VOAL- Të paktën gjashtë persona kanë vdekur dhe pesë të tjerë janë plagosur, përfshirë një ndihmës mjekësor, në një zjarr në autobus që ndodhi të martën pasdite rreth orës 6:25 pasdite në qendër të Kerzers (Kercers), në Murtensstrasse, në kantonin e Fribourg (Friburg). Tre nga të plagosurit janë në gjendje kritike. Një person u transportua në spital me një helikopter REGA. Katër persona janë raportuar të zhdukur, sipas Martial Pugin, kreu i Departamentit të Komunikimit dhe Parandalimit të Policisë Kantonale të Fribourg. Sipas njoftimit të fundit për shtyp të lëshuar nga policia kantonale, numri i saktë i vdekjeve nuk mund të konfirmohet ende dhe identifikimi është duke u zhvilluar.

“Veprim ndoshta i qëllimshëm”

Zyra e Prokurorit Publik njoftoi se ka hapur një hetim penal dhe se zjarri mund të jetë “i ndezur qëllimisht”. “Hetimi është duke vazhduar dhe do të sqarojë rrethanat e sakta të kësaj tragjedie”, thuhej në një deklaratë. Policia kantonale, në një konferencë për shtyp, njoftoi se po hetojnë një akt të mundshëm të qëllimshëm si shkak të zjarrit, por specifikoi se aktualisht është e paqartë nëse personi në fjalë është midis të vdekurve apo të plagosurve. Media të ndryshme po raportojnë se një person ia ka vënë flakën vetes. Lidhur me shkakun e zjarrit, Christa Bielmann, zëdhënëse e policisë kantonale të Fribourg, i tha SRF: “Ka një raport që qarkullon se një person e ka lyer veten me lëng të ndezshëm brenda autobusit, duke shkaktuar kështu zjarrin. Megjithatë, kjo është pjesë e hetimit në vazhdim dhe do të sqarohet.”

Apel për dëshmitarët e mundshëm

Hetimet po përpiqen të kuptojnë rrethanat e zjarrit. Prandaj, një zëdhënës ka nisur një apel për dëshmitarët e mundshëm. Në përgjigje të pyetjes së një gazetari, një zëdhënës tregoi se është e pamundur të thuhet në këtë kohë nëse ishte një akt terrorizmi. Vendi i aksidentit është mbyllur për publikun dhe policia po i bën thirrje publikut të mos e vizitojë vendin e ngjarjes. Automjeti – i cili po udhëtonte në rrugën Düdingen-Kerzers – u shkatërrua plotësisht nga flakët, siç tregohet nga videot dhe fotot. Zona do të mbetet e mbyllur për trafikun të paktën gjatë natës për të lejuar shërbimet e emergjencës të kryejnë punën e tyre.

Posta Zvicerane po ofron një ekip ndihme

Posta Zvicerane shprehu tronditjen e saj nga lajmi tragjik. “Mendimet tona janë me të plagosurit dhe të afërmit e të ndjerit.” Një ekip ndihme do të jetë në dispozicion për punonjësit duke filluar nga e mërkura. Posta Zvicerane është në kontakt të ngushtë me policinë kantonale të Fribourgut, e cila është përgjegjëse për hetimin e aksidentit nën drejtimin e prokurorit publik të Fribourgut. Presidenti zviceran Guy Parmelin shprehu keqardhjen e tij për incidentin në mediat sociale: “Jam i tronditur dhe i trishtuar që edhe një herë njerëzit kanë humbur jetën në një zjarr të rëndë në Zvicër. Rrethanat janë ende të paqarta. U shpreh ngushëllimet e mia familjeve të viktimave të Kerzers. Mendimet e mia shkojnë gjithashtu me të plagosurit dhe shpëtimtarët.”

