Pas verdiktit në Hagë, më 16 shtator 2026, priteshin demonstrata e shprehje pakënaqësie. Por jo në këtë masë. Sepse logjikisht pritej që, së pari, të publikohej aktgjykimi e pastaj, në përputhje me të, të veprohej.

Si dikush që ka telashe shëndetësore dhe e pret rentgenin apo skanerin për t’u përcaktuar diagnoza e saktë.

Dhe në këtë rast nuk ndihmon as hoxha, as prifti, as protestat. Por mjeku që quhet qeveri. Sepse dëmtimi i Kosovës është aq i madh, sa që kërkohet një veprim i koordinuar, në thelb të të cilit duhet të jetë shteti e askush tjetër.

Po ndodh krejt ndryshe. Kauza e mllefit kundër vendimit të Gjykatës Speciale po kthehet në luftë të egër për pushtet.

Dhe në përplasje të qëllimshme me policinë.

Këtë po e nxisin ata që janë fajtorët kryesorë për themelimin e Gjykatës Speciale. Sepse, duke e themeluar atë, e shkelën sovranitetin e vendit. Madje nuk qitën kurrfarë kushtesh. Dhe tash, me një të rënë të lapsit, duan ta bëjnë joekzistente marrëzinë, fajin e tyre kolosal. Punë që s’bëhet.

Këtu tash hyjnë në veprim edhe faktorë të tjerë: zanatçinjtë e luftës hibride, për ta thelluar krizën dhe për të krijuar kaos në Kosovë. E këtu ka shumë argatë që paguhen rrast. Padronët e disa mediave dhe ata që i frikohen përballjes me ligjin me shumë se egjelit.

Ashiqare, PDK ka një strategji të qartë: ta shfrytëzojë rastin që, përmes trazirave, ta rritë rejtingun në zgjedhjet e ardhshme, të cilat, siç po shihet, do të mbahen pas 45 ditësh.

Marrëzi kolosale, sepse brenda kësaj kohe do të dalin në publik detaje pikante nga aktgjykimi që e dënoi shefin e saj historik me 25 vjet burg. Dhe ata që po e mbushin sheshin, shumica të lindur pas Luftës, do të ftohen shpejt dhe do të kthehen në shtrojerën politike që u takon: te brezi i ri i politikanëve që përfaqësojnë Kurti, Abdixhiku etj.

PDK ka edhe një hall tjetër. Duke qenë më shumë kartel se parti, aty nuk ka përballje idesh, por luftë të pamëshirshme bërrylash. Qëllimi është që, përmes trazirave, ta rrëzojnë jo vetëm qeverinë, por edhe liderin e kompromisit, Bedri Hamzën.

Fituesi moral në këtë përplasje është Policia e Kosovës. Rejtingu i saj po rritet, radhët e saj po forcohen përmes një diferencimi të qartë: ata që e mbrojnë shtetin dhe ata që, për interesa meskine, i shërbejnë kaosit.

Në këtë betejë të ashpër do të fitojnë ata që e duan shtetin dhe lirinë e pakthyeshme që ky përfaqëson.

Faton Bislimi

Nuk pritej ky zhgënjim nga politika kosovare pas shpalljes së Pavarësisë së saj, sepse ashtu si komunistët  shqiptarë që merrnin paratë dhe armët nga Britania, por shpirin e kishin te Moska, ashtu po veprojnë edhe sot politikanët në Shqipëri por edhe në Kosovë të cilët deklarohen si proamerikanë por me zemër janë enveristë,  titistë dhe të korruptuar.

Shkaku që më nxiti për t’a shkruar këtë shkrim është ai që Kosova është në udhëkryq politik institucional që vjen si pasojë e moszgjedhjes së presidentit, dhe në lidhje më këtë edhe një shkrim brilant te publicistes  Znj. Elida Buçpapaj me titull” Albin Kurti @ opozita duhet të bien dakord për Faton Bislimin , kandidatin për president konsensual propozuar nga kongresmeni JoeDioguardi & ambasadori Walker”. Vlerësoj dhe gjykoj se Znj. Buçpapaj në analizën e saj jep këshillë mjaft të vlefshme dhe të mirëargumantuar për zgjedhjen e Presidentit të Kosovës pasi propozimi vjen nga dy miq të mëdhenj të Kosovës që janë  për mendiin tim dhe heronj të shtetit të Kosovës për atë kontribut historik të tyre për lrinë dhe pavarësinë e Kosovës.Shkrimi i Znj. Buçpapaj shërben  si leksion për politikën kosovare dhe për atë shqiptare në tërësi, ku nga ai shkrim po citoj se: “Nuk ka ndodhur kurrë në historinë moderne të shtetit që dy nga Figurat më të shquara me ndikim thelbësor në arritjet që Kosova gëzon sot,

sikur Ambasadori Walker që e ktheu rrotën e historisë në favor të viktimës

dhe Kongresmeni JoeDioGuardi që e vuri temën e Kosovës si çështje për t’u zgjidhur në kryemetropolin e demokracisë Washington D.C

në favor të Kosovës e popullit të saj të nëpërkëmbur, të shtypur e konsideruar i dorës së fundi nga regjimi kriminal serb,

bashkë që të dy,

dy Zëra të Fuqishëm që vijnë nga SHBA,

të propozojnë të njëjtin emër si kandidat konsensual për president të Republikës së Kosovës.

Emrin e Faton Bislimit i cili ka filluar bashkëpunimin me administratat Amerikane, me Kongresin e SHBA dhe Komitetin për Punë të Jashtme që kur drejtohej nga Kongresisti i shquar Miku i paharruar i kombit shqiptar Tom Lantosh.

Këto dy  figura të ndritura, DioGuardi dhe Walker dhe dy zëra të fuqishëm direkt me ndikim në Administratat e SHBA, bëhen garant për kandidaturën e Faton Bislimit si President i Republikës së Kosovës

ndërsa politika e dështuar e Kosovës bën syrin qorr e veshin shurdh duke sanksionuar falimentin e saj”.

Albin  dhe politika kosovare distancohuni nga enverizmi dhe nga Edi Rama, dhe këtë porosi timen është e mjafueshme dhe po ua sqaroj me atë se çfarë shkruan profesori i nderuar Z. Eshref Ymeri:”Si shërbëtor besnik i serbosllavizmit, Enver Hoxha nuk kishte absolutisht besim në energjitë krijuese të popullit shqiptar për rimëkëmbjen e vendit pas përfundimit të luftës. Prandaj ekzistencën e Republikës së Shqipërisë ai e shikonte të pamundur jashtë ombrellës shoviniste jugosllave.Kryeministri Rama është kreu i majtizmit në Shqipëri, majtizëm, i cili është trashëgimtar i drejtpërdrejtë i veprës tradhtare të Enver Hoxhës në marrëdhëniet me serbosllavizmin. Ishte pikërisht Enver Hoxha ai, i cili, nga hiç njeri, u peshkua me kohë e me vakt nga shërbimi sekret serb për t’u vënë në krye të Shqipërisë për interesat shoviniste të serbosllavizmit

Në plenumin e Beratit të vitit 1944 deklaroi: “Shqipëria jo që nuk e rrit dot ekonominë e saj, por as e zhvillon dot atë sepse imperializmi do ta gëlltiste;… e vetmja zgjidhje e saj është të bashkohet në një konferderatë me Jugosllavinë…” Tre vjet më vonë dhe pikërisht më 15 dhjetor 1947, Enver Hoxha, i mbrujtur mirë tashmë me kolaboracionizmin tradhtar me shovinizmin jugosllav, në mbledhjen e Byrosë Politike del me këtë deklaratë publike, duke vazhduar poshtërimin e vendit të vet, sipas shembullit të Velimir Stojniçit tre vjet më parë: “Duhet ta fitojmë kohën e humbur e të bëjmë sa më shpejt bashkimin DE FACTO të Shqipërisë me Jugosllavinë në të gjitha fushat (parti, ekonomi, ushtri, etj.), se Shqipëria nuk mund të qëndrojë si shtet i pavarur dhe aq më pak të ndërtojë socializmin pa u bashkuar me Jugosllavinë…”.

