VOAL

VOAL

Zyrtarja e Shtëpisë së Bardhë: Çdo anëtar i NATO-s sjell rreziqe për të gjithë aleatët, nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike

September 23, 2022
blank

Komentet

blank

Intervista- Bassuener: “Plani i supozuar franko-gjerman si shpërblim për Beogradin dhe presion mbi Prishtinën”

Kurt Bassuener nga organizata ndërkombëtare Këshilli për Politikën e Demokratizimit, me seli në Berlin.

Mila Gjurgjeviq

Plani franko-gjerman i publikuar nga rrjeti mediatik Euroactiv, nëse është autentik, konsiderohet si shpërblim për Beogradin për përshkallëzim të situatës dhe presion mbi Prishtinën, sipas Kurt Bassuener, nga organizata ndërkombëtare Këshilli për Politikën e Demokratizimit, me seli në Berlin.

Bassuener ka thënë për Radion Evropa e Lirë se qëllimi i këtij plani është të mos insistohet në njohje reciproke mes dy vendeve.

Ai e ka cilësuar këtë plan si diskriminues ndaj Kosovës, ndërsa ka thënë se është edhe ndër faktorët kryesorë për situatën e tensionuar në veri të Kosovës.

Në një dokument të publikuar nga rrjeti mediatik i specializuar në politikat e Bashkimit Evropian, Euroactiv, më 9 nëntor, thuhet se marrëdhëniet e mira fqinjësore mes Kosovës dhe Serbisë do të bazohen në të drejta të barabarta dhe se Kosova dhe Serbia do të udhëzohen nga qëllimi i përbashkët i anëtarësimit në BE.

Radio Evropa e Lirë nuk ka arritur ta konfirmojë vërtetësinë e këtij dokumenti, deri në publikimin e kësaj interviste.

Kancelari gjerman Olaf Scholz e konfirmoi më 3 nëntor ekzistimin e planit franko-gjerman, që është raportuar se është një propozim për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve midis Kosovës dhe Serbisë.

Për Prishtinën, sipas kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, plani franko-gjerman është “hap në drejtimin e duhur”.

Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, nuk ka komentuar për këtë temë deri në momentin e publikimit të artikullit.

Kurti, në një konferencë për media më 7 nëntor, tha se presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, po i përdorte pjestërarët e strukturave ilegale në veri për destabilizim pasi kishte refuzuar planin franko-gjerman.

Kosova nisi më 1 nëntor zbatimin e planit për riregjistrimin e makinave me targa të paligjshme, përkundër insistimit nga komuniteti ndërkombëtar për shtyrjen e këtij plani. Në shenjë proteste, serbët e veriut, të mbështetur nga Beogradi zyrtar, kanë dhënë dorëheqje nga institucionet e Kosovës.

Radio Evropa e Lirë: Me sa duket, plani franko-gjerman për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve mes Kosovës dhe Serbisë ka dalë në publik. Edhe pse njohja nuk përmendet në mënyrë eksplicite në plan, megjithatë thuhet se të dyja palët do ta “riafirmojnë paprekshmërinë tani dhe në të ardhmen të kufirit që ekziston ndërmjet tyre”. A e shihni këtë praktikisht si njohje të pavarësisë së Kosovës nga Serbia?

Kurt Bassuener: Jo, nuk e shoh. Mendoj se, në themel, ai artikull tenton ta paralajmërojë Serbinë të mos e kalojë kufirin në veri të Kosovës. Nuk e shoh këtë as si njohje implicite të Kosovës. Ka elemente të tjera në atë plan franko-gjerman që janë mbështetur fuqishëm nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ajo që mua më është dukur interesant për planin e publikuar, që nuk e ka mohuar askush deri tani, është mënyra se si është në kundërshtim me deklaratat që kancelari Scholz i bëri kur e vizitoi rajonin. Ato ishin shumë më të qarta dhe më të drejtpërdrejta për Beogradin sa i përket nevojës për njohje të pavarësisë së Kosovës nëse Serbia dëshiron të anëtarësohet në Bashkimin Evropian.

Dhe, kjo më duket se po e rivendos qëllimin fillestar të dialogut, qëllimit që e kishte edhe paraardhësja e Scholzit, kancelarja Angela Merkel, kur i tha ish-presidentit të Serbisë, Boris Tadiq, para 11 vjetëve pak a shumë të njëjtën gjë.
Fakti që ai po distancohet nga kjo më duket një tentim për ta qetësuar situatën, jo për ta zgjidhur atë.

Radio Evropa e Lirë: Si mendoni se mund të zgjidhjet kriza lidhur me targat dhe largimin e përfaqësuesve serbë nga institucionet e Kosovës?

Kurt Bassuener: Unë frikësohem se zgjidhja e kësaj do të jetë që Qeveria e Kosovës të tërhiqet dhe të përmbahet nga zbatimi i vendimet për regjistrimin e veturave. Nëse është kështu, dhe kështu më duket mua, do të ishte pikë së pari një shpërblim për përshkallëzimin e shkaktuar nga Serbia. Gjithashtu, do të ishte një shenjë diskriminimi nga politikat perëndimore drejt tërë rajonit të Ballkanit Perëndimor, sepse po i jep të drejta palës së fuqishme dhe po i bën presion palës më të dobët me qëllimin për të arritur një marrëveshje çfarëdo për ta qetësuar situatën.

Kam frikë se ky është qëllimi i Berlinit, Parisit, Uashingtonit dhe Brukselit, dhe se ata e shohin zgjidhjen e kësaj krize në një mënyrë që… së pari, ta shtyjnë Prishtinën të heqë dorë nga zbatimi i vendimit për targa dhe, së dyti, t’i bëjnë presion Prishtinës për t’i pranuar kushtet e kësaj marrëveshjeje që do të ishte praktikisht një tërheqje nga qëllimet e deklaruara më herët.

Termi i përdorur në dokumentin e publikuar është “normalizim” e jo “njohje”, që përfshihet edhe në kapitullin e 35-të të negociatave të Serbisë për anëtarësim në BE. Implikimet kanë qenë gjithmonë në drejtim të njohjes reciproke ndërmjet dy vendeve, që është politika që po përkrahet nga kryeministri i Kosovës, Albin Kurti.

Radio Evropa e Lirë: A e shihni propozimin franko-gjerman për dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë si prapavijë të krizës aktuale, si u sugjerua nga kryeministri i Kosovës, Albin Kurti?

Kurt Bassuener: Pa dyshim që është një ndër faktorët kryesorë. Mendoj se shkas për krizën mund të ketë qenë çështja e targave, por qëllimi është të rindërtohen marrëdhëniet dhe të bëhet presion ndaj Kosovës për pranimin e atyre kushteve. Në këtë aspekt, unë nuk do ta konsideroja planin franko-gjerman si prapavijë të kësaj krize. Kjo është padyshim mënyra se si Perëndimi e sheh rrugën për t’i qetësuar tensionet aktuale. Por, sipas interpretimit tim të dokumentit të publikuar, ai de-përshkallëzim nuk do të çonte realisht drejt zgjidhjes së problemit.

Radio Evropa e Lirë: Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, ka thënë në disa raste se status quo-ja dhe konfliktet e ngrira nuk janë të mira. Megjithatë, a e shihni këtë situatë tani si tentim të Serbisë për ta mbajtur ndoshta status quo-në? Përmes këtyre lëvizjeve, a po e shfaq Serbia me të vërtetë qëndrimin se nuk do që status quo-ja të vazhdojë përgjithmonë në çështjen e Kosovës?

Kurt Bassuener: Kam frikë se Aleksandar Vuçiq nuk ka hequr dorë kurrë nga plani për ndarjen e Kosovës. Gjithashtu, ajo që shohim është se ai po përpiqet t’i pozicionojë gjërat ashtu që të mbeten të pazgjidhura, në mënyrë që kjo “zgjidhje” të merret sërish në konsideratë nëse ka ndryshim në narrativë ose nëse lodhen partnerët evropianë.

Radio Evropa e Lirë: Sipas mendimit tuaj, cilët mund të jenë hapat e radhës konkretë të SHBA-së dhe BE-së?

Kurt Bassuener: Unë supozoj se ata do të qëndrojnë të vendosur në këtë marrëveshje, e cila pothuajse tashmë është përfunduar, dhe se ata do të fokusohen në atë dhe jo në mobilizimin e Serbisë në kufi dhe tërheqjen e (serbëve) nga (institucionet e Kosovës). Ndoshta pika kyçe do të jetë arritja e një marrëveshjeje politike para se ata të shpallin me zë të lartë dhe qartësisht se dhuna nuk mund të jetë opsion, pasi ajo do të parandalohej nga KFOR-i (misioni i udhëhequr nga NATO në Kosovë), i cili mund të jetë hapi i parë drejt zbutjes së përshkallëzimit të situatës në një mënyrë të arsyeshme.

Kjo nuk duket të jetë qasje e pranueshme nga Perëndimi, kështu që unë mendoj se fokusi më i madh do të jetë në përpjekjen për t’i bindur Prishtinën dhe Beogradin ta nënshkruajnë dhe miratojnë atë marrëveshje.

Radio Evropa e Lirë: A përfiton Rusia nga kriza aktuale dhe në çfarë mënyre?

Kurt Bassuener: Po, padyshim që është në dobi të tyre. Para së gjithash, interesi i theksuar i Rusisë në rajon është të sigurohet që demokracia dhe shteti i së drejtës të mos vendosen dhe të kërcënojnë orientimin e këtyre vendeve drejt anëtarësimit në BE dhe NATO. Serbia ka deklaruar se nuk dëshiron të anëtarësohet në NATO, dhe kjo është në rregull, është një vendim sovran.
Por, Rusia përfundimisht nuk dëshiron që shtetet e Ballkanit Perëndimor të jenë, ajo dëshiron të ruajë ndikimin e saj dhe gjithashtu dëshiron ndarje jo vetëm brenda vendeve të rajonit, por edhe brenda Perëndimit.

Mendoj se Rusia përfiton më së shumti nga kriza aktuale.

Aleksandar Vuçiqi ka arritur të ruajë modelin e tij të biznesit të arbitrazhit gjeopolitik, në mënyrë që të shihet si një figurë qendrore në Perëndim dhe, në të njëjtën kohë, të mos heqë dorë nga asgjë, praktikisht ‘i ulur në dy karrige’, siç ka thënë ish-ndihmësi i zëvendëssekretarit amerikan të Shtetit, Brian Hoyt-Ye [në vitin 2017]”.

…kam frikë se ajo që po planifikon Uashingtoni, është të përpiqet ta detyrojë Qeverinë e Kosovës të përkulet…”

Radio Evropa e Lirë: Nga perspektiva e së tashmes, sa janë Beogradi dhe Prishtina larg arritjes së marrëveshjes finale për normalizim?

Kurt Bassuener: Besoj se janë shumë larg. Unë nuk mendoj se ata janë më afër sot sesa disa vite më parë. Mendoj se kjo është Serbia dhe kam frikë se ajo që po planifikon Uashingtoni, është të përpiqet ta detyrojë Qeverinë e Kosovës të përkulet, gjë që nuk mendoj se do të ndodhë, ose të ushtrojë presion mbi Qeverinë aktuale në Prishtinë apo një qeverie tjetër në të ardhmen që të pranojë më pak se njohjen formale, që, siç e kuptoj unë, është qëndrimi aktual i presidentes dhe kryeministrit të Kosovës.

Pra, mendoj se Beogradi dhe Prishtina janë shumë larg arritjes së një zgjidhjeje të përhershme për këtë mosmarrëveshje ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.

Fatkeqësisht, Perëndimi po synon më pak se që duhet për të arritur stabilitet të vërtetë funksional dhe demokraci në të dyja shtetet. Mbajtja e kësaj çështjeje të hapur rrezikon llogaridhënien, demokracinë, shtetin e së drejtës, të gjitha ato standarde në të cilat BE-ja këmbëngul tani janë lënë anash përderisa punohet drejt një marrëveshjeje ndërqeveritare, e cila tani është prioritet.

Kjo veçanërisht është në dobi të Vuçiqit, por jo domosdo vetëm në dobi të tij. Dhe, ky është problemi. Sepse, në të njëjtën kohë kur Perëndimi bën thirrje për mbështetje të demokracisë, të drejtave të njeriut, sundimit të ligjit dhe dinjitetit njerëzor në luftën e Ukrainës me pushtuesit rusë, të njëjtat gjëra nuk po kërkohen në Ballkanin Perëndimor. Në Ballkanin Perëndimor synimi është stabiliteti, de-përshkallëzimi e kështu me radhë.

Ata (Perëndimi) nuk u përmbahen parimeve të veta. Dhe, mendoj se çdo demokrat në Ballkan, qoftë në Serbi, Kosovë, Bosnje e Hercegovinë, Mal të Zi apo kudo në rajon, e sheh këtë si çmobilizuese.

Përgatiti: Doruntina Baftiu
blank

Dialogu ShBA – Shqipëri, intervistë me Zv/Ndihmës Sekretarin Gabriel Escobar

VOA/Arben Xhixho

Në Departamentin e Shtetit është duke u zhvilluar në këto momente dialogu strategjik midis qeverisë së Shteteve të Bashkuara dhe qeverisë Shqiptare. Në takimin mes dy qeverive marrin pjesë përfaqësues nga një sërë institucionesh qeveritare. Zëvendës-Ndihmës Sekretari i Shtetit për Evropën dhe Euroazinë, Gabriel Escobar, që mbulon politikën amerikane për Ballkanin Perëndimor, bisedoi pak para fillimit të takimit me Shefin e Shërbimit Shqip të Zërit të Amerikës Arben Xhixho, mbi marrëdhëniet dypalëshe dhe gjendjen e demokracisë në Shqipëri.

Zëri i Amerikës: Zoti Escobar, cilat janë çështjet kryesore që do të diskutohen në dialogun e sotëm strategjik mes Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë.

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Do të thoja gjithshka që ka të bëjë me marrëdhëniet dypalëshe. Ky është takimi më i rëndësishëm mes përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara dhe përfaqësuesve të Shqipërisë në historinë moderne. Ne do të kemi përfaqësues nga Departamenti i Shtetit, Departamenti i Mbrojtes, ai i Tregëtisë, Korporata Financiare për Zhvillimin Ndërkombëtar, si dhe agjenci të tjera qeveritare për të gjetur rrugë për të thelluar bashkëpunimin strategjik. Në vitet e fundit Shqipëria është bërë një partner shumë i besueshëm për Shtetet e Bashkuara. Shqipëria luan një rol të rëndësishëm për stabilitetin rajonal dhe atë në Evropë. Tani që Shqipëria është anëtare e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, vendi është bërë një faktor stabiliteti global. Pra është e rëndësishme që të vazhdojmë të bashkërendojmë qëndrimet tona.

Zëri i Amerikës: Një nga sektorët në të cilët Shtetet e Bashkuara kanë qënë shumë të angazhuara në Shqipëri, është ai i energjitikës. Cilat janë pritshmëritë për këtë sektor?

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Shqipëria po kthehet në një qëndër të rëndësishme energjitike. Tani që Evropa po ndeshet me sfida në sektorin energjitik, ne duam të gjejmë rrugë bashkëpunimi me Shqipërinë për të ndihmuar në zbutjen e këtyre problemeve. Kemi bindjen se mund të gjejmë forma dhe rrugë ku Amerika mund të ndihmojë për të investuar në infrastrukturën energjitike në Shqipëri për të realizuar këtë synim.

Zëri i Amerikës: Shtetet e Bashkuara e mbështetën Shqipërinë pas sulmeve kibernetike të Iranit ndaj infrastrukturës së saj dhe ofruan ta ndihmojë atë. Për çfarë ndihme konkrete bëhet fjalë?

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Kjo do të jetë pjesë e diskutimeve të sotme dhe shpresoj, që deri në fund të ditës, të kemi një marrëveshje për llojin e ndihmës që do japim; unë pres që ndihma të jetë si teknike edhe financiare, për të mbështetur sektorin e sigurisë kibernetike në Shqipëri.

Zëri i Amerikës: Ju thatë që takimi i sotëm do të përfshijë një gamë të gjerë çështjesh. Siç e dimë Shqipëria është një vend i pllakosur nga korrupsioni dhe kohët e fundit qeveria ka bërë të ditur një nismë për një amnisti të gjerë fiskale, deri në 2 milionë dollarë. Ka patur shqetësime nga FMN-ja, Banka Botërore, apo Bashkimi Evropian, se kjo mund të përdoret për pastrim parash. A ndajnë edhe Shtetet e Bashkuara të njejtat shqetësime?

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Po edhe ne kemi disa shqetësime. I kemi diskutuar ato me qeverinë e Shqipërisë. Do t’i bëja thirrje qeverisë së Shqipërisë t’i dëgjojë këto zëra dhe ta përshtasë qasjen ndaj amnistisë fiskale që të jetë në përputhje me standartet globale dhe me kërkesat e BE-së.

Zëri i Amerikës: A keni ndonjë qëndrim më të qartë, nëse kjo nismë duhet zbatuar, apo braktisur?

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Nuk dua të hyj në thelbin e diskutimeve që do të kemi me zyrtarët shqiptarë sot, por do të kemi një dialog të hapur se cilat do të ishin pasojat.

Zëri i Amerikës: Në Shqipëri ka patur kundërshtime dhe kritika ndaj Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara, si arkitektë të reformës në drejtësi, veçanërisht nga opozita, duke i kritikuar Shtetet e Bashkuara për ndërhyrje në punët e brendshme të Shqipërisë. Por kohët e fundit kemi parë edhe një element të ri, Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama në një fjalim të ditëve të fundit tha, ndonëse nuk e përmendi me emër, por kuptohej, që e kishte fjalën për ambasadoren amerikane, ku u shpreh se “disa ambasadorë të huaj ndihen në gjykatat tona si në shtëpitë e tyre dhe kanë luksin të ndajnë publikisht pëlqimin, ose mospëlqimin e tyre me vendimet e gjykatave”. Cili është reagimi juaj?

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Ajo që bën ambasadorja jonë atje është shumë përfituese për Shqipërinë. Ajo është personi kryesor për marrëdhëniet dypalëshe. Gjithshka që ajo bën, është në bashkëpunim shumë të ngushtë me Departamentin e Shtetit. Këto nuk janë qëndrime individuale, janë qëndrime institucionale. Dhe duhet të theksoj se çështjet e korrupsionit, çështjet e krimit të organizuar, kanë prekur gjithë rajonin, jo vetëm Shqiërinë, pra është e rëndësishme që të bashkëpunojmë për t’iu kundërvënë këtyre kërcënimeve.

Zëri i Amerikës: Dua t’ju pyes edhe për statusin e demokracisë në Shqipëri. Opozita, është në një gjendje të çorganizuar që pas shpalljes non-grata të ish Presidentit Sali Berisha. Vendimi e rigjallëroi atë, ai drejton sot partinë, ose të paktën shumicën e partisë. Mund të argumentohet se vendimi ndaj tij, në një farë mënyre pati efektin e kundërt, veçanërisht po të kihet parasysh se nuk u shoqërua me ngritje akuzash nga organet e drejtësisë. Si e ndihmojnë vendime të tilla betejën kundër korrupsionit në Shqipëri?

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Vendimi për ta përcaktuar atë ishte një vendim institucional. Nuk ishte një vendim individual dhe nuk ishte një vendim politik. Ishte një vendim që ne e morrëm për shkak të korrupsionit që gjetëm. Unë do t’u bëja thirrje institucioneve në Shqipëri ta shqyrtojnë këtë. Por dua të them, se ne ende kemi partnerë të mirë në Partinë Demokratike, ne duam që Partia Demokratike të jetë një kontribues i fortë dhe i rëndësishëm i stabilitetit politik në Shqipëri. Unë do t’u bëja thirrje mbështetësve të Partisë Demokratike të mendojnë për imazhin që përcjellin, nëse do të kishin në krye njerëz, që janë përcaktuar nga Sekretari i Shtetit për korrupsion.

Zëri i Amerikës: Dëshironi të shtoni diçka tjetër për Shqipërinë.

Zv/Ndihmës Sekretari Escobar: Doja të falenderoja qeverinë e Shqipërisë për partneritetin dhe popullin e Shqipërisë për miqësinë e tyre. Takimi i sotëm një ditor është një simbol jo vetëm i bashkëpunimit mes qeverive, por edhe i miqësisë së thellë mes popullit amerikan dhe popullit shqiptar.

blank

Renditet i pari në sondazhe- Mjeku Ilir Alimehmeti e pranon hapur: Jam i gatshëm të garoj, nëse PD më kandidon për Bashkinë e Tiranës!

Mjeku Ilir Alimehmeti ka deklaruar në emisionin “Log.” në ABC, se do të pranojë të kandidojë nën siglën e Partisë Demokratike nëse baza thërret emrin e tij. Sipas tij ai do të japë kontributin e vet për kandidaturën por edhe për ndihmesa të tjera brenda Partisë Demokratike.

