrolluar”, thanë ata në një deklaratë për gazetën norvegjeze VG.
E njëjta deklaratë theksoi se ekspozimi publik ka prekur jo vetëm prindërit, por edhe fëmijët e tyre, të cilët, siç u tha, “u tërhoqën kundër vullnetit të tyre në mekanizmin e pamëshirshëm të opinionit publik”.
Sfondi diplomatik ndërkombëtar
Dyshja e diplomatëve kishin fituar njohje ndërkombëtare për rolin e tyre në Marrëveshjet e Oslos në vitet 1990.
Terje Rod-Larsen ka shërbyer si zëvendëssekretare e përgjithshme e OKB-së, ndërsa Mona Juul shërbeu si ambasadore e Norvegjisë në Jordani, nga e cila dha dorëheqjen në shkurt, duke pranuar se kishte nënvlerësuar shkallën e kontakteve me Epstein, por duke sqaruar se ato lindën përmes bashkëshortit të saj.
Ministria e Jashtme e Norvegjisë ka njoftuar një rishikim të marrëdhënieve dhe financimit me Institutin Ndërkombëtar të Paqes, të cilin e drejtonte Rod-Larsen.
Në të njëjtën kohë, raportet thonë se dokumentet amerikane e lidhin atë me procedurat e vizave në emër të Epstein, si dhe me transaksione financiare me vlerë 250,000 dollarë në vitin 2015.
Autoritetet norvegjeze po hetojnë mundësinë e “korrupsionit serioz” dhe bashkëpunimit të mundshëm, me çiftin që mohon kategorikisht çdo përfshirje. gsh
Departamenti Amerikan i Mbrojtjes po planifikon të tërheqë rreth 5,000 trupa nga Gjermania, në një moment tensionesh të forta politike mes presidentit amerikan Donald Trump dhe kancelarit gjerman Friedrich Merz lidhur me qasjen ndaj Iranit.
Vendimi vjen menjëherë pas kritikave publike të Trump ndaj Merz, i cili deklaroi se Shtetet e Bashkuara ishin “poshtëruar” nga negociatorët iranianë. Në reagim, Trump e cilësoi kancelarin gjerman si të paaftë, duke thënë se ai po “bën një punë të tmerrshme” dhe përballet me probleme serioze në çështje si emigracioni dhe energjia.
Në një deklaratë zyrtare, zëdhënësi i Pentagonit, Sean Parnell, konfirmoi se urdhri për tërheqjen e trupave është dhënë nga Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth. Sipas tij, vendimi vjen pas një rishikimi të plotë të pozicionimit të forcave amerikane në Evropë dhe pritet të zbatohet brenda 6 deri në 12 muajve të ardhshëm.
Aktualisht, SHBA mban mbi 36,000 trupa në Gjermani, që përbën praninë më të madhe ushtarake amerikane në Evropë. Një pjesë e konsiderueshme e tyre është e stacionuar në Ramstein Air Base, një nga bazat më strategjike për operacionet amerikane.
Trump ka sugjeruar gjithashtu se mund të tërheqë trupa edhe nga Italia dhe Spanja, duke kritikuar këto vende për mungesë mbështetjeje në operacionet që lidhen me tensionet në Ngushtica e Hormuzit dhe konfliktin me Irani. bw
Një shënim i dyshuar vetëvrasjeje, që besohet se është shkruar nga Jeffrey Epstein në burgun e Manhattan-it, ka mbetur i fshehtë për gati shtatë vite, i mbyllur në një gjykatë në Nju Jork.
Sipas një zbulimi të New York Times, shënimi thuhet se u gjet nga bashkëvuajtësi i tij në korrik të vitit 2019, kur financieri u gjet pa ndjenja me një copë pëlhure të lidhur rreth qafës. Në atë kohë ai mbijetoi, por ndërroi jetë një muaj më vonë, më 10 gusht, brenda burgut.
Shënimi u vulos më pas nga një gjykatës federal si pjesë e çështjes penale ndaj bashkëvuajtësit. Kjo do të thotë se hetuesit që po shqyrtonin vdekjen e Epstein nuk kishin akses në një provë që mund të kishte qenë kyçe.
Në përmbajtjen e tij, Epstein shkruante se “ka ardhur koha të themi lamtumirë”, sipas dëshmisë së bashkëvuajtësit Nicholas Tartaglione. Edhe pse ai e përmendi ekzistencën e shënimit në një podcast vitin e kaluar, dokumenti i shkruar me dorë mbeti i panjohur për publikun, edhe pas publikimit të miliona faqeve nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë.
New York Times raporton se shënimi nuk është gjetur në arkivat e Epstein, ndërsa një zëdhënës i Departamentit të Drejtësisë pranoi se institucioni nuk e ka parë atë.