“Po çfarë po bën kryeministri Rama, si pasardhës i Enver Hoxhës në krye të qeverisë majtiste? Në marrëveshje të plotë me Vuçiçin, po kërkon ta futë vendin tonë në minishengenin neojugosllav. Dhe nuk i bën përshtypje absolutisht fakti që pikërisht Vuçiçi është ai shovinist me damkë, i cili, në bashkëpunim të ngushtë me të tillë kryeshovinistë, si Shesheli dhe Nikoliçi, në fund të viteve ’90 patën hartuar Platformën për spastrimin etnik të Kosovës përmes masakrimit të njerëzve, vrasjeve masive, shpërnguljeve me dhumë dhe shkatërrimeve tërësore të vendbanimeve të popullsisë dhe të ekonomisë së saj”. https://telegraf.al/politike/prof-eshref-ymeri-kryeministri-rama-ecen-ne-gjurmet-e-enver-hoxhes/

Pra sa shpejt e harruan politikanët e Kosovës kolonizatorin dhe gjenocidin serb , duke arritur deri aty sa që ta mbajnë Kosovën dhe demokracinë peng për interesa personale pushteti, korrupsioni dhe hajnije.

Albin kur nuk ke  mundësi për të zgjedhur vetë presidentin, atëhere lërë kokëfortësinë dhe vepro sic të thotë aleati i madh i shqiptarëve , miqtë e sprovuar  si proshqiptarë të mëdhenj.

Albin  dhe opozita në Kosovë a nuk e dini se Pavarësia e Kosovës erdhi nga SHBA, dhe se pa SHBA-të shqiptarët nuk mund të bëjnë vetë ndonjë gjë të madhe?!

Albin dhe opozita e Kosovës dëgjoni SHBA-të , dhe ju opozita kosovare sidomos, mos merrni këshilla nga kryeministri i Shqipërisë dhe as nga nostalgjia enveriste, sepse pasojat e komunizmit po i vuajnë akoma edhe sot Shqipëria dhe shqiptarët.Nga kush do merrni mësime e këshilla nga ata që importojnë nga Kosova  në Shqipëri opininistë, gazetarë, politikanë, ministra dhe deri edhe   drejtues të SHISH  me lidhje spiunimi e agjenturash serbe?

Shqipëria jo vetëm sot por pothujse që kur shpalli Pavarësinë,  prej politikanëve dhe shtetarëve të saj mbeti gjithonë në udhëkryq dhe e fundit në rrugën e progresit, zhvillimit, mirëqënies dhe e para për kequnksionimin e ligjit, shoqërisë dhe  shtetit.Kjo për arësyen se në Shqipëri ka pasur por ende ka mungesë të theksuar të nacionalizmit, i cili është shpirti i Kombit.

Nacionalizmi gjithmonë ka ardhur nga Kosova, sepse ajo ka mbajtur peshën kryesore në historinë moderne , ajo ka mbajtur mbi supe dhe i ka kushtuar shtrenjtë  me plot sakrifica, mund, gjak e me jetë njerëzore.

Për Cështjen kombëtare, për pavarësinë, për lirinë dhe për bashkimin kombëtar, Xhafer Deva  ka një meritë të vecantë sepse për një periudhe të shkurtër kohe solli në Shqipëri edukatën nacionaliste.

Mirëpo nuk është aspak mirë që Kosova e pas luftës, nuk është mirë që politika kosovare mori eksperiencën politike të zullimqarëve komunistë e antinacinalistë të enveristëve në Shqipëri dhe të titistëve në Kosovë. Politika ,edhe ajo në Kosovë ka zhgënjyer shumë, sepse edhe ajo gjatë 27 viteve shtet, edhe në Kosovë politika, shteti, drejtësia dhe akademia  nuk iu nënshtrua Veting-ut, por edhe atje  hapur por edhe nën rrogoz janë akoma dhe drejtojnë politikën, drejtësinë, mediat dhe institucinet ishata me bindje enveristo-titiste. Fatkeqësisht Kosova mori eksperiencën e ishkomunisteve nga Shqipëria: atë të autokracisë, injorancës, korrupsionit, hajdutërisë , tradhëtisë, të përçarjes politike, të proamerikanizmit falso,të pazareve me troje dhe të klano-familjaro-partizantizmit politik.

Në Shqipëri është e vërtetë se ka shumë pak politikanë, media dhe intelektualë nacionalistë dhe Kosovëdashës, sepse kështu është gatuar njeriu i ri me botëkuptimin komunist ,revolucionar,antinacionalist dhe proletar. Mirëpo Kosova mjerisht këta dhe këshillat e këtyre i dëgjon dhe prandaj edhe Kosova i ka punët kështu si Shqipëria. Ju politika në Kosovë  vetëm yrnek politik nga Shqipëria nuk duhet të kishit marrë, kishit se nga ku të mësonit si bëhet  dhe si funksinon demokracia, kishit SHBA-të me të cilat duhet të konsultoheni besnikërisht me ta,dhe jo të deklaroheni si proamerikanë dhe të veproni krejt ndryshe dhe me hipokrizi e djallëzi. Jo të deklaroheni si proamerikanë dhe të vidhni, të korruptoni , të bëni pazare e të falni troje , dhe jo ta mbani Kosovën në krizë institucionale e të hyni në librin gines për stërzgjatjen maratonë dhe monotonë për zgjedhjen  Presidentit.

Politika në Kosovë nëse ia don  të mirën popullit, dëgjoni edhe këshillat e Kosovëdashësve dhe intelektualëve meritorë e patriotë nga Shqipëra. Nuk më rezulton që politika e derimësotme në Kosovë të ketë respektuar nga Shqipëria ndonjë trashëgimtarë të elitës nacionaliste nga Shqipëria,dhe as nga ata nacionalistë nga Shqipëria që kanë bërë burg politik pse kanë kundërshtuar komunizmin sllavo-shqiptar, që kanë kundërshtuar bashkim-vëllazërimin jugosllavo-shqiptar. Dhe nuk e di a ka dekoruar Kosova ndonjë  të djathtë nga Shqipëra që kanë  kontribuar për lirinë e Kosovës,ndërsa  ishkryeministri Thaci ua sillte në Shqipëri disa socialistëve dekoratat për kontributin e asnjëlloj kontributi që ata kanë dhënë për Kosvën.

Në Kosovë votohet Albin Kurti, sepse populli i Kosovës zgjedh alternativën më të mirë, atë alternativë e cila  është vazhdim i projektit kombëtar , i zhvillimit të Kombit dhe i realizimit të demokracisë,shtetit ligjor, pra i Triumfit të Kombit.

Opozita politike ka vite që e mban në krizë Kosovën,  shtetin dhe institucionet. Në mbështeje të këtyre krizave opozita në Kosovë ka pasur gjithmonë mbështetje Edi Ramën, kryeministrin shëmbull dhe model korrupsioni, kundër regjimit të të cilit protestohet në Tiranë prej më shumë se 4 muaj rresht, por që para një viti kundër Kurtit u rreshtua edhe ishPresidentja Osmani.

Të gjithë në një komplot kundër KURTIT.

Por, pyesim se përse?

Sepse Kurti ishte komplet dhe tërsisht dhe krejt ndryshe nga kjo lloj politike dhe krejt ndryshe edhe nga llumi mediatik, serbofil, agjenturor antishqiptar dhe Kurti është krejtësisht ndryshe edhe ndaj   intelektualizmit  mercenar të cilët kishin projekt e qëllim vetëm pushtetin personal, hajdutërinë, pazaret me trojet, pasuritë kombëtare dhe me korrupsionin. Ndërsa Kurti si projekt kishte dhe ka vlerat dhe interesin kombëtar, shtetin demokratik e ligjor,zhvillimin ekonomik e mirëqënien,  sigurinë kombëtare dhe të territorit, forcimin e ushtrisë , antarësimin në NATO, antikorrupsionin, antitradhëtinë, patriotizmin dhe  aleancën e sinqertë me SHBA-të.Dhe për këto arësye unë iu pata drejtuar me një thirrje votuesve në Kosovë  me 10 Maj 2026 , një muaj para zgjedhjeve të 7 Qershorit 2026 që:

”Votoni Kurtin sepse ai dhe LVV janë projekt kombëtar”:

“Albin Kurti dhe LVV nuk janë dhe nuk erdhën rastësisht aty ku janë sot. Vetë fakti se ai votohet nga shumica në Kosovë tregon se Kurti është një projekt kombëtar si domosdoshmëri kombëtare.

Kurti dhe LVV sot mbështeten edhe nga ndërkombëtarët, sidomos nga SHBA-të dhe aleatët besnikë të Kosovës, sepse Kurti është në shërbim të çështjes kombëtare të Kosovës.

Kurti, politika e tij dhe LVV janë sot projekt kombëtar, ashtu siç ishte edhe UÇK-ja.

