VOAL

VOAL

‘Situata e rëndë’- Drejtori i fondacionit gjerman: Korrupsioni largon rininë nga Shqipëria

July 31, 2022
blank

Komentet

blank

Intervista e plotë: Ish-e dashura e McGonigal: Ishin miq personal me Ramën. Flisnin shpesh me Viasat dhe hanin në restorante luksoze

Allison Guerriero, ish-e dashura e Charles McGonigal, personi i cili denoncoi aferat e ish-zyrtarit të lartë të FBI-së, ka rrëfyer në një intervistë ekskluzive për emisionin Review në Euronews Albania, të pathënat e çështjes ku përfshihet dhe emri i kryeministrit Edi Rama.

Guerriero tregon me detaje mënyrën se si arriti t’i kuptonte aferat në të cilat ishte përfshirë ish-zyrtari i lartë amerikan i kundërzbulimit.

Ajo tha se ai ishte justifikuar duke i thënë se i fitoi në loto në një ndeshje bejsbolli.

Për sa i përket marrëdhënies së ish-zyrtarit të FBI me kryeministrin Rama ajo e cilëson si një miqësi të pazakontë.

Sipas saj McGonigal ka udhëtuar shpesh në Shqipëri dhe Kosovë pa ia raportuar takimet që ka pasur FBI-së.

Intervista e plotë e Allison Guerriero e dhënë për emisionin Review në Euronews Albania:

Si ndiheni në këtë perjudhë?

Allison Guerrero: Ndihem mirë. E dija që kjo ngjarje do të dilte dhe jam e lumtur që bashkëpunova me Insider që ka shkruar një artikull fantastik. Nuk doja që të ishte një thashethem, doja të jepja një intervistë që çdo gjë që thuhet për mua të vinte nga unë.

Si ju ka trajtuar media pas publikimit të aferës McGonigal?

Allison Guerrero: Ndihem mirë, nuk kisha idenë që Charlie po bënte atë që po bënte. Jam e shokuar që ai po punonte me Rusët dhe po merrte rryshfet nga ata. Jam e kënaqur që po mbulohet nga media kjo ngjarje sepse ai duhet të shkoj në burg për një kohë të gjatë.

Në shkrimin e Bisnes Insider thuhet se ju i keni dërguar një e-mail shefit të FBI-së ku i shkruani se duhet të shoh me kujdes marrdhënjet jashtë martesore të McGonigal dhe marrveshjet me Shqipërinë. Për çfarë marrëveshjesh e kishit fjalën?

Allison Guerriero: Nuk e di cilat ishin marrëveshjet, nuk e mbaj mend çfarë kishte në atë email sepse kam qenë e dehur kur e kam dërguar. Më kujtohet që e kam dërguar atë email dhe dija që ai do të shkonte në Shqipëri dhe Kosovë pa i treguar FBI-së dhe kjo është e gjitha që unë di. Nuk di më tepër detaje në lidhje me këtë.

Kë do të takonte në Shqipëri McGonigall? Në djeninë tuaj kë do të takonte dhe çfarë qëllimi do të kishin këto takime?

Allison Guerriero: Ai do të shkonte në Shqipëri të takohej me Kryeministrin Edi Rama por nuk më tregonte se kush ishte objekti i takimit.

Çfarë raporti ka pasur McGonigall me kryeministrin Edi Rama?

Allison: Unë besoj se ishin miq personal dhe flisnin shpesh në telefon më njëri-tjetrin.

Sa shpesh flisnin në telefon?

Allison Guerriero: Charli ka marrë në telefon kryeministrin Rama në praninë time jo shpesh, por shpesh më thoshte që e kishte mik të mirë.

A e njihni Agron Nezën? Një person bashkëpunëtor i afërt i ish- të dashurit tuaj, a kishit dëgjuar për të?

Allison Guerriero: Unë asnjëherë nuk e kam takuar z. Neza, nuk e njoh. Charli e ka përmendur si një mik të tij dhe kaq. Dhe që kishin udhëtuar bashkë për në Shqipëri, në Vjenë edhe për në Kosovë me makinë nga Shqipëria.

Kishte besim tek ju McGonigal?

Allison Guerriero: Ne të dy kishim besim tek njëri-tjetri shumë por nuk diskutonim gjëra për punën tonë në mënyrë të detajuar. Unë thjeshtë merrja informacionet bazike se ku ai do të shkonte dhe kë do të takonte, por nuk dija dhe nuk më thoshte që kishte gjëra të paligjëshme në këto aktivitete.

Nuk ju kishte lindur ndonjë dyshim?

Allison Guerriero: Jo sepse unë e besoja shumë atë.

Si ishte momenti kur vendosët të dërgonit emailin? Pse e bëtë?