Këshilli i Shtetit i Fribourg shpreh ngushëllimet e tij

Këshilli i Shtetit i Fribourg shpreh solidaritetin e tij më të thellë me familjet e viktimave të zjarrit. Në një njoftim për shtyp të dërguar gjatë natës midis të martës dhe të mërkurës, qeveria shpreh ngushëllimet e saj të sinqerta dhe mendimet e saj për “të gjithë ata që u prekën nga kjo ngjarje”. Ekzekutivi i Fribourg gjithashtu vlerëson “angazhimin dhe profesionalizmin e shërbimeve të shpëtimit, forcave të sigurisë dhe të gjithë atyre që janë mobilizuar për t’u përballur me këtë situatë të jashtëzakonshme”.

Konferencë e re për shtyp në orën 14:00

Një konferencë për shtyp është planifikuar për të mërkurën në orën 14:00, me pjesëmarrjen e Presidentit të Këshillit të Shtetit, Philippe Demierre, Ministrit të Sigurisë së Fribourg, Romain Collaud, Prokurorit të Përgjithshëm Raphaël Bourquin dhe Komandantit të Policisë Kantonale, Philippe Allain.ATS/RSI

VOAL-  Zvicra do të blejë numrin maksimal të avionëve luftarakë F-35 që mund të përballojë brenda buxhetit të miratuar nga elektorati në vitin 2020, i cili në atë kohë ishte 6 miliardë franga. I rregulluar për inflacionin, kjo tani arrin në 6.429 miliardë franga, 6.035 miliardë prej të cilave tashmë janë miratuar nga Parlamenti dhe 394 milionë të tjerat ende duhet të konfirmohen. Kjo u vendos nga Këshilli Federal në mbledhjen e tij të premten. Prandaj, qeveria do të heqë dorë – për arsye të politikës fiskale – nga një kërkesë për kredi shtesë për të arritur objektivin e saj fillestar për blerjen e 36 avionëve luftarakë. Siç mund ta kujtoni, rritja e çmimeve të lëndëve të para dhe inflacioni i përgjithshëm kanë rritur çmimin e kërkuar nga Uashingtoni. Megjithatë, një heqje dorë e thjeshtë ishte përjashtuar tashmë. Numri përfundimtar i avionëve luftarakë të blerë – aktualisht vlerësohet në 30 – duhet t’i komunikohet qeverisë amerikane deri në tremujorin e parë të vitit 2027.

Përveç Patriot, një sistem evropian

Një tjetër çështje e mprehtë në sektorin e mbrojtjes ajrore është edhe ajo e raketave Patriot, dorëzimi i të cilave, fillimisht i planifikuar për këtë vit, mund të vonohet deri në pesë vjet, sipas hulumtimit të SRF, si rezultat i situatës shumë të tensionuar gjeopolitike globale: prodhimi i sistemit kundërajror dhe municioneve të tij nuk po ecën me ritmin me sasitë e përdorura në Ukrainë dhe tani edhe në Lindjen e Mesme në konfliktin me Iranin. Edhe para kësaj lufte të fundit, Shtetet e Bashkuara e kishin informuar Departamentin e Mbrojtjes se Zvicra nuk ishte një përparësi në listën e blerësve. Të premten, Këshilli Federal konfirmoi hipotezën e një pritjeje katër ose pesëvjeçare dhe kostot shtesë të lidhura me të, të cilat ende nuk janë përcaktuar. Prandaj – pa braktisur Patriot – do të merret në konsideratë shtimi i një sistemi tjetër, mundësisht të prodhimit evropian. Operacioni pritet të financohet brenda buxhetit të rregullt të ushtrisë.

Rritja e TVSH-së e Hapur për Konsultim

Vendimi i tretë i qeverisë—gjithashtu i informuar për vonesat në projektin e zëvendësimit të sistemit të mbikëqyrjes së hapësirës ajrore Florako—ka të bëjë me burimet financiare që ajo synon të përdorë për të forcuar sigurinë dhe mbrojtjen kombëtare. Rritja e TVSH-së e njoftuar më parë (0.8 pikë përqindjeje për një periudhë të kufizuar prej 10 vitesh) është vënë në konsultim pavarësisht reagimeve fillestare negative nga pothuajse të gjitha palët. Deklaratat zyrtare priten deri në fund të majit, ndërsa votimi popullor (i detyrueshëm për ndryshimin e nevojshëm të Kushtetutës) pritet të mbahet në verën e vitit 2027. RSI