Kurti sot është politikani shqiptar më proamerikan sepse SHBA-të duan dhe mbështesin politikën dhe politikanin Kurti, pasi Kurti është i pakorruptueshëm, ndërsa korrupsioni është dhe përbën kërcënimin më të madh për demokracinë dhe shtetin ligjor, si dhe kërcënim për shtetin, pavarësinë dhe sovranitetin e tij.Kurti është politikani më proamerikan sepse ai është i përkushtuar kundër korrupsionit, të cilin SHBA e ka në krye të agjendës politike të saj.

Kurti është proamerikan sepse punon dhe i është përkushtuar forcimit të ushtrisë së Kosovës, forcimit dhe modernizimit të saj, si dhe pajisjes me armë moderne dhe antarësimit të  Kosovës në NATO.

Kurti është projekt kombëtar  sepse është besnik i projektit amerikan , i SHBA-ve të cilat janë i vetmi shtet në botë që ka mbrojtur dhe mbështetur Çështjen shqiptare në Ballkan, Çështje së cilës i është përkushtuar më shumë  se cilido politikan tjeter në Historinë e shtetit shqiptar të Shqipërisë dhe Kosovës

SHBA-të mbështesin Kurtin dhe Kurti është me SHBA-të sepse SHBA-të duan një politikë dhe politikan në Kosovë i cili për çështjen kombëtare dhe në mbrojtje të sovranitetit dhe territorit të shtetit të Kosovës është i pathyeshëm.

LVV dhe Kurti punojnë për ndërtimin e demokracisë, të drejtësisë dhe të shtetit ligjor, dhe prandaj duhet votuar Kurti”

Shënim : Koha vertetoi dhe më dha të drejtë , sepse tani kanë rënë të gjitha fantazitë ,alibirat , akuzat dhe retorikat  e opozitës në Kosovë. U vertetua se sa  të drejtë ka pasur Kurti i cili ka kundërshtuar ngritjen e Gjykatës Speciale dhe se sa fajtorë dhe të papërgjegjshëm kanë qenë ata të cilët votuan për ngritjen e saj.

Ranë të gjitha alibitë se Kurti është antiamerikan , se nuk mund të shkojë në SHBA dhe se nuk e pret atë Presidenti i SHBA-ve, por Kurti shkoi në SHBA dhe u prit nga  Presidenti Trump.

Opozita politike tani, por  tepër vonë proteston kundër Aktgjykimin dhe vendimit të dënimit të 4 ishkomandantëve të UÇK-së, por ajo duhet fajesuar pse e votoi këtë gjykatë, por edhe pse  për interesa pushteti opozita bllokoi dhe pengoi , madje edhe shkaktoi kriza parlamentare për interesa pushteti, gjë e cila, pra opozita duhej që sinqerisht të ishte shumë më e interesuar se sa Kurti e LVV për ecurinë, zgjedhjen  dhe vënien në funksionim të institucioneve të shtetit ,gjë e cila do kishte qenë mbështetja më e mirë që shteti i Kosovës të kishte angazhuar gjithë potencialet parlamentare, qeveritare, presidenciale dhe juridiko-kushetuese për mbrojtjen e të akuzuarve nga Gjykata Speciale.

Opozita, mjerish për të si projekt kishte atë të  rolit  të   një opozite dritëshkurtër pasi mendonte se duke bllokuar e penguar demokracinë dhe zgjedhjen e institucioneve do të vinte në pushtet, por ajo vetëm sa ka dështuar vazdimisht.

Më 27 Gusht 2026, ish kongresmeni dhe presidenti i LQSHA JoeDioGuardi u dërgoi nga një letër me të njëjtën përmbajtje Albin Kurtit, Bedri Hamzës, Lumir Abdixhikut e Ardian Gjinit ku propozonte për president konsensual Faton Bislimin, një personalitet me të cilin Joe DioGurdi dhe LQSHA ka bashkëpunuar që kur Bislimi vazhdonte studimet në SHBA. Dhe ky bashkëpunim midis tyre në interes të shtetit të Kosovës nuk ka rreshtur kurrë. Faton Bislimi i ka qendruar në krah Skënderbeut modern të Shqiptarëve në lobimin me administratat Amerikane, qofshin Republikane apo Demokrate, si një interlokutor i plotbesueshëm.

Të njëjtin propozim publik me Joe DioGuardin, njëkohësisht, bëri edhe Ambasadori William Walker, për të njëjtin emër.

Nuk ka ndodhur kurrë në historinë moderne të shtetit që dy nga Figurat më të shquara me ndikim thelbësor në arritjet që Kosova gëzon sot,

sikur Ambasadori Walker që e ktheu rrotën e historisë në favor të viktimës

dhe Kongresmeni JoeDioGuardi që e vuri temën e Kosovës si çështje për t’u zgjidhur në kryemetropolin e demokracisë Washington D.C

në favor të Kosovës e popullit të saj të nëpërkëmbur, të shtypur e konsideruar i dorës së fundi nga regjimi kriminal serb,

bashkë që të dy,

dy Zëra të Fuqishëm që vijnë nga SHBA,

të propozojnë të njëjtin emër si kandidat konsensual për president të Republikës së Kosovës.

Emrin e Faton Bislimit i cili ka filluar bashkëpunimin me administratat Amerikane, me Kongresin e SHBA dhe Komitetin për Punë të Jashtme që kur drejtohej nga Kongresisti i shquar Miku i paharruar i kombit shqiptar Tom Lantosh.

Këto dy  figura të ndritura, DioGuardi dhe Walker dhe dy zëra të fuqishëm direkt me ndikim në Administratat e SHBA, bëhen garant për kandidaturën e Faton Bislimit si President i Republikës së Kosovës

ndërsa politika e dështuar e Kosovës bën syrin qorr e veshin shurdh duke sanksionuar falimentin e saj.

Po i kthehem letrës së 27 Gushtit 2026 që kongresmeni dhe presidenti i LQSHA i ka dërguar kryeministrit në detyrë Albin Kurti dhe liderëve të opozitës e cila është mbajtur në heshtje, diçka e papranueshme.

Kësaj letre që asnjë nga katër liderët nuk marrin mundimin ta vendosin në qendër të vemendjes, kur do të duhej të mbanin qendrim publik, i shtohet edhe Letra e Hapur që Joe DioGuardi i dërgon para dy ditëve lidërshipit aktual të Kosovës,

duke paraqitur kërkesën e tij të vetme, të parën e të fundit, si amanetin e tij, propozimin e Faton Bislimit, si kandidat për Republikën e Kosovës, si një figure tashmë të mirënjohur për aktivizmin e tij të pandalshëm me Administratat e SHBA në interes të Republikës së Kosovës dhe Çështjes Shqiptare në përgjithësi.

Joe DioGuardi i lutet klasës politike ta mbyllë këtë krizë institucionale në dëm të shtetit të Kosovës me një emër që meriton respekt për të qenë President konsensual.

Deri më tani ka heshtje.

Por kjo heshtje duhet të marrë fund.

Liderët politikë janë të detyruar të respektojnë një lutje apo kërkesë nga Zëra të fuqishëm që përfaqësojnë SHBA.

Partitë e Kosovës janë tepër të vogla përpara kontributit dhënë për Kosovën nga Joe DioGuardi.

Deputetët e partive të ndryshme, një pjesë e madhe me moshë të re dhe pa fare kontribute, duhet të bëhen të përgjegjshëm se roli i tyre si përfaqësues të popullit nuk ka vlerë që t’i binden kryetarëve të partive, por votuesit nga ku kanë marrë votbesimin që të mbrojnë interesin e shtetit të Kosovës, që sot është më i nëpërkëmbur se kurrë nga kjo klasë politike që ka mbetur peng e Katërshes së Hagës.

O sot o kurrë deputetët e Kuvendit të Kosovës duhet të marrin përgjegjshmërinë që u takon,

duke e krahasuar veten se çfarë kanë bërë seicili nga ata për Kosovën

dhe çfarë roli kanë pasur dhe çfarë kanë bërë për Kosovën Kongresmeni JoeDioguardi dhe William Walker,

i cili i tha Perëndimit se UÇK nuk ishte organizatë terroriste sikur e kish etiketuar i dërguari special i SHBA në Ballkan Robert Gelbard dhe se kryekasapi i Ballkanit në 15 janarin e 1999 në Reçak kish kryer krime kundër njerëzimit.

Të dy këta burra, DioGuardi dhe Walker propozojnë Faton Bislimin si kandidat për president të Republikës së Kosovës.

