VOAL – Dhjetori i vitit 1955 shënon në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, fillimin e protestës më të fuqishme për automjetet e transportit rrugor. Shkaku i kësaj lëvizje masive në Montgomeri të Alabamës, ishte përgjigja negative që Rosa Parks i dha urdhërit të shoferit të autobusit.

Rosa Parks, një grua zezake dhe një emër sinonim me të drejtat civile. Në 1 dhjetorin e vitit 1955, ajo refuzoi të ulej në fund të autobusit, ku normalisht të bardhët uleshin në vendet e para dhe zezakët në të fundit. Ajo u arrestua, dhe zezakët e qytetit Montgomeri të Alabamës nisën protestat.

Me kurajon qytetare dhe e ndërgjegjësuar për veprimin e saj të drejtë, vendosi të mos i bindej më diskriminimit racial të asaj kohe. Ajo nuk pranoi të ulej në vendin e destinuar për zezakët, si një përçmim dhe diskriminimim i hapur i të bardhëve ndaj zezakëve. Rosa Parks nuk pranoi të përçmohej e persekutohej më në mënyrë publike. Rosa Prks luftoi kundër segregacionit. Shoferi i quajtur James Blake menjëherë njoftoi policët, të cilët e dërguan në rajonin e policisë ku edhe e paditën.

Rosa Parks njihej në atë kohë si veprimtare e shquar për të drejtat e njerëzve me ngjyrë.

Burgosja e Parks do të pasohej me bojkote e greva të mëtejshme, qëllimi i të cilave ishte heqja e dallimit racial nëpër ambjentet pubilke për njerëzit me ngjyrë në SHBA. Demostratave e marshimeve të gjata, që zgjatën më shumë se një vit në Montgomery do t’i shtoheshin turmat e mëdha të zezakëve, si dhe simpatizantët e bardhë. Guvernatori i Kansasit dërgoi trupat shtetërore e forcat policore për të ndalur hyrjen e studentëve zezakë nëpër Shkollat e Larta Qëndrore në Little Rock, ndërkohë që popullsia zezake vazhdonte bojkotin me mjetet e transportit rrugor.

Afrikano amerikania Rosa Parks ka lindur në shkurt të vitit 1913. Ajo do të njihet si aktiviste e të drejtave civile. Roza Parks, ulet e qetë në një autobus në Montgomery, Alabama në një vend të destinuar vetëm për të bardhët.Pak më shumë se një vit pasi veprimi i saj zgjoi lëvizjen për të drejtat civile dhe e ktheu diskriminimin në jugun e Amerikës në një skandal botëror.Për këtë arsye në Amerikë muaj shkurti njihet si Black History Month Muaji i Historisë të Zezë. Kur doli në pension Rosa Parks shkroi një libër autobiografik.

Për veprimtarinë e saj të palodhur në mbrojtje të të drejtave e lirive të mohuara njerëzore, është vlerësuar me Çmime e Medalje të ndryshme. Në vitin 1979 i jepet “Spingam Medal”, ndërsa Kongresi Amerikan e ka quajtur ” Zonja e Parë e të Drejtave Civile” si dhe “The Mother of Freedom Movements”.

Rosa Park, me një gjest të thjeshtë, ndihmoi të ndryshonte Amerikën dhe ndryshoi botën.

“Nuk duhet të kesh kurrë frikë për atë që po bën kur është e drejtë.” “Do të doja të njihesha si një person që shqetësohet për lirinë, barazinë, drejtësinë dhe prosperitetin për të gjithë njerëzit.” “Kam mësuar gjatë viteve se kur dikush është i vendosur, kjo zvogëlon frikën; të dish se çfarë duhet bërë e zhduk frikën.” “Çdo person duhet ta jetojë jetën e tij si model për të tjerët.” “Të vetmen lodhje, që përjetoja, ishte lodhja që përjetoja duke u dorëzuar”. Këto janë disa thënie nga Rosa Parks.

Në mjediset e Kongresit amerikan në shkurt të vitit 2013 u përurua një skulpturë bronzi, gati 3 metra e lartë, për nder të veprimtares së të drejtave civile Rosa Parks. Kjo është skulptura e parë, e plotë, kushtuar një afrikano-amerikaneje që vendoset në Sallën e Statujave të Kongresit. Në ceremoninë e përurimit morën pjesë presidenti Barak Obama dhe drejtuesit e Kongresit.

Presidenti tha se “Rosa Parks jetoi me dinjitet dhe fisnikëri” dhe në një moment të vetëm ndryshoi rrjedhën e historisë së vendit dhe të botës. Me vendosjen e statujës së saj në Kongres, tha presidenti “ajo zë vendin e merituar mes atyre që kanë përcaktuar kursin e Shteteve të Bashkuara”. Në vitin 1955, në një moment kyç për lëvizjen e të drejtave civile, Rosa Parks nuk pranoi t’i lëshonte vendin një të bardhi në autobus.

Ngjarja ndodhi në qytetin e Montgomërit, në shtetin e Albamës, që në atë kohë ishte i ndarë në baza racore. Arrestimi i saj u bë shkas për bojktomin e autobuzëve për më shumë e një vit. Më 1956, Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara vendosi ta shpallë të jashtëligjshme praktikën e ndarjes racore në mjetet e transportit publik.

Rosa Parks vdiq në vitin 2005 në moshën 92 vjeçare. Për nder të saj Shërbimi Postar nxorri një pullë më 4 shkurt të këtij viti me rastin e 100 vjetorit të lindjes./E.B.

www.voal-online.ch