Allison Guerriero: E kisha shumë mik William F. Sweeney, ne ishim miq të ngushtë dhe kisha shumë besim tek ai. Ka pasur një rast që unë mendova se ai më tradhtoi dhe nuk kishte të bënte shumë me Charlin. Atë ditë që unë dërgova emalin ishte varrimi i një anëtari të afërt të familjes sime dhe isha e dehur dhe bëra një gabim që nuk duhet ta kisha bërë.

A jeni penduar që e keni dërguar Emalin dhe ke denoncuar McGonigal?

Allison Guerriero: Nuk jam penduar që kam dërguar emalin, jam penduar që e kam dërguar në gjendje të dehur. Mund ta kisha bërë më mirë nëse do të isha esëll. Po nuk jam penduar që e kam dërguar atë email.

Çfarë përgjigje more nga shefi i FBI miku juaj dhe kolegu i MCGonigal? Çfarë ndodhi pas atij emali?

Allison Guerriero: Asgjë nuk ndodhi, ai më injoroi. Dhe nuk besoj që ky hetim është nxitur nga ai email. Besoj që hetimi për McGonigal ka nisur dy vite më pas, pra nuk kam qenë unë burimi i asnjë informacioni që ishte bazë për të nisur një hetim. Asgjë nuk erdhi nga ai email.

Kur daton ai email?

Allison Guerriero: Në 2019

FBI ka ardhur në shtëpinë tuaj dhe ju ka treguar disa foto?

Allison Guerriero: Po më bën një thirrje për tu paraqitur dhe për të përcaktuar nëse do të isha një dëshmitare e mirë kundër McGonigal. Më intervistuan dhe më pas vendosën që unë nuk kisha asgjë për të ofruar si dëshmitare. U vendos nga organi hetimor që të mos kualifikohesha si dëshmitare.

Çfarë pyetjesh ju bëri FBI në lidhje me Shqipërinë?

Allison Guerriero: Po më pyetën për Shqipërinë ju thash jo më shumë se ju thash ju në këtë intervistë që nuk di asgjë se çfarë po bënte Charlie në Shqipëri. Nuk dua të them shumë sepse nuk dua të riskoi se mund të komprometoj rastin kundër tij do të dali çdo gjë në gjykatë. Do të lë gjykatën të bëj punën e vetë dhe provat të flasin vetë të gjitha përgjigjjet do të merren në kohën e duhur.

A ju kanë kontaktuar njerëz të afërt të McGonigal përfshirë edhe njerëz nga Shqipëria?

Alison Guerriero: Jo dhe këtu unë mbarova nuk ka më përgjigjje.

Nuk më ka kontaktuar askush.

Si jeni njohur me Charle McGonigal?

Allison Guerriero: Ne patëm një marrëdhënie shumë të mirë. Ai u kujdes shumë për mua kam patur shumë përkëdhelje nga ana e tij. Unë kam patur shumë probleme shëndetësore dhe ai më ka trajtuar shumë mirë dhe e vlerësoj atë përkujdesje që ka patur për mua.

Sa vite qëndruat bashkë?

Allison Guerriero: Gati 18 muaj? Kishim miq të përbashkët për një farë kohe jetuam bashkë ai e njihte familjen time. Njihte kushërinjtë e mi njihte babain tim, kemi shkuar bashkë në aktivitete, funerale apo festa bashkë. Kemi patur shum miq të përbashkët që kanë qenë kolegët tonë që i kemi njohur përmes punës por edhe njerëz të tjerë.

Çfarë pune bënit ju në atë kohë kur keni qenë me McGonigal?

Allison: Unë jam kontraktore e sigurisë por nuk mund të flas sepse është sekret pune. Po punoj si kontraktore për disa kompani dhe bëj analiza të sigurisë midis agjencive të ndryshme federale dhe qeveritare të qeverisë së SHBA.

Çfarë stili jetese kishte McGonigal?

Allison Guerriero: Ishte më shumë më materialist se sa unë. Ai pëlqente restorantet e shtrenjta ndërsa unë preferoja të shkoja në një fast-food të zakonshëm. McGonigal pëlqente verërat e shtrenjta, rrobat e shtrenjta dhe më dukej sikur i pëlqente jeta e New York. I pëlqente të ishte afër pushtetit dhe parasë më shumë se sa mund të ishte edhe shija ime. Përpiqej të linte përshtypje tek njerëzit nga ana materiale.

A bënte McGonigal një stil jetese që përputhej me të ardhurat e tij?

Allison Guerriero: Nuk e di, sepse nuk shpenzonte shumë për mua, thjesht shkonim në restorante të shtrenjta. Nuk jam një person materialist dhe nuk i kam kërkuar asnjëherë të më blinte gjëra. Gjithmonë shkonte në vende të shtrenjta por më thoshte që ishte për punë. Tani që shoh akuzat, edhe unë pyes veten se nga i kishte marrë ato para?