Asnjëri prej jush që jeni pjesë e atij Parlamenti nuk e gëzoni këtë privilegj moral, as nuk keni të drejtën ta anashkaloni, por e keni për detyrë të respektoni propozimin dhe pastaj seicili prej jush të tregojë përgjegjshmërinë e vet ndaj shtetit të Kosovës.

Mos ia vini veshin kurrë as folklorizmave për tradhëti të Edi Ramës apo ndonjë shkrimtari që vjen nga oborri famëkeq i partisë së tij.

SHBA janë Aleati ekzistencial i kombit shqiptar, dmth i përhershëm,

për inat të gjithkujt që ia do të keqen Kosovës

apo e mat Kosovën qoftë me kutin e lakmive të vjetra mitomane

apo me kutin e politikanëve minukë dhe anonimë që mjerisht duan të dalin, diçka e pamundur, mbi interesat kombëtare dhe Euro-Atlantike të Kosovës.

Bashkimi i votës është mjeti; përfaqësimi politik është instrumenti; ndërsa mbrojtja dhe avancimi i të drejtave dhe interesave të shqiptarëve të kësaj Krahine mbeten qëllimi më i gjerë.

Dje, më në fund, pas një periudhe të gjatë përpjekjesh, apeleve dhe thirrjeve për bashkimin e votës shqiptare, subjektet politike shqiptare të Krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit kanë arritur marrëveshje për të garuar me një listë të përbashkët në zgjedhjet parlamentare të Serbisë, të shpallura për 25 tetor 2026.

Profesori Refik Hasani e ka artikuluar publikisht iniciativën për një listë të përbashkët shqiptare që nga Marrëveshja e Konçulit, më 20 maj 2001. Që nga atëherë, sa herë që janë mbajtur zgjedhjet parlamentare të Serbisë, ai ka kërkuar bashkimin e subjekteve politike shqiptare, pasi vazhdimisht është garuar në disa lista zgjedhore.

Ai ka kërkuar që shqiptarët të përfaqësohen me vende të rezervuara në Parlamentin e Serbisë, duke iu referuar edhe Referendumit të 1-2 marsit 1992 dhe Marrëveshjes së Konçulit, e cila u arrit në prani dhe nën monitorimin, mbikëqyrjen dhe garantimin e faktorit politik dhe ushtarak ndërkombëtar.

Përmes vështrimeve dhe opinioneve, intervistave, deklaratave, prononcimeve dhe propozimeve, por edhe përmes tryezave, debateve, studimeve dhe kumtesave, ai nuk u ndal së kërkuari që shqiptarët e Krahinës së Preshevës, Medvegjës e Bujanocit të garonin me një listë të përbashkët, të unifikuar rreth një qëllimi, programi dhe platforme.

Këtë e ka parë të nevojshme edhe në funksion të bashkërendimit, koordinimit, harmonizimit dhe artikulimit të kërkesave, si dhe të vendosjes së interesave të përgjithshme të shqiptarëve mbi interesat e ngushta partiake.

Intelektuali Refik Hasani, nga Bujanoci, e shihte bashkimin e votës shqiptare të këtij rajoni si një mënyrë për të rritur numrin e mandateve, për të krijuar një zë më të fuqishëm shqiptar në Parlamentin e Serbisë dhe për të mundësuar bashkëpunim me përfaqësuesit e komuniteteve të tjera joshumicë.

Ai vazhdimisht argumentonte se ndarja në disa lista e shpërndante votën shqiptare dhe dobësonte mundësinë për një përfaqësim më të madh në Parlamentin e Serbisë.

Ai ka kërkuar gjithashtu që Prishtina dhe Tirana zyrtare ta ndryshojnë diskursin dhe narrativat e përdorura, ndërsa SHBA-ja, BE-ja dhe OKB-ja të reflektonin pozitivisht dhe të mbështesnin një qasje të tillë të re.

Në këtë kuadër, ai ka kërkuar veçanërisht ndaljen e pasivizimit të organizuar të adresave, që e konsideron si pjesë të praktikave margjinalizuese dhe diskriminuese, si dhe përfaqësim proporcional dhe mbrojtje të të drejtave të shqiptarëve.

Kështu, për Hasanin, lista e përbashkët nuk ishte qëllim në vetvete, por një instrument politik për të rritur përfaqësimin dhe për ta bërë më të fuqishëm artikulimin e kërkesave të shqiptarëve etnikë e autoktonë të kësaj Krahine.

Ai e ka lidhur vazhdimisht bashkimin elektoral me shmangien e shpërndarjes së votës dhe me mundësinë për të rritur përfaqësimin shqiptar në Parlamentin e Serbisë.

Arritja që partitë politike shqiptare të garojnë me një listë të vetme në zgjedhjet parlamentare të Serbisë përbën një zhvillim me disa objektiva të rëndësishëm:

1. Bashkimin e subjekteve politike shqiptare të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës në një garë të përbashkët.
2. Maksimizimin e votës shqiptare, duke shmangur shpërndarjen e saj në disa lista.
3. Rritjen e përfaqësimit parlamentar të shqiptarëve në institucionet e Serbisë.
4. Krijimin e një zëri të përbashkët shqiptar në Parlament.
5. Bashkimin rreth një programi dhe platforme të përbashkët dhe jo vetëm rreth një liste zgjedhore.

Përfaqësimi politik duhet të përdoret edhe për ngritjen e çështjeve që lidhen me diskriminimin, pasivizimin e adresave, përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe, përfaqësimin proporcional dhe të drejtat kolektive të shqiptarëve.

Në këtë kuptim, iniciativa e Hasanit është konceptuar si një qasje më e gjerë politike: nga bashkimi elektoral drejt një platforme të përbashkët për përfaqësimin dhe mbrojtjen e interesave të shqiptarëve të Krahinës së Preshevës, Medvegjës e Bujanocit.

Tani ai këmbëngul edhe në propozimin për hapjen e një zyre ndërlidhëse në kuadër të Zyrës së Kryeministrit të Kosovës, e cila do të ishte një ndihmesë e madhe për të dëbuarit, të zhvendosurit dhe të shpërngulurit nga komunat e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, të cilët aktualisht qëndrojnë në Kosovë.

Veprimtaria publike e Refik Hasanit nuk kufizohet vetëm te kjo iniciativë. Ai në vazhdimësi është angazhuar për reciprocitetin në mes të Kosovës dhe Serbisë, për hapjen e Konsullatës së Shqipërisë në Bujanoc, për respektimin e Referendumit dhe vullnetit plebishitar të kësaj Krahine, të shprehur më 1-2 mars 1992, si dhe për respektimin e sakrificës në mbrojtje të pragut, dinjitetit dhe identitetit.

Ai ka kërkuar gjithashtu njohjen e rolit të luftës së armatosur të UÇPMB-së, e cila, sipas tij, mbrojti edhe varret e të parëve, si dhe zbatimin e Marrëveshjes së Konçulit, në mënyrë që çështja e kësaj Krahine të ngrihet dhe të parashtrohet edhe në instanca ndërkombëtare, si BE-ja dhe OKB-ja.

Me përkushtim, duke iniciuar edhe projekte të tjera për shqiptarët e kësaj Krahine, ai ka kontribuar dhe ka qenë iniciator në propozimin për miratimin e rezolutës, të miratuar me nr. 10-R-003, më 24 prill 2026, nga Kuvendi i Republikës së Kosovës, për shqiptarët etnikë e autoktonë që jetojnë në trojet e veta në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc.

Publicisti Refik Hasani është një nga zërat më të hershëm dhe më të vazhdueshëm që ka kërkuar bashkimin e subjekteve politike shqiptare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit në një listë të përbashkët për zgjedhjet parlamentare të Serbisë.

Ai e ka artikuluar qartë këtë kërkesë dhe e ka përsëritur ndër vite, duke e lidhur bashkimin e votës shqiptare me rritjen e përfaqësimit parlamentar, krijimin e një zëri të përbashkët dhe mbrojtjen më efektive të interesave të shqiptarëve të kësaj Krahine.

Ai vazhdon të kërkojë pa u ndalur një zgjidhje të drejtë dhe të qëndrueshme, në përputhje me parimet universale të të drejtave të njeriut, barazinë para ligjit dhe instrumentet e së drejtës ndërkombëtare.

Ai kërkon që të mos ndiqen dy standarde krejt të ndryshme, pra standarde të dyfishta, sepse thekson se, mbi të gjitha, kjo Krahinë nuk e ka të zgjidhur statusin e saj politik dhe juridik, gjë që, sipas tij, përbën një pengesë për zhvillimet e mëtejshme.