“Baza nuk mund të çojë pa dëshirë. Baza kontakton dhe më pas dërgon emrin. Nëse do të duhet kontributi im për çfarëdolloj nevoje, qoftë edhe për kandidaturën. Unë jam i pranishëm.” tha Ilir Alimehmeti.

Megjithatë Sali Berisha deri më tani ka thënë se garat kryesisht janë fituar nga figura me natyrë politike. Alimehmeti pranoi se ka pasur një takim pune kokë më kokë me Berishën, megjithatë nuk dha detaje të tjera rreth këtij takimi.

TAKIMI KOKË MË KOKË ME BERISHËN:

A do jetë mjeku Ilir Alimehmeti kandidat i Partisë Demokratike për kryetar bashkie në Tiranë? Kjo pyetje iu i është bërë së fundmi Sali Berishës, me këtë të fundit që ishte i dyzuar në përgjigjen e tij. Ai tha se më herët PD e ka fituar Tiranën me persona me profile politike. Edhe pse nuk dha një përgjigje direkte, u duk se Berisha i qëndron bindjes së tij se Tiranën mund ta marrë përsëri me kandidat politik.

I ftuar në emisionin “Log.”, mjeku Alimehmeti theksoi se në PD sipas udhëzimeve të reja, favorizohen figurat politike. Ai sqaroi se së fundmi ka zhvilluar një takim me Sali Berishën, por nuk ka preferuar të komentojë më shumë, megjithatë theksoi se ishte një takim pune.

A favorizon PD deputetët, figurat politike?

“Janë zgjedhje brenda partisë. Ka kësaj here edhe imput nga simpatizantë nuk është vetëm anëtarësia. Gjithmonë brenda partie favorizohen njerëzit brenda partisë se kanë lidhje më të forta dhe më të vjetra. Nuk kas asgjë të keqe. Udhëzimi është votuar me shumicë në Këshillin Kombëtar. Është diskutuar. Udhëzimi thotë të qartë këtë. Kur ka një votim është ajo gjëja që vendos”

Berisha tha se ka fituar me fituar politika ? A i ke thënë Berishës së çfarë ishte ajo deklaratë? Sali Berisha i pret krahët Alimehmetit kështu u komentua?

“Kam kontakt direkt me Sali Berishën. Bisedat private nuk i bëj publike. Janë kokë më kokë private dhe nuk ka arsyetime për t’u bërë publike. Diskutim mes “gentleman-ëve”. Ne flasim për shumë gjëra të ndryshme. Ishte bashkëbisedim pune ishte, patjetër. Është një parti ku kemi vendosur të shkojmë me votë. Fiton shumica.” tha mjeku Alimehmeti.

A ka gisht ndonjë aleat i PD në spostimin e Alimehmetit?

“Është diçka që nuk e di. Nuk ka kandidaturë. Janë dy të panjohura.”

Si duhet zgjedhur kandidati për Tiranën?

“Primare mbetet brenda partisë dhe simpatizantët. Në primare nuk marrin dot pjesë shumë njerëz. Se për shembull në KQZ votat që marrin. Votat e anëtarësisë janë shumë më të ulëta. Ndërsa sondazhi me metodologji të duhur.”

I PARI NË SONDAZHET ONLINE:

Mjeku i njohur Ilir Alimehmeti prej disa ditësh po kryeson sondazhet e zhvilluar online në media të ndryshme për garën e mundshme për bashkinë e Tiranës, nga radhët e opozitës. Ai i  ka shpjeguar votat pro tij, me faktin se njerëzit duan një figurë ndryshe.

“Sondazhi im është shumë në tokë. Është në ecje në rrugë me njerëzit. Këto janë ata që duan të vetë shprehen. Ka një lloj interesi. Kryesisht nga kërkesa e një figure ndryshe.“ tha Ilir Alimehmeti.

Mes të tjerash ai thekson se në popullaritetin e figurës së tij ka ndikuar edhe daljet publike në kohë e pandemisë duke dhënë këshilla për qytetarët.

“Nuk ka qenë kërkesa ime për tu bërë sondazh. Patjetër se pandemia ka ndikuar me daljet e mia. Ekzistojnë momente në jetë që bëjnë ndryshime në shkallën e shërbimit komunitar. Në fund fare për ata bëhet fjalë sa i shërben komunitetit.” tha mjeku i njohur./abcnews

blank

Joseph: Arritja e pesë njohjeve nga BE-ja e përfundon lojën e Vuçiqit

Edward P. Joseph, profesor në Universitetin Johns Hopkins.

Doruntina Baliu

Një ndryshim në “qasje dhe mendësi” për dialogun Kosovë-Serbi nga faktori ndërkombëtar, mund të çojë në njohjen e Kosovës nga pesë vendet e BE-së që ende s’e njohin, thotë në një intervistë për Radion Evropa e Lirë profesori Edward P. Joseph, nga Universiteti Johns Hopkins në Uashington.

Sipas tij, ka përpjekje serioze që Kosova të sigurojë njohjen nga pesë shtetet e BE-së: Spanja, Rumania, Qiproja, Greqia dhe Sllovakia.

Ai thotë se një sinjal për këtë është edhe deklarata e të dërguarit amerikan për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, dhënë televizionit Kanal 10 më 19 tetor, se “njohja nga pesë shtetet mosnjohëse të BE-së është më e rëndësishmja që Kosova mund të marrë nga cilido proces”.

Në të njëjtën kohë, shton Joseph, “kemi raportime të pakonfimuara, por raportime se propozimi franko-gjerman vendos në qendër njohjen e Kosovës nga shtetet jonjohëse të BE-së”.

Ky propozim, në të cilin thirret Joseph, qarkullon në mediat në Kosovë tash e një muaj dhe thuhet se ka për qëllim të lehtësojë zgjidhjen e problemeve mes Kosovës dhe Serbisë.

Mes tjerash, propozimi parasheh që Serbia të mos e pengojë anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare, në këmbim të anëtarësimit më të shpejtë në BE.

Propozimi, sipas raportimeve, nuk përmend njohje reciproke midis Kosovës dhe Serbisë, por njohjen e Kosovës nga pesë shtetet mosnjohëse të BE-së.

Kosova ka shpallur pavarësinë në vitin 2008 dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë ka konstatuar se ajo nuk bie ndesh me ligjin ndërkombëtar.

Joseph thotë se pesë shtetet mosnjohëse të BE-së, deri më tani, i kanë dhënë një avantazh apo fuqi të padrejtë Serbisë për të bllokuar Kosovën në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve.

“Kur ia largon fuqinë Serbisë, krijon mundësinë për atë që të gjithë e duan. Një negociatë të drejtë (të balancuar). Askush nuk dëshiron ta poshtërojë Serbinë, por qëllimi është një negociatë e drejtë”, thotë Joseph për Radion Evropa e Lirë.

Ai shton se këto njohje do ta përfundonin “lojën e Aleksandar Vuçiqit”, president i Serbisë, i cili, siç thotë Joseph, pretendon se “dëshiron kompromis të drejtë me Kosovën” dhe se “është partner i Perëndimit”.

“(Kur të arrihet njohja nga pesë vendet e BE-së) njohja e Serbisë do të jetë e pashmangshme dhe më pak e rëndësishme”, thotë Joseph.

Qasja e re në dialog

Kosova dhe Serbia, me ndërmjetësimin e BE-së, kanë nisur dialogun për normalizimin e marrëdhënieve qysh në vitin 2011. Palët kanë arritur dhjetëra marrëveshje, por zbatimi i shumicës prej tyre ka ngecur.

Kosova insiston që marrëveshja përfundimtare me Serbinë ta ketë njohjen reciproke në qendër, por Serbia kundërshton.

Në javët e fundit, në Kosovë dhe Serbi ka pasur vizita të shpeshta të përfaqësuesve të Bashkimit Evropian dhe të SHBA-së, me qëllim të diskutimit të dialogut.

Joseph thotë se këto vizita sinjalizojnë një ndjesi urgjente për ndryshimin e qasjes karshi këtij procesi.

Kjo qasje e re në dialog, thotë ai, është propozuar edhe në një raport analitik, të publikuar nga Instituti për Politika të Jashtme dhe Qendra Wilson në Uashington, në janar të këtij viti.

Në këtë raport, ku ka edhe autorë nga Ballkani, thuhet se “njohja e Republikës së Kosovës nga shtetet mosnjohëse do ta transformonte dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës të udhëhequr nga BE-ja”.

Sipas këtij raporti, një lëvizje e tillë do të ndikonte në stabilitetin e gjithë rajonit të Ballkanit.

Ky raport, po ashtu, përshkruan disa hapa se si një strategji e udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, do të mund të siguronte njohjet e kërkuara, duke punuar së pari me Greqinë.

Joseph thotë se ka sinjale që kjo mendësi karshi dialogut Kosovë-Serbi vjen nga administrata e presidentit aktual të SHBA-së, Joe Biden.

“Ky është një ndryshim shumë i madh në perceptim dhe pozicion nga Shtetet e Bashkuara dhe administrata Biden”, thotë Joseph.

Sipas tij, “është krejtësisht e mundur” që hapa konkretë drejt këtij plani, të ndodhin në një të ardhme të afërt.

Joseph shton se SHBA-ja ka filluar ta ndërlidhë situatën mes Kosovës dhe Serbisë me “situatën e mjerë në Evropë”, që ka shkaktuar pushtimi i Ukrainës nga Rusia.

Ai përmend faktin se Serbia është ndër vendet e vetme në Evropë që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë.

“Duhet të largohen iluzionet se [Aleksandar] Vuçiq është partner [i Perëndimit] apo se Serbia është në anën e duhur të historisë”, thotë Joseph.

Problemet me Asociacionin dhe targat: “Po shpërblehet Serbia”

Dy nga çështjet bilaterale mes Kosovës dhe Serbisë dhe ndër më problematiket kanë të bëjnë me Asociacionin e komunave me shumicë serbe dhe me ndërrimin e targave ilegale të veturave në veri të Kosovës.

Formimi i një asociacioni prej dhjetë komunash me shumicë serbe në Kosovë është paraparë me një marrëveshje të arritur mes Kosovës dhe Serbisë, në vitin 2013.

Në vitin 2015, ndërkaq, palët kanë arritur një marrëveshje mbi parimet për krijimin e këtij asociacioni. Por, ajo nuk është zbatuar asnjëherë, pasi, sipas një vendimi të Gjykatës Kushtetuese të Kosovës, ka pasur elemente që bien në kundërshtim me Kushtetutën.

Që nga ajo kohë, BE-ja ka përsëritur vazhdimisht qëndrimin se Kosova dhe Serbia duhet t‘i zbatojnë të gjitha marrëveshjet e arritura në dialog, përfshirë edhe atë për Asociacionin. Kjo është kërkesë e vazhdueshme edhe e SHBA-së.

Megjithatë, Qeveria e Kosovës është kundër një asociacioni njëetnik, ndërsa Serbia këmbëngul që ai të formohet dhe kërkon që të ketë kompetenca ekzekutive.

Joseph mendon se fjala kyçe në këtë çështje është sekuenca (rendi i veprimeve) e jo përmbajtja (si duket Asociacioni).

Ai mendon se është obligim i Kosovës zbatimi i kësaj marrëveshjeje, por shton se “nuk mund të finalizohet statusi i serbëve të Kosovës pa pasur në të njëjtën kohë një finalizim të marrëdhënies mes Kosovës dhe Serbisë”.

“Në esencë, ekziston një pozicion i armiqësisë aktive nga Serbia për Kosovën. Nuk mund të kesh një fqinj armiqësor dhe në të njëjtën kohë të zgjidhet statusi i serbëve të Kosovës, që kontrollohen nga Serbia përmes Listës Serbe [subjektit më të madh politik të serbëve në Kosovë]”, thotë Joseph.

Në veri të Kosovës, ndërkohë, serbët kanë edhe më pak se dhjetë ditë kohë për t’i riregjistruar makinat e tyre me targa që i lëshon Kosova.

Që nga paslufta, më 1999, ata vozisin makina me targa që i lëshon Serbia, e që nga Kosova konsiderohen si të paligjshme.

Qeveria e Kosovës ka dhënë dy muaj kohë për riregjistrimin e makinave, nga 1 shtatori deri me 31 tetor.

Meqë kjo çështje, më herët, ka qenë burim i tensioneve në veriun e banuar me shumicë serbe, Escobar tha se ka kërkuar shtyrjen e afatit të riregjistrimit për rreth dhjetë muaj.

Joseph mendon se kjo kërkesë, qoftë nga SHBA-ja apo BE-ja, është e padrejtë t’i bëhet Kosovës, pa e balancuar me një kërkesë për sundimin e ligjit në veri.

“Problemi është që po shpërblehen ata që krijojnë jostabilitet. Nuk mjafton që SHBA-ja dhe BE-ja vetëm t’i kërkojnë shtyrje Kosovës. Problemi nuk është [vetëm] të shmanget dhuna në veri, por sundimi i ligjit në Kosovë, përfshirë veriun, dhe adresimi i strukturave kriminale në veri”, thotë Joseph.

Në veri të Kosovës, me vite, funksionojnë struktura paralele që financohen nga shteti serb.

Rikujtojmë se në lidhje me kërkesën për shtyrje të riregjistrimit, Qeveria e Kosovës ka thënë se ka për obligim “zbatimin e ligjit, kushtetutshmërinë dhe vendimt qeveritare”.

blank

Giorgia Meloni dënon ashpër dëbimin e poshtër dhe çnjerëzor të hebrejve romanë në duart e furisë nazifashiste

Kryeministrja në pritje, “trashëgimtare” e MSI dhe AN, dënoi ashpër “dëbimin e poshtër dhe çnjerëzor të hebrenjve romanë”.

Është oportunizëm apo është i sinqertë? – Intervista me Alessandro Sallusti, drejtor i Libero

 

Më 16 tetor 1943 në Romë, 689 gra, 363 burra dhe 207 fëmijë u tërhoqën zvarrë nga shtëpitë e tyre në agim nga SS nazistët, me ndihmën e fashistëve italianë. Këtë vit, përvjetori i grumbullimit të hebrejve në kryeqytetin italian sheh një kryeministre në pritje (“trashëgimtare” e partive të Lëvizjes Sociale Italiane dhe Aleancës Kombëtare), Giorgia Meloni, e cila dënon ashpër: “Dëbimi i poshtër dhe çnjerëzor i Hebrenjtë romakë në duart e furisë nazifashiste: gra, burra dhe fëmijë u rrëmbyen nga jeta shtëpi më shtëpi”. “Një tmerr që duhet të jetë një paralajmërim – thotë udhëheqësja e Vëllezërve të Italisë, duke e ditur se bota vëren fjalët e saj – në mënyrë që disa tragjedi të mos ndodhin më kurrë.

 

Ndër fjalimet e Giorgia Melonit, udhëheqëse e Vëllezërve të Italisë, por edhe i Lorenzo Fontana (presidenti i ri i Dhomës së Ulët) dhe Ignazio Benito Maria La Russa (presidenti i ri i Senatit) lidhur me atë që ndodhi më 16 tetor 1943, pra në përmbledhjen e getos së Romës, janë shprehur fjalë të qarta. Meloni foli për një dëbim frikacak dhe çnjerëzor. E përmbledhur shkurt: sa oportunizëm ka?

“Nuk e di, duhet ta pyesim. Por dua të theksoj një gjë, që në Itali, kur një politikan i djathtë thotë diçka të fortë, kundërshtarët thonë: “Ti e thua sepse të bën rehat të thuash atë “, që është një paragjykim. Unë nuk mund të firmos, si noter, që ju besoni vërtet në të, por duhet të them që, derisa të vërtetohet e kundërta, duhet ta besojmë. Në rregull, por jo e vërtetë. “Kjo është disi klima në Itali”.

Gjithashtu shtrohet pyetja: nëse e djathta nuk do të kishte arritur në pushtet, a do t’i thoshte gjithsesi këto fjalë?

“Sinqerisht nuk e shoh Giorgia Melonin si një nazifashiste të rrezikshme, nuk e di që ajo të ketë thënë ndonjëherë fjalë të paqarta në lidhje me tragjedinë e Holokaustit dhe atë që ndodhi në Itali (dhe jo vetëm në Itali) në ato vite. Ajo flet me këtë forcë dhe qartësi, edhe sepse tani (dhe vetëm tani), ajo është kandidate për të udhëhequr vendin dhe prandaj ka përgjegjësi jo vetëm për zgjedhësit e saj, por për një komb të tërë”.

blank

Alessandro Sallusti, drejtor i Libero

Është e vërtetë që gjatë fushatës zgjedhore qarkulloi një video ku e reja Meloni fliste për një “Musolini si një politikan i mirë”. Por përtej kësaj, fjalët e reja të Giorgia Melonit a mund të lexohen edhe si një mesazh drejt brendësisë, pra drejt drejtuesve (të vegjël e të mesëm) që kanë pasur dhe ndoshta ende kanë nostalgji?

“Kjo është shumë e mundur dhe nuk është nga sot (do të thosha gjithmonë), por gjithsesi prej vitesh, linja e Giorgia Melonit është një papranueshmëri dhe ashpërsi absolute ndaj atyre militantëve të Vëllezërve të Italisë që lanë veten e tyre (le të flasin vërtet për çështje absolutisht margjinale, por ende ekzistojnë), të cilët kënaqen me gjëra të çuditshme: nga përshëndetja fashiste te tatuazhi me Duçen, te këto gjëra të tilla. Kur një familje rritet kaq shpejt, sa është rritur ajo e Fratelli d’Italia , ka shkuar nga 2% në 26% në harkun kohor të disa viteve, me pak fjalë, ka mundësi të ketë mollë të këqija brenda, por ajo ka qenë gjithmonë e rreptë dhe e ashpër ndaj tyre”.

Le të flasim për të kaluarën, për pikën e kthesës së Fiuggi që më 1995 çoi në shpërbërjen e Lëvizjes Sociale të atëhershme Italiane dhe lindjen e Aleancës Kombëtare. Pastaj ishin të nevojshme kongrese, teza, shtjellime. Sot ky pasazh ndodh sipas fjalës së udhëheqësve individualë. A është e njëjta gjë?

“E njëjta gjë është. Sepse Giorgia Meloni është kjo që po thua. Pati një kongres rithemelues. E ka bërë kur themeloi Fratelli d’Italia, që është një rithemelim, krahasuar me AN ​​dhe prandaj nuk është se duhet të bëjë një kongres çdo vit për të përsëritur: “Ja, ne nuk jemi më fashistë dhe mendoj se është e vlefshme përgjithmonë”.rsi-Elida Buçpapaj

blank

4 nëntor 2018- Carla Del Ponte: Kosova një pikëpyetje, Haradinaj nuk e meriton postin e kryeministrit – Intervistoi Alba Kepi

Kater vite me pare, ne nentor te 2018 intervistova eksluzivisht Carla Del Ponte, ish-kryeprokurorja e Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë nga viti 1999-2007. Ishte ajo qe nisi hetimet mbi aludimet e krimeve ne Shtepine e verdhe!
Qe nje interviste me deklarata te forta mbi pandeshkueshmerine (dhe pertej mikrofonit)!
Kaloi ashtu lehte sic kalojne hallet e medha ne Shqiperine tone qe merret me gjera te vogla per te mjegullzuar cfare na rrethon.
Pelqen o nuk pelqen ky eshte mendimi i saj si Prokurore. Ajo qe nuk me bindi qe sjellja kafone (ma lejoni ta perdor kete term ital.) arrogante, akuzuese, inatçore e demtuese qe KM shqiptar pati mbi kete çeshtje ne Strasburg e pak ore pas takimit koke me koke me Erdogan.
Politika nuk improvizohet, nuk spektakolarizohet e ne politike nuk thuhet kurre UNE, por NE!
Sjellja , etika , gjuha komunikuese, qetesia , karizma e eleganca e dallojne njeriun nga individi e ne politike liderin nga amatorizmi!
Nese gjithcka do te thuhej pa gishtatregues, personalizma banale e sjellje joetike, ndoshta askush nuk di kishte injoruar Shqiperine ne pritjen e organizuar nga ajo ne sekune zyrtare te BE!
Ky fakt do te mbetet ne historine politike si nje qasje jo e matur e vendit tone.

Carla Del Ponte, ish-kryeprokurorja e Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë nga viti 1999-2007, në një intervistë ekskluzive për Ora News shprehet se ka ende shumë punë për të bërë sa i përket ndëshkimit të krimeve të luftës në ish-Jugosllavi.

 Carla Del Ponte: Nga lufta ballkanike gjykata ndërkombëtare e ish-Jugosllavisë mundi që 160 përgjegjës të lartë politikë e ushtarak, jo nga ata që kanë kryer krimet, por nga ata që janë ulur në tavolinë dhe që kanë organizuar, kanë vendosur, kanë planifikuar krimet. Por janë edhe ata që kanë kryer këto krime, ndaj të cilëve duhet të merret sistemi kombëtar. Duhet thënë se ka mjaft për të bërë në këtë drejtim, pra nuk jemi në një nivel ideal. Nuk e di se çfarë po ndodh tani në Bosnjë-Hercegovinë apo në Serbi, por mendoj se ka ende për të punuar. Të shohim! 