VOAL- Zvicra dorëzoi gjeneratorët e saj të parë me naftë në Kiev të mërkurën, duke iu përgjigjur krizës më të rëndë energjetike të Ukrainës që nga fillimi i luftës. Siç u njoftua nga Konfederata Zvicerane, Shërbimi i Ndihmës Civile të Ukrainas në Fatkeqësi ka marrë zyrtarisht në dorëzim gjeneratorët. Ato do të përdoren në disa vende ku infrastruktura energjetike është shkatërruar. “Këto pajisje mund të sjellin potencialisht dobi për qindra mijëra njerëz. Në këtë mënyrë, ne mund të ofrojmë ndihmë të synuar dhe, përmes kontributit tonë, të krijojmë vlerë të shtuar për popullsinë”, tha Jean-Luc Bernasconi, Zëvendës Shef i Ambasadës Zvicerane në Kiev, i cituar në deklaratë. Gjeneratorët zviceranë (rreth shtatëdhjetë do të dorëzohen gjithsej) janë pjesë e paketës së ndihmës për Ukrainën të miratuar nga Këshilli Federal më 11 shkurt për furnizimin me furnizime urgjente me energji. Që nga fillimi i luftës në Ukrainë në shkurt të vitit 2022, Konfederata ka investuar gati 900 milionë franga në bashkëpunim ndërkombëtar për të mbështetur vendin e goditur nga konflikti. RSI

Konfirmohet shpërndarja e 4 miliardë frangave për Konfederatën dhe Kantonet 

VOAL- Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) arriti një fitim neto përfundimtar prej 26.1 miliardë CHF për të gjithë vitin 2025. Vetë banka qendrore e njoftoi këtë, duke konfirmuar një pagesë prej 4 miliardë CHF-sh për Konfederatën dhe Kantonet. Fitimi, shuma e të cilit u njoftua sot, të hënën, është pra pak më i lartë se shifra e njoftuar në fillim të vitit, kur u vlerësua në rreth 26 miliardë franga zvicerane. Në vitin 2024, SNB kishte shënuar një fitim prej 80.7 miliardë frangash zvicerane. Rezultati u ndikua nga çmimi i arit, i cili shënoi një rritje prej 36.3 miliardë frangash zvicerane, me rezervat e arit të pandryshuara në 1,040 ton. Një humbje në pozicionet e valutave të huaja arriti në 8.8 miliardë franga zvicerane. Një humbje tjetër në pozicionet e frangave zvicerane arriti në 0.9 miliardë franga zvicerane. Shpenzimet operative arritën në 0.4 miliardë franga zvicerane. ATS

Në kongresin e Partisë Socialdemokrate (SP) në Biel, Këshilltari Federal Beat Jans paralajmëron se një kufizim i popullsisë do të rriste pasigurinë dhe, pa lëvizje të lirë, do të përkeqësonte mungesat e trafikut, strehimit dhe stafit.

Për Këshilltarin Federal, eksperimentet politike janë gjëja e fundit që i duhet Zvicrës. 

VOAL- Sipas Beat Jans, iniciativa popullore “Jo një Zvicre prej 10 milionë banorësh!” rrezikon mirëqenien, kujdesin shëndetësor dhe institucionet sociale. Në një botë tashmë plot pasiguri, kjo do të krijonte edhe më shumë pasiguri, deklaroi Ministri i Drejtësisë në fjalimin e tij në kongresin e Partisë Socialdemokrate (PS) që po zhvillohet të shtunën në Biel. Këshilltari Federal 61-vjeçar e krahasoi iniciativën me një imazh që qarkullon si meme në internet, në të cilin një çiklist ngul një shkop në rrezet e biçikletës së tij dhe rrëzohet. “Kjo iniciativë nuk i zgjidh problemet, por i krijon ato”, shpjegoi ai. Kufiri i kërkuar i popullsisë nuk e zgjidh problemin e trafikut, nuk e bën strehimin më të lirë dhe nuk liron vende në trena. Në të vërtetë, sipas Jans, pa lëvizjen e lirë të njerëzve, aksesin në tregun e brendshëm të BE-së dhe masat shoqëruese për të mbrojtur pagat, situata do të përkeqësohej për të gjithë. ATS