Profesori Refik Hasani vazhdimisht e thekson se:

“Çështja e Krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit nuk është vetëm një çështje e brendshme e Serbisë, por një problem që kërkon vëmendje dhe zgjidhje evropiane.”

Prandaj, arritja e marrëveshjes së subjekteve politike shqiptare për një listë të vetme duhet të shërbejë si bazë për një bashkëpunim më të gjerë, të mbështetur në një program të përbashkët, një platformë të qartë dhe një mekanizëm të përhershëm koordinimi e harmonizimi.

Nëse lista e përbashkët shqiptare arrin të shndërrohet nga një marrëveshje zgjedhore në një platformë të përbashkët politike, hapi i ardhshëm nuk do të jetë vetëm ruajtja e unitetit elektoral. Bashkimi elektoral duhet të pasohet nga bashkimi programor, institucional dhe strategjik, në funksion të krijimit të një platforme të qëndrueshme politike shqiptare të kësaj Krahine.

Duhet të vazhdojë përpjekja për të krijuar një platformë dhe një program për artikulimin institucional të kërkesave të shqiptarëve të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, për mbrojtjen e të drejtave themelore dhe të drejtave kolektive, si dhe për mbrojtjen e interesave të shqiptarëve të kësaj Krahine, të bashkuar rreth një qëllimi të përbashkët. 

Më 3 tetor 2026                

Injoranti pretendon se di gjithçka, ndërsa i dituri me urtësinë e tij e pranon  se është injorant në pafundësinë e paditurive.Sa më shumë i ditur të jetë njeriu , qq më shumë ai këron t’a shtojë dhe të përsoset me dituri, aq më i etur bëhet ai për dije.

Injoranca është errësirë, dituria është dritë.

Është injorancë e madhe nëse shqëria ua jep  kompetecën , pushtetin dhe e  vë në krye të punëve injorancën dhe injorantët. Jeta njerëzore është përpjekje e vazhdueshme për lirinë,sepse liria e çliron diturinë dhe nxit vullnetin për dije.

Populli injorant, i korruptuar dhe frikacak nuk e meriton lirinë. 

Liria e injorancës, e korrupsionit e padrejtësisë dhe e tradhëtisë janë kërcënimi më i madh për shtetin dhe sovranitetin kombëtar.

Injoranti pretendon se i di të gjitha, i mençuri thotë se nuk di shumë dhe është i etur që të mësojë dhe t’a shtojë diturinë. Injoranti është fanatik  dhe e urren të renë dhe  dijen sepse ndjehet i kërcënuar prej tyre.I mënçuri bindet me një fakt dhe me një argument të vërtetë, kurse injoranti nuk bindet as me njëqind argumente e fakte të realitetit.

Injoranti është fanatik dhe jotolerant kurse i mënçuri është tolerant dhe paqësor;injoranti ndryshon me shumë ,shumë vështirësi dhe kërkon shumë kohë, ndërsa i mënçuri ndryshon shpejt sepse e kupton të vërtetën dhe realitetin shumë shpejt.

Te injoranti nuk flet logjika, kurse te i mënçuri flet logjika dhe arësyeje.Injoranti mashtrohet lehtë, por e ka të vështirë që t’a pranojë se është mashtruar edhe pasi e mëson  se ishte mashtruar.

Qytetërimi  botëror është emacipuar pa ndërprerë me dituri dhe me shkencë pa të cilat raca njerëzore do të kërcënohej.

Me dituri njerëzimi është kulturuar dhe është ndarë me injorancën, dhe nëse do të zhdukej kultuara njërëzimi do rrëshqiste në shtazëri. Të mënçurit i dërgojnë fëmijët e tyre në ato qytete, shkolla, vënde dhe shtete ku ka dituri, qytetërim, drejtësi,paqë dhe liri.

Por më të  dëmshëm se injoranti janë  intelektuali dhe dijetari i mbrapshtë dhe djallëzor.Mjerë ai vënd, ajo shoqëri dhe ajo demokraci që qeverisen nga injorantët dhe nga intelektualët djallëzorë.Është mjerin i madh kur shoqëria dhe demokracia ua  jep atributet e diturisë, të kompetencës dhe të pushtetit injorantëve.

Në mbrëmjen e ditës së sotme, 02 tetor 2026, ndoqa një intervistë interesante në internet. Një gazetare e kanalit televiziv News-24 kishte ftuar në studio intelektualin e nderuar Hyqmet Zane, kryetar i shoqatës “Çamëria” të Elbasanit. Tema e intervistës ishte: “Plani i Greqisë për popullimin e Çamërisë: Pse s’reagon Shoqata Çamëria e PDIU?”.

Intelektuali Hyqmet Zane është nga Filati, ku ka shtëpinë dhe tokat e veta, të trashëguara në breza. Ai habitet dhe indinjohet që askush nuk ka reaguar kundër atij vendimi të qeverisë greke dhe përgjithësisht kundër shtetit grek, armikut tradicional të kombit shqiptar. Ai habitet dhe revoltohet që nuk reagon absolutisht ministria e jashtme e vendit tonë, nuk reagon absolutisht kryeministri Rama.

I nderuar Hyqmet,

Si mund të reagojë partia e Shpëtim Idrizit, i cili është agjent i shovinizmit grek? Ju e dini shumë mirë që qeveria greke e ka blerë Shpëtim Idrizin me 340 mijë euro. Ky njoftim, me titullin “Lista e shqiptarëve që janë paguar nga Greqia, në mesin e tyre edhe Shpëtim Idrizi i partisë çame”, është botuar në faqen e internetit “Ina” të datës 22 tetor 2018.

Në Republikën e Shqipërisë nuk mund të reagojë kurrsesi kryeministri Rama, sepse dihet publikisht që ai është trashëgimtar i kryetradhtisë së Enver Hoxhës, i cili, gjatë 41 vjetëve të sundimit diktatorial komunist mbi vendin tonë,  nuk e ngriti zërin absolutish as edhe një herë të vetmë kundër shtetit shovinist grek, i cili, më 27 qershor 1944, lëshoi  bishat fashiste të Napolon Zervës për masakrimin e vëllezërve tanë të Çamërisë. Për më tepër, Rama, përveç se është trashëgimtar i politikës tradhtare të Enver Hoxhës ndaj Çështjes Kombëtare të Çamërisë, ai, në të njëjtën kohë, është edhe langua i kishës shoviniste greke.

Në një informacion, të botuar në internet disa vite më parë, thuhet:

“Edi Rama tradicionalisht i përket besimit ortodoks, por ai vetë është deklaruar se është katolik, por kjo nuk e pengon kryetarin e tepsisë të pranojë Urdhrin e Kalorësve Ortodoksë Grekë te Varri i Shenjtë në Jeruzalem. Të pranosh urdhrin për mbrojtje të ortodoksisë greke (jo të Bizantit), është e rrezikshme, kur dihet që Greqia mban ende gjallë Ligjin e mirënjohur të Luftës me Shqipërinë, mban të konservuar pronat e shqiptarëve, ka kryer gjenocid mbi minoritetin shqiptar në Çamëri, nxit organizatat terroriste dhe ekstremiste për aneksimin e Jugut të Shqipërisë” (Citohet sipas: Arben Llalla. Përse Edi Rama e mban të fshehtë Urdhërin “Kalorës i Kishës greke?”. Faqja e internetit e gazetës “Dielli”. 15 tetor 2017).

       Tradhtia e Enver Hoxhës, e Edi Ramës, e Shpëtim Idrizit dhe e krejt klasës politike ndaj Çështjes Kombëtare të Çamërisë gjatë 84 vjetëve, të kujton gazetarin e njohur turk Ahmet Dursun, i cili gjyshin dhe gjyshen i ka pasur shqiptarë, të shpërngulur në Turqi. Në një analizë me titull “Aq shumë i rrit kjo tokë tradhtarët e saj, sa rrënjët e tyre kalojnë kufijtë”, të botuar në faqen e internetit “Kosova Post” të datës 27 janar 2017. Aty ai shkruan:

“Shumë tradhëtar kanë lindur në tokat shqiptare dhe sot ende vazhdojnë të mbijnë këto fara te këqija, nga lindja në perëndim, e nga jugu ne veri, gjithandej… Aq shumë i rrit kjo tokë tradhëtarët e saj, sa rrënjët e tyre kalojnë kufijtë dhe ushqehen me plehun e zotërve të tyre të vërtetë. Aq shumë i rrit kjo tokë tradhëtarët, aq të llojshëm, aq të përsosur bëhen, sa i kanë zili edhe shkencëtarët që luajnë me gjenetikën e bimëve… Gjaku i shitur prishet, ndërsa ai që derdhet rron sa malet!