Më përshkruaj pak momentet kur keni parë çanta me para në shtëpi?

Allison Guerriero: Në një mëngjes kur ne po shkonim për në punë, më ra në sy afër këpucëve në dysheme një çantë plastike me para të thata. E pyeta se për kë ishin dhe nga vinin, por më tha që kishte vënë një bast në një lojë bejsbolli dhe kishte fituar. Unë e besova sepse nuk kisha arsye për të mos e besuar. Unë isha e zënë me punët e mia dhe thashë: OK, shumë bukur! Nuk i kushtova shumë rëndësi veprimeve të tij. Gjatë marrëdhënies tonë në janar të 2017 unë kam patur një ndërhyrje vazektomi e dyfishtë dhe kam qenë shumë e shqetësuar për veten time. Nuk kam patur shumë mendjen se çfarë bënte Charlie. Kisha punën dhe një sëmundje të rëndë.

A ke patur dyshime për të ardhurat e tij?

Allison Guerriero: Nuk kam patur dyshime për të ardhurat e McGonigal. Vetëm atë çantën me para ku pashë një sasi të madh parash të cilën e vura në pikëpyetje. Në Neë York të kesh para cash 5-10 mijë dollarë nuk është ndonjë gjë e madhe, është vetë jeta e tillë dhe është e zakonshme që njerëzit të kenë aq para me vete.

Nuk e kam parë herë të tjera të vijë me çanta të mëdha me para në dorë, që të më bënte të dyshojë.

Kush ishte momenti që ju bëri të dyshonit dhe më pas këto dyshime ti përmblidhnit në një email dhe t’ja dërgonit shefit të FBI?

Allison Guerriero: Sweeny ishte një mik shumë i mirë i imi. FBI po hetonte një rast tjetër ku unë u mora si dëshmitare dhe më trajtuan jashtëzakonisht keq, mu duk sikur Billi më kishte tradhtuar. Juria e madhe vendosi të mos e hapte hetimin dhe gabimisht u deha një natë dhe i dërgova atë email ku i thoja nëse nuk po gjykoni ketë krim pse nuk shikoni Charlien që ka marrëdhënie jashtëmartesore me mua sepse Bill na njihte. U ndjeva e tradhtuar, isha e zemëruar ndaj Bill që e njihja prej shumë vitesh edhe më përpara se Charlie, kjo është prejardhja e atij emaili.

Pse i përmendet në email udhëtimet e tij në Shqipëri? Çfarë dyshonit ju për udhëtimet e tij në Shqipëri?

Allison Guerriero: Nga fundi i marrëdhënies sonë e ndjeva se diçka nuk po shkonte por nuk e dija çfarë. Kurrë nuk imagjinoja që do të tradhtonte SHBA-në. Për ketë jam e zemëruar që nuk më ka tradhtuar vetëm mua, familjen time dhe të tijën, por edhe SHBA-në vendin tonë. Armiqtë e Amerikës janë edhe armiqtë e mi, besoj se ai duhet të jetë në burg për gjithë jetën e tij për atë që ka bërë. Jam e sigurtë që mund të ketë shumë më shumë se ato akuza që Charlie mund të ketë bërë si në Shqipëri, me rusët, por edhe në vende të tjera të Ballkanit. Por edhe këtu në SHBA që ka kompromentuar sigurinë kombëtare por edhe të vendeve të tjera të NATO-s.

Pse jeni e sigurt që në Shqipëri ka patur raporte të rrezikshme?

Allison Guerriero: Charlie më thoshte që ishte mik me Kryeministrin Rama dhe mu duk e pazakontë që një agjentë i këtij niveli të lartë të FBI të ketë një miqësi të tillë. Ata shpesh flisnin në telefon me Viasat dhe më tregonte foto që kishin qenë bashkë. Më dukej një miqësi e pazakontë. Kur Rama ishte në Neë York, Charlie më tha që ata kishin ngrënë darkë bashkë në një restorant të shtrenjtë dhe për mua kjo ishe një gjë që një agjent i FBI nuk duhet ta bënte.

A takoheshin shpesh McGonigal dhe Rama?

Allison Guerriero: Në Shqipëri janë takuar, dhe Charlie më ka çuar një tekst në shtator të 2017-ës kur ishte atje. Më tha që do të udhëtonte në Shqipëri dhe në Kosovë.

Ai ju tregonte udhëtime të cilat nuk i kishte raportuar tek shefat e tij, do të thotë që kishte besim tek ju apo jo?

Allison Guerriero: Në Fakt ai thjesht më ka treguar disa foto peizazhi të Shqipërisë. Ishte thjeshtë duke më thënë që ishte i zënë me punë dhe më dërgoj foto me kryeministrin Rama që tashmë e ka FBI.