Carla Del Ponte vë në pikëpyetje ekzistencën e Kosovës si shtet, si dhe e konsideron të padrejtë postin e kryeministrit kosovar Ramush Haradinaj.

Carla Del Ponte: Dua të them që Haradinaj nuk meriton këtë funksion që meriton sot. Ai është dënuar nga Gjykata e Hagës, e për fat të keq Gjykata e Apelit e la të lirë. Por unë nuk isha më kryeprokurore. Është gjë e rëndë kur sheh se ai është dënuar në shkallë të parë, por Kosova është një gjë e jashtëzakonshme tashmë. Kosova është privilegjuar me njohjen e saj si shtet që sipas meje ka qenë mjaft i nxituar. Gjithashu kur ne nisëm hetimet tona patëm një vështirësi të madhe, pasi askush  nuk donte që ne të bënim këto hetime. Në Kosovë duhet parë ende se çfarë po bëhet dhe për mua Kosova është ende një pikëpyetje.

Po kush janë sot të pandëshkueshmit e mëdhenj?

Carla Del Ponte: Të padënueshmit më të mëdhenj sot nuk mund t’i them se as nuk di, por di që të Padënueshmit e librit tim e të Padënueshmit sot në Siri, duke u nisur nga Presidneti Asad e të gjithë përgjegjësit e tjerë  politikë e ushtrakë të regjimit të Asadit, e të gjitha krimet e kryera nga grupet terroriste, nga grupe rebele e nga grupet e opozitës. Komisioni ynë i hetimit ka identifikuar se si nga njëra anë tek tjera kryhen çdo ditë krime e nuk ka drejtësi në Siri.

Një nga akuzat më të rënda të bëra gjatë punë së saj si  kryeprokrurore e krimeve në ish-Jugosllavi është e famshmja shtëpia e verdhë në fshatin Gurrë e Madhe në Burrel ku sipas Carla Del Ponte ishte një klinikë klandestine e përdorur për të transplantuar organet e reth 300 civilëve serbë të rrëmbyer nga UÇK.

Carla del Ponte: Oh.. te mos flasim për atë shtëpi të verdhë. Në atë shtëpi të verdhë tentuam të bëjmë një hetim, por nuk ja dolëm dot ta bënim. Më pas doli raporti i Dick Marty në Këshillin e Europës që konfirmoi gjithçka. E tani ka një Gjykatë të Kosovës, e nuk kam dëgjuar se ka bërë gjë e kam dyshime se do të arrijë të zbardhë këtë ngjarje. Atëherë sa më takon, nuk na lejuan të bëjmë këtë hetim e nuk mundëm ta bëjmë këtë hetim, prandaj dhe unë e kam rrëfyer faktin në librin tim të parë “Gjuetia, Unë dhe kriminelët e luftës.” Të shohim e ç’do ndodhi, Por për eksperiencën time të punës di se sa më shumë kohë kalon aq më pak arrihet të zbardhet çështja.

Në botën e sotme ekziston pandëkshkueshmëri pasi nuk ka vetëdije, nuk ka drejtësia ose ekziston pafuqia për ta kryer atë?

Carla Del Ponte: Sot ekziston pandëshkueshmëria pasi mungon vullneti politik. Drejtësi Ndërkombëtare ka, ekziston e do të vazhdojë të ekzistojë. Drejtësia për viktimat do të ketë nëse ka vullnet politik të vendeve e veçanërisht vullneti politik të Këshillit të Sigurisë së OKB.

blank

Intervista- Kozara Kati: “Jeta ime, nga Moska në internim”

Kozara Kati

Vajza e ish-ministrit Vasil Kati tregon jetën e saj, nga Moska, ku ishte shoqe me mbesën e Stalinit në Pekin. Kthimi në Tiranë, gjimnazi dhe klasa e “gjenive”, dënimi i të atit me 15 burg, ndarja nga bashkëshorti dhe internimi i krejt familjes. Si rrodhi më tej jeta e Kozara Katit nga ndjekëse e motrave të Nënë Terezës te Qendra Shqiptare për të Drejtat e Njeriut.

Kur mendon se e ke drejtuar jetën në shinat e duhura, mund të ndodhë që gjithçka të përmbyset. Ama do t’i nënshtrohesh, nuk ke nga ia mban. Derisa, ky “fat i dytë” do të bëhet i yti, sado që nuk mund ta harrosh të parin. Kur ishte fëmijë e shëtiste botën kapur pas dorës së të atit, Kozara Kati, e bija e ish-ministrit në kohën e diktaturës, Vasil Kati, me siguri mendonte se për të, jeta do të ishte e buzëqeshur gjithmonë. Do kryente studimet, do zinte një punë, do krijonte familje, pra do ndiqte me përpikëri ritualin që të ofronte jeta e viteve ’70. Ashtu bëri! Nuk doli nga vija e udhëzimeve! Por siç ju të gjithë e dini, mund të dilnin fare mirë të tjerë. Të të përmbysnin gjithçka kishe ndërtuar me duart e tua e të gjendeshe befas duke punuar në bujqësi, në një vend që as emrin nuk ia kishe dëgjuar. Për pasojë të akuzave që iu bënë babait të saj, Kozara Kati bashkë me gjithë familjen, mamanë, nënën, motrën, vëllain dhe djalin dyvjeçar që mbajti vetë pas martesës së ndërprerë, u internuan. Jetuan në internim për 15 vite gjatë të cilave babain e takonin vetëm në burg. Nëse tani bëni ndonjë lidhje mes imazheve të lajmeve të kohëve të fundit dhe saj, po, kjo është lidhja. Përveçse si drejtuese e Qendrës Shqiptare për të Drejtat e Njeriut, Kozara gjendej përditë pranë tendës së sajuar të grevistëve ish-të burgosur, për t’i vizituar, sepse e ndiente veten pjesë të tyre. Ajo dhe familja e saj, dje, atje në pastrimin e kanaleve, mund të kenë qenë me nënën e cilitdo prej grevistëve që deri pak ditë më parë betoheshin se do të vdisnin aty, në rrugë, nën shi. Vajtje- ardhjet e Kozarës tek ta na bënë t’i drejtohemi për të na rrëfyer historinë e saj. Që nga fëmijëria kur ndryshe nga shoqet kishte fatin të shëtiste në Moskë e në Pekin, e deri kur mbeti e vetme me djalin e vogël për të rritur.

Për shkak të pozitave të babait, fëmijëria ka qenë e lakmuar nga shumë bashkëmoshatarë tuajt… na tregoni për të…
Në atë moshë, sigurisht që nuk e kupton këtë gjë, pavarësisht që jeton ndryshe nga të tjerët. Fëmijëria ime ka kaluar duke shëtitur nga një vend në tjetrin. Shkollën pas fillores e kam kryer në Moskë, sepse babai u emërua atje si përfaqësues i Shqipërisë në Këshillin Ekonomik të Vendeve të Lindjes. Atje isha shoqe klase me Svjetllana Vasilvjena Stalin, mbesën e Stalinit. Edhe apartamentet i kishim në të njëjtin kat.
Pra, kishit edhe hyrje-dalje në shtëpi…ç ‘kujtoni nga ajo shtëpi?
Për gjyshin, Stalinin, ajo nuk fliste shumë, as edhe familja e saj. Kujtoj vetëm që na tregonin për dhuratat që u kishte bërë. Mbaj mend një piano të vogël, kristale, disa orendi me vlerë si një bufe me dru trëndafili. Vonë mësova që të atin Svjetllana e kishte në burg, por sa ishim atje, nuk e zunë kurrë në gojë. Edhe pas largimit nga Moska vazhdova korrespondencën me të derisa për shkakun tim u ndërpre, erdhi koha që nuk mund t’i çoja më letra. Pas viteve ’90 kam mësuar që familja e tyre ishte shuar tragjikisht.
Sa kohë qëndruat në Moskë?
Qëndruam 3 vjet, më pas për shkak të prishjes së marrëdhënieve më ’61-shin, u larguam. Shkuam në Pekin, ku im at u emërua sërish si përfaqësues i tregtisë së jashtme. Edhe atje ndenjëm po 3 vjet.
Në Kinë keni qenë më ë madhe në moshë, mund të përftonit e shijonit më shumë prej atij vendi të largët…
Edhe pse në Moskë isha më e vogël, arrita të shoh e të njoh shumë, jam njohur atje me veprat e klasikëve të mëdhenj, kam ndjekur jetën artistike të qytetit, muzikën, baletin, galeritë.  Kam qenë me klasën në Sheshin e Kuq pasi u kthye Juri Gagarin nga kozmosi. Ishin gjëra që i shihja për herë të parë dhe kujtimet ngelen të skalitura përgjithnjë.

Në Kinë na futën së pari në një shkollë ruse, për shkak të gjuhës. Pastaj u hap aty brenda komunitetit një shkollë shqiptare. Një mbresë e asaj kohe është që i kam dhënë dorën perandorit të fundit, kam parë Mao ce Dunin, kam bërë një tur nëpër qytetet më të bukura të Kinës. Kujtoj një drekë ku për shkak të traditës duhet të hanim 30 lloje ushqimesh e kur, pas këtyre 30-tëve, na vjen dhe ëmbëlsira aspak e shijshme, e morëm me vete dhe bëmë sikur e harruam në tren. Na e sollën përsëri në hotel të nesërmen në mëngjes. Por nga Kina nuk kam vetëm kujtime të bukura. Në kohën që ishim atje, ndodhi një ngjarje mjaft e rëndë për Shqipërinë. Një avion i nisur për Tiranë u dogj ne Aeroportin e Irkutskut, me 7 shqiptarë brenda. Ishte në të Felek Malile bashkë me dy fëmijët, Miranda dhe Besniku, poeti i madh Drago Siliqi, Xhafer Bakllamaja me gruan Nadire dhe djalin e tyre të vogël, Gimin. Ime më i pati përcjellë kur u nisën e kur mësuam lajmin, përjetimi ishte shumë i dhimbshëm. Jetonim të gjithë bashkë atje. Ka qenë i tmerrshëm momenti kur i kanë sjellë në Pekin.
Kaluam menjëherë te jetesa jashtë, pa folur për familjen këtu, në Tiranë…
Unë kam lindur këtu në Tiranë, im atë nga Labova e Kryqit të Gjirokastrës, ndërsa mamaja nga Korça. Babai ka qenë pjesë e Lëvizjes Nacionalçlirimtare, komisar batalioni, e në ’45-n komisar politik në qarkun e Vlorës. Më vonë erdhi në Tiranë ku u emërua në poste drejtuese si ministër Ekonomie, zv/ministër, ministër i Tregtisë.
Në ’64-n u rikthyet në Tiranë, ishte koha e gjimnazit…
Po, kam qenë në gjimnazin “Petro Nini”. Ka qenë kohë shumë e bukur, sepse ishim klasë kompakte, kishim njëkohësisht tensionin e studimeve, por edhe kohën e humorit e argëtimit. Kanë qenë në atë klasë shumë emra, që janë bërë të njohur në fusha të ndryshme: Mariglen Spiro, Svjetllana Dume, Skënder Gjinushi, Pal Xhumari, Maks Mema, Ilir Hoxha, Gux Bekteshi, Pavli Zëri, Shpresa Shamblli, Iskra Qafzezi e shumë të tjerë. Miq po kaq të mirë kisha edhe që nga koha kur shkoja në çerdhe, prindërit na çonin kudo bashkë me Shpresa, Sokol dhe Spartak Ngjelën, Mira dhe Etleva Klosin, Nina dhe Ben Theodhosin.

Domosdo që do ishit klasë e mirë, mes jush ka qenë djali i Enver Hoxhës, ku duhet t’i kenë pasur të gjithë sytë asokohe…
Në fakt, mes nesh kjo gjë nuk është ndier. Unë nuk kam vënë re ndonjëherë që Iliri të demonstronte shenja superioriteti. Ishte nxënës si gjithë të tjerët, mesatar në rezultate, nuk mund të them që ndriste, edhe pse nuk shquhej për ndonjë ambicie.
Po që “ndrisnin” ka pasur, përderisa disa emra kanë qenë të dëgjuar në gjithë këto vite…?
Po ka qenë një absolut, Skënder Gjinushi. Ishte gjeniu i matematikës që zgjidhte në mënyrë ekzemplare të gjitha ushtrimet pa ia hedhur sytë teorisë. Atëherë thuhej, kur ishim në vit të parë, që zgjidhte edhe ushtrimet e motrave të tij që ishin në vit të katërt. Mblidheshim përpara provimeve e zgjidhte ushtrimet për të gjithë. Merret me mend që gjeni të tillë ishin të ndarë në kategori, ai i përkiste vetëm matematikës, sepse në degët e tjera merrte 4-ra, por përsëri buzëqeshte.
Ç’ndodhi me ju pas gjimnazit?
Shkova në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja, ku u diplomova për Gjuhë Shqipe dhe Angleze, ashtu ishte diploma e atëhershme. Ndryshe nga gjimnazi, shoqëria e kësaj periudhe nuk mund të ishte më e njëjtë, megjithatë ishte koha e formimit akademik. Falë pedagogëve të asaj kohe unë u ndjeva e zonja më pas, kur u bëra vetë mësuese te Shkolla e gjuhëve të huaja. Ka qenë një punë që e kam gjetur veten shumë mirë, sepse jam e prirë të bashkëpunoj dhe komunikoj me njerëz të çdo moshe.
Edhe pse gjetët veten, nuk do t’ju linin ta bënit gjatë këtë punë…
Jo, sepse në ’75-n u përmbys gjithçka kishim ndërtuar gjatë gjithë jetës. Im atë u arrestua me grupin ekonomik bashkë me Kiço Ngjelën e Avdyl Këllezin si poliagjent që dëmtoi vendin. Asnjë nga këto akuza nuk u vërtetua ndonjëherë, por dënimi u dha sidoqoftë, u dënua me 15 vite burg. E nisi nga Ballshi, Zejmeni e përfundoi në Qafë-Bari. Pas burgosjes së tij do të merreshin masa edhe për familjen patjetër. Na çuan në fshatin Ndërnënas të Fierit ku vdiq edhe ime gjyshe, sepse nuk erdhi askush ta kuronte për sëmundjen që kishte e mandej na çuan në Kotë të Vlorës, më pas akoma në Sheqes të Beratit.

E gjithë familja u internua, ju nuk ishit martuar ndërkaq?
Po e gjithë familja, mamaja ime Fedra, gjyshja Fotini, motra Pranvera, vëllai Adriani, djali Denisi dhe unë. Asokohe isha  martuar, por për shkak të kësaj ngjarjeje, im shoq i dha fund martesës dhe unë shkova në internim bashkë me tim bir Denin, që ishte 2 vjeç. Të njëjtin fat si unë pati edhe ime motër.
Pra gjithë ç’kishit ndërtuar, u pre në mes…
Nisi një jetë tjetër, që askush nuk e kishte menduar më parë. Ata që e kanë jetuar e që nuk janë të pakët, e dinë se ç’ është. Megjithatë po të përpiqesh të gjesh edhe një gjë të mirë nga gjithë ç’ndodhi, e gjen. Të paktën ishim të gjithë bashkë dhe kjo ndihmoi të ruanim shëndetin mendor të gjithsecilit. Dolëm prej andej me plot shpresa për të ardhmen, pasi nuk i lamë shpresat të na vdisnin. E gjithë kjo është pa dyshim edhe meritë e mamasë që diti të na mbajë me kurajë edhe mes asaj që ndodhi, që diti, pavarësisht të gjithave, të bënte sikur nuk kish ndodhur asnjë gjë për ta kapërcyer gjendjen.
Si jetonit?
Jetonim në një dhomë të vogël, aty flinim të gjithë. Hanim bukë misri, një herë në kaq kohë mund të merrnim edhe 1 kg qumësht dhe për Vit të Ri ndoshta një gjel deti, që dukej i bukur, por brenda ishte krejt i zi. Kemi bërë vajin vetë me këmbë nëpër govata, jemi lagur në shi sepse hynte brenda uji, kemi pasur probleme shëndetësore dhe asnjë mjek të na shihte, kemi punuar në kanale, në prashitje e kudo ku na vinin. Nuk mund të flisnim në shtëpi se kishim përgjues, dilnim jashtë. Megjithatë, këto gjëra janë të sikletshme për t’u kujtuar.
Babain shkonit ta takonit?
Shkonim patjetër, duhet të punonim edhe për të mbajtur atë. Të gjitha bisedat ishin krejt familjare, sepse merret me mend që ishim të vëzhguar në çdo kohë e nuk mund të flisnim qoftë edhe për të mësuar arsyen e gjithë asaj që na ndodhi. Babai na shkruante shpesh letra, për raste ditëlindjesh apo festa të tjera. Kur ai u burgos, mësuam edhe prirjen e tij për të shkruar poezi apo fragmente të shkurtra që na gëzonin domosdo. Kur doli nga burgu, me gjithë ato letra ai realizoi një libër të vogël.

Babai pati fatin që të jetonte ende për disa vite me ju pasi doli nga burgu. Në këtë kohë nuk ju ka treguar për gjithë pikëpyetjet që kishit pasur?
Së pari, babai kishte ndryshuar mjaft pas daljes nga burgu. Distanca kishte bërë të sajën. Ai zotëri i gjatë e i fortë që kujtonim tashmë ishte kërrusur, ishte zbardhur e kishte rënë në peshë. Ai kurrë nuk na tregoi, nuk donte të tregonte, për 2 vitet e torturave në hetuesi për të mos na mbushur me ndjenjën e hakmarrjes, të urrejtjes.
Askush nuk do mjaftohej me këtë qëllim të tijin, edhe pse mund të jetë e drejtë…
Patjetër, as ne nuk e bëmë. Na kanë treguar mjaft miq të tij, me  të cilët babai fliste më shumë për torturat çnjerëzore që i bënin ekipet drejtuese të hetuesisë për të pranuar akuzat. Kujtoj njëherë na sollën me time motër në burgun e Tiranës dhe na thanë të prisnim se do vinte dikush të na takonte. Pas dy orësh erdhën e thanë se takimi nuk do te bëhej. Kur doli, e pyetëm rreth situatës dhe na tha se ishte duke na parë nga kati i tretë i shoqëruar nga hetuesit që i thoshin se ja ku i ke vajzat, nëse nuk pranon, nuk do t’i kesh më. Pasi ka kaluar e ka jetuar me këtë frikë, asgjë nuk i janë dukur lidhjet që i bënin në arkivol apo detyrimet për të ngrënë jashtëqitje etj. etj.
Në fakt, ju, a u ndjetë ndonjëherë të kërcënuar?
Disa herë, por sot nuk dua të flas për këtë.

Vdekja e Enverit a ishte ndonjë shenjë drite për ju?
Ishte patjetër dhe jo vetëm për ne, besoj. Lajmi na ka gjetur në Sheqes, dhe ishte një farë çlirimi, shpresë se do të zbutej lufta e klasave dhe do të përfundonte ajo jetesë që në fakt zgjati edhe disa vite.
Ç ‘ndodhi me ju kur u gjendët sërish të lirë?
Pas daljes nga burgu të tim eti, gjëja e parë që bëmë ishte të çonim time gjyshe në Labovë, ku kishte lënë amanet ta varrosnim. Në burg, babai kishte mësuar për vdekjen e saj përmes letrave, na kërkonte që ajo t’i shkruante qofte edhe një fjalë e ne u detyruam t’i tregonim. Im gjysh kishte qenë qytetar amerikan, pat emigruar shumë herët atje e nuk u kthye. Në një nga veprat e tij Enver Hoxha shkruan se babai i Vasil Katit është qytetar amerikan e unë s’e dija. Patjetër që e dinte, por e nxori në momentin që i interesonte. Në ’91-shin u gjendëm të gjithë pa punë, pa të ardhura, pa shtëpi e me familjen për të mbajtur. Në këtë kohë unë u angazhova me motrat e Nënë Terezës dhe e konsideroj nder që kam mundur ta takoj e të qëndroj me të.
Pak ditë më parë ishte Dita e Lumturimit të saj… Si ishte ajo, për çfarë flisnit?
Më thoshte se do më merrte në Kalkuta dhe kujtoj se sa mirë ndihesha nga këto fjalë. Ishte, siç e dimë, një grua e vogël në shtat, por me shpirt të madh. Të gjitha bisedat ishin vetëm për problemet e njerëzve. U kam shërbyer një herë si përkthyese të dy prindërve shkodranë që kishin një fëmijë që nuk mund të ecte. Nënë Tereza bëri të pamundurën dhe arriti t’i sigurojë fëmijës kurimin në Itali. Një tjetër rast është ai i Mondës, që motrat e gjetën një mëngjes të shtrirë përpara derës së tyre, duke fjetur. Monda ishte shtatzënë, e braktisur, dhe gjeti aty një strehë për vete e për fëmijën e saj, Injacion. Di që ende edhe sot Monda është me motrat.