Jo të jesh i plakur në trojet shqiptare, por, si në rastin tim, mjaft të kesh dëgjuar në tregimet e gjyshes për bëmat e serbëve, e di që nuk mund të negociohet për asnjë grimcë toke me ta! “Mirëmëngjes”, tradhëtar! “Mirëmëngjes”, rrënjë të mallkuara! Jo në shqip, në gjuhën e tasit mbrapa pragut ma ktheni, ku të jeni e ku ta keni: Mirëmëngjes!”.

Sigurisht, për gjithë ato gjëma që grekët i kanë punuar kombit shqiptar, fajin e kanë pasur vetëm shqiptarët e përçarë, të cilët gjithmon janë dalluar për t’i ngrënë kokën njëri-tjetrit. Po të kishin qenë të bashkuar, shqiptarët duhej të kishin pasur parasysh fjalët e Xhovani Bokaços, i cili, në vëllimin e tretë të librit “Dekameron”, shkruan:

“Duke ditur vesin e grekëve, që sa më pak të gjejnë burra që t’ju thyejnë dhëmbët, aq më tepër shtyhen përpara me potere e kërcënime dhe, përkundrazi, kur hasin ndonjë burrë të vërtetë, jo vetëm përulen, por arrijnë sa të poshtërojnë veten, duke i dorëzuar edhe femrat e familjes”.

Kaliforni, 03 tetor 2026

Ligji, drejtësia, pushteti dhe qytetari në mes të filozofisë politike dhe realitetit kushtetues të Kosovës

Kur ligji përballet me drejtësinë

Ka një pyetje që shoqëria njerëzore nuk ka mundur ta mbyllë asnjëherë përfundimisht: nëse ligjin e krijon njeriu, kush e kontrollon ligjin?

Pyetja duket e thjeshtë, por pas saj fshihet një prej dilemave më të mëdha të qytetërimit: marrëdhënia ndërmjet pushtetit dhe drejtësisë.

Njeriu krijon shtetin. Njeriu krijon parlamentin. Njeriu miraton ligjet. Njeriu ndërton gjykatat dhe institucionet që i zbatojnë ato. Por, në momentin që ligji hyn në fuqi, ai fiton një autoritet që mund të ndikojë drejtpërdrejt në jetën e njerëzve.

Dhe pikërisht këtu lind pyetja themelore: a është një ligj i drejtë vetëm sepse është miratuar sipas procedurës nga një pushtet legjitim? Apo ekziston diçka mbi vetë ligjin pozitiv — dinjiteti njerëzor, liria, barazia, të drejtat themelore dhe një koncept më i gjerë i drejtësisë — që duhet ta kufizojë edhe vetë pushtetin?

Kjo nuk është vetëm një pyetje për filozofët. Është pyetje për çdo qytetar, për çdo gjykatës, për çdo deputet dhe, mbi të gjitha, për vetë shtetin.

Ligji: krijim i njeriut, por jo pronë e pushtetit

Në shoqëritë moderne, ligji prodhohet përmes institucioneve të përcaktuara nga rendi kushtetues. Parlamenti miraton ligje, qeveria nxjerr akte brenda kompetencave të saj, gjykatat i interpretojnë dhe i zbatojnë, ndërsa institucionet administrative i vënë në jetë.
Kjo është ana formale e ligjit.

Por ligji ka edhe një anë tjetër: legjitimitetin.

Një ligj mund të jetë formalisht i vlefshëm dhe, megjithatë, të ngrejë pyetje të forta mbi drejtësinë e tij. Kjo është arsyeja pse filozofia juridike ka debatuar prej shekujsh rreth një pyetjeje të vështirë: a janë ligji dhe morali dy botë të ndara, apo ekziston një lidhje e domosdoshme ndërmjet tyre?

Pozitivizmi juridik, në forma të ndryshme, ka theksuar se vlefshmëria juridike e një norme duhet dalluar nga vlera e saj morale.1 Ndërsa tradita e së drejtës natyrore ka këmbëngulur se ekzistojnë parime të drejtësisë që nuk mund të zhduken vetëm sepse një autoritet shtetëror ka miratuar një tekst juridik.2

Debati është i vjetër, por problemi është ende i gjallë.

Kosova: kur Kushtetuta vendos kufij mbi vetë ligjin

Në rastin e Kosovës, kjo pyetje nuk është thjesht filozofike. Ajo është pjesë e vetë arkitekturës kushtetuese të shtetit.
Kushtetuta e Republikës së Kosovës nuk e përkufizon rendin kushtetues vetëm përmes ekzistencës së institucioneve shtetërore. Neni 7 përcakton se rendi kushtetues bazohet, ndër të tjera, në lirinë, demokracinë, barazinë, respektimin e të drejtave dhe lirive të njeriut, sundimin e ligjit, mosdiskriminimin, drejtësinë sociale dhe ndarjen e pushteteve.3

Kjo ka një domethënie të madhe, sepse në këtë model shteti nuk është qëllimi i fundit i rendit juridik. Shteti është instrument. Qëllimi është krijimi i një rendi ku pushteti ushtrohet brenda kufijve kushtetues dhe ku individi gëzon të drejta që nuk varen thjesht nga vullneti i ditës i shumicës politike.

Në këtë kuptim, Kushtetuta nuk i thotë vetëm qytetarit: “Zbato ligjin.” Ajo i thotë edhe pushtetit: “Edhe ti je i kufizuar nga ligji dhe Kushtetuta.” Kjo është një prej ideve themelore të shtetit të së drejtës.

Kushtetuta mbi ligjin, ligji nën Kushtetutë

Në një rend kushtetues, parlamenti ka kompetencën për të miratuar ligje. Por kjo nuk do të thotë se çdo gjë që miratohet nga parlamenti është automatikisht kushtetuese.
Këtu hyn në skenë Gjykata Kushtetuese.

Sipas Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese është autoriteti përfundimtar në Republikën e Kosovës për interpretimin e Kushtetutës dhe përputhshmërinë e ligjeve me të.4 Vetë Gjykata e përshkruan rolin e saj si kontrollin më të lartë mbi pushtetin legjislativ dhe ekzekutiv në çështjet që i janë dhënë në juridiksionin e saj.

Kjo krijon një hierarki të rëndësishme: qytetari i nënshtrohet ligjit, ligji duhet t’i nënshtrohet Kushtetutës, ndërsa Kushtetuta vendos kufijtë brenda të cilëve duhet të ushtrohet pushteti.

Prandaj, në një shtet kushtetues, parlamenti nuk është mbi Kushtetutën. Qeveria nuk është mbi Kushtetutën. Presidenti nuk është mbi Kushtetutën. Dhe as shumica politike nuk është mbi Kushtetutën.

Ky është thelbi i kufizimit të pushtetit.

Gjykata Kushtetuese si kufi i shumicës

Demokracia shpesh kuptohet si sundim i shumicës. Por demokracia kushtetuese është më komplekse.
Nëse shumica do të mund të vendoste gjithçka pa kufizime, atëherë një shumicë parlamentare do të mund të kufizonte edhe të drejtat themelore të një pakice. Pikërisht për këtë arsye ekzistojnë kushtetutat.

Kushtetuta nuk është vetëm një dokument që organizon institucionet. Ajo është edhe një mekanizëm mbrojtës kundër arbitraritetit të shumicës.

Kjo shihet qartë edhe në Kushtetutën e Kosovës: të drejtat themelore mund të kufizohen vetëm me ligj dhe vetëm në masën e domosdoshme për të arritur qëllimin e lejueshëm në një shoqëri të hapur dhe demokratike.5

Pra, edhe kur ekziston ligji, mbetet një pyetje tjetër: a është kufizimi i së drejtës i arsyeshëm dhe proporcional?

Kjo është pika ku ligji fillon të takohet drejtpërdrejt me drejtësinë.

Qytetari nuk është vetëm subjekt i ligjit

Në një shtet autoritar, qytetari mund të shihet kryesisht si subjekt i urdhrit. Në një shtet të së drejtës, qytetari është njëkohësisht bartës i të drejtave.
Ky ndryshim është themelor.

Qytetari nuk është vetëm ai që paguan tatime, respekton rregullat dhe u bindet vendimeve të institucioneve. Ai është edhe personi që mund t’i thotë shtetit: “Ky veprim i juaji po cenon të drejtën time.”