Megjithatë, një dokument me dy faqe në arkiva përshkruan mënyrën se si shënimi u përfshi në çështjen ligjore të ndërlikuar të Tartaglione. Sipas këtij dokumenti, avokatët e tij e kanë verifikuar shënimin, pa u sqaruar mënyra. Nëse vërtetohet se është shkruar nga Epstein, ai mund të japë informacion të rëndësishëm për gjendjen e tij psikologjike në javët para vdekjes.
Shenjat në qafë dhe akuzat
Vdekja e Jeffrey Epstein u klasifikua si vetëvrasje nga mjeku ligjor i qytetit të Nju Jorkut. Megjithatë, zbulimet për mangësi serioze sigurie në burgun e Manhattan-it kanë nxitur teori të shumta mbi rrethanat e vdekjes dhe mundësinë e një vrasjeje.
Pas incidentit të korrikut, Epstein u pyet nga autoritetet e burgut për shenjat e kuqe në qafë. Ai deklaroi se ishte sulmuar nga Tartaglione dhe se nuk kishte prirje vetëvrasëse.
Nga ana e tij, Tartaglione, ish-polic i akuzuar për katër vrasje, e ka mohuar vazhdimisht këtë pretendim. Sipas dokumenteve të burgut, një javë pas akuzës fillestare, Epstein deklaroi se “nuk kishte pasur kurrë probleme” me të dhe se ndihej i sigurt në të njëjtën qeli.
Tartaglione u dënua në vitin 2023 me katër burgime të përjetshme. Ai ka apeluar vendimin dhe vazhdon të shpallë pafajësinë.
Si u gjet shënimi?
Në intervista të fundit telefonike nga një burg federal në Kaliforni, Tartaglione dha versionin e tij për mënyrën si e gjeti shënimin. Sipas tij, pasi Epstein u transferua në një sektor tjetër dhe u vendos përkohësisht nën mbikëqyrje për vetëvrasje, ai e gjeti shënimin në qelinë e tyre, të fshehur brenda një libri komik.
“E hapa librin për të lexuar dhe aty ishte,” tha ai, duke përshkruar një copë letre të verdhë të grisur nga një bllok shënimesh.
Sipas Tartaglione, shënimi përmendte se hetuesit kishin kontrolluar Epstein për muaj të tërë dhe “nuk kishin gjetur asgjë”. Më tej, ai citoi një pjesë të mesazhit: “Çfarë doni të bëj, të shpërthej në lot? Ka ardhur koha të themi lamtumirë”.
Ai shtoi se ia dorëzoi shënimin avokatëve të tij, pasi mund të ishte i dobishëm në rast se Epstein do të vazhdonte ta akuzonte për sulm.
Shënimi nuk u përmend në hetimet zyrtare për vdekjen e Epstein, përfshirë raportin e vitit 2023 nga Zyra e Inspektorit të Përgjithshëm të Departamentit të Drejtësisë. Megjithatë, një dokument i titulluar “Kronologji”, i publikuar në kuadër të dosjeve Epstein, përshkruan rrugën e tij në sistemin gjyqësor.
Dokumenti nuk sqaron pse është hartuar apo kush e ka përpiluar, dhe i referohet të përfshirëve vetëm me iniciale.
Sipas tij, më 27 korrik 2019, katër ditë pas tentativës për vetëvrasje, Tartaglione u takua me avokatin e tij kryesor, Bruce Barket, dhe e informoi për shënimin. Pasi një roje burgu nuk e lejoi të shkonte në qeli për ta marrë, avokati i sugjeroi t’ia dorëzonte avokatit tjetër që do ta vizitonte.
Më pas, u kontaktua një tjetër avokat, John Winter, për ta marrë dokumentin. Sipas kronologjisë, përpjekjet për ta verifikuar shënimin në ditët në vijim dështuan fillimisht, por më vonë u arrit certifikimi i tij në fund të vitit 2019 ose në fillim të vitit 2020.
“Avokatët e mi donin të siguroheshin që nuk e kisha shkruar unë,” tha Tartaglione në një intervistë në vitin 2025, duke shtuar se u angazhuan ekspertë grafologjie për analizën.
Gjykatësi federal Kenneth M. Karas, që mbikëqyrte çështjen, urdhëroi që shënimi të dorëzohej në gjykatë. Sipas avokatit Winter, ai e dorëzoi dokumentin te një nëpunës gjykate, por nuk kujtonte përmbajtjen e tij.
Shënimi duket se u përfshi më pas në një konflikt të zgjatur mes avokatëve të Tartaglione, çka çoi në emërimin e një avokati të jashtëm për hetim. Dokumentet përkatëse u vulosën për të mbrojtur konfidencialitetin mes avokatit dhe klientit. Në fund, gjykatësi përjashtoi Winter nga çështja, duke iu referuar një vendimi tjetër të vulosur.