Bënit biseda me të për punën?

Allison: Jo nuk flisnim për punën. Apo për kolegët e tij apo ato që bënte ai në punë.

A keni qenë ende bashkë kur i ke dërguar emalin FBI?

Allison: Jo ne ishim të ndarë në atë kohë.

Ai nuk ishte në dijeni të emalit që ju dërguat?

Allison: Tani është por në atë kohë nuk besoj se e dinte. Por nuk e di sepse nuk kam folur me Charlie prej 2019.

 A mendon se ai është mërzitur për këtë?

Allison: Po besoj se po. Unë shpresoja se emri im të mos dilte asnjëherë. Kur njerëzit më thanë që do të dilja në lajme vendos që meqenëse kam patur më parë probleme me alkolin dhe me gazetarin e Inside kam patur shpesh kontakt të bashkëpunoja me të. Por do të doja që askush të mos e dinte.

Je ndjerë e gënjyer apo e përdorur në mardhënjen me McGonigal?

Allison: Po, por e kam kaluar tashmë.

A ju kishte premtuar që do të martoheshit bashkë? Çfarë planesh bënit?

Allison Guerriero: Nuk kemi folur për martesë. Nuk dua të jem aspak e martuar nëse do të doja të isha e martuar do ta kisha bërë vite më parë sepse jam 49 vjeç. Nuk doja fëmijë, më pëlqen të jem beqare më pëlqen shoqëria e një të dashuri dhe Charlie jepte një shoqëri të mirë, ishte sharmant.  Ishte tip i dalë dhe njerëzit tërhiqeshin prej tij nga ana shoqërore dhe donin të ishin përreth nesh sepse ne ishim të dy njerëz të tillë, dhe ishim të përfshirë në shoqërinë e lartë të Neë York, është një rrjet i mbyllur por i lartë i forcave të sigurisë. Doja vetëm të isha e dashura e tij.

Çfarë ju bëri të mërziteshit me McGonigal që më pas dërguar emailin?

Allison Guerriero: U mërzita sepse kur isha e dashura e tij mendoja që ai do të ndahej shpejt por nuk e kisha idenë që martesa e tij ishte paprekshme. Kur më tha që nuk ishte ndarë asnjëherë, nuk do të divorcohej asnjëherë dhe se kishte një jetë tjetër në Maryland ku shkonte një herë ose dy herë në muaj më ra bota sipër, u shkatërrova. Tani po që ndihem mirë sepse është një tradhëtar që ka dëmtuar njerëzit në SHBA dhe Shqipëri.

Si ishte marrëdhënia me familjen e tij?

Allison Guerriero: Kishte marrëdhënie shumë të mirë me fëmijët e tij shpenzonte kohë me ta njëherë apo dy herë në muaj me ta. Unë jam pak e tmerrshme për gruan e tij, për këtë kam shkruar edhe në rrëfimin që kam dhënë për Insider, më vjen keq çfarë i kam shkuar asaj gruaje. Nuk dua që familja e dhe fëmijët e tij të preken.

Ju i keni dërguar email të vazhdueshme gruas së tij. A është përgjigjur ajo?

Allison Guerriero: Ajo merrte në telefon babin tim dhe e ngacmonte atë ai asnjëherë nuk reagoi. Të dyja i kemi bërë keq njëra-tjetrës por janë në të kaluarën. Ajo pati edhe një padi kundër meje ku gënjeu që unë mund ti kisha shkaktuar vdekjen. Gruan e tij asnjëherë nuk e kam takuar. Më pas arritëm një marrëveshje dhe është pjesë e gjykatës në Maryland. Sa për telefonatat që I kam bërë, thjeshtë kam qenë e dehur dhe kam shtypur numrin e saj pa pushim.

A kishte njerëz të tjerë që mund të dinë të fshehtat e McGonigal?

Allison Guerriero: Kishte një shok të përbashkët që më tha që dinte se Charlie kishte një të dashur dhe unë i thashë se: Jam unë!

Sipas jush a është i fajshëm McGonigal?

Allison Guerriero: Po për mua po.

Cfarë njeriu ishte ai?

Allison Guerriero: Ishte i sjellshëm shumë i përkushtuar. Njeri i lumtur, bujar, i pëlqente të bënte ndere dhe favore. Nuk ka qenë asnjëherë i egër. Profesionalisht ishte shumë i zoti.

Po tani çfarë mendon për të?

Allison Guerriero: Tani e konsideroj tradhtar. Nëse do ta dija nuk do të kisha qëndruar me të. Jam e tej mbushur me zemërim dhe mendoj se e meriton atë që do të marri. Nuk ja kisha idenë që ishte i përfshirë me Rusët mendoja që vetëm kishte shoqëri me Ramën dhe e besoja atë. Tani e konsideroj një njeri të lig, që ka tradhtuar vendin. Është aq djallëzor sa dhe vet Putini sepse ai punonte për FBI-në, ai ndërroi ekipin për para. Jam shumë e habitur pse e ka bërë.