Kushtetuta e Kosovës e njeh mbrojtjen gjyqësore të të drejtave dhe të drejtën për mjete efektive juridike kur një e drejtë kushtetuese ose ligjore shkelet.6

Kjo e ndryshon marrëdhënien ndërmjet qytetarit dhe shtetit. Qytetari nuk është vetëm objekt i pushtetit. Ai është edhe subjekt juridik që mund ta sfidojë pushtetin.

Po nëse vetë ligji është problemi?

Këtu arrijmë te thelbi i çështjes.
Nëse një qytetar mendon se një vendim administrativ është i padrejtë, ai mund ta kundërshtojë atë në rrugë juridike. Por çfarë ndodh kur problemi është vetë ligji?

Kushtetuta e Kosovës parashikon mekanizma për kontrollin kushtetues të ligjeve. Për shembull, institucione të caktuara dhe palë të autorizuara mund të kërkojnë nga Gjykata Kushtetuese të vlerësojë përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën.7 Për më tepër, deputetët e Kuvendit kanë një mekanizëm të posaçëm për të kundërshtuar kushtetutshmërinë e një ligji ose vendimi të Kuvendit, sipas kushteve të përcaktuara nga neni 113.8

Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme për filozofinë e shtetit të së drejtës: ligji nuk është fjala e fundit. Kushtetuta është standardi ndaj të cilit ligji duhet të matet.

Drejtësia nuk fillon dhe nuk përfundon në kufijtë e shtetit

Por Kosova ka një veçori tjetër të rëndësishme. Rendi i saj kushtetues nuk është ndërtuar në izolim nga e drejta ndërkombëtare.
Neni 22 i Kushtetutës përcakton se një sërë instrumentesh ndërkombëtare për të drejtat e njeriut zbatohen drejtpërdrejt në Republikën e Kosovës dhe kanë përparësi, në rast konflikti, ndaj dispozitave të ligjeve dhe akteve të tjera të institucioneve publike.9 Këtu përfshihet edhe Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe protokollet e saj.

Ndërkohë, neni 53 kërkon që të drejtat dhe liritë themelore të interpretohen në harmoni me vendimet gjyqësore të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.10

Kjo e çon debatin tonë në një nivel tjetër.

Nëse dikur pyetja ishte: “A duhet t’i bindet qytetari ligjit të shtetit?”, sot duhet të shtojmë: “A duhet t’i bindet vetë shteti standardeve të të drejtave të njeriut që ka pranuar në rendin e tij kushtetues?”

Përgjigjja e rendit kushtetues të Kosovës është, në thelb, po.

E drejta ndërkombëtare dhe kufijtë e sovranitetit

Këtu shfaqet një paradoks interesant.
Shteti modern kërkon sovranitet. Por shteti modern demokratik pranon gjithashtu kufizime mbi mënyrën se si mund ta përdorë atë sovranitet.

Kosova e ka shkruar këtë paradoks brenda vetë Kushtetutës.

Nga njëra anë, sovraniteti buron nga populli dhe ushtrohet në përputhje me Kushtetutën.11 Nga ana tjetër, rendi kushtetues i Kosovës përfshin drejtpërdrejt standarde ndërkombëtare të të drejtave të njeriut.12

Pra, sovraniteti nuk kuptohet thjesht si: “Ne mund të bëjmë çfarë të duam brenda kufijve tanë.”

Në shtetin kushtetues, sovraniteti ushtrohet brenda një sistemi normash dhe kufizimesh.

Kjo është një prej shenjave kryesore të kalimit nga shteti i fuqisë drejt shtetit të së drejtës.

Gjykata Speciale: një provë e vështirë për marrëdhënien ndërmjet Kosovës dhe së drejtës ndërkombëtare

Asnjë diskutim serioz mbi raportin ndërmjet Kosovës, ligjit dhe drejtësisë nuk mund ta shmangë çështjen e Dhomave të Specializuara të Kosovës.
Por kjo çështje duhet trajtuar me kujdes, sepse ajo është njëkohësisht juridike, kushtetuese, ndërkombëtare dhe historike.

Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar u krijuan mbi bazën e një marrëveshjeje ndërkombëtare të ratifikuar nga Kuvendi i Kosovës, një amendamenti kushtetues dhe Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.13

Ato kanë seli në Hagë dhe kanë juridiksion të posaçëm mbi krime të caktuara kundër njerëzimit, krime lufte dhe vepra të tjera të përcaktuara nga korniza ligjore, në lidhje me periudhën 1 janar 1998–31 dhjetor 2000.14

Fakti më interesant për temën tonë është ky: një institucion i vendosur jashtë territorit të Kosovës është bërë pjesë e arkitekturës juridike të krijuar përmes vetë rendit kushtetues dhe ligjor të Kosovës.

Kjo na detyron ta shtrojmë pyetjen në një mënyrë shumë më të thellë: a është drejtësia më e madhe se territori? Dhe, nëse po, a mundet një shtet, në emër të drejtësisë, të pranojë mekanizma që kufizojnë një pjesë të juridiksionit të tij të zakonshëm?

Në rastin e Dhomave të Specializuara, përgjigjja juridike nuk kërkohet përmes opinionit politik, por përmes dokumenteve që krijuan institucionin: marrëveshjes ndërkombëtare, amendamentit kushtetues dhe ligjit përkatës.15

Kjo është pikërisht arsyeja pse një debat serioz duhet të ndahet nga emocionet politike.

Mund të ketë pikëpamje të ndryshme mbi domosdoshmërinë, mënyrën e krijimit ose perceptimin publik të këtij institucioni. Por pyetja juridike është më e ngushtë: cili është burimi i juridiksionit të tij dhe cilat janë garancitë që ai duhet të respektojë?

Vetë Dhomat e Specializuara deklarojnë se procedurat e tyre duhet të respektojnë të drejtat e të akuzuarve, viktimave dhe pjesëmarrësve të tjerë, ndërsa rregullat procedurale duhet të jenë në përputhje me standardet më të larta të të drejtave ndërkombëtare të njeriut.16

Këtu kthehemi sërish te pyetja jonë fillestare.

Edhe drejtësia penale duhet të jetë e lidhur me drejtësinë procedurale.

Sepse nuk mjafton të thuhet: “Po gjykohet një krim.”

Duhet të pyetet gjithashtu: “A po gjykohet sipas një procedure të drejtë?”

Drejtësia nuk është vetëm rezultati. Është edhe rruga që të çon te rezultati.

Një gjykatë nuk është e drejtë vetëm sepse dënon

Kjo është një prej pikave ku shpesh ngatërrohen drejtësia dhe ndëshkimi.
Një shoqëri mund të ketë dëshirë për ndëshkim. Por shteti i së drejtës kërkon më shumë. Kërkon prova, procedurë, mbrojtje, paanshmëri, të drejtën për t’u dëgjuar, prezumimin e pafajësisë, arsyetimin e vendimit dhe mundësinë e ankimit sipas rregullave të aplikueshme.

Kërkon që individi të përgjigjet për veprimet e veta dhe jo për përkatësinë e tij etnike, politike, shoqërore apo kolektive.

Vetë Dhomat e Specializuara e përshkruajnë mandatin e tyre në terma të përgjegjësisë individuale: përgjegjësia i atribuohet personave për krimet që pretendohet se kanë kryer, jo një komuniteti apo grupi etnik si të tillë.17

Ky parim është themelor për drejtësinë moderne.

Krimi nuk mund të jetë kolektiv vetëm sepse historia është kolektive.

Përgjegjësia penale është individuale.

A mund të jetë ligji i padrejtë?

Po. Historia e njerëzimit e ka dëshmuar këtë.
Por këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm.

Të thuash se një ligj mund të jetë i padrejtë nuk do të thotë se çdo individ mund të vendosë sipas dëshirës së vet se cilin ligj do ta zbatojë.

Nëse secili qytetar do të ishte gjykatësi i vetëm i ligjit, rendi juridik do të zëvendësohej nga arbitrariteti individual.

Prandaj shteti i së drejtës krijon mekanizma institucionalë. Ligji kundërshtohet përmes gjykatave. Kushtetutshmëria testohet para Gjykatës Kushtetuese. Vendimet administrative mund të kundërshtohen. Ligjet mund të ndryshohen. Qytetarët mund të votojnë. Media mund të kritikojë. Shoqëria civile mund të reagojë.

Dhe, në kushte të caktuara, ekziston edhe koncepti i mosbindjes civile, i cili ka një histori të gjatë në mendimin politik, nga Henry David Thoreau te Mahatma Gandhi dhe Martin Luther King Jr.18

Por mosbindja civile nuk duhet ngatërruar me të drejtën e secilit për të zgjedhur cilat ligje i pëlqejnë. Ajo është një çështje shumë më e ndërlikuar e marrëdhënies ndërmjet ndërgjegjes, ligjit dhe përgjegjësisë publike.