I pajisur me një radio GPS në qafë, ujku notoi afërsisht 1.5 kilometra në vend që t’i binte rrotull

VOAL- Një ujk i pajisur me një transmetues GPS përshkoi me not Liqenin e Lucernës, i quajtur ndryshe edhe Liqeni i Katër Kantoneve, gjatë një prej udhëtimeve të tij nëpër Zvicër, sipas Fondacionit Kora, i cili monitoron lëvizjet e ujkut. Ujku, i identifikuar si M637, ishte pajisur me një radio GPS në qafë në fund të tetorit 2025. Që atëherë, sipas fondacionit, ai ka udhëtuar disa qindra kilometra, duke lëvizur nga Vaud Jura, përmes një pjese të Zvicrës, në Emmental dhe Kantonin  Zug (Cug), përpara se të kthehej. Siç tregojnë të dhënat e regjistruara nga pajisja, ujku notoi nëpër Liqenin e Lucernës të mërkurën në vend që të shkonte rrotull tij. Ai udhëtoi afërsisht 1.5 kilometra në ujë në një temperaturë prej 5 gradë Celsius, tha Kora. Sipas fondacionit, vëzhgimi i një ujku që noton në një liqen të kësaj madhësie është unik në Zvicër dhe tregon vlerën e mbledhjes sistematike të të dhënave mbi lëvizjet e specieve. rsi

Bisedimet në Gjenevë për t’i dhënë fund paqësisht luftës Rusi-Ukrainë kanë “arritur në një bllokim”.

Duke cituar gazetarin e Axios, Barak Ravid, kjo u konfirmua nga dy burime.

Sipas tij, arsyeja për këtë ishte pozicioni i kreut të ri të delegacionit rus, ndihmësit presidencial Vladimir Medinsky.

“Dy burime të informuara më thanë se bisedimet e grupit politik në Gjenevë kanë “hyrë në një bllokim”. Burimet vunë në dukje se kjo për shkak të qëndrimeve të paraqitura nga kryenegociatori i ri i Rusisë, Vladimir Medinsky”, shkroi Ravid në rrjetin social “X”.

Duhet theksuar se takimi u zhvillua më 17 shkurt. Mediat ruse raportuan se negociatat ishin “shumë të tensionuara”. bw

Të ndërmjetësuara nga Omani, bisedimet synojnë t’i zgjidhin mosmarrëveshjet për programin bërthamor të Republikës Islamike, ndërsa Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të grumbullojnë forca në Detin Arabik.

Negociatorët iranianë dhe amerikanë nisën më 17 shkurt bisedimet jodirekte për programin bërthamor të Teheranit, prapa dyerve të mbyllura në Gjenevë të Zvicrës.

Të ndërmjetësuara nga Omani, bisedimet synojnë t’i zgjidhin mosmarrëveshjet për programin bërthamor të Republikës Islamike, ndërsa Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të grumbullojnë forca në Detin Arabik.

Presidenti amerikan, Donald Trump, paralajmëroi se dështimi për të arritur marrëveshje, mund të çojë në sulme ushtarake.

“Nuk mendoj se ata i duan pasojat e mosarritjes së një marrëveshjeje”, u tha Trump gazetarëve më 16 shkurt.

“Ne mund të kishim marrëveshje në vend se t’i dërgonim B-2-shët për të shkatërruar potencialin e tyre bërthamor. Dhe, neve na duhej t’i dërgonim B-2-shët”, shtoi Trump, duke iu referuar bombardimeve të objekteve bërthamore të Iranit në qershor të vitit 2025.

Ndërsa Shtetet e Bashkuara forcojnë praninë e tyre ushtarake pranë kufijve të Iranit, trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) nisën më 16 shkurt manovra detare në Ngushticën e Hormuzit.

Mediat iraniane raportuan se qëllimi është të testohen aftësitë operacionale të Marinës së IRGC-së, përballë “kërcënimeve të mundshme të sigurisë dhe ushtarake”.