Si po diskutohet kjo çështje tani atje?

Allison Guerriero: Nuk po e ndjek shumë sepse jam e zënë me punë. Por e gjithë media jonë dhe të dy krahët politikë janë të zemëruar. Tani është një person i urryer.

Allison Guerriero: Ai është i lirë me garanci.

Ka bërë ndonjë tentativë për të komunikuar me ju?

Allison Guerriero: Jo nuk ka bërë asnjë tentativë.

A mendon se rrezikon një dënim të rëndë?

Allison Guerriero: Nuk e di, thjesht di që ka një avokat të shkëlqyer. Duhet të presim vendimin e gjykatës mbase do të bjerë në ujdi që të bëj një dënim më të vogël dhe të vet shpallet fajtor, ose të mos i pranoj dhe të vlerësoj juria nëse do shpallet fajtorë.

A mendon se do ta takosh një ditë?

Allison Guerriero: Jo

A keni frikë?

Allison Guerriero: Jo nuk kam frikë. Nuk friksohem kolloj, aq më pak nga ai.

Si ka ndryshuar jeta juaj?

Allison Guerriero: Nuk më ka prekur as mua, as familjen time, jemi thjesht të habitur dhe të mërzitur pse e ka bërë. Kushërinjtë e mi dhe im atë kanë një lloj pështirosje ndaj tij.

Me kë jeton?

Allison Guerriero: Unë jetoj vetëm dhe jam beqare.

blank

Avdullah Hoti: Kushtet e kryeministrit Kurti të parëndësishme për diskutimin për Asociacionin

VOA/Keida Kostreci

Ish-kryeministri dhe deputeti i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Avdullah Hoti thotë se kushtet që ka vendosur kryeministri Albin Kurti, nuk kanë rëndësi në diskutimin që po bëhet për Asociacionin. Në një intervistë për Zërin e Amerikës të premten zoti Hoti tha se ndryshimi i formatit të dialogut me Serbinë nga qeveria Kurti ndryshoi qasjen ndaj këtij dialogu. Ai tha se është përgjegjësia e spektri politik të vendit që të marrë përgjegjësi për shtetin e Kosovës dhe të lëvizë përpara në procesin e dialogut, përfshirë edhe Asociacionin. Ish-kryeministri thotë në intervistë se Kosova “në historinë e saj asnjëherë nuk ka qenë në një pozitë më të disfavorshme sa i përket procesit të dialogut dhe marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës”.

Zëri i Amerikës: Zoti Hoti, fillimisht desha t’ju pyes se sa realiste është plotësimi i kushteve që ka parashtruar kryeministri Kurti për Asociacionin?

Avdullah Hoti: Mendoj që janë jo relevante për diskutimin që po bëhet. Kosova ka filluar procesin e dialogut që nga viti 2011. Më 2013 është nënshkruar marrëveshja e përgjithshme dhe pastaj janë nënshkruar plot marrëveshje nëpër sektorë të ndryshëm që e kanë shtrirë sovranitetin e shtetit të Kosovës në gjithë territorin deri në masën që Kosova sot ka Zyrën Ndërlidhëse në Beograd. Tani jemi në një faze kritike të dialogut i cili për hir të vërtetës kishte strukturën shumë të mirë në qeverinë paraprake. Por kjo qeveri e ndërroi formatin e dialogut. Jemi në një pikë kritike kur duhet të bëjmë një hap të madh përpara. Sa i përket Asociacionit, është marrëveshja e vitit 2013 që është ratifikuar në Kuvend, pra që e ka bërë Asociacionin obligim të shtetit të Kosovës. Është marrëveshja e parimeve pastaj e vitit 2015 e cila e ka vendosur një siguresë ku thuhet që Statuti i Asociacionit e merr pëlqimin e Gjykatës Kushtetuese përpara se të dekretohet nga ana e qeverisë dhe janë deklarimet e vazhdueshme të partnerëve tanë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në veçanti, lidhur me Asociacionin që do të thotë se nuk do të jetë strukturë jashtë Kushtetutës së Kosovës. Tani është përgjegjësia e jona si spektër politik që të marrim përgjegjësi për shtetin e Kosovës dhe të lëvizim përpara në proces të dialogut, përfshirë edhe Asociacionin.

Zëri i Amerikës: Para se të vazhdojmë me Asociacionin, për çfarë e keni fjalën kur thoni që ndryshimet e formatit nga qeveria e tanishme paten ndikim kaq të madh në qasjen ndaj këtyre çështjeve?