Po ju ç’ju çoi te ato? Asokohe njerëzit as që e dinin se ekzistonin…
Kisha lexuar për Nënë Terezën shumë vite më parë, ndoshta në 1966-n, një artikull në revistën “Reader’s Digest”. Thuhej se një vajzë 16-vjeçare nga Shqipëria e quajtur Gonxhe Bojaxhi kishte nisur udhëtimin nga Anglia, Dublini e më pas ishte bërë infermiere në Kalkuta, ku ndihmonte të sëmurët me lebrozë. Kur kam takuar At Zef Pllumbin, që ka qenë me tim atë në burg, më ka thënë: një dite pyeta Vasilin: “A është e vërtetë që E.H është njeriu që trumbetohet e njihet në gjithë botën?”. Përgjigjja e tij ka qenë befasuese: “Egjithë bota njeh nga Shqipëria Nënë Terezën e Kalkutës”. Babai pa dyshim që e ka njohur që më parë, sepse ka qenë më shumë se unë në kontakt me mediat ndërkombëtare.
Ndërkaq ju u bëtë edhe pjesë e një organizate, krijuar nga ish-të burgosurit politikë…
Po. Në momentin që ishin të lirë, ish-të burgosurit kuptuan nevojën e një bashkimi, sepse i lidhte kalvari i vuajtjeve dhe interesi për t’u rimëkëmbur. U krijua kështu një shoqatë që përfshinte këtë shtresë që kërkonte rehabilitim moral, mendor e material. Duhet të garantohej edhe një sistem adekuat ligjor që t’u garantonte mundësinë e integrimit të tyre në jetën normale të shoqërisë. Shoqata u ngrit e nisi kështu edhe sensibilizimi i opinionit kombëtar e ndërkombëtar derisa, vit pas viti, u degëzua në shumë shoqata të vogla… Në këtë kohë unë u largova e nisa të merrem me punën që bëj ende edhe sot.

Që për nga qëllimi është e ngjashme me atë që keni nisur 20 vite të shkuara, pavarësisht se nuk është e fokusuar brenda një kategorie…
Ky aktivizim ka shërbyer edhe që u bëra pjesë e organizatës së sotme. Në një takim me Këshillin e Europës, lidhur me rehabilitimin e viktimave te torturës, kam takuar një zonjë norvegjeze, Berit Backer, njohëse shumë e mirë e problemeve të Shqipërisë në diktaturë, si dhe e shqipes. Ajo donte të ndihmonte këtë shtresë dhe për këtë do kishte projekte që lehtësonin jetën e tyre. Ishte ajo që më propozoi të punoja me të e të nisja kështu një punë të mirëfilltë, sepse aty nisa të mësoj gjëra krejt të reja. Së pari të njihem me kompjuterin dhe të bëhem njëherë e mirë e varur ndaj teknologjisë. Sot, një rrugë në Tiranë mban emrin e asaj zonje, e cila mbeti e vrarë vetëm pak kohë më pas, më 7 mars 1993. Berit kishte adoptuar edhe një fëmijë, Besmirën nga Vlora, që sot është 22 vjeç e jeton në Norvegji. I ndihem borxhlije jo vetëm për mundësinë që më dha, por edhe kontributin që i ka dhënë si Shqipërisë, ashtu edhe Kosovës.
Në fakt, lufta e Kosovës ka qenë një tjetër ngjarje që e keni ndjekur nga afër…
Nga më të dhimbshmet. Është një rast që shpresoj të mos përsëritet më kurrë e që askush nuk e mendonte t’i ndodhte kaq afër. Asnjëherë nuk e kemi marrë vesh se sa njerëz erdhën gjatë asaj kohe në Shqipëri, nuk dimë sa ishte numri i saktë. Kam parë me sy vuajtjet dhe pasojat e asaj ngjarjeje dhe ne kemi kontribuar në rehabilitimin psiko-social dhe shëndetësor të tyre. Aty kam parë se si funksionon rrjeti mafioz i organizatave ndërkombëtare që me të mbaruar lufta u larguan dhe u instaluan në Kosovë. Ditët e para të çlirimit të Kosovës kam parë fushat e rrethuara që paralajmëronin zonat e minuara, thasët e zinj me trupa të vdekur që ende, kur shoh këta lloj thasësh, rrëqethem. Qytete në flakë, pamje që s’besoja se do i shihja ndonjëherë.
Ta mbyllim me atë që e nisëm… me arsyen pse ju pranuat ta rrëfenit jetën tuaj, grevën. Keni takuar në gjithë këto vite njerëz me të njëjtin problem nëpër botë. Ç’koment keni për ta?
Jam investuar e trajnuar shume ne fushën e post-komunizmit, viktimave te torturës dhe rehabilitimit te tyre. Madje, në 1993 kemi krijuar Qendrën e Rehabilitimit te Viktimave te Torturës, kjo ne funksion te evidentimit dhe rehabilitimit te ish te persekutuarve politikë te regjimit komunist. Janë kryer studime lidhur me torturat e aplikuara nga persekutoret e atëhershëm, janë botuar shumë libra e antologji, janë miratuar shumë ligje për te garantuar kompensimin e tyre moral e material, është ngritur një Institut shtetëror per kete kategori njerezish etj etj. Nuk mjafton. Kanë kaluar 21 vjet dhe shumë pak është bërë per ta. E tregoi greva me kërkesat e parashtruara. Persekutimi politik teorikisht dhe praktikisht eshte vuajtje, lot, torturë dhe shkatërrim. Trauma që ka lënë pas është shumë komplekse dhe e vështire për t’u matur e kuruar, ndoshta as paratë qe do marrin nuk do të mund t’i lehtësojnë. Cdonjeri e përjeton dhe e vuan në mënyrën e vet. Kam diskutuar me njerëz të ndryshëm qe vijnë nga shtresa e persekutuar, të vuajtur, të torturuar, te stresuar, te traumatizuar, te aftë e të paaftë. Pa përjashtim, të gjithë janë Viktima te Torturës.
Sot, e gjithë shoqëria duhet të përulet para ketyre viktimave; politika, konsensualisht, duhet tu’a garantojë te drejtat e  mohuara per kompensim e rehabilitim dhe historia, duhet t’i dokumentojë per te mos lejuar kurrë më përsëritjen e një sistemi te tillë. Duhet bërë shumë më tepër që brezat e ardhshëm të njihen me të kaluarën komuniste, dhe mos lejojne shkeljen e te drejtave te njeriut.
Jeta është e shkurtër, por nuk është kurrë shumë vonë.
Kjo është dhe lidhja ime me grevën e urisë. Eshtë një lidhje vuajtjesh, solidariteti, respekti, besimi dhe përgjegjësie.
Jam dhe do vazhdoj te jem kudo ku protestohet për të drejtat e njeriut si një aktiviste e të drejtave te njeriut dhe si një qytetare qe kërkon respektimin e tyre.

ANI JAUPAJ

© Panorama.al

blank

Deklarata e fortë e të dërguarës së Gjermanisë: Ballkani i Hapur të mos dublojë Procesin e Berlinit

E ngarkuara e Gjermanisë për Ballkanin Perëndimor në intervistën për DW, shprehet optimiste për liberalizimin e vizave për Kosovën dhe rrëfen për pritshmëritë e saj nga samiti i ardhshëm i Procesit të Berlinit.

Deutsche Welle: Znj. Ambasadore, cili ishte qëllimi i vizitës suaj këtë herë në Tiranë?

Susanne SchűtzKëtë herë erdha për të patur bisedime politike me përfaqësues të qeverisë, opozitës, gjithashtu të shoqërisë civile si edhe për të mbajtur konsultimet politike vjetore me Ministrinë e Jashtme të Shqipërisë.

 

Cilat janë mesazhet që  keni përcjellë gjatë bisedimeve, që sapo i përmendët?

blank

Ne jemi shumë të vetëdijshëm në Gjermani, në Europë por edhe në këtë rajon, që bota nuk është më e njëjta, pas 24 shkurtit. Fakti që Rusia është duke pritur regresionin e luftës kundër Ukrainës ka rritur ndjenjën e pasigurisë edhe në Ballkanin Perëndimor. Dhe natyrisht jemi të ndërgjegjshëm që gjithë Europa, por sidomos këtu, në këtë rajon, do të ketë sfida të shtuara ekonomike. Prandaj, jemi shumë të lumtur që në sfondin e kësaj lufte, BE dhe gjithashtu partnerët e tij në Ballkanin Perëndimor, kanë treguar unitet të madh në dënimin e luftës. Duhet  të them që ne kemi mirëpritur shumë që Shqipëria, por gjithashtu Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut kanë qënë shumë të qarta dhe janë pajtuar 100 përqind me sanksionet e BE kundër Rusisë dhe Bjellorusisë

Vizita juaj këtë here në Tiranë ndodhi në prag të Samitit të 6 vendeve të Ballkanit Perëndinor, në kuadër të Procesit të Berlinit, më  3 nëntor, në Berlin. Si do ta karakterizoni ju situatën aktuale në 6 vendet e Ballkanit Perëndimor?

Ne jemi shumë të lumtur që në 19 korrik Shqipëria nisi bisedimet e për anëtarësimin në BE. Ky është vërtet një moment historik në rrugën e Shqipërisë për t’u bërë anëtare e BE-së. Dhe po ashtu jemi shumë të lumtur që më në fund Maqedonisë së Veriut iu dha drita e gjelbër, sepse ishte një sinjal i rëndësishëm edhe për pjesën tjetër të rajonit, që procesi i zgjerimit të BE-së është ende dinamik dhe që premtimi që u është dhënë të 6 shteteve të Ballkanit Perëndimor për t’u bërë anëtare të BE-së, është realitet. Ne jemi të bindur për këtë dhe do ta realizojmë. Ju përmendët Procesin e Berlinit dhe ne jemi shumë të lumtur që qeveria gjermane e kancelarit Scholz e ka marrë përsipër këtë iniciativë dhe do ta vazhdojë. Për dy vjet Procesi i Berlinit u zhvillua vetëm në format virtual dhe këtë vit për herë të parë, do të ketë përsëri takime në nivel ministror, të ministrave të jashtëm, atyre të ekonomisë dhe punëve të brendshme. Dhe më 3 nëntor do të jetë samiti i Procesit të Berlinit, i kryetarëve të shteteve dhe qeverive. Ne do të vazhdojmë me nismat e ndërmarra në kuadër të Procesit të Berlinit, që në fillim të tij, sidomos me agjendën e ndërlidhshmërisë, ndërlidhjen e njerëzve, rinisë dhe shoqërisë civile. Do të ketë edhe nisma të tjera si ato në energji, siguri dhe solidaritet dhe gjithashtu me vijimin e agjendës së gjelbër të BE-së. Një temë shumë e rëndësishme, në krye fare të agjendës së Procesit të Berlinit është arritja e marrëveshjes së Tregut të Përbashkët Rajonal që u hartua në vitin 2020, por që ende është duke pritur progres në 4 marrëveshjet, të cilat deri tani nuk janë nënshkruar për shkak të mosmarrëveshjeve mes Kosovës dhe Serbisë. Por mund të them që po punojmë shumë për të kapërcyer problemet e mbetura brenda pak javëve të ardhshme, që Tregu i Përbashkët Rajonal të bëhet i aplikueshëm për të gjithë njerëzit në rajon. Jemi shumë të sigurt që do të jetë shumë i dobishëm për të gjithë: për të udhëtuar me kartat e identitetit,  për të njohur diplomat profesionale dhe gjithashtu kualifikimet akademike.

Pra  ju jeni optimiste, se më 13 tetor Këshilli i BE-së do të dalë me një vendim pozitiv për liberalizimin e vizave për Kosovën?

 

Po, më 13 tetor, në Bruksel, do të ketë një takim të grupit të punës së vizave. Jemi shumë të lumtur që Komisioni do të paraqesë një përditësim teknik të raportit të tij lidhur me liberalizimin e vizave për Kosovën. Këtë herë ne llogarisim mbështetjen e të gjitha shteteve anëtare. Gjermania është shumë mbështetëse për liberalizimin e vizave për Kosovën. Kjo është thënë madje edhe në marrëveshjen e koalicionit të qeverisë sonë. Shohim që tani ka mbështetje edhe nga vende si Franca, kështu që shpresojmë që aty nga fundi i vitit  të gjitha shtetet anëtare të BE do të japin dritën e gjelbër politike për të shkuar përpara me liberalizimin e vizave dhe do të jetë një ꞔështje e zbatimit praktik në terren. Ne dëshirojmë të shohim që ky premtim që dha BE para vitesh të plotësohet tani për të gjithë qytetarët e Kosovës.

Më lejoni të kthehem përsëri tek Procesi i Berlinit. Kemi dy nisma: Procesin e Berlinit dhe Ballkanin e Hapur, kjo e fundit si një përpjekje për të zbatuar Procesin e Berlinit në jetën e përditshme. A mendoni  se duke operuar te dyja këto nisma rezultatet do te jene më të shpejta apo mendoni që vendet e Ballkanit Perëndimor kanë nevoje për një mekanizëm të unifikuar bashkëpunimi?

Procesi i Berlinit u krijua si një platformë për të 6 shtetet e Ballkanit Perëndimor, për të vepruar si një katalizator për të përshpejtuar integrimin e tyre në BE dhe natyrisht, edhe integrimin rajonal. Ne besojmë që gjithëpërfshirja e të 6 shteteve është shumë e rëndësishme. Ballkani i Hapur deri tani është një nismë që funksionon në tre shtete. Ne jemi që gjithëpërfshirja në proces është e rëndësishme dhe që nuk duhet të ketë një dublim, por duhet punuar dorë për dore. Është shumë e rëndësishme gjithashtu që të gjitha marrëveshjet e finalizuara në nismën e Ballkanit të Hapur të jenë në përputhje me acqui-të e BE-së sepse nëse jo, më vonë o të jetë më e vështirë për t’i riformatuar sipas standardeve dhe rregulloreve të BE.

Po flasim për procesin  e Berlinit, për dhe Tregun e Përbashkët Rajonal. Ndërkohë, në rajon vazhdon ikja e kapitalit human. Për shembull, Shqipëria ka përqindjen më të lartë të emigrimit ndër vendet e Ballkanit Perëndimor. Më shumë se 1 milion shqiptarë kanë emigruar deri tani. Si mendoni ju, si mund të ndalohet ky fenomen?

Natyrisht, duhen krijuar  kushtet e duhura këtu në Shqipëri, që njerëzit të qëndrojnë, të shohin se e ardhmja për ata dhe fëmijët e tyre është këtu, në Shqipëri, në rajon. Ju e dini që Gjermania ka punuar për vite si një nga donatorët më të mëdhenj dypalësh për ta mbështetur Shqipërinë në krijimin e kushteve të duhura ekonomike dhe në fushën e arsimit, kemi punuar në sektorin e arsimimit për të rriturit. Përpiqemi të mbështesim Shqipërinë por natyrisht, me sa duket, kërkohen më shumë përpjekje, nisma nga vetë qeveria për të siguruar mundësitë e duhura të punësimi për njerëzit, që punësimi të bëhet në bazë të meritave, si edhe që lufta kundër korrupsionit të  bëhet shumë seriozisht dhe në mënyrë aktive.

Cili do të ishte mesazhi që Gjermania dhe BE do t’i përcillte qeverisë Rama, qeverisë së Shqipërisë për nismën e saj lidhur me planet e qeverisë për një amnistinë fiskale pa detyrimin për të deklaruar burimet e parave?

Është shumë e rëndësishme që Shqipëria tani do të punojë shumë ngushtë me Komisionin dhe shtetet anëtare, që të ꞔojë përpara procesin e hyrjes në BE. Përsa u përket nismave legjislative, ato duhet të jenë,  si deri më tani, në përputhje me rregullat dhe rregulloret e BE-së. Lidhur me amnistinë fiskale BE është duke kryer konsultime nga afër me qeverinë shqiptare, dhe ka vënë në dispozicion ekspertë për ta këshilluar Shqipërinë për këtë nismë legjislative. Ne mendojmë që Shqipëria duhet të ndjekë ngushtësisht këshillat e BE-së për dizenjimin e kësaj iniciative.

Intervistoi Ani Ruci/ DW

blank

Tiranë, senatorja amerikane: E shqetësuar për financimet ruse në Ballkan (intervista)

VOA/Intervistoi: Armand Mero

Senatorja amerikane Jeanne Shaheen shprehet e shqetësuar për financimet ruse në Ballkan. Në një intervistë për Zërin e Amerikës, gjatë vizitës së saj në Tiranë, senatorja Shaheen vlerëson partneritetin me Shqipërinë dhe thotë se Shtetet e Bashkuara duhet ta ndihmojnë atë për të patur një strukturë të sigurtë kibernetike që të mos jetë më shënjestër e sumeve nga Irani apo ndonjë vend tjetër. Zonja Shaheen, njohëse e Ballkanit perëndimor, shprehet se marrëveshja e fundit mes Beogradit e Moskës, shkon kundër interesave afatgjatë të vet popullit serb

Zëri i Amerikës: Senatore Shaheen, kjo është vizita juaj e dytë në Ballkan brenda gjashtë muajve. cili është qëllimi?

Senatorja Shaheen: Është vizita ime e parë në Shqipëri dhe do më duhet të vij përsëri për ta parë këtë vend kaq të bukur. Në fakt jam këtu për t’u siguruar që populli në Shqipëri dhe në Ballkanin Perëndimor të dinë që në Senatin e Shteteve të Bashkuara po i kushtojmë vëmendje asaj që ndodh këtu. Jemi mirënjohës për partneritetin e Shqipërisë dhe punën që Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria kanë bërë ndër vite. Ky është 100-vjetori i marrëdhënieve tona. Dhe ne e vlerësojmë shumë mbështetjen e Shqipërisë në lidhje me luftën në Ukrainë. Dhe ndihmën që i ka dhënë Shteteve të Bashkuara për të rivendosur refugjatët afganë. Pra, vërtet jam këtu për të ndihmuar që t’i kujtoj cilitdo se sa i rëndësishëm është ky partneritet he për të parë se si mund të ndihmojmë nga Shtetet e Bashkuara.

Zëri i Amerikës: Në muajin gusht, ju së bashku me senatorin republikan Roger Wicker, paraqitët një projektligj për promovimin e demokracisë në Ballkanin Perëndimor, për t’ju kundërvënë aktiviteteve destabilizuese të Rusisë në këtë rajon. Në një raport të fundit, komuniteti i intelligjencës amerikane, përmend disa parti politike në Ballkanin perëndimor, në Shqipëri, Bosnje dhe Mal të zi, se kanë marrë financime nga Rusia. A keni ju më shumë të dhëna, që do të mund t’i ndanit me ne, mbi financimet ruse, dhe sa shqetësuese mund të jetë situata?

Senatorja Shaheen: Nuk kam informacion specifik se sa para kanë marrë. Jam shumë e shqetësuar për të. Ndërsa shohim agresionin e paprovokuar të Putinit në Ukrainë, e dimë që një nga zonat ku ka ai ka pasur interes ka qenë Ballkani Perëndimor, fushatat e disinformimit; sapo pamë një raport se sa shumë para, siç thoni ju, janë shpenzuar në përpjekje për të destabilizuar zgjedhjet në Europë dhe në Shtetet e Bashkuara. Po shohim përveç kësaj edhe se si njerëzve iu thuhen gënjeshtra, për atë që vërtet po ndodh dhe nëse njerëzit nuk kanë informacionin e saktë, nuk mund të bëjnë zgjedhje të mira. Prandaj, duam që të bëjmë gjithçka mundemi dhe synimi i atij ligji është që të përpiqemi dhe të promovojmë demokracinë në Ballkanin Perëndimor dhe të shohim se si mund të merremi me dizinformimin rus, të shohim se si mund të mbështesim përpjekjet për reforma që po bëhen këtu në Shqipëri dhe kudo në rajon.

Zëri i Amerikës:Një nga synimet e projektligjit është lufta kundër korrupsionit, dhe ju keni propozuar kthimin në ligj, të dy urdhrave ekzekutivë të SHBA-së për sanksione kundër individëve që kërcënojnë paqen dhe stabilitetin dhe janë të përfshirë në sjellje korruptive. Në Shqipëri, kemi rastin e ish kryeministrit Sali Berisha, i cili pas sanksioneve u bë dhe më aktiv në politikë dhe tashmë drejton forcën kryesore të opozitës. Nisur nga kjo, sa efektive janë këto sanksione?