Trump tha se do të jetë i përfshirë në bisedimet e Gjenevës “në mënyrë indirekte”.

Ky është rundi i dytë i negociatave mes Teheranit dhe Uashingtonit këtë vit, pas bisedimeve të zhvilluara më herët këtë muaj në Muskat.

Irani tha se është i gatshëm t’i nënshtrohet një regjimi të rreptë inspektimesh në objektet e tij bërthamore, në këmbim të heqjes së sanksioneve amerikane.

Megjithatë, Teherani refuzoi mundësinë e negociatave për çështje si programi i tij raketor dhe mbështetja për grupet e ashtuquajtura ‘proxy’ në rajon, edhe pse administrata Trump insiston se ato duhet të adresohen.

Bisedimet po zhvillohen në konsullatën e Omanit, me ndërmjetës që shkëmbejnë mesazhe mes ministrit iranian të Jashtëm, Abbas Araqchi, dhe të dërguarit të posaçëm amerikan, Steve Witkoff./REL

VOAL- Sytë e diplomacisë ndërkombëtare janë drejtuar nga Zvicra sot, të martën. Një delegacion amerikan dhe ai iranian po takohen në Gjenevë për negociata dypalëshe, të ndjekura nga bisedime trepalëshe midis përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Ukrainës. Për qytetin buzë Liqenit të Gjenevës – i cili ka pësuar humbje vendesh pune në vitet e fundit, përfshirë në agjencitë e OKB-së, dhe ka parë rolin dhe prestigjin e tij ndërkombëtar të zvogëlohet – ky është një lajm pozitiv, edhe pse bisedimet po zhvillohen jashtë kornizës shumëpalëshe ndërkombëtare. Dhe është gjithashtu një lajm i mirë për Konfederatën. Kreu i Departamentit Federal të Punëve të Jashtme, Ignazio Cassis, ia atribuon pëlqimin e Kremlinit për takime në Zvicër udhëtimeve të tij të fundit në Kiev dhe Moskë, si kryetar i radhës i OSBE-së. Kjo, në fakt, u përjashtua nga Rusia kur Italia mirëpriti Konferencën e Bürgenstock në vitin 2024, në të cilën Kremlini nuk ishte i ftuar. Berna ofron shërbimet e saj të mira, përsëriti Drejtori i Komunikimit i EDA-s, Nicolas Bideau, javën e kaluar pasi u njoftuan bisedimet. Megjithatë, ka edhe lojtarë të tjerë në tryezën e negociatave.

Gjeneva në Qendrën e Diplomacisë Ndërkombëtare

Rusia-Ukraina-SHBA, Çështja Territoriale Në zemër të negociatave midis amerikanëve, rusëve dhe ukrainasve është çështja territoriale, veçanërisht ajo pjesë e Donbasit që trupat ruse nuk e kanë pushtuar ende. Moska kërkon që Kievi të tërhiqet prej saj, ndërsa Ukraina nuk është e gatshme të bëjë kompromis për këtë aspekt thelbësor të një marrëveshjeje paqeje. Pavarësisht krizës energjitike të shkaktuar nga bombardimet, erozionit të ngadaltë por të qëndrueshëm të shkaktuar nga përparimi rus dhe presionit nga Shtëpia e Bardhë (Donald Trump përsëriti në orët e fundit se Ukraina duhet të negociojë), Volodymyr Zelensky përsëriti së fundmi se ai preferon mungesën e një marrëveshjeje ndaj një marrëveshjeje të keqe. Delegacioni i Kievit është i kalibrit më të lartë, i udhëhequr nga Rustem Umerov dhe Kyrylo Budanov, ndoshta dy burrat më të afërt me presidentin sot. Delegacioni rus përfshin ende shefin e GRU-së, Igor Kostyukov, ushtarakun që mbajti frenat gjatë raundeve të fundit të Abu Dhabit, por këtë herë kryesohet nga Vladimir Medinsky, një njeri i besuar i Vladimir Putinit, i cili përfaqësoi Moskën në negociatat në Turqi si në vitin 2022 ashtu edhe në vitin 2025. Delegacioni i Shteteve të Bashkuara përfshin të dërguarin dhe dhëndrin e Donald Trump, Steve Witkoff, dhe Jared Kushner.