Avdullah Hoti: Dialogu u bllokua në vitin 2018 nëse ju kujtohet kur u vendos taksa 100% për mallrat nga Serbia, në qeverinë Haradinaj. Kur unë kam qenë Kryeministër, ne u pajtuam për Kornizën e Marrëveshjes Përfundimtare për njohje reciproke dhe normalizim të marrëdhënieve dhe ne filluam ta negociojmë dhe i mbyllëm disa prej kapitujve të asaj marrëveshje. Në këtë qeveri u ndryshua formati, dolën me disa pika para dy vitesh kur filluan dialogun në Bruksel pasi e morën detyrën, pika që në fakt e ndryshuan në tërësi qasjen në dialog dhe pastaj zhvillimi ndërkombëtar sigurisht me luftën në Ukrainë dhe zhvillimet në rajon, është krijuar një kontekst tjetër. E mira është që tani kemi vëmendje të plotë të partnerëve ndërkombëtarë për të përmbyllur çështjet që i kemi me Serbinë. Propozimi që na është ofruar, edhe pse nuk është bërë zyrtar asnjëherë nga ana e kryeministrit sepse nuk është raportuar në Kuvend edhe pse ka dhënë komente gjatë muajve të fundit të vitit të kaluar, është një hap që duhet ta marrim në konsiderim. E nevojshme është që spektri politik të mblidhen bashkë, ta diskutojnë bashkë. Të krijohet ai kohezioni i nevojshëm edhe politik edhe shoqëror për të lëvizur përpara. E vërteta gjithashtu është që Kosova në historinë e saj asnjëherë nuk ka qenë në një pozitë më të disfavorshme sa i përket procesit të dialogut dhe marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Zëri i Amerikës: Duke patur parasysh se theksi më i madh këto kohët ka qenë tek asosacioni, nga pikëpamja juaj si duhet zbatuar kjo marrëveshje?

Avdullah Hoti: Asosacioni është bërë pjesë e rendit kushtetues të Kosovës, është përgjegjësi e bartësve të institucioneve të sigurohen që këto obligime ndërkombëtare që i ka marrë Kosova, i ka bërë pjesë të rendit kushtetues, t’i zbatojë në koordinim të ngushtë me partnerët ndërkombëtarë dhe të sigurohet që të zbatohen brenda kushtetutës së Kosovës.

Zëri i Amerikës: Po për asosacionin, siç e thamë më herët, Uashingtoni ka dhënë garanci që ajo nuk do të kthehet në një “Republika Srpska”. A mendoni se premtimi i Uashingtonit është i mjaftueshëm për të qetësuar shqetësimet në këtë drejtim?

Avdullah Hoti: Uashingtoni ka kërkuar në 1999 që ne të nënshkruajmë marrëveshjen e Rambujesë, me premtimin që do të bombardohet Serbia. Një president amerikan në Tiranë ka thënë se mjaft është mjaft dhe Kosova duhet të bëhet e pavaruar dhe Kosova është bërë e pavarur. Partneritetin që e kemi me Shtetet e Bashkuara është ekzistencial, nuk është vetëm një partneritet diplomatik siç mund ta kemi me plot vende të tjera nëpër botë që na kanë njohur, por është partneritet ekzistencial. Marrëdhëniet e ngushta me Shtetet e Bashkuara janë në thelbin e vetë ekzistencës së shtetit të Kosovës.

Zëri i Amerikës: Diplomatët amerikanë dhe perëndimorë në përgjithësi këmbëngulin që te gjendet një model nga Kosova, bazuar në modelet europiane, për të krijuar asosacionin, por asnjë nga qeveritë e deritanishme nuk ka paraqitur një model të tillë, përfshirë tuajën. Pse?

Avdullah Hoti: Nuk ka modele të tjera. Modelet janë brenda kushtetutës. Eshtë marrëveshja e nënshkruar e 2013, është marrëveshja tjetër e 2015, është vendimi i Gjykatës Kushtetuese, për marrëveshjen e Asosacionit. Ajo çfarë kërkohet është zbatimi në praktikë dhe marrja e përgjegjësisë nga bartësit e institucioneve.

Zëri i Amerikës: E kam fjalën më shumë për një model ku mund të bazoheni…

Avdullah Hoti: Nuk ka modele, modeli është i nënshkruar, është vendimi i Gjykatës Kushtetuese që duhet të merret parasysh në praktikë. Përshtypja ime është që bartësit e institucioneve në vend po fshihen pas këtyre dogmave populiste të Asosacionit në vend që të marrin përgjegjësi për të çuar përpara procesin e dialogut, në vend që të konsiderojnë me shumë përgjegjësi shtetërore, propozimin franko-gjerman, ose propozimin evropian siç po quhet për marrëveshjen me Serbinë ta ndajnë me partitë politike, ta diskutojnë me qytetarët, ta informojnë Kuvendin dhe të shihet se si mund të arrihet kohezioni i nevojshëm dhe konsensusi i përgjithshëm, jo vetëm politik, por edhe shoqëror sepse ne kemi nevojë për arritje të konsensusit shoqëror, jo vetëm mes shqiptarëve, por gjithë qytetarëve që jetojnë në Republikën e Kosovës.