Senatorja Shaheen: Sanksionet janë vetëm një nga mjetet që kemi në politikën e jashtme për t’u përpjekur të ndikojmë atë që ndodh dhe për t’u përpjekur për të çuar më tej, përparimin drejt demokracisë. Dhe duhet të shohim edhe mbështetjen ekonomike që mund të jepet. Duhet të shohim mjetet diplomatike që kemi. Kemi një ambasadore shumë aktive këtu dhe një ambasadë shumë të angazhuar me qeverinë shqiptare. Dhe duhet t’i ndihmojmë votuesit të kuptojnë se cilat janë zgjedhjet që mund të bëhen. E dini, në Shtetet e Bashkuara kemi pasur disa politikanë që janë dënuar për krime, që ishin zgjedhur nga njerëzit. Por zakonisht, votuesit e kuptojnë në zgjedhjet pasuese se një politikan është i korruptuar dhe se nuk vepron në interes të votuesve. Por nëse njerëzit nuk kanë informacionin, nëse nuk e dinë se cilat janë zgjedhjet që mund të bëhen dhe prandaj opozita është shumë e rëndësishme për të shpjeguar se cilat janë ato zgjedhje, në mënyrë që votuesit ta dinë kur të shkojnë për të votuar.

Zëri i Amerikës: Cili është aktualisht statusi i projektligjit tuaj?

Senatorja Shaheen: Ai ka mbështetje dypartiake, kështu që jemi shumë optimistë. Presim një dëgjesë diku gjatë nëntorit pas zgjedhjeve të mesmandatit dhe shpresojmë që do të kalojë përpara fundit të vitit.

Zëri i Amerikës: Serbia është i vetmi vend në Ballkan që nuk i është bashkuar sanksioneve kundër Rusisë. Javën e kaluar, në New York, shefi i diplomacisë serbe nënshkroi një marrëveshje me homologun rus Lavrov, për politikën e jashtme. Në të kaluarën SHBA-të kanë thënë se Serbia duhet ta ndajë mendjen, pasi nuk mund të luajë me dy porta. Cili është mendimi juaj për sjelljen e Serbisë?

Senator Shaheen: Mendoj është diçka e pafat dhe mendoj se është kundër interesave afatgjata të popullit të Serbisë. Fakti është që aspiratat e popullit të Serbisë janë që të shohë nga perëndimi, drejt hyrjes në Europë. Ata kanë aplikuar për në BE dhe po punojnë drejt kësaj. Dhe duhet të ndihen shumë të shqetësuar në lidhje me aktet e Vladimir Putinit në Ukrainë. Është një luftë e paprovokuar agresioni. Çdo mbrëmje në lajmet në Shtetet e Bashkuara dhe kudo në botë, shohim pasojat e tmerrshme të asaj lufte ndaj popullit të Ukrainës, varret massive që janë zbuluar, dhomat e torturave. Shohim shkatërrimin e qyteteve në atë vend dhe përpjekjen për ta fshirë kulturën e Ukrainës. Tani, nëse Serbia nuk bën kujdes, mund ta kenë ata radhën. Ky është një nga shqetësimet në lidhje me synimet e Rusisë në Ballkanin Perëndimor. E dimë që Vladimir Putin nuk flet për të ndaluar nëse ia del në Ukrainë. Por flet për të rikrijuar Perandorinë Ruse. Që mund të ishte ajo që kishte qenë Perandoria Sovjetike. Ndaj, mendoj se është e rëndësishme për Serbinë, për të gjithë Europën, që të ndërmarrin çdo veprim që të vëmë në pah se Vladimir Putin është i veçuar, se nuk vepron në interes të rendit ndërkombëtar, dhe duhet të bëjmë çdo gjë që mundemi për ta ndaluar.

Zëri i Amerikës:Senatore, të flasim për vizitën tuaj në Tiranë. Cilat ishin mesazhet tuaja për politikanët shqiptarë?

Senatorja Shaheen: Siç e thashë, ishte për të vënë në dukje partneritetin dhe aleancat që Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara kanë pasur në fushat ku punojmë së bashku; 100 vjetorin e marrëdhënieve tona; rëndësinë e faktit që Shqipëria u bashkua me ne në lidhje me luftën në Ukrainë për të mbështetur popullin ukrainas; rëndësinë që ka fakti që Shqipëria mori refugjatët afganë në një kohë kur Shtetet e Bashkuara u tërhoqën dhe po përpiqeshim të ndihmonim njerëzit që kishin nevojë dhe Shqipëria bëri përpara dhe tha do të bëjmë gjënë e duhur dhe do përpiqemi të ndihmojmë njerëzit që kanë nevojë. Kjo ka qenë shumë e rëndësishme. Dhe është e qartë që do të vazhdojmë të punojmë për çështjet ekonomike së bashku, fakti që Shqipëria sapo ka miratuar dy marrëveshje në përpjekje për të diversifikuar ekonominë e energjisë është shumë e rëndësishme – marrëveshjen hidro dhe gazin e lëngshëm me dy kompani amerikane. E vlerësojmë shumë këtë dhe me shpresë do të jetë e dobishme si për Shtetet e Bashkuara ashtu edhe për Shqipërinë.

Zëri i Amerikës: Shqipëria po strehon afër 2 ose 3 mijë anëtarë të opozitës iraniane, MEK, dhe ndoshta, kjo është arsyeja pse Irani u hakmor duke sulmuar infrastrukturën e saj të informacionit. Shqipëria u përgjigj duke ndërprerë lidhjet me Iranin, por, e vetme, Shqipëria nuk është në gjendje të përballojë sulme të ngjashme në të ardhmen, veçanërisht kur ke të bësh me një shtet si Irani. A jeni e shqetësuar për këtë dhe a po merr Shqipëria ndihmën e nevojshme nga SHBA?

Senatorja Shaheen: Jam e shqetësuar. Përsëris, mendoj se Shqipëria bëri përpara për të marrë iranianët e MEK në një kohë kur po vriteshin, kur ishin në Irak. Dhe Shqipëria tha ne do të ndihmojmë dhe ky është një model i rëndësishëm për t’ia treguar pjesës tjetër të botës. Dhe kur ata sulmohen si rezultat i kësaj, është me rëndësi që ne të veprojmë për t’i ndihmuar. Dhe sollëm ekipe, FBI dhe zyrtarë të tjerë për të ndihmuar për t’iu përgjigjur sulmit kibernetik. Por duhet të bëjmë më shumë. Duhet të ndihmojmë Shqipërinë për t’u siguruar që ka një strukturë të sigurt kibernetike për të ardhmen në mënyrë që të mos jetë shënjestër e sulmeve as nga Irani, as nga Rusia, as nga ndonjë vend tjetër.

Zëri i Amerikës: Edhe një pyetje të fundit. Pas zhvillimeve të fundit, autoritetet shqiptare duket se nuk janë dakort që vendi i tyre të përdoret si një bazë ku anëtarët e MEK-ut, të zhvillojnë luftën e tyre opozitare. Kryeministri Edi Rama, është shprehur se kanë nisur komunikimet me ta “për të rivendosur shumë qartë kornizën në të cilën duhet të zhvillohet jeta e këtij grupi në një territor ku Shqipëria ka ofruar mbështetje për t’u siguruar jetën dhe shëndetin dhe jo lëvizjen e tyre politike”. Cili është vlerësimi juaj?

Senatorja Shaheen: Shqipëria do të duhet ta vendosë këtë vetë. Por, unë mendoj se është me rëndësi të vëmë në dukje që kur Shqipëria dëboi diplomatët iranianë, edhe Shtetet e Bashkuara vuri sanksione dhe ne kemi punuar për t’i trajtuar aktivitetet terroriste të Iranit kudo në Lindjen e Mesme dhe kudo në Europë. Dhe do të vazhdojmë ta bëjmë këtë.

Zëri i Amerikës: Senatore, shumë faleminderit për këtë intervistë.

Senatorja Shaheen: Faleminderit juve.

blank

Intervista e plotë e ambasadores së SHBA Yuri Kim dhënë Blendi Fevziut

 

blankAmbasadorja e SHBA-ve Yuri Kim ka folur për situatën politike në vend, amnistinë fiskale dhe opozitën shqiptare. Ambasadorja Kim, tha në Opinion se ka ardhur koha që Shqipëria të dijë të ndahet nga kriminelët, por në qoftë se paketa ligjore mbrohet me argumente si ai që “kryeqendra si Londra dhe Nju Njorku u ndërtuan me para të pista”, atëherë beteja është e humbur dhe do të minonte rrugëtimin e vendit drejt Bashkimit Europian.blank

 

 

Intervista e plotë

Blendi Fevziu: Mirëmbrëma të nderuar teleshikues. Ju flas nga studio e emisionit Opinion si çdo të hënë, të martë, të mërkurë në orën 22 dhe çdo të enjte në orën 21. Emisioni i sotëm do të ndahet në disa pjesë, por në pjesën e tij të parë, pra duke nisur tani, do të jetë e ftuar ambasadorja amerikane në Tiranë, Yuri Kim. Do të jetë një intervistë e fokusuar kryesisht në zhvillimet më të fundit të raporteve midis Shqipërisë dhe SHBA-së. Është 100-vjetori i marrëdhënieve midis dy vendeve. Ka pasur një sërë angazhimesh, një sërë aktivitetesh gjatë gjithë verës. Natyrisht, kulmi i tyre ka qenë data 28 korrik, kur ka qenë ekzaktësisht 100-vjetori i vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe SHBA-së, të cilat kulmuan deri në vitin 1939. Në shtator 1939 ato u ndërprenë për t’u rikthyer sërish në mars të vitit 1991. Por natyrisht, intervista nuk do të fokusohet vetëm tek pjesa historike, por edhe tek problemet e ditës, ato që lidhen me tematikën e marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe SHBA, problematikën e Shqipërisë me Iranin dhe rolin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, por edhe shikimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për luftën në Ukrainë, për luftën kundër terrorizmit, financimet ruse, por edhe politikën e brendshme shqiptare. Ambasadorja Kim, mirësevini në studion e Opinion.

Ambasadorja Kim: Faleminderit, jam shumë e kënaqur që jam këtu.

Blendi Fevziu: Shpresoj që vera ka shkuar mirë.

Ambasadorja Kim: Shkoi shumë mirë, shumë mirë.

Blendi Fevziu: Prapë në Shqipëri?

Ambasadorja Kim: Prapë në Shqipëri dhe, në fakt, prita kaq shumë miq në Shqipëri. Më duket vetja si guidë turistike. Erdhën disa miq nga shkolla e mesme, disa nga universiteti si dhe disa miq që i njoh nga puna.

Blendi Fevziu: U kthyen përsëri?

Ambasadorja Kim: Këtë herë ishte një grup tjetër.

Blendi Fevziu: Do të thotë që e duan Shqipërinë!

Ambasadorja Kim: E duan Shqipërinë. Erdhi vëllai me tri nga katër vajzat e tij dhe kaluam kohë këtu, shkuam në Himarë, në Dhërmi, kudo.

Blendi Fevziu: Përshtypja e tyre për Shqipëirinë?

Ambasadorja Kim: Mendoj që u surprizuan. E para, e dini, ndonjëherë kur sheh lajmet, fokusi është tek lajmet e këqija, e dini…

Blendi Fevziu: Lajme shqiptare apo ndërkombëtare?

Ambasadorja Kim: Jo, ndërkombëtare.

Blendi Fevziu: Sepse lajmet e këqija bëhen lajm…

Ambasadorja Kim: E dini ç’thonë në industrinë e lajmeve? Po ka gjak, del në faqe të parë. Pra është lajm i keq, është dramatik dhe prandaj e vendosin në faqe të parë.

Blendi Fevziu: Do të thotë perceptimi që kishin përpara se të vinin këtu dhe realiteti që gjetën janë tërësisht ndryshe?

Ambasadorja Kim: Realiteti është shumë më i këndshëm. E para, njerëzit janë të mrekullueshëm dhe mendoj ishte surprizë për ta se sa shumë…

Blendi Fevziu: …mikpritja…

Ambasadorja Kim: …po, sa shumë mikpritje ka; kushdo të hap dyert.

Blendi Fevziu: Po ushqimi?

Ambasadorja Kim: Fantastik!

Blendi Fevziu: Fantastik?

Ambasadorja Kim: Fantastik! Ushqimi Italian është më i mirë në Shqipëri se sa në Itali.

Blendi Fevziu: Po, absolutisht. Sepse kemi shefa kuzhine më të mirë…

Ambasadorja Kim: …keni shefa më të mirë, shefat më të mirë…

Blendi Fevziu: Por, Ambasadore, ke rënë në dashuri me detin në jug, le të themi. Ke vizituar pjesë të tjera të Shqipërisë?

Ambasadorja Kim: Po, patjetër. Çdo vit përpiqem të ngjitem në të paktën një mal. Vitin e kaluar, u ngjita në Korab…

Blendi Fevziu: Korabi, po…

Ambasadorja Kim: …vitin para atij, ishin në një ecje të gjatë nga Valbona në Theth; këtë vit, po rkërkoj për një vend tjetër. Nuk e kam vendosur ende.

Blendi Fevziu: Cili do të jetë?

Ambasadorja Kim: Nuk e di. Po mendoja ndoshta Tomorri? Nuk e di.

Blendi Fevziu: Është mal shumë i bukur, absolutisht. Po. Dhe pamja prej aty është e përsosur.

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Por le t’i kthehemi historisë së marrëdhënieve SHBA-Shqipëri dhe ekspertizës tuaj për politikën shqiptare. Së pari, ka qenë lajm i madh dhe vazhdon të jetë në media, vizita juaj tek partia e ish-Presidentit Ilir Meta. Cili ishte qëllimi i vizitës tuaj atje?

Ambasadorja Kim: Le të fillojmë me një pamje më të përgjithshme. Ky është një vit vërtet domethënës. Vitin e kaluar, siç e dini festuam 30-vjetorin e rivendosjes së marrëdhënieve diplomatike. Këtë vit kemi 100-vjetorin. U ndërprenë dy herë, në dy momente, kur Shtetet e Bashkuara u larguan një herë në vitin 1946, për një periudhë shumë të gjatë dhe herën e dytë…

Blendi Fevziu: …për shkak të regjimit komunist….

Ambasadorja Kim: …pikërisht…

Blendi Fevziu: …dhe politikës sonë të keqe të jashtme…

Ambasadorja Kim: Saktësisht. Dhe pastaj në vitin 1997, kur u larguam për një periudhë të shkurtër për shkak të kaosit dhe dhunës që u lejua të merrte kontrollin e vendit. Në atë situatë u kthyem shumë shpejt…

Blendi Fevziu: Por mendoj që ambasadorja ka qenë këtu në atë kohë, Ambasadorja Marisa Lino, nuk u largua ndonjëherë…

Ambasadorja Kim: …U larguam. U larguam.

Blendi Fevziu: Okay.

Ambasadorja Kim: Pra, u kthyem. Dhe tani jemi në një pikë të historisë ku Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara uljen bashkë në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, siç e patë vetë. Më duhet ttë them, personalisht, kur pashë ish-shefin tim Tony Blinken, ulur në krah të koleges sime të re, Ministres së Jashtme Olta Xhaçka, në Këshilliin e Sigurimit, duke folur mbi Rusinë dhe Ukrainën…

Blendi Fevziu: …përpara Ministrit të Jashtëm Lavrov…

Ambasadorja Kim: Pikërisht. Duke folur për Rusinë dhe Ukrainën, përpara Rusisë, Kinës, Mbretërisë së Bashkuar, Francës dhe anëtarëve të tjerë të Këshillit të Sigurimit, u ndjeva krenare. Dhe mendoj që çdo shqiptar…

Blendi Fevziu: …është një moment i madh për Shqipërinë.

Ambasadorja Kim: …duhet të jetë krenar. Pra kemi…

Blendi Fevziu: Dhe Shqipëria do të jetë në krye të Këshillit të Sigurimit përsëri shtatorin tjetër…

Ambasadorja Kim: E saktë. Pra, është një moment historik, bashkë me faktin që në korrik, u shpallën negociatat formale për hyrjen e Shqipërisë në Bashkimin Europian. Ky është lajm i madh, historik. Është po aq i rëndësishëm sa kur Shqipëria filloi negociatat për anëtarësim në NATO.

Blendi Fevziu: Dhe Shtetet e Bashkuara luajtën rol në atë?

Ambasadorja Kim: Ne gjithmonë e mbështesim të ardhmen e Shqipërisë si anëtare e plotë e Bashkimit Europian…

Blendi Fevziu: Publikisht apo edhe prapa perdes?

Ambasadorja Kim: Në të gjitha mënyrat. Ndonjëherë, e dini, e bëjmë qetësisht. Ndonjëherë publikisht, por është gjithmonë e qartë që për Shtetet e Bashkuara, ne duam që Shqipëria të jetë në krahun tonë. Duam që Shqipëria të jetë pjesë e Europës. Duam që Shqipëria të ketë një demokraci të fortë.

Blendi Fevziu: Shqipëria nuk ka rrugë tjetër përveç Perëndimit, le të themi, Bashkimit Europian dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Ambasadorja Kim: Nuk do ta thoja që Shqipëria nuk ka rrugë tjetër. Duhet të bëni zgjedhjen. Duhet të zgjidhni.

Blendi Fevziu: Zgjedhje?

Ambasadorja Kim: Po ju tregoj. Mendoj se në vitet 1920, në fundin e Luftës së Parë Botërore, Shqipëria zgjodhi të ndahej nga Perandoria Otomane dhe të bëhej një shtet i pavarur. Shtetet e Bashkuara zgjodhën t’i mbështesnin aspiratat e Shqipërisë në atë drejtim…

Blendi Fevziu: …Historia e madhe e Presidentit Wilson.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe në fund të Luftës së Dytë Botërore, Shqipëria zgjodhi, komunistët zgjodhën në emër të vendit, një rrugë komuniste, e cila, në pikëpamjen tonë, s’do mend nuk ishte zgjedhja e duhur. Në vitin 1991, populli shqiptar zgjodhi dhe zgjodhi një rrugë që ne e mbështetëm. Në vitin 2008-2009, populli shqiptar zgjodhi përsëri të ishte pjesë e NATO-s dhe tani po zgjidhni të jeni pjesë e BE-së. Pra duhen bërë zgjedhje të mëdha tani. Tridhjetenjë vjet pas fundit të komunizmit?

Blendi Fevziu: Po…

Ambasadorja Kim: Është koha që populli shqiptar dhe qeveria shqitpare të zgjedhin përsëri se cilën rrugë do të zgjidhni. Mendojmë se rruga është përpara drejt të ardhmes, drejt perëndimit…

Blendi Fevziu: Mendoni se kemi dyshime…

Ambasadorja Kim: Mendoj se ndonjëherë, kur shikon çështje të tilla si dobësia e institucioneve demokratike, po, asgjë nuk është e garantuar. Pra, mendoj që udhëheqësit duhet të marrin një vendim, çka është dhe arsyeja pse e theksojmë aq fort reformën në drejtësi, sundimin e ligjit, marrëdhënien tuaj me NATO-n. Ne besojmë që institucionet janë jetike për një demokraci. Dhe ku shohim marrëdhënien tonë me Shqipërinë…

Blendi Fevziu: Sidomos një demokraci të re si Shqipëria…

Ambasadorja Kim: Pikërisht. Kanë kaluar vetëm 31 vjet, që nuk është aspak kohë e gjatë. Ndaj, duhet të punojmë për të forcuar institucionet demokratike të Shqipërisë. Dhe, më lejo t’i kthehem pyetjes fillestare në lidhje me…

Blendi Fevziu: Do t’i kthehem pyetjes mbi Zotin Meta, por meqë e filluam, po shtoj dy pyetje të tjera këtu.

Ambasadorja Kim: Dakord.

Blendi Fevziu: Do t’i kthehem takimit me ish-Presidentin Meta. Është botuar një lajm për një raport sekret të shërbimit sekret amerikan lidhur me financimet e Rusisë nëpër botë. Le të themi financim nga Putin dhe Kremlini. Sipas, Zërit të Amerikës, ky raport thotë që në Shqipëri janë dhënë 500,000 dollarë për Partinë Demokratike nga burime ruse. Çfarë informacioni keni më shumë nga ç’kemi ne mbi këtë lajm?

Ambasadorja Kim: Po, nuk kam ndonjë gjë më shumë për të bërë publike se sa asaj që ka ardhur nga Uashingtoni. Nuk do të komentoj ndonjë rast specifik, por ka diçka. Situata në Shqipëri nuk është unike. Me fjalë të tjera, kemi parë qerverinë ruse të përpiqet kudo në botë për të minuar demokracitë, për të mbjellë dyshim mbi proceset demokratike, mbi zgjedhjet…

Blendi Fevziu: E kanë bërë hapur edhe në disa vende në Europë…

Ambasadorja Kim: …e bënë në Europë, e bënë edhe në Shtetet e Bashkuara.

Blendi Fevziu: Po, edhe në Shtetet e Bashkuara, kishit një hetim me…

Ambasadorja Kim: Po. E dini, ashtu siç më herët këtë vit, në fakt në fund të vitit të kaluar, filluam të ndanim haptas informacion mbi atë që Rusia po përpiqej të bënte në Ukrainë. Vendosëm të ndanim informacion për atë që Rusia përpiqet të bëjë në demokracitë nëpër botë…

Blendi Fevziu: E keni ndarë këtë informacion me qeverinë shqiptare?