Një zëdhënës i gjykatës refuzoi të komentojë mbi ekzistencën e dokumenteve të tilla, duke theksuar se ato ruhen në kasafortat e gjykatës. Panorama
Shtetet e Bashkuara të Amerikës po ndërmarrin një nismë të re për krijimin e një koalicioni ndërkombëtar me qëllim rikthimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme për tregtinë globale të energjisë.
Sipas raportimeve nga The Wall Street Journal dhe Reuters, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka miratuar krijimin e një iniciative të quajtur “Ndërtimi i Lirisë Detare” (MFC). Kjo nismë përshkruhet si një projekt i përbashkët i Departamentit të Shtetit dhe Pentagon.
Plani është detajuar në një dokument zyrtar të shpërndarë në ambasadat amerikane në mbarë botën, me synimin për të siguruar mbështetje ndërkombëtare për këtë projekt strategjik.
Sipas përmbajtjes së dokumentit, MFC konsiderohet një hap kyç drejt ndërtimit të një arkitekture të re sigurie detare në Lindjen e Mesme pas konfliktit. Kjo strukturë synon të garantojë sigurinë afatgjatë të furnizimeve energjetike, mbrojtjen e infrastrukturës kritike detare dhe ruajtjen e të drejtave të lundrimit në rrugët kryesore detare.
Dokumenti u kërkon ambasadave amerikane që t’ua paraqesin këtë iniciativë vendeve partnere deri më 1 maj, ndërsa specifikon se kërkesa nuk duhet t’u drejtohet vendeve si Rusia, Kina, Bjellorusia, Kuba dhe “aktorë të tjerë kundërshtarë të SHBA-së”.
Sipas planit, pjesëmarrja në këtë koalicion mund të marrë forma të ndryshme, duke përfshirë angazhim diplomatik, shkëmbim informacioni, zbatim të sanksioneve, prani detare apo forma të tjera mbështetjeje. Panorama
Donald Trump dëshiron të paraqesë veten si një President të fortë që ka fuqinë e tij kushtetuese deri në kufi. Në parim, si komandant të përgjithshëm të forcave të armatosura, ai mund të plotësojë një operacion ushtarak, por duhet të njoftojë zyrtarisht Kongresin brenda 48 orësh. Në luftën me Iranin, ai e bëri atë në kohën e duhur më 2 mars. Por tani po afron afati i dytë: një operacion i tillë pa pëlqimin e përfaqësuesve dhe senatorëve të mund të zgjasë vetëm 60 ditë. Ky afat skadon më 1 maj.
Nëse nuk ka një të rinj të negociuar midis Uashtonit dhe Teheranit deri atëherë, Presidenti duhet të luftojë hapat e tyre për të legjitimuar më tej operacionin ushtarak kundër Iranit. Trump, i cili rregullisht administron dekretet duke anashkaluar parlamentin në mandatin e tij të dytë, ka pak mundësi të mbetura.
Çfarë është Rezoluta e Çfarë Fuqive të Luftës?
Vetem se si ndahen fuqite midis Kongresit dhe Presidentit ne rast lufte eshte nje perdorim i Rezolutes se Fuqive te luftes. Presidentit të atëhershëm Richard Nixon nuk i pëlqen ky ligj kur u miratua në vitin 1973. Vetoja e tij, megjithatë, u anashkalu nga Kongresi me një dëm nga të tretit, duke e vënë ligjin në fuqi.
Rezoluta shiko si një mësim nga Lufta e Vietnamit, të kombinuar në vitet 1950, por vetëm në vitin 1964 Kongresi autorizoi zyrtarisht një rritje të pranisë ushtarake amerikane në rajon. Pothuajse 240 vjet më parë, themeluesit e SHBA-së formuluan qartë kompetencat në rastet në Kushtetutë: Presidenti është komandant suprem i forcave të armatosura, por vetëm Kongresi mund të shpallë luftë. Sot, deklaratat formale të luftës kanë dalë nga moda – e fundit u miratua nga Kongresi më 4 qershor 1942 kundër Bullgarisë, Hungarisë dhe Rumanisë, të cilat ishin aleate të Gjermanisë naziste në Luftën e Dytë Botërore.
Rezoluta e Fuqive të luftojë i jep Kongresit të drejta bashkëvendimi në konfliktet moderne pa një formë lufte lufte, duke u vendosur edhe në pozicionin e presidentit të funksionojë në situata të ndjeshme. Se si do të jetë situata varet, ka vendosur në Uashington, nga situata e pasigurt në Lindjen e Afërt dhe të Mesme.