Zëri i Amerikës: Dhe pikërisht në ketë kontekst që ju thoni, për ndarjen e përgjegjësisë dhe bashkëpunimit, çfarë roli po luan opozita dhe ndoshta më konkretisht partia juaj për një zgjidhje të situatës aktuale?

Avdullah Hoti: Partia ime në opozitë është partia më konstruktive në të gjitha proceset. Historikisht ne u kemi vendosur vulë zhvillimeve që kanë ndodhur në Kosovë. Edhe tani në opozitë po mundohemi të mbështesim qeverinë për të çuar para këtë përgjegjësi që nuk është vetëm e tyre, por tani janë ata bartës të institucioneve dhe duhet të lëvizin përpara. Opozitë më mbështetëse, përkrahëse, konstruktive nuk ka patur asnjëherë Kosova. Kosova asnjëherë nuk ka patur qeveri më të papërgjegjshme për të çuar proceset përpara. Jemi në fazë kritike, unë shpresoj që në javët e ardhshme do të zhvillohet një debat shumë substancial brenda institucionit, brenda Kuvendit të Kosovës për t‘u dakordësuar se si lëvizim përpara.

Zëri i Amerikës: Ka nga ata që mund të thonë që në këto momente, pikërisht kritike, një opozitë më kontruktive dhe bashkëpunuese do të ishte një qëndrim më i përshtatshëm duke patur parasysh se sa e mprehtë është situata në këto momente.

Avdullah Hoti: Mendoj se ato janë dogma të politikës lokale, ne kemi nevojë për bashkërendim të aktiviteteve, për koordinim me partnerët tanë ndërkombëtarë se si lëvizim përpara, cilat janë përfitimet e Kosovës nga pranimi i propozimit që na është dhënë, çfrarë mund të nxjerrim nga ai propozim. Eshtë e qartë se ai propozim nuk është ideal, ideale është njohja reciproke, marrëveshja përfundimtare, por duhet të hapim debatin dhe të gjejmë zgjidhjen më të mirë të mundshme.

blank

Intervista- Sorokin: Të gjithë rusët jemi fajtorë, jo vetëm Putini e ekipi i tij

Shkrimtari rus Vladimir Sorokin

Andrei Arkhangelsky

Vladimir Sorokin është një nga autorët më të famshëm rusë të 50 vjetëve të fundit, një postmodernist, veprat e të cilit janë përkthyer gjerësisht.

Ka vite që 67-vjeçari jeton mes Gjermanisë dhe Moskës, dhe nuk ka shkuar në vendlindje që nga fillimi i luftës në Ukrainë, në shkurt të vitit 2022.

Në vitet ‘90, Sorokin u bë i njohur për përshkrimet e tij të guximshme të plagëve të lëna nga totalitarizmi sovjetik. Poetja Yelena Fanailova ka thënë për të: “Ka aftësi të dëgjojë lëvizjen e ujit nën tokë”.

Ai u bë ndër shënjestrat e para të presidentit rus, Vladimir Putin, në vitin 2002, kur aktivistët që e mbështesin presidentin i dogjën librat e tij dhe i quajtën materiale të turpshme pornografike.

Romani i Sorokin i vitit 2006, “Dita e Opriçnikut”, një libër distopik, portretizon Rusinë si një diktaturë mesjetare në vitin 2027, të ndarë prej pjesës tjetër të botës nga një “Mur i Madh i Rusisë”. Pas agresionit të paprovokuar ndaj Ukrainës, Sorokin kritikoi publikisht Putinin, duke e quajtur atë kundërshtar të qytetërimit perëndimor.

Sorokin foli me Andrei Arkhangelsky nga Shërbimi rus i Radios Evropa e Lirë për luftën, shkaqet e saj dhe ndikimin e saj në shoqërinë dhe kulturën ruse.

Radio Evropa e Lirë: Në intervistat tuaja, ju e përshkruani sistemin e presidentit rus, Vladimir Putin, si “arkaik” në traditën e Carit mesjetar Ivani i Tmerrshëm. Por, ndoshta është në fakt një ndryshim i papritur, monstruoz i postmodernizmit?

Vladimir Sorokin: Jo, unë vazhdoj mendoj se është arkaik. Është më i fortë se postmodernizmi sepse makineria shtetërore ekziston sipas modeleve të ndërtuara në shekullin e 16-të. “Vertikali i fuqisë” aktuale nuk ndryshon dukshëm nga piramida e pushtetit e krijuar nga Ivan i Tmerrshëm. Sigurisht, nuk është prej tullash dhe druri, por prej qelqi dhe betoni.