Ambasadorja Kim: Po, ne…

Blendi Fevziu: …sepse unë pyeta Kryeministrin Rama dhe më tha nuk na duhet informacion se e dimë këtë histori…

Ambasadorja Kim: Pra, ndajmë informacion me demokracitë në botë mbi këtë pikë. Por ndajmë informacion edhe me publikun dhe informacioni kyç është se prej vitit 2014, verifikuam që qeveria ruse ka shpenzuar të paktën, të paktën 300 milionë dollar, çka nuk është asgjë…

Blendi Fevziu: Po, mund të ishte shumë më tepër…

Ambasadorja Kim: …vetëm një përqindje e vogël e sasisë së parave që rusët paguajnë për të ndikuar median, për të korruptuar politikanë dhe udhëheqës të tjerë, për të blerë reklama, për të blerë artikuj, për të përhapur keqinformim dhe disinformim në mediat sociale. Pra, qëllimi pse e ndajmë këtë informacion mbi përpjekjet ruse për të minuar demokracitë është të themi që, ne e kemi përjetuar, e dimë që ju e keni përjetuar, dhe duhet të ndërmarrim hapa. Për shembull, unë u takova javën e kaluar me kreun e Komisionit  Qendror të Zgjedhjeve, bashkë me drejtues të të gjitha partive politike, dhe mesazhi kryesor aty ishte: duhet të ndërmerrni hapa për t’u ruajtur nga përpjekjet e Rusisë dhe të tjerëve për të minuar demokracinë. Kjo përfshin vendosjen e ligjeve për financimin e fushatave, si dhe vendosjen e masave kundër pastrimit të parave.

Blendi Fevziu: Po pse zyrtarët amerikanë kanë përmendur në gjithë këtë raport për 300 milionë dollar vetëm Shqipërinë, Bosnjen, ku të gjithë e dinë ndikimin e Rusisë aty, dhe Madagaskarin, pse Shqipëria?

Ambasadorja Kim: Nuk mund të komentoj për specifikat…

Blendi Fevziu: Vend i vogël, në 300 milionë dollar, të përmendet Shqipëria?

Ambasadorja Kim: Mendoj se është thjesht një ilustrim i rreziqeve reale që kanosen. Por pika kyçe është që duhet të verpojmë. Duhet të veprojmë.

Blendi Fevziu: Po, është me rëndësi. Nga ana tjetër, Partia Demokratike ka bërë një deklaratë dje që asnjë cent, asnjë dollar nuk ka dalë nga llogaria e Partisë Demokratike në atë drejtim. Në rastin Muzin.

Ambasadorja Kim: Nuk e kam parë…

Blendi Fevziu: Nuk e keni parë

Ambasadorja Kim: Jo, nuk e kam parë deklaratën.

Blendi Fevziu: Dhe, a mendoni vërtet se në Shqipëri ka influencë ruse ose kineze? Ose përpjekje për të ndikuar?

Ambasadorja Kim: Rusët, kinezët dhe të tjetër janë në përpjekje të pareshtura që synojnë të ndiokjnë…

Blendi Fevziu: edhe këtu?

Ambasadorja Kim: Kështu mendoj.

Blendi Fevziu: Edhe në media?

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: A keni informacion ose gjëra konkrete? Informacion konkret?

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Mund ta ndani me ne?

Ambasadorja Kim: Jo.

Blendi Fevziu: Jo? Por ju i dini

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Edhe në media.

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Faleminderit, le t’i kthehemi vizitës në zyrën e ish-Presidentit Meta, cili ishte qëllimi?

Ambasadorja Kim: Dakord, folëm më herët për rëndësinë e institucioneve demokratike. Për ne, marrëdhëniet institucionale janë shumë të rëndësishme. E di që hera-herës media këtu, por edhe në Amerikë, na pëlqen t’i personalizojmë gjërat, apo jo? Na pëlqen ta lidhim diçka me këtë apo atë person, por…

Blendi Fevziu: Është normale…

Ambasadorja Kim: Normale, po! Por në fakt, për demokracitë dhe për diplomacinë nga Amerika, ka të bëjë me institucionet. Pra, për ne, është normale, është e rëndësishme të kemi kontakte me të gjithë aktorët politikë që janë në Shqipëri sepse ne, e para, duam të sigurohemi që e kuptojmë njëri tjetrin. Së dyti, duam të nxisim njëri tjetrin, mendoj, ta ndihmojmë njëri tjetrin kur ka nevojë ose kur është me vend, që të bazhdojmë ta mbajmë Shqipërinë në rrugën e duhur. Ndaj, do të vazhdoj të takohem me një gamë të gjerë drejtuesish politikë nga të gjitha partitë. E dini, kam vetëm një kufizim, dhe nuk është kufizim që ia vendos unë vetes, por është kufiim nga Uashingtoni…

Blendi Fevziu: Për Z. Berisha, po…

Ambasadorja Kim: …dhe ky kufizim është që nuk do të takohem me dikë që është shpallur nga Sekretari i Shtetit për korrupsion madhor ose minim të demokracisë.

Blendi Fevziu: Por marrëdhëniet me ish-Presidentin Meta kanë qenë të forta disa herë. Keni shkëmbyer deklarata, le të themi, dhe pastaj Z. Meta u ftua për fjalimin kryesor gjatë festimit të pavarësisë…

Ambasadorja Kim: Edhe një herë, nuk është mesazh i fshehtë. Është një mesazh shumë i hapur, që institucionet demokratike kanë rëndësi. Dhe, është normale në për vende, po e diskutoja këtë me stafin tim, që është normale, që në festën për Ditën tonë të Pavarësisë, që është festa më e madhe, më kryesorja, është normale që Ambasadori të flasë në emër të Shteteve të Bashkuara. Dhe është normale të ftohet përfaqësuesi më i lartë i vendit pritës. Kemi nderin e madh që thuajse çdo vit të kemi Presidentin e Republikës së Shqipërisë dhe për ne, pavarësisht kush është ai person, ai është Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Është ai që flet në emër të popullit shqiptar.

Blendi Fevziu: Po, popullit shqiptar, patjetër. Dhe në lidhje me gjërat konkrete nga takimi. Ishte vetëm takim për të respektuar institucionet apo ishte takim me gjëra konkrete?

Ambasadorja Kim: Folëm, mendoj, për mbi dy orë. Ishte një diskutim shumë i mirë dhe disa nga gjërat, ish-Presidenti Meta përmendi disa nga gjërat, dhe mendoj se ishte një shkëmbim i mirë pikëpamjesh…

Blendi Fevziu: Ishte në një mendje me ju për të gjitha temat?

Ambasadorja Kim: Jo, sigurisht që jo.

Blendi Fevziu: Ka një hetim nga SPAK mbi mënyrën e lobimit nga Z. Meta në Uashington, në SHBA e keni ndihmuar SPAK-un me informacion nga instucionet tuaja?

Ambasadorja Kim: Nuk mund të komentoj për këtë.

Blendi Fevziu: Ka shumë akuza kundër Z. Meta në SPAK, nga persona të ndryshëm, institucione të ndryshme të vogla. Mendoni se është fushatë kundër një partie të opozitës?

Ambasadorja Kim: Mendoj që këto i heton dhe vendos SPAK. Nuk është diçka për diplomatët, apo politikanët apo gazetarët…

Blendi Fevziu: Jo, sepse kjo çshtje e lobimit në Shtetet e Bashkuara ka nevojë edhe për ndihmën e institucioneve amerikane. Pa ndihmën e institucioneve amerikane, nuk mund ta hetojnë çështjen?

Ambasadorja Kim: Po, si parim i gjerë, i përgjithshëm, kur marrim një kërkesë për informacion nga partnerët e ligjzbatimit kudo në botë dhe ku kemi atë që njihet si traktat i ndihmës ligjore të ndërsjellë, përpiqemi ta ndihmojmë njëri-tjetrin duke ofruar informacion.

Blendi Fevziu: Cilat janë marrëdhëniet tuaja me SPAK, Znj. Ambasadore?

Ambasadorja Kim: Ne, siç e dini…

Blendi Fevziu: Ju keni qenë mbështetës të mëdhenj të SPAK…

Ambasadorja Kim: Shtetet e Bashkuara bashkë me Bashkimin Europian kanë qenë mbështetsë të fortë të reformës së gjyqësorit në Shqipëri sepse duhet që Shqipëria të përmbushë kushtet për të hyrë në BE. SPAK ka qenë përbërës qendror i reformës së gjyqësorit. Ofrojmë këshilla teknike, ofrjomë mbështetje të tjera, mendoj ndonjëherë ndihmojmë për të blerë pajisje zyre si kompjutera e gjëra si këto. Por kryesisht, përpiqemi të sigurojmëë që ata të kenë mbështetjen që iu duhet nga miq si Shtetet e Bashkuara për të bërë punën e tyre. Detyra e tyre është jashtëzakonisht e vështirë dhe vijmë tek një reformë drejtësie nga shumë vite ku njerëzit ndjenin se sistemi i drejtësisë nuk iu shërbente atyre. Pra, tani kanë kaluar gjashtë vjet nga miratimi i ligjeve për reformën në drejtësi…

Blendi Fevziu: Dhe puna e vërtetë filloi…

Ambasadorja Kim: Njerëzit ndjejnë shumë, shumë padurim. Duan rezultate më shpejt dhe duan rezultate më të mëdha. Mendoj që ajo që po fillojmë të shohim është…

Blendi Fevziu: Është normale, apo jo, sepse pritshmëritë nga reforma në drejtësi kanë qenë shumë të larta…

Ambasadorja Kim: Po.

Blendi Fevziu: Dhe njerëzit presin të shohin tani diçka konkrete.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe unë jam me njerëzit. Mendoj se reforma në drejtësi duhet të japë rezultate. Mendoj edhe që reforma në drejtësi ka filluar të japë rezultate. Dhe, nëse do isha qytetare shqiptare, edhe unë do kisha padurim. Por këtu, mendoj, do ndaj me ju disa fakte…

Blendi Fevziu: Shumë mirë, po

Ambasadorja Kim: Gjithnjë mendoj se ka rëndësi të kesh fakte në vend të thjesht thashethemeve apo spekulimeve ose përshtypjeve.

Blendi Fevziu: Por në fillim po ju pyes, mendoni ende se SPAK mund t’ia dalë?

Ambasadorja Kim: Absolutisht.

Blendi Fevziu: Jeni e sigurt?

Ambasadorja Kim: Po!

Blendi Fevziu: Sepse shumë njerëz mendojnë se SPAK bën diçka sa për fasadë, por jo gjërat reale. Le të themi, drejtësi selektive. Kërkojnë njerëzit që nuk janë më në pushtet dhe nuk shohin ata që janë vërtet të fuqishëm në Shqipëri në këtë kohë.

Ambasadorja Kim: Epo, çfarë do të thuash me këtë, Blendi? Po të intervistoj unë tani ty. Çfarë do të thuash me njerëz jo në pushtet? Kush duhet të jetë në burg dhe mbi ç’bazë përpara se njerëzit të mendojnë se reforma në drejtësi është reale?

Blendi Fevziu: Po, absolutisht, njerëzit që kanë pushtet në Shqipëri.

Ambasadorja Kim: Okay, deri tani, po të jap disa…

Blendi Fevziu: Por jo drejtësi publike, drejtësi me fakte dhe ligj

Ambasadorja Kim: Okay, po të jap disa të dhëna. SPAK deri më sot ka një përqindje dënimesh 90%. Me fjalë të tjera, kur padisin dikë, dhe e çojnë atë person apo ent në gjyq, 90% të kohës, vendimi është për fajtor, i merren asetet, dhe njerëzit shkojnë në burg. Për 12 vitet përpara vitit 2019, sistemi i drejtësisë, prokurorët e posaçëm këtu kishin kapur diçka tek 20 milionë euro asete, dakord? Për mbi 10 vjet.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Prej reformës në drejtësi, nga dhjetori 2019, dhe gjatë gjithë vitit 2021, SPAK ka mundur të marrë 70 milionë euro asete. Shtatë, zero. Shtatëdhjetë million euro. Kjo përfshin ndërtesa, biznese, para në banka. Deri më sot, në 2022…

Blendi Fevziu: Të ngrira përkohësisht apo…

Ambasadorja Kim: Jo, po flas për…

Blendi Fevziu: …përfunduar, le të themi, vendimi përfundimtar…

Ambasadorja Kim: Po, po. Deri më sot, kanë sekuestruar diku tek… për shembull vetëm në korrik, ishte një rast me mbi 10 milionë euro asete të kapura.

Blendi Fevziu: Cili rast?

Ambasadorja Kim: Nuk e kam emrin e rasttit por është mbi 10 milionë euro asete. Dhe, me këtë prirje, mendoj që në këtë vit 2022, do të arrijnë mbi 70 milionë, dhe me siguri do jetë më afër 100 milionëve. SPAK tani ka 60 hetues me kohë të plotë dhe të gjithë kanë marrë trajnim të posaçëm nga FBI e SHBA në Kuantiko. SPAK po merr edhe tetë hetues financiarë të dedikuar. Pra, këta do të shohin se ku janë fshehur asetet në mënyrë që prokurorët t’i kapin ato.

Blendi Fevziu: Po ndihmoni ju për këtë?

Ambasadorja Kim: Po. Dhe kjo vërtet që do t’i godasë kriminelët tek xhepi i tyre ku ka vërtet vlerë. Nga viti 2021, numri i hetimeve që SPAK ka bërë me vendet e BE-së është më shumë se dyfishuar. Më shumë se dyfish edhe me ne. Tani do të kemi Agjencinë e Ligjzbatimit për Drogën që do ngrejë një prani në Shqipëri. Dhe, kjo është me shumë rëndësi. Më lejo t’i kthehem pikës tuaj fillestare për mosmarrjen me njerëzit që janë në pushtet…

Blendi Fevziu: Drejtësi selektive. Ju mund

Ambasadorja Kim: Kur ka qenë hera e fundit, kur ka qenë hera e fundit Blendi kur dy ministra, dy ministra të fuqishëm, të partisë në pushtet, menjëherë pasi kanë lënë zyrën, kur ka qenë hera e fundit kur dy ministra janë futur në burg? A mendoje se Saimir Tahiri do të futej në burg? E vëmë me bast, nuk e mendoje. Jam e sigurtë se pjesa më e madhe e njerëzve mendonin, ja një person që kurrë nuk do të dalë përpara drejtësisë sepse është i fuqishëm. Ja një person që është i mbrojtur. Apo jo? Asaj kohe pandëshkueshmërie po i vjen fundi. E njëjta gjë tregohet në përcaktimet tona në mbarë botën. Pranadaj ideja që kjo drejtësi është selektive, mendoj se pasqyron padurimin dhe dëshirën për të parë drejtësi…

Blendi Fevziu: …më të fortë…

Ambasadorja Kim: …të ecë më shpejt. Mendoj se ka një lidhje të ngushtë…

Blendi Fevziu: Gjëja më e rëndësishme në rastet është që…

Ambasadorja Kim: …duhet të kesh rezultate, apo jo? E di çfarë kam vënë re në studimin tim të ndjekjeve penale dhe drejtësisë në Shqipëri? Kam parë se ka pasur shumë ndjekje penale të hapura përpara reformës në drejtësi, pak përpara se të ngrihej SPAK, çdo vit, prokuroria e veçanntë, këtu, atje, kudo hapte shumë çështje…

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Kush shkoi në burg? Cili ministër u fut në burg?

Blendi Fevziu: Shumë, shumë pak njerëz? Po. Zyrëtarë, jo ministra.

Ambasadorja Kim: Jo shumë pak njerëz. Asnjëherë ndonjë ministër nuk është futur në burg.  Asnjëherë.

Blendi Fevziu: Ka qenë një, mendoj, në 2014.

Ambasadorja Kim: Kush?

Blendi Fevziu: Spiro Ksera.

Ambasadorja Kim: Oh, vërtet?  Dakord. Por është shumë e rrallë.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Dhe mendoj se po shohim SPAK të japë rezultate. Prandaj mendoj se, nëse do të isha qytetarë shqiptare, edhe unë do të kisha padurim. Por edhe nuk do të humbisja besimin, sepse po ecën përpara.

Blendi Fevziu: Por ka pasur një rast, për shembull, të cilin e kanë ndjekur të gjitthë, siç është çështja e inceneratorëve. Dhe njerëzit thonë, nuk garantoj për faktet, por çdo ditë, në çdo studio, ata nxjerrin fakte, letra, dokumenta, dhe ne ende nuk kemi diçka konkrete.

Ambasadorja Kim: Lëreni SPAK të bëjë punën e tij.

Blendi Fevziu: Po punon në atë drejtim?

Ambasadorja Kim: Lëreni SPAK të bëjë punën e tij.

Blendi Fevziu: Le t’i kthehemi pastrimit të parave dhe kriminelëve. Ne kemi probleme së fundmi me krimin e organizuar në Shqipëri, me bandat jashtë vendit. Po punojmë në Mbretërinë e Bashkuar, Hollandë, Belgjikë, dhe po sjellim këtu problemet e tyre, të gjitha paratë e tyre, por gjithashtu edhe problemet që ata kanë mes tyre. Problemi është, a mendoni se Shqipëria po bëhet një vend shumë problematik në lidhje me krimin e organizuar? Sipas informacionit tuaj?

Ambasadorja Kim: Mendoj se Shqipëria ka një reputacion të keq. Mendoj se këndvështrimi i Shteteve të Bashkuara në lidhje me korrupsionin dhe krimin e organizuar në Shqipëri është i njohur. Ato shprehen në raporte të ndryshme që nxjerrim çdo vit. Dhe, fatkeqësisht, ato pasqyrohen gjithashtu edhe në faktin që Shqipëria është në listën gri të të Task Forcës për Veprim Financiar. Ky është institutcioni evropian i cili shqyrton praktikat financiare në mbarë botën. Dhe ata përdorin terma si mungesë strategjie për të përshkruar mekanizmat e Shqipërisë kundër pastrimit të parave. Prandaj është shumë e rëndësishme. E di, në fillim të intervistës sonë, unë fola mbi zgjedhjen që duhet të bënte Shqipëria, për zgjedhjen që duhet të bënin udhëheqësit shqiptarë. Duhet ta bëni këtë zgjedhje tani. Duhet të zgjidhni kush e ka në dorë këtë vend. Do ta neëë njerëzit e zakonshëm? Do ta kenë kriminelët? Kush do të ketë në pronësi tokën tuaj, të gjithë ato hotele dhe kush do të marrë përfitimet?

Blendi Fevziu: Ato gradiaçela në fakt, askush nuk e di se nga vijnë paratë për to…

Ambasadorja Kim: Pikërisht… Duhet të jesh në gjendje të shpjegosh të gjitha këto dhe duhet të marrësh hapa të vërtetë për të parandaluar pastrimin e parave. E di që ka pasur shumë diskutime mbi amnistinë fiskale…

Blendi Fevziu: Do t’ju pyes për amnistinë fiskale, jam plotësisht dakord me ju mbi pastrimin e parave. Por, ka një mentalitet ndryshe në Shqipëri. Dhe do të të thonë se njerëzit mendojnë: pse jo, le të themi, paratë e zeza, të mos vijnë në Shqipëri, ato para vijnë nga Mbretëria e Bashkuar, Hollanda, Belgjika, vende shumë demokratike me ligje të forta, dhe përse ato para të mos vijnë në Shqipëri për të ndërtuar vendin. Disa njerëz  të tjerë thonë se, unë se di, por që edhe Nju Jorku apo Londra janë ndërtuar me para të pista.

Ambasadorja Kim: Mendoj se ky është një argument i tmerrshëm.

Blendi Fevziu: Por është argument.

Ambasadorja Kim: Është argument, por është një argument i tmerrshëm. Nëse do të shkonit në atë drejtim, do të vinit në rrezik anëtarësimin e Shqipërisë dhe kandidimin për të qenë anëtare e BE-së. Dhe ky është një vend që do të përfitojë jashtëzakonisht shumë nga të qenurit pjesë e BE-së. Por duhet të bëhet edhe një vend që do të japë shumë dhe do të kontribuojë në begatinë dhe sigurinë e Bashkimit European. Nuk mund të jetë vetëm merr, merr, merr. Prandaj, duhen ndërmarrë disa hapa këtu që ta bëjnë Shqipërinë më transparente, që do ta ndihmojë të tejkalojë mangësitë strategjike, që do t’i përmirësojë imazhin në mbarë botën. Shpresoj që shumë e më shumë njerëz të shohin Shqipërinë që unë shoh, që miqtë e mi shohin kur vijnë për vizitë, që është një vend që është shumë i bukur, me njerëz që janë jashtëzakonisht bujarë dhe punëtore, dhe të cilët e dijnë se e ardhmja e tyre është europiane.