Zgjatja është e mundur – por vetëm për 30 ditë
Presidenti mundet, në një kohë të gjatë me ligjin, në një periudhë të caktuar kohore amerikane 60-ditore një herë për 30 ditë shtesë – në të ardhmen. Stormy-Annika Mildner, drejtuese e ngjarjeve të kërkimit Aspen Institute Deutschland, e konsideron këtë skenarin më të mundshëm: “Unë supozoj se do t’i përdorë Trump 30 ditët shtesë – me vendimin se ka ndodhur në konflikt, se ka një armëpushim dhe se fundi i luftës është në horizont, kështu që kjo kohë është e duhur për të punuar.
Megjithatë, ky argument do të dobësohej nëse situata, për shembull në Ngushticën e Hormuzit, do të përshkallëzohej më tepër dhe nëse armëpushimi, i cili nuk afat ka kohë, do të shkelej në mënyrë masive dhe të përhershme.
“Nëse konflikti përshkallëzohet më tej tani, kur thirrja e atyre 30 ditëve është edhe më e diskutueshme sesa është tashmë”, thotë Mildner.
New York Times citon një mundësi tjetër. Trump mund të argumentojë se rregulli 60-ditor nuk zbatohet në këtë rast të veçantë. Kështu, paraardhësi i tij Barack Obama, të cilin e kritikon Trump shpesh, argumentoi në vitin 201 në lidhje me sulmet ajrore në Libi, të cilat autorizuan nga Kombet e Bashkuara, se këto nuk ishin operacione të përhershme luftarake dhe siguri jo me forca tokësore.
Pesë rezoluta – dhe pesë herë jo
Si rregull, presidentët kanë kërkuar në opinionin, dhe çështjet e Kongresit , para disa faktorëve të mëdhenj – për shembull, George W. Bush para luftës në Irak në vitin 2003. të dyja dhomat për rezolutat që kishin për qëllim të bënin lëvizjet e Trump më të rregulluar.
Rezolutat dështuan, siç, për shkak të problemeve republikane në të dyja dhomat – nuk ka disa raste me diferencën e ngushtë të ngushtë. “Përveç miratimit të rezolutave, Kongresi ka vetëm mundësi të qëndrojë për t’i dhënë fund luftës në mënyrë aktive”, thotë Stormy-Annika Mildner e Institutit Aspen Deutschland.
“Një instrument efektiv do të ishte ndërprerja e fondeve. Por kjo është politikisht e vështirë për t’u zbatuar.” Ushtria amerikane është thellësisht e rrënjosur në shoqëri dhe ndërprerje e fondeve për ushtarët ka të tillë që të ketë vetëm pak mirëkuptim.
Kongresi tashmë po ndodhin
Pesë votat në Kongres deri tani nuk do të thotë domosdoshmërisht se një votim i gjashtë – pas afatit 60-ditor – do të jetë rutinë. Disa republikë, sipas The New York Times, kanë njoftuar se do të rishqyrtojnë votat e tyre të tjera. John Curtis, një senator republikan nga Utah, thotë një senator republikan nga Utah.
Megjithatë Mildner e konsideron një miratim të tillë “jo shumë gjëra të mundshëm”: republikanë , është politikisht më e lehtë të votojnë kundër rezolutave për t’i dhënë fund luftës sesa të autorizojnë në mënyrë aktive në këtë mënyrë.
Zgjedhjet e mesit të mandatit, të cilat zgjedhin rregullisht të 435 përfaqësuesit në Dhomën e Përfaqësuesve dhe 35 nga 100 anëtarët e Senatit, mbahen më 3 tetor. Përzgjidhjet janë shpesh një mundësi për të “ndëshkuar” politikat e Presidentit, dhe sondazhet e tjera që sugjerojnë se republikanët e Trump mund të humbasin në të dyja dhomat.
Zgjedhjet dhe pasojat
Këshilltari politik amerikan Jonathan Katz i Institutit Brookings i tha DW se kandidatët, çështjet në shtetet dhe zonat zgjedhore ku priten rezultate të ngushta, po i ndjek me shumë mendje.
Anëtarët republikanë të Kongresit bëjnë që të preferojnë të qëndrojnë të papërzier sesa të përballen me presidentin, që njihen për sulmin ndaj republikanëve që ai konsideron të pabesë.”
Një nga çmimet e ulëta të Presidentit është kostoja e lartë e tij, është përkeqësuar më shumë nga rritja e ndjeshme e çmimeve të karburantit si rezultat i luftës me Iranin. Edhe nga baza e Trump, ndryshe e bashkuar fort, MAGA ka kritika të forta për luftën. Prandaj, presioni i Presidentit është i jashtëzakonshëm për të gjetur një vendim në kohë, para zgjedhjeve të tij të mandatit, që do t’i lejojë të shpëtojë reputacionin./DW
Komentet