SHBA-Iran, raketat dhe pasurimi

Para se të ulen me rusët dhe ukrainasit, përfaqësuesit e Shtëpisë së Bardhë do të takohen me Ministrin e Jashtëm iranian Abbas Araghchi. Uashingtoni, duke dërguar dy transportues aeroplanësh dhe anijet e tyre mbështetëse në Lindjen e Mesme, po vendos një shpatë klasike të Damokleut mbi Teheranin nëse negociatat, pas atyre të mbajtura në Oman më 6 shkurt, dështojnë. Kërkesat e SHBA-së – dhe ato të Izraelit, mysafirit të padëshiruar në takimin ballë për ballë – kanë të bëjnë veçanërisht me programin bërthamor të Iranit dhe pasurimin e uraniumit. Abbas Araghchi, djathtas, takohet me kreun e IAEA-së, Rafael Grossi, në Gjenevë të hënën. Sasia e pasuruar 60% (më shumë se marrëveshja e shqyer nga Shtëpia e Bardhë në vitet e fundit, por më pak se sasia e nevojshme për të bërë një bombë) u zhduk pas bombardimeve izraelito-amerikane të vitit 2025. Që atëherë, IAEA-s i është mohuar qasja në objektet bërthamore iraniane për inspektime. Teherani thotë se është i gatshëm të bëjë kompromis për pasurimin dhe të rifillojë verifikimin për të verifikuar natyrën paqësore të programit të tij bërthamor. Në këmbim, ai kërkon fundin e sanksioneve. Ai gjithashtu ka vijat e veta të kuqe, veçanërisht në lidhje me programin e tij të raketave, arma e tij e vetme mbrojtëse, të cilën Tel Avivi do të donte ta hiqte. Ai nuk ka ndërmend të ndërpresë lidhjet me lëvizjet e tij aleate në Lindjen e Mesme, siç është Hezbollahu. ATS/RSI

Banorët e disa fshatrave të detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre të paktën deri të mërkurën për shkak të rrezikut të orteqeve 

Rreziku i orteqeve është shumë i lartë kudo në Alpe

VOAL- Moti i keq dhe erërat e forta po shkaktojnë shqetësim në Valais (Valé), ku autoritetet në Orsières lëshuan një urdhër evakuimi që hyn në fuqi të hënën në mëngjes nga ora 11:00 e mëngjesit për disa lokalitete të kërcënuara nga orteqe të mundshme.

Fshatrat Ferret, fshatrat Le Clou dhe Les Granges, dhe disa ndërtesa në Plateau de l’A Neuvaz në La Fouly u prekën. Banorët duhet të qëndrojnë larg shtëpive të tyre “deri në njoftim të mëtejshëm”, por në çdo rast të paktën deri të mërkurën në mëngjes në orën 10:00 të mëngjesit. Ndërkohë, thuhet në një deklaratë, shtegu i skive në vend dhe shtegu i rrathëve të borës janë gjithashtu të paarritshëm.

Sipas Institutit të Davosit për Kërkime mbi Borën dhe Ortekët, situata në Alpet veriore dhe në Valais do të mbetet kritike deri të mërkurën, me pritshmëri për orteqe në shkallë të gjerë. Kushtet jashtë pistës mund të jenë të rrezikshme dhe disa rrugë transporti janë gjithashtu të kërcënuara.

Mjafton të përmendim atë që ndodhi së fundmi në zonën e Goppenstein: një ortek kishte bllokuar rrugën për disa orë javën e kaluar, ndërsa një tjetër shkaktoi daljen nga shinat e një treni BLS të hënën në mëngjes. Ortekët janë gjithashtu të mundshëm në Ticino dhe Graubünden. Konkretisht, rruga Val Bedretto është e mbyllur, ndërsa autostrada A2 është e mbuluar me borë duke filluar nga Quinto, dhe janë raportuar edhe ndërprerje përgjatë A13. ATS/RSI