Blendi Fevziu: Të gjithë mendojnë se e ardhmja e tyre është europiane por tani po ju pyes për amnistinë fiskale. Është në rrugë e sipër, i duhen 84 vota dhe nuk është e lehtë. Partia Socialiste nuk i ka votat, por Kryeministri Rama, e pyeta një javë më parë, tha se jemi në rrugën e duhur për aministinë fiskale, tha se do ta bëjmë sepse çdo vend e ka bërë dhe se është për emigrantët dhe jo për krimin e organizuar. Cili është mendimi juaj për amnistinë fiskale?

Ambasadorja Kim: Mendimi ynë për mekanizma si amnistia fiskale dhe hapat që Shqipëria duhet të ndërmarrë për të luftuar pastrimin e parave është shumë i qartë dhe shumë i njohur. E kemi diskutuar këtë në publik, privatisht, është përfshirë në raportet tona, nuk ka asnjë surprizë kur vjen puna tek mendimi i Shteteve të Bashkuara mbi këto çështje. Nuk e kam parë versionin e fundit të  amnistisë fiskale por le ta shohim.

Blendi Fevziu: Nuk e keni parë draftin?

Ambasadorja Kim: Kam parë disa versione të mëparshme…

Blendi Fevziu: Jo versionin final?

Ambasadorja Kim: Nuk e kam parë versionin më të fundit, jo.

Blendi Fevziu: Let t’u rikthehemi tani komenteve mbi Iranin dhe marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe Iranit. Ne morëm një vendim shumë të fortë dhe shumë të vështirë për ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike me Iranin. Sipas informacionit që qeveria jonë ka me agjenci dhe institucione të ndryshme, Irani ka ndërhyrë dhe ka shkatërruar sistemet dhe institucionet tona. A jeni e sigurtë që ishte Irani pas gjithë këtij veprimi?

Ambasadorja Kim: Jemi, jemi të sigurtë. Jemi të sigurtë. Vetëm pa ditë më parë, FBI dhe CISA, Agjensia për Sigurinë Kibernetike, publikuan një raport. Është mjaft i hollësishëm, mund të ta dërgoj nëse dëshiron. Është shumë i detajuar dhe shumë teknik, dhe tregon se sulmi nisi nga Irani. Ju e patë në deklaratat tona, të cilat dolën nga Shtëpia e Bardhë, shprehjen e sigurisë se sulmi erdhi nga Irani, se ne do të qëndrojmë krah Shqipërisë dhe do të mbështesim përpjekjet e Shqipërisë për të ndërtuar mbrojtjen e saj kibernetike, dhe se do të ndërmarrim hapa konkretë për t’iu përgjigjur sulmit të Iranit. Menjëherë pas kësaj, Departamenti i Thesarit i Shteteve të Bashkuara vendosi një sërë sanksionesh kundër Ministrisë Iraniane për Inteligjencën dhe Sigurinë, si edhe ministrave…

Blendi Fevziu: Për këtë rast?

Ambasadorja Kim: Është e lidhur me këtë rast, nuk është vetëm për këtë rast,  por po.

Blendi Fevziu: Po, po, lidhur me këtë rast, po.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe do të ndërmarrim më shumë… do të vazhdojmë të ndërmarrim më shumë hapa për të trajtuar kërcënimet. Kur dikush kërcënon një aleat të NATO-s, kur dikush kërcënon Shqipërinë, Shtetet e Bashkuara do të përgjigjen, ne do të përgjigjemi.

Blendi Fevziu: Mendoj se ka patur edhe dy njoftime të tjera mbi akte terroriste nga Irani, disa vjet më parë dhe më i fundit, ishte në qershor, gjatë konferencës së MEK në Durrës. A mendoni se Shqipëria është në shënjestër le të themi të akteve terroriste nga Irani? A ekziston ky rrezik?

Ambasadorja Kim: Iranianët janë qartazi të pakënaqur nga vendimi i Shqipërisë për të strehuar ata që kundërshtojnë regjimin Iranian.

Blendi Fevziu:  Opozita politike e Teheranit.

Ambasadorja Kim: Po. Dhe është shumë e rëndësishme që Shqipëria të bëjë punën e saj ashtu e gjykon më mirë, pa pasur frikë nga kërcënimet e vendeve si Irani. Prandaj ata janë të padëshirueshëm kudo në botë, sepse sillen kështu. Prandaj ne do të vazhdojmë ta mbështesim Shqipërinë, përfshirë edhe duke punuar me ekspertët tuaj për të ndërtuar mbrojtjen tuaj kibernetike dhe për të korrigjuar kërcënimet që mund të kenë ekzistuar.

Blendi Fevziu: Por problem është se, dhe e pyeta edhe Kryeministrin për këtë, opozita iraniane në Shqipëri, nuk flas për numra pasi nuk i di, por problem është se ata janë mirëpritur nga ne. Ata këtu kanë ardhur si refugjatë për të jetuar, jo për të vepruar politikisht nga Shqipëria. Nuk është problem ky?

Ambasadorja Kim: Kjo është diçka që qeveria shqiptare dhe organizata duhet ta trajtojnë.

Blendi Fevziu: Nuk është… nuk keni asnjë koment për këtë.

Ambasadorja Kim: Nuk kam asnjë koment tjetër për këtë.

Blendi Fevziu: Dakord. Do t’ju pyes për ish Drejtorin e Policisë së Shtetit, Z. Nano. Ai u largua nga pozicioni i tij pas një vendimi të qeverisë. Ishte një histori e ndërlikuar. 48 orë, në fillim ai u largua, pastaj u detyrua të largohej. Pas kësaj, ju bëtë një koment dhe thatë se kishit punuar shumë mirë me Z. Nano. A ishte kjo një ndërhyrje në vendimin e qeverisë?

Ambasadorja Kim: Jo, ishte pohim fakti. E keni parë se ne shpesh bëjmë deklarata të tilla kur dikush me të cilin kemi punuar shumë mirë largohet nga detyra. Dhe është e vërtetë që ne e vlerësojmë Z. Nano dhe bashkëpunimin e tij me ne. Ne mendonim se ai ishte një partner i mirë për ne kur drejtonte njësinë kundër terrorizmit. Dhe më pas kur ishte drejtor i policisë.

Blendi Fevziu: A ishte surprizë për ju largimi i Z. Nano nga detyra?

Ambasadorja Kim: Nuk e prisnim.

Blendi Fevziu: Dua t’ju pyes gjithashtu mbi diçka në lidhje me luftën në Ukrainë. Si e shihni rolin e Shqipërisë në këtë konflikt midis Ukrainës dhe Rusisë?

Ambasadorja Kim: Së pari, Shqipëria është në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe si pasojë, së bashku, si anëtare të Këshillit të Sigurimit, kemi përgjegjësi të veçantë. Por mbi të gjitha, Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria janë bashkë-penëmbajtëse në të gjitha çështjet në lidhje me Ukrainën. Ky është një rol i rëndësishëm udhëheqës. Shqipëria na ndihmoi të shkruanim rezolutën e cila kaloi së fundmi me shumicë votash në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, e cila dënonte pushtimin e paprovokuar, të pajustifikuar, të pajustifikueshëm të një vendi tjetër. Jemi në një situatë në të cilën një anëtar i përhershëm, një nga pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit…

Blendi Fevziu:  …ka pushtuar një vend tjetër…

Ambasadorja Kim: …ka shkelur parimin më themelor të OKB-së, sipas të cilit nuk mund të detyrosh një vend tjetër të ndryshojë kufijtë në mënyrë të njëanshme. Nuk mund ta bësh këtë gjë. Dhe ne të gjithë jemi pjesë e kësaj. Shqipëria ishte në pararojë të përgjigjes ndërkombëtare. Shqipëria ishte gjithashtu një nga vendet e para që dhuroi materiale për Ukrainën. Prandaj jemi shumë krenarë që jemi krah për krah si të thuash me Shqipërinë në përgjigjen ndaj Rusisë, sepse edhe…

Blendi Fevziu: Sepse Presidenti Putin dhe shpura e tij janë gjithnjë duke shënjestruar Shqipërinë mbi vendimin që morëm apo mbi diskutimin mbi Kosovën. Dhe më pas për shkak të luftës në Ukrainë, apo edhe për shkak të problemeve të COVID dhe pandemisë, njerëzit do të kenë një dimër të vështirë. Flas për rezervat dhe energjinë. Çfarë mendoni për këtë?

Ambasadorja Kim: Do të jetë një dimër i vështirë kudo në botë. Për këtë nuk ka dyshim. Një nga pasojat që kemi parë nga lufta e paprovokuar e Putinit kundër Ukrainës, janë çmimet që kemi parë të ngrihen. Ukraina është një nga prodhuesit dhe eksportuesit më të mëdhenj të grurit. Prandaj dhe kur Rusia e bëri të pamundur që Ukraina të eksportonte grurin e saj, çmimet kudo në botë u ngritën. Tani e njëjta gjë po ndodh me energjinë në Europë, për shkak të gazit dhe naftës të cilat vijnë nga Rusia në Europën Perëndimore. Gjëja e mirë është se Shqipëria është disa hapa përpara të tjerëve. Dhe ja përse: mund t’ju kujtohet se në tetor 2020, Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria nënshkruan një memorandum bashkëpunimi mbi çështje ekonomike. Dhe vetëm pas disa orësh nga nënshkrimi i asaj marrëveshjeje, pati edhe një marrëveshje tjetër mbi çështjet e energjisë. Prandaj dhe, që nga ajo kohë në fund të vitit 2020, tashme janë dy projekte të mëdha energjie ku kompani amerikane, kompani të mëdha amerikane janë të përfshira. Një prej tyre është hidrocentrali i Skavicës. Dhe tjetri është porti i gazit të lëngshëm në Vlorë. Skavica do të jetë më shumë mbi optimizimin e digave të poshtme…

Blendi Fevziu: Kur do të jetë gati?

Ambasadorja Kim: Nuk e di. Por po ecën relativisht mirë. Vlora është vërtet e rëndësishme strategjikisht…

Blendi Fevziu: Shumë strategjike.

Ambasadorja Kim: Shumë strategjike. E dini përse? Sepse Shqipëria tani bazohet rreth 90% tek burimet hidrike. Kjo do të thotë se keni një burim energjie, një burim kryesor energjie. Duhet ta diversifikoni. Dhe mbi të gjitha, e dini se, kur projekti fillestar i Vlorës u hartua, u planifkua të sillte vetëm gaz natyral të lëngshëm në Vlorë dhe më pas të përshtaste termocentralin aty që të punonte me gaz të lëngshëm. Ekspertët arritën në përfundimin se në fakt, do të ishte më e logjikshme nga ana financiare që projekti të zgjerohej. Kështu që tani, jo vetëm do të sjellim gaz të lëngshëm natyror, por do ta lidhim atë me gazësjellësin e TAP-it.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: E njihni gazësjellësin e TAP-it?

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: …shkon nga Azerbajxhani, përmes Turqisë, Greqisë, deri në fund. Dakord, kapaciteti i plotë i TAP-it është 20 BCM. Kapaciteti në veprim për momentin është vetëm 10 BCM. Nëse projekti i Vlorës ecën përpara dhe mbyllet me sukses, do të shtojë 5 BCM, që do të thotë shumë.

Blendi Fevziu: Shumë, po.

Ambasadorja Kim: Shumë, shumë.

Blendi Fevziu: Dhe do të jetë një alternativë ndaj hidrocentraleve që kemi në veri.

Ambasadorja Kim: Do të jetë një alternativë dhe shtesë ndaj burimit hidrik, dhe jo vetëm për Shqipërinë. Prandaj është strategjike, sepse do ta mundësojë Shqipërinë të behët një nyje e rëndësishme në eksportimin e energjisë dhe energji jo-ruse, në fakt, energji amerikane në Europën Perëndimore, Itali, Greqi, në zonën e ballkanit. Prandaj ky është një projekt i rëndësishëm.

Blendi Fevziu: Gjithashtu, dua t’ju pyes për marrëdhënien tuaj me Partinë Demokratike. Ju gjithnjë mbështesni një anë, Partinë Demokratike në Parlament, dhe me mbështetjen e Parlamentit, dhe në anën tjetër është Partia Demokratike, le të themi, e udhëhequr nga Sali Berisha. Problemi është se ju mbështesni këtë grup në Parlament. Por ky grup duket se ka dobësi në mbështetjen e bazës, dhe ana tjetër, grupi i cili ka më shumë mbështetje nga baza, ata nuk mbështeten nga ju.

Ambasadorja Kim: Nuk do të…

Blendi Fevziu:  Është një test matematike…

Ambasadorja Kim: Nuk është garë popullariteti për ne. Për ne ka të bëjë me shtetin ligjor. Ne u takuam me Z. Alibeaj në detyrën e tij si kryetar i grupit parlamentar dhe si kryetar në detyrë i Partisë Demokratike. Mendoj se është shumë e rëndësishme që të jemi të qartë mbi shtetin ligjor. Nuk mund thjesht të shkosh në anën e atij që ka më shumë pushtet. Do të ishte paligjshmëri.

Blendi Fevziu: Më shumë mbështetës…

Ambasadorja Kim: Mendoj se kjo është e diskutueshme por, sidoqoftë, e kuptoj çfarë doni të thoni. Për ne, si institucion, për mua si përfaqësuese e Shteteve t ë Bashkuara dhe Presidentit, unë takohem me njerëzit që njihen nga ligji. Këtë do të vazhdoj të bëj. Mund t’ju them se në asnjë moment nuk do të jetë e mundur për mua apo për ndonjë zyrtar të Shteteve të Bashkuara që të takohet me dikë që të përcaktuar nga Sekretari i Shtetit për korrupsion madhor apo për minimin e dmokracisë. Kjo nuk do të ndodhë.

Blendi Fevziu: Nuk po flas për Zotin Berisha, por edhe për njerëzit e tjerë që janë mbështetës  dhe janë në anën e tij të Partisë Demokratike. A keni marrëdhënie me këta njerëz?

Ambasadorja Kim: Ne flasim me persona të ndryshëm.

Blendi Fevziu:  Po ju pyes gjithashtu edhe mbi dy probleme. Janë problem i ligjit zgjedhor dhe problemi i reformës zgjedhore. A keni koment mbi këto të dyja?

Ambasadorja Kim: Raporti i ODIHR-it i cili u publikua pas zgjedhjeve në prill vitin e kaluar, doli me rekomandime shumë të qarta, ashtu si edhe raportet mbi zjedhjet përpara tyre. Prandaj ne do donim t’i shihnim të gjithë, udhëheqësit politikë dhe deputetët që të veprojnë mbi këto rekomandime.

Blendi Fevziu:  Çfarë mund të bëjmë mbi to, Zonja Ambasadore, kemi pasur gjithnjë probleme në 30 vjet. Një palë nuk pranon zgjedhjet, më së shumti, ndonjëherë po, por më së shumti nuk i pranojnë. Çfarë mund të bëjmë që të votojmë dhe të kemi besim në votë?

Ambasadorja Kim: Së pari, mendoj se kjo lidhet me problemin fillestar për të cilin folëm, mbi përpjekjet e Rusisë për të minuar demokracinë. Prandaj, ju duhet të merrni masa që sjellin transparencë më të madhe në sistem. Pjesa tjetër është kjo:  pas 31 vitesh, ka ardhur koha që të jemi më të pjekur në mënyrën sesi sillemi me njëri-tjetrin. Po ju jap një shembull. Amerika…

Blendi Fevziu: Por kjo është çmenduri, pas 31 vitesh, gjithnjë

Ambasadorja Kim: Kërkon kohë…

Blendi Fevziu: Gjithnjë njëra anë nuk pranon…

Ambasadorja Kim: Pra, kemi… Shqipëria nuk është e vetmja.

Blendi Fevziu: Ndodh vetëm me ne, jo në Maqedoni, jo në Kosovë, jo në vendet e tjera.

Ambasadorja Kim: Mendoj se njerëzit si juve, kanë gjithashtu përgjegjësi, për të edukuar publikun dhe për t’u treguar atyre se kjo nuk është mënyra se si Shqipëria duhet të jetë e veçantë. Në zgjedhjet këtu, disa herë ka pasur probleme.  E kuptoj se ka pasur probleme në 1996, për shembull, por më së shumti, zgjedhjet e vitit të kaluar u konfirmuan nga ODIHR-i si të besueshme. Pra është koha të pranojmë se kur zgjedhjet mbahen duke zbatuar të gjitha standardet ndërkombëtare, rezultatet duhen respektuar. Përtej zgjedhjeve në sjelljen e politikës, është shumë e rëndësishme për drejtuesit politikë, pavarësisht përkatësisë partiake, që të jenë të aftë të flasin me njëri-tjetrin dhe që të arrijnë marrëveshje të cilat janë në interesin publik. Përse e them këtë? Mendoj se në intervistën tonë të parë Blendi, ne folëm mbi habinë time kur erdha këtu dhe zbulova se fjala kompromis ishte një fjalë e pistë në Shqipëri dhe në botën politike këtu. Dhe nuk duhet të jetë ashtu. Dikush që i përket një partie tjetër, apo ka një këndvështrim të ndryshëm, mund të jetë kundërshtari yt në atë çështje por nuk janë armiqtë tuaj.

Blendi Fevziu: Po, një armik, ky është…

Ambasadorja Kim: Duhet të jeni në gjendje që të uleni dhe të arrini në një marrëveshje. Ju e mbani mend që ka pasur aq shumë periudha në historinë moderne të Shqipërisë ku një palë thjesht vendos: nuk do të flas me palën tjetër dhe largohen. E di kush humbet në fund?

Blendi Fevziu: Po, absolutisht.

Ambasadorja Kim: Janë njerëzit.

Blendi Fevziu: Kjo është 100% e vërtetë.

Ambasadorja Kim: Janë njerëzit që humbasin, dhe nuk duhet që udhëheqësit politikë shqiptarë të kenë nevojë për dikë nga jashtë, përfshirë edhe ambasadoren amerikane, ju nuk duhet të keni nevojë për dikë nga jashtë për t’ju ulur në të njëjtën tavolinë, në mënyrë që të flisni për të mirën e popullit shqiptar. Kur partitë flasin, nuk do të thotë se njëra palë është blerë nga pala tjetër. Nuk do të thotë se njëra palë është peng dhe tjetra është pengmarrëse. Nuk do të thotë se ka ndonjë komplot të çmendur. Do të thotë se këta janë drejtues politikë, të cilët janë të pjekur, dhe të cilët bëhen bashkë me qëllimin për t’i shërbyer publikut shqiptar që i ka zgjedhur në atë detyrë. Këtë do të thotë.

Blendi Fevziu: Jam plotësisht dakord.

Ambasadorja Kim: E shihni situatën në Uashington, apo jo? Udhëheqësit tanë politikë kanë shumë, shumë mosmarrëveshje të forta. Por janë civilë me njëri-tjetrin, ata ulen pranë njëri-tjetrit. Dhe askush nuk thotë, për shembull, Nensi Pelosi bleu Kevin Mekarthin. Nuk ndodh kështu. Jo në demokraci. Dhe kjo nuk është mënyra se si duhet të ndodhë.

Blendi Fevziu: Por ju keni 250 vjet demokraci. Ne kemi vetëm 30.

Ambasadorja Kim: Kjo është e vërtetë.

Blendi Fevziu: Dhe në anën tjetër, duke u kthyer në pyetjen e parë që bëra, problem tek financimi i paligjshëm, blerja e votave, duhet të ndërpresim edhe këto praktika.

Ambasadorja Kim: Drejtë.

Blendi Fevziu: Të cilat janë shumë popullore gjatë zgjedhjeve.

Ambasadorja Kim: Po, jam dakord me juve…

Blendi Fevziu: Dhe dy pyetje të fundit. Së pari, si kanë qënë aktivitetet për 100 vjetorin e marrëdhënieve diplomatike? Jeni e kënaqur?

Ambasadorja Kim: Jam e ngazëllyer nga çfarë kemi pasur mundësinë të bëjmë. Bëmë aktivitete si, një koncert i madh në sheshin Skenderbej. Kemi pasur konferenca. Mbajtëm një konferencë akademike këtë javë. Një tjetër e mbajtëm javën e kaluar. Gjithashtu morëm pjesë në një të tillë javën e kaluar. Organizata të tjera kanë mbajtur aktivitetet e tyre. Dhe kjo ka qenë fantastike. Por e di kush është e preferuara ime?

Blendi Fevziu: Cila është e preferuara juaj?

Ambasadorja Kim: Më pëlqeu shumë autobusi ynë. Nuk e di nëse e patë që morëm një autobus.

Blendi Fevziu: Jo nuk e kam parë.

Ambasadorja Kim: …dhe vizituam vendin si një Kënd lëvizës Amerikan. Shkuam në Koplik.

Blendi Fevziu: Po.

Ambasadorja Kim: Dhe e dini, ishte shumë bukur të takoheshim me njërëz të cilët nuk i kishim takuar më parë. Dhe të shkonim në vende ku nuk ka një Kënd Amerikan apo një Ambasadë Amerikane, dhe t’u thonim njerëzve se Shtetet e Bashkuara dhe populli amerikan ju duan, se e vlerësojmë këtë marrëdhënie dhe se donim të festonim me ta. Kjo ishte vërtet argëtuese. Shumë argëtuese.