Rreziku më i madh: kur ligji bëhet instrument i pushtetit

Problemi më i madh nuk është ekzistenca e ligjit. Problemi është kur ligji humb funksionin e kufizimit të pushtetit dhe bëhet vetëm instrument i tij.
Atëherë mund të krijohet një paradoks: ligji ekziston, por shteti i së drejtës dobësohet.

Mund të ketë parlament. Mund të ketë gjykata. Mund të ketë polici. Mund të ketë administratë. Mund të ketë mijëra faqe ligjesh. Por nëse pushteti mund t’i përdorë këto institucione në mënyrë arbitrare, atëherë ekzistenca formale e ligjit nuk mjafton.

Shteti i së drejtës kërkon që pushteti të kufizohet nga rregulla të përgjithshme, të parashikueshme dhe të kontrollueshme.

Në këtë kuptim, ligji ka dy fytyra. Ai mund të jetë mjet i pushtetit, por duhet të jetë edhe kufi i pushtetit.

Dhe në një shtet demokratik, funksioni i dytë është po aq i rëndësishëm sa i pari.

Çfarë i detyrohet qytetari shtetit?

Qytetari i detyrohet shtetit respektimin e ligjit. Por shteti i detyrohet qytetarit diçka po aq themelore: të mos e përdorë ligjin në mënyrë arbitrare.
Kjo është marrëdhënia e vërtetë ndërmjet qytetarit dhe shtetit.

Qytetari nuk mund të kërkojë të drejta pa pranuar edhe detyrime. Por shteti nuk mund të kërkojë detyrime pa garantuar edhe të drejta.

Kjo marrëdhënie e dyanshme është themeli i kontratës moderne shoqërore.

Nëse qytetari thotë: “Unë nuk i detyrohem asgjë shtetit”, atëherë rrezikohet rendi shoqëror. Por nëse shteti thotë: “Qytetari më detyrohet gjithçka dhe unë nuk i detyrohem asgjë”, atëherë rrezikohet liria.

Prandaj shteti i së drejtës është, në thelb, një marrëdhënie e dyanshme: qytetari i bindet ligjit, ndërsa pushteti i bindet Kushtetutës.

Kosova dhe prova e pjekurisë institucionale

Për Kosovën, kjo çështje ka një rëndësi të veçantë.
Një shtet relativisht i ri nuk dëshmohet vetëm përmes flamurit, institucioneve apo numrit të ligjeve. Ai dëshmohet përmes mënyrës se si institucionet reagojnë kur përballen me kufizimet e tyre.

Një qeveri e tregon respektin për shtetin e së drejtës jo kur gjithçka shkon në favor të saj, por kur pranon edhe vendimin që nuk i pëlqen.

Një parlament e tregon pjekurinë kur pranon se shumica e tij nuk është mbi Kushtetutën.

Një gjykatë e tregon pavarësinë kur vendos pa marrë parasysh presionin politik.

Një qytetar e tregon besimin në shtet kur përdor rrugët ligjore edhe atëherë kur është i pakënaqur.

Dhe një shtet e tregon pjekurinë e tij kur e kupton se forca e institucioneve nuk matet me sa shumë mund të bëjnë, por edhe me sa shumë pranojnë se nuk mund të bëjnë.

Drejtësia nuk është armik i ligjit

Në fund, ndoshta duhet ta ndryshojmë vetë mënyrën se si e shtrojmë pyetjen.
Nuk duhet të pyesim: ligji apo drejtësia?

Duhet të pyesim: si mund të ndërtojmë një ligj që të jetë njëkohësisht i vlefshëm juridikisht dhe i drejtë në përmbajtje?

Sepse një shoqëri pa ligj rrezikon kaosin. Por një shoqëri me ligje të padrejta rrezikon diçka tjetër: ta institucionalizojë padrejtësinë.

Këtu qëndron dallimi ndërmjet sundimit të ligjit dhe sundimit përmes ligjit.

E para nënkupton se edhe pushteti është subjekt i ligjit. E dyta mund të nënkuptojë vetëm se pushteti përdor ligjin si instrument.

Dallimi është i vogël në fjalë, por është kolosal në praktikë.

Përfundim: kush duhet t’i bindet kujt?

Në fillim të këtij shkrimi bëmë pyetjen: nëse ligjin e krijon njeriu, a duhet ligji t’i bindet gjithmonë drejtësisë, apo mjafton që të jetë miratuar nga pushteti?
Pas gjithë këtij diskutimi, një përgjigje e mundshme është kjo:

Ligji ka nevojë për procedurën, sepse pa procedurë nuk ka siguri juridike. Por ligji ka nevojë edhe për drejtësinë, sepse pa drejtësi ligji mund të shndërrohet në instrument të arbitraritetit.

Ligji ka nevojë për pushtetin, sepse pa autoritet nuk mund të zbatohet. Por pushteti ka nevojë për kufizimin e ligjit, sepse pa kufizime ai mund të bëhet arbitrar.

Qytetari duhet t’i bindet ligjit. Por ligji duhet t’i bindet Kushtetutës. Kushtetuta duhet të mbrojë të drejtat e njeriut. Dhe shteti duhet të përgjigjet për mënyrën se si e ushtron pushtetin.

Kështu, pyetja e vjetër merr një formë të re:

Njeriu e krijoi ligjin.

Por qytetërimi politik duhet të sigurojë që ligji të mos bëhet zot i njeriut.

Sepse qëllimi i ligjit nuk duhet të jetë thjesht që qytetari të ketë frikë nga shteti. Qëllimi i tij më i lartë është që qytetari të ketë besim se edhe shteti ka kufij.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron dallimi ndërmjet një shteti që vetëm ka ligje dhe një shteti që jeton nën sundimin e ligjit:

Në shtetin e parë, ligji i bindet pushtetit.

Në shtetin e dytë, edhe pushteti i bindet ligjit.

Dhe mbi të dy qëndron pyetja që çdo brez duhet ta bëjë përsëri:

A po e përdorim ligjin për ta mbrojtur njeriun, apo po e përdorim njeriun për ta justifikuar ligjin?

Fusnotat,
1. H. L. A. Hart, The Concept of Law, 2nd ed., Oxford University Press, Oxford, 1994.
2. Aristotle, Nicomachean Ethics, Book V; Thomas Aquinas, Summa Theologiae, I–II, q. 90–97. Për traditën e së drejtës natyrore dhe lidhjen ndërmjet ligjit njerëzor dhe drejtësisë.
3. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 7, “Vlerat”.
4. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 112, “Parimet e Përgjithshme”; Neni 113, “Juridiksioni dhe Palët e Autorizuara”.
5. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 55, “Kufizimi i të Drejtave dhe Lirive Themelore”.
6. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 54, “Mbrojtja Gjyqësore e të Drejtave”.
7. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 113(2), mbi kompetencën e Kuvendit, Presidentit, Qeverisë dhe Avokatit të Popullit për të referuar çështje të përputhshmërisë së ligjeve dhe akteve të caktuara me Kushtetutën.
8. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 113(5), lidhur me të drejtën e dhjetë ose më shumë deputetëve për të kontestuar kushtetutshmërinë e një ligji ose vendimi të Kuvendit.
9. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 22, “Zbatimi i drejtpërdrejtë i Marrëveshjeve dhe Instrumenteve Ndërkombëtare”.
10. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 53, “Interpretimi i Dispozitave për të Drejtat e Njeriut”.
11. Kushtetuta e Republikës së Kosovës, Neni 2, “Sovraniteti”.
12. Council of Europe, Parliamentary Assembly, Application by Kosovo for Membership of the Council of Europe, Doc. 15958, 2024.
13. Kosovo Specialist Chambers, Frequently Asked Questions; Foundational Documents.
14. Kosovo Specialist Chambers, Kosovo Specialist Chambers dhe Specialist Prosecutor’s Office.
15. Kosovo Specialist Chambers, Background dhe Foundational Documents.
16. Kosovo Specialist Chambers, Frequently Asked Questions, pjesa mbi bazën juridike, procedurat dhe standardet e të drejtave të njeriut.
17. Po aty, mbi parimin e përgjegjësisë individuale dhe jo përgjegjësisë së një grupi, komuniteti apo organizate si të tillë.
18. Henry David Thoreau, Civil Disobedience, 1849; Martin Luther King Jr., Letter from Birmingham Jail, 1963.

Vendi i Lekës,02.10.2026