Blendi Fevziu: Dhe ju patët gjithashtu edhe një mesazh nga Presidenti Biden mbi marrëdhëniet dhe një mesazh nga ish Presidenti Bush.

Ambasadorja Kim: Këtë dua të them kur flas për marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Amerikës, për ne shkon përtej partive politike. Pa dyshim. Presidenti Biden, një democrat regjistroi një mesazh në video. Jam e sigurtë se do të kishte ardhur këtu nëse do të kishte mundësi, por donte të bënte më të mirën e mundshme, që ishte një video mesazh. Dhe më pas, Presidenti Xhorxh Bush, i cili vizitoi Shqipërinë…

Blendi Fevziu: Një ish republikan…

Ambasadorja Kim: Një republikan nisi mesazhin e tij për të shprehur dashurinë dhe urimet e tij. Kjo është diçka që na bashkon në Uashington. Mendoj se është diçka që bashkon të gjithë shqiptarët gjithashtu, pavarësisht partisë politike, pavarësisht nëse janë nga Tropoja apo Saranda, pavarësisht nëse janë të moshuar apo të rinj. Mendoj se ka diçka vërtetë të veçantë dhe unike në marrëdhënien midis Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë që na bashkon të gjithëve. Dhe për mua kjo është shumë e vyer.

Blendi Fevziu: Ambasadore Kim, për sa kohë do të vazhdojë mandati juaj në Shqipëri?

Ambasadorja Kim: Nuk e di. Unë shërbej nën vendimin e Presidentit. Zakonisht, ne shërbejmë për tre apo katër vite…

Blendi Fevziu: Po…

Ambasadorja Kim: …por do të shohim.

Blendi Fevziu: Dhe cili do të jetë destinacioni juaj i ardhshëm. Flas për vendin që doni, jo për atë ku do t’ju dërgojë Departamenti i Shtetit. Cilin vend doni?

Ambasadorja Kim: Si mund të mendoj për vend tjetër kur jam në Shqipëri?

Blendi Fevziu: Jeni Akoma këtu.

Ambasadorja Kim: Jam 100% këtu.

Blendi Fevziu: Faleminderit për intervistën sonte dhe shpresoj se do të jeni sërish në studio. Shumë faleminderit.

Ambasadorja Kim: Faleminderit ty, është gjithnjë kënaqësi.

blank

Kryediplomatja e Kosovës kritika për Ramën: Avokat i Vuçiçit, ndihmon Serbinë në politikat e BE-së

Në një intervistë për Zërin e Amerikës kryediplomatja e Kosovës Donika Gërvalla – Schwartz thekson se vendi i saj është i përkushtuar për të arritur një marrëveshje finale me Serbinë, që do të duhet të rezultonte me njohjen e ndërsjellë. Ajo shton se sa më parë që Serbia ta njohë realitetin me shtetin e ri të Kosovës në Ballkan, aq më shpejt do të përparonte drejt rrugës evropiane. Zonja Gërvalla – Schwartz foli edhe mbi çështjen e liberalizimit të vizave mes BE-së dhe Kosovës, ndërsa pritet që me 13 tetor Republika Çeke, e cila ka kryesinë e radhës së Bashkimit Evropian, ta trajtojë këtë çështje gjatë mbledhjes së Këshillit Evropian. Sipas ministres Gërvalla-Schwarts, Kosova i ka përmbushur kriteret e kërkuara për liberalizim vizash dhe kjo çështje më shumë sesa përgjegjësi e palës kosovare, është tashmë e Bashkimit Evropian çka mund të vinte në pikëpyetje kredibilitetin e tij. Me ministren e Punëve të Jashtme të Kosovës bisedoi gazetarja Menada Zaimi.

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, kohët e fundit është vënë re një vëmendje e shtuar e faktorit ndërkombëtar për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Cili është vlerësimi juaj, kur është realiste që të kjo marrëveshje të arrihet ndërmjet dy vendeve?

Donika Gërvalla – Schwarz: Unë nuk mund të jap parashikime rreth kohës se kur mund arrihet një marrëveshje e tillë. Çfarë unë mund të them është që Kosova është shumë e përkushtuar për të arritur një marrëveshje finale, e cila do të rezultonte me njohjen e ndërsjellë Kosovë – Serbi. Unë mundem vetëm të theksoj nevojën për një marrëveshje të tillë për shkak se koha po kalon. Kosova është realitet si shtet i pavarur dhe sovran qe 15 vjet dhe ky është një fakt i pakapërcyeshëm edhe për Serbinë. Kapitulli historik i pavarësisë së Kosovës është përmbyllur, në ndërkohë është çështje e Serbisë edhe për arsyet e saj të brendshme që sa më parë ta njoh realitetin me shtetin e ri të Kosovës në Ballkan, aq më shpejt do të hapin dhe rrugën për vetveten drejt rrugës evropiane, nëse e dëshirojnë.

blankZëri i Amerikës: Le të flasim për një çështje të ndjeshme për Kosovën. Republika Çeke e cila mban kryesinë e radhës së Bashkimit Evropian ka paralajmëruar që me 13 tetor do të hedh për diskutim në Këshillin Evropian çështjen e liberalizimit të vizave për Kosovën. Sa optimiste është qeveria e Kosovës se kjo gjë do të realizohet dhe shpejt?

Donika Gërvalla – Schwarz: Ne në vazhdimësi kemi punuar në baza ditore për të arritur progres në çështjen e liberalizimit të vizave, sepse është padrejtësi e madhe që qytetarët e Republikës së Kosovës janë të vetmit në rajonin tonë të cilët nuk mund të lëvizin pa aplikuar për viza dhe procesi i aplikimit për viza është jashtëzakonisht i gjatë, i shtrenjtë dhe i komplikuar. Prandaj, përderisa është konstatuar disa herë që Kosova i ka përmbushur, madje më shumë sesa që ka qenë e kërkuar, kriteret për liberalizim vizash, është në fakt në pyetje kredibiliteti i Bashkimit Evropian më shumë sesa që përgjegjësia bie në anën tonë. Unë dua të jem optimiste për datën 13, por siç e kemi praktikuar edhe deri tani ne nuk japim parashikime, nuk japim data sepse mjaft në të kaluarën janë bërë parashikime të gabuara, janë hapur shishe shampanje, është festuar që është bërë pardje liberalizimi i vizave. Duam të jemi shumë serioz edhe me partnerët tanë evropianë, do ta përshëndesnim jashtë mase liberalizimin e vizave, por le të presim se cili do të jetë veprimi. Në fakt arsye për të mohuar liberalizimin e vizave për qytetarët e Republikës së Kosovës nuk ka.

 

Zëri i Amerikës: Në muajin maj Kosova ka paraqitur edhe kërkesën për tu anëtarësuar në Këshillin e Evropës. Sa ka gjasa që të miratohet kjo kërkesë?

 

Donika Gërvalla – Schwarz: Unë tani nga Washingtoni do të udhëtoj drejt në Strasburg ku tani në fillim të tetorit do të hapet edhe sesioni i ri i Asamblesë Parlamentare. Aty ne në vazhdimësi që nga muaji maj jemi duke punuar jo vetëm me shtetet anëtare të Këshillit të Evropës, jo vetëm me delegacione të ndryshme por edhe me kryeqytetet e shteteve anëtare me qëllim që të kemi një proces sa më të shpejtë. Ne e dimë që ky është një proces, aplikimi nuk nënkupton që ti anëtarësohesh automatikisht. E dimë që për shtetet e rajonit procesi ka qenë shumë i gjatë, ne do të bëjmë gjithçka që është e mundur për ta shkurtuar këtë proces në rastin e Kosovës. Pavarësisht nga vendimet që merren në Strasburg në këtë kohë të ndërmjetme, ne jemi duke punuar në Kosovë që legjislacionin tonë, veprimet e qeverisë, transparenca, demokracia, mbrojtja e të drejtave të njeriut, vetingu në gjyqësi e të tjera procese t’i qojmë përpara me qëllim që të shkurtojmë sa më shumë kohën në pritje të një vendimi pozitiv për Kosovën.

 

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, Shqipëria ka ndërmarrë një nismë për të hedhur poshtë raportin e të dërguarit të këtij Këshilli, Dick Marttyt, që është në themelet e Gjykatës së Posaçme të Kosovës me seli në Hagë. A ka një bashkërendim mes qeverisë së Kosovës dhe Tiranës zyrtare mbi këto çështje?

 

Donika Gërvalla – Schwarz: Jo, një bashkërendim nuk ka pasur lidhur me këtë çështje, por ju duhet të më kuptoni që unë nuk komentoj veprimet e qeverisë shqiptare. Unë komentoj marrëdhëniet tona të përbashkëta të cilat janë të mira si rrallëherë në shumë fusha. Është e vërtetë që kemi divergjenca sa i përket “Ballkanit të hapur”. Kemi divergjenca edhe në raport me atë se si kryeministri shpesh pa asnjë nevojë, bëhet avokati kryesor i (Aleksandar) Vuçiçit në vende dhe mediume të ndryshme ndërkombëtare duke i ndihmuar Vuçiçit të mos bëhet pjesë e politikës së përbashkët të BE-së dhe SHBA-së në raport me luftën e Rusisë në Ukrainë. Por, për të qenë shumë e sinqertë, mendoj që asnjëherë më parë marrëveshjet konkrete që kemi me Shqipërinë, nuk kanë qenë të implementuara me një shpejtësi të tillë si deri tani dhe nuk kanë qenë më tepër në kuptimin e asaj që t’u shërbejnë qytetarëve në të dyja anët e kufirit edhe në Shqipëri edhe në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Nëse nuk ka pasur, duhej të kishte?

Donika Gërvalla – Schwarz: Duhej të kishte pasur edhe në të kaluarën, ama ne kemi marrëdhënie jashtëzakonisht të mira sa u përket edhe dy qeverive me njëra tjetrën, por edhe sa u përket ministrive veç e veç me njëra tjetrën, sepse jemi të interesuar që marrëveshjet mes Shqipërisë dhe Kosovës t’u shërbejnë qytetarëve dhe jemi të interesuar që të implementojmë sa më shumë prej tyre. Këto 18 muajt e parë të kësaj qeverisjeje kanë treguar se me Shqipërinë mundësitë janë shumë të mëdha, por edhe ritmi me të cilin jemi duke punuar është goxha i lartë. Vendimi për hekurudhën mes Durrësit dhe Prishtinës është një prej tyre që do të jetë tepër i rëndësishëm për ekonominë në Kosovë dhe ekonominë në Shqipëri.

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, ka një përplasje brenda ministrisë që ju drejtoni me ata punonjës që kërkojnë të ketë një organizim sindikalist brenda saj. Madje sot sipas shoqatës së sindikatave të anëtarëve të shërbimit të jashtëm përfaqësues të ministrisë suaj kanë hyrë me dhunë brenda zyrave tyre dhe kanë marr në posedim gjithë materialin që ata kanë brenda. Si ju përgjigjeni këtyre akuzave, a po e bllokoni ju një organizim sindikalist brenda ministrisë?

Donika Gërvalla – Schwarz: E para që duhet kuptuar dhe që është shumë e rëndësishme, është që zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021, koalicioni ynë qeveritar i ka fituar me premtimin për reforma të thella institucionale, pra për një funksionalizim të institucioneve tona për një punë më efikase në institucionet tona. Asgjë më tepër apo asgjë më pak nuk ka ndodhur në ministrinë e Punëve të Jashtme e cila është pararendëse e reformave. Ne kemi bashkuar dy ministri, pra kemi fuzionuar ish ministrinë e Diasporës me ish ministrinë e Punëve të Jashtme dhe me një rregullore të re të punës kemi krijuar një ministri të përbashkët. Sa i përket organizatës sindikale, natyrisht unë kam jetuar 30 vjet në Gjermani dhe pretendoj se më mirë se shumë kush në Kosovë jam e njohur me procedurat dhe nevojën e përfaqësimit sindikal. Unë mendoj që një numër i vogël i njerëzve që pretendon të marrë përsipër që janë përfaqësuesit sindikal në ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Diasporës do të duhej që në radhë të parë të dalin para pasqyrës dhe të flasin me vetveten sepse shkelja e ligjit e para nuk pranohet dhe e dyta, përfaqësuesit e sindikatave pra drejtuesit e sindikatave nuk mund të jetë dikush, sipas ligjit, nga pjesë e menaxhmentit, pra që është drejtor departamenti dhe që aty nisë problemi ku njerëzit e vetemëruar dhe vet të deklaruar marrin përsipër të shpjegojnë nëpër mediume se cilat janë problemet dhe cilat nuk janë. Unë vazhdimisht që nga ardhja në marsin e vitit të kaluar kam qenë shumë e hapur me të gjithë dhe jemi përpjekur të gjithë së bashku, ju e keni parë edhe pjesëmarrjen e një gjoja proteste që është organizuar në Prishtinë që nuk ka qenë nga punonjësit real të ministrisë së Punëve të Jashtme, por ka qenë një numër jashtëzakonisht i vogël. Unë jam e përkushtuar që krahas përmirësimit me vendet tjera, me shtetet partnere dhe aleate jam shumë e përkushtuar që të krijojmë një strukturë efikase në ministrinë e Punëve të Jashtme.

Zëri i Amerikës: Sot është Dita ndërkombëtare për qasje të informacionit, kemi patur edhe një material lidhur me këtë çështje dhe ministria që ju drejtoni ka marr një gjobë prej 13 mijë eurosh nga Agjencia për Informim dhe Privatësi për shkak të refuzimit për lejimin e qasjes të informacioni. Pse kjo mungesë e transparencës ndaj publikut?

Donika Gërvalla – Schwarz: Mendoj që kjo është qeveria më transparente ndonjëherë në historinë e re të Republikës së Kosovës, mendoj se kjo qeveri larg së qeni perfekte në punën e saj, ka ofruar qasje qoftë në dokumente publike por qoftë edhe në përgjithësi në informacione që kanë të bëjnë me qeverinë, ka ofruar qasje shumë më të madhe jo vetëm për gazetarë por edhe institucione apo për shoqërinë civile. Unë shumë gëzohem që shoqëria civile dhe mediat në Kosovë janë kaq të zëshme në kërkesat e tyre për më shumë transparencë sepse mendoj që kjo i shërben një demokracie më të fortë në Kosovë. Ne kemi nevojë për një transparencë edhe më të lartë edhe pse tregojnë edhe matjet ndërkombëtare që Kosova sa i përket të drejtës së lirisë së mediave ka kërcyer në organizata ndërkombëtare disa vende lart, prandaj larg së qeni perfekt, jemi duke u munduar që të jemi edhe më mirë. Megjithatë të mos harrojmë që kjo është qeveria më transparente që ka pasur ndonjëherë Republika e Kosovës.

blank

Rrëfimi i jashtëzakonshëm i ish-ushtares kanadeze për rrugëtimin e saj gjatë luftës në Kosovë (intervista)

Ish-ushtarja kanadeze, njëherit humanistja, Sophie Boisvert Levesque gjatë vitit 1999, kur shërbente si paqeruajtëse në Kosovë, pati ndihmuar shumë fëmijë kosovarë.

Sophie Boisvert Levesque, në një intervistë për Gazetën Insajderi, ka rrëfyer detaje të shumta nga eksperienca që ajo pati gjatë luftës në Kosovë, me 21 fëmijët të cilët i konsideronte si të saj.

Përveç që përshkroi ngjarjet e rënda nëpër të cilat kaloi; duke hasur në njerëz pa gjymtyrë, fëmijë pa prindër si dhe momentin e ndarjes me fëmijët e Kosovës, ajo poashtu tregoi edhe si kishte zbuluar se kishte çrregullim post-traumatik të stresit.

Tutje, ish- ushtarja kanadeze, Bosvert – Levesque thotë se do të jetonte në Kosovë me shumë dëshirë, madje thekson se ëndërron ta ndërtojë një shtëpi në Kosovë

blank

Intervista e plotë:

Fillimisht na e përshkruani qëndrimin në Kosovë në kohë lufte, çfarë patë dhe si u ndjetë?

Sophie Boisvert Levesque: “Sa herë që shkruaj për vitet 1999 dridhem. Unë jam me prejardhje franco-kanadeze dhe qëndrova në Kosovë për 6 muaj. Më poshtë po renditi disa nga ngjarjet më me rëndësi që kam përjetuar në Prishtinë.

Majori im më dërgoi në Prishtinë për të marrë karburant për avion, por pasi u kthyem nga pika ku morëm karburant, trafiku ishte bllokuar rreth nesh, kishim ngecur pran një tanku rus. Ata flisnin për një sulm në një shtëpi të një gruaje shqiptare rreth 80-vjeçare, në të cilën kishte shpërthyer një minë, dhe mund të them që shumë familje shqiptare humbën jetën prej këtyre minave.

Kam parë nëna në spital, që bënin fotografitë e fundit me bashkëshortët e tyre, pasi ata pastaj zhdukeshin, dhe mbase janë të zhdukur ende.  Pashë edhe djem të rinj të veshur me ngjyrat e UÇK-së të ulur në karrige me këmbë të prera.

blank

Poashtu, kujtoj se disa njerëz kishin hedhur gurë në flotën e automjeteve të NATO-s dhe një ushtar humbi syrin për shkak të kësaj.

Po pas vizitës, a ishte e vështirë ta kaloni traumën, si e përshkruani atë kohë?

Sophie Boisvert Levesque: Kujtoj se ditën e fundit që u përshëndeta me 21 fëmijët në Kosovë ata filluan të qanin, dhe kur mendoja që nuk do i shihja kurrë ishte e dhimbshme. Edhe pse nuk ishte e lejueshme unë lashë kontaktet tek “fëmijët e mi”. Por dhe unë doja të kthehesha në Kanada, sepse atje kisha fëmijët e mi.

blank

Kthimi në shtëpi ishte i vështirë, dhe nuk ishte i tillë vetëm se nuk bëja gjërat që bëja çdo ditë. Por unë kurrë nuk munda të isha, vajza, nëna dhe gruaja që isha më parë.

Nuk e dija që kishte “Post Traumatic stress disorder” sepse mendoja që vetëm ushtarët që ishin në betejë mund ta kishin atë.

Një ditë, pasi martesë, dhe pasi erdhi në jetë fëmija i tretë, shkuam ta vizitonim kushëririn e burrit. Djali i tij ishte aty dhe po na thoshte që kanadezët nuk duhet të shkojnë në shtete të tjera për ndihmë. Po i tregoja që shtetet si Kosova kanë nevojë për ndihmën tonë në luftën ndaj okupatorit. Shtoi se refugjatët që po vijnë po na vjedhin punët dhe po rriten çmimet, në atë moment unë po plasja, i thashë se ne nuk e kemi idenë se çfarë tmerresh kalojnë njerëzit e tjerë. Isha gati ta godisja, por burri im më ndali”.

Si kontaktuat me fëmijët nga Kosova?

Sophie Boisvert Levesque: Një ditë, pashë një e-mail nga njëri nga fëmijët, Labinoti, i cili më kishte dërguar mesazh me ndihmën e ushtarëve që kishim qenë së bashku në detyrë. Ndihesha fajtore pse i lashë, isha shumë e frikësuar nëse do ta kuptoja që ndonjëri nga ta nuk është gjallë. Në vitin 2018 e kuptova që të gjithë janë gjallë, dhe isha shumë po shumë e lumtur. Nuk e dija nëse ata më donin mua, aq sa i doja unë ata, por mbërritja e parë në Prishtinë, më demonstroi se edhe ata më duan, po aq sa unë ata.

Sophie Boisvert Levesque: Përveç në vitin 2019, për herë të dytë erdha në vitin 2021, kjo për ta ruajtur shëndetin tim mendor. Kosova është si një litar shpëtimi për mua. Udhëtimi ishte si ato të minutës së fundit, por ia vlejti. Mendoj se do ta marrë edhe bashkëshortin për ta parë nga afër Kosovën. Sophie

blank

A do të jetoje në Kosovë?

Sophie Boisvert Levesque: Po, patjetër që po. Kam biseduar me ambasadorin dhe disa politikanë për të parë se si mund të marr shtetësinë time. Madje i dërgova një letër kryeministrit askush nuk iu përgjigj. Unë ëndërroj të ndërtoj një shtëpi, anipse miqtë më ftojnë për të qëndruar në shtëpitë e tyre, pasi pas misionit tim në 1999 të gjitha më trajtojnë si një mbretëreshë. Kosova është shtëpia ime. Unë do të jepja ende jetën time për të mbrojtur këtë vend të mrekullueshëm plot me njerëz të mrekullueshëm. Lavdi! Unë e dua vendin për shkak të njerëzve, por politika dhe infrastruktura ende kanë nevojë për përmirësime. Investitorët duhet të shohin potencialin dhe të investojnë në vend.


Send this to a friend