Por, ne jemi të na vënë faj të gjithëve, natyrisht, jo vetëm Putinit dhe ekipit të tij.

Radio Evropa e Lirë: Dikur keni thënë se kufoma e botës sovjetike nuk u varros në vitet 1990, por përkundrazi vazhdoi të kalbet në një qoshe gjatë gjithë këtyre viteve. Tani ajo kufomë është ngritur dhe ka filluar të vrasë. Si është e mundur? Çfarë lloj krijese është kjo?

Vladimir Sorokin: Një zombi [mumje, përbindësh, monstër e ringjallur]. Dhe, siç bëjnë zombitë, u kthye në jetë, por jo si njeri. Gjatë epokës së [presidentit rus Boris] Jelcin, ajo u fut në një qoshe dhe u mbulua me tallash. Ata shpresonin se do të kalbet vetë. Por jo. Doli të ishte i gjallë – në një kuptim skëterrë, të botës tjetër. Ajo u rikthye nga kampionët e pakënaqësisë perandorake, si në televizion ashtu edhe në jetën reale. Ata e lidhën atë me elektroda dhe kufoma u ngrit nga gjunjët. Tani po shkatërron qytete të huaja dhe po kërcënon botën me armë bërthamore. Nuk mund të jetë rastësi që simboli kryesor i kësaj lufte të çmendur është shkronja latine Z, pra për zombi.

Në fakt, ne nuk arritëm ta varrosnim këtë piramidë të pushtetit të Ivanit të Tmerrshëm në vitet 1990. Ajo sapo mori një fasadë të re dhe mbeti në këmbë. Por, si në shekullin e 16-të, ka një sundimtar në krye që ushtron pushtetin total. Dhe poshtë tij ka opriçniki [forca famëkeqe policore e krijuar nga Ivan i Tmerrshëm] dhe bujkrobër besnikë të panumërt.

Radio Evropa e Lirë: Lufta në Ukrainë ka kthyer në pikën zero përpjekjet e miliona bashkatdhetarëve tanë që dëshironin të jetonin në një tjetër formë, në një mënyrë të re. Të gjitha përpjekjet e 30 vjetëve të fundit – që nga perestrojka [doktrina politike ose praktikën e ristrukturimit ose reformimit të sistemit ekonomik dhe politik] e liderit sovjetik Mikhail Gorbachev – kanë qenë të kota. Është krijuar ndjenja që e gjithë ekzistenca jonë, ndërgjegjja, ka qenë e kotë. A nuk ju duket kështu?

Vladimir Sorokin: Sigurisht, kjo është një pyetje ontologjike, por jo e gjitha ishte e kotë. Qoftë vetëm sepse jemi ende gjallë dhe mund të flasim për të gjitha këto. Ka një numër të mjaftueshëm rusësh me mendje të shëndoshë që e kuptojnë se inercia e pesë shekujve ishte shumë e fortë. Doli se një grup i vogël demokratësh në vitet 1990 nuk ishte në gjendje ta ndalonte këtë motor. Ndoshta sepse kishte shumë ish-komunistë. Nuk ishte si në Gjermani në fund të viteve 1940 apo në Çekosllovaki në vitet 1990. Ne nuk kishim një Vaclav Havel, për fat të keq. Gjermania pësoi humbje të plotë ushtarake dhe fituesit vendosën gjithçka. Ata gërmuan varrin për kufomën e nazizmit, dhe antifashistët gjermanë groposën përfundimisht.

Në vitet 1990, shumica e vendeve të ish-bllokut sovjetik arritën të varrosnin totalitarizmin. Por, Bashkimi Sovjetik u shemb për shkak të paqëndrueshmërisë së tij. Nuk po flas për çështje ekonomike apo politike, por për nevojat elementare të jetës. Më kujtohet në vitin 1979, punoja në revistën Smena. Unë kisha një koleg që jetonte në [periferinë e Moskës] Sergiyev Posad dhe hipi në një tren udhëtarësh për në punë.

Ai më tregoi se si një të shtunë në mëngjes djali i tij i vogël u zgjua dhe tha: “Babi, do të doja një sallam të tymosur”. Pra, çfarë mund të bënte ai? Ai hipi në tren dhe shkoi në Moskë për një sallam të tymosur.

Kjo ishte në vitin 1979, pak jashtë Moskës. Nuk ishte në vitin 1949 apo 1929. Njerëzit ende po udhëtonin në Moskë nga provincat për të blerë këpucë grash ose sallam të tymosur. Një sistem i tillë është i paqëndrueshëm, veçanërisht nëse lëshon anije kozmike, ndërkohë që nuk është në gjendje të sigurojë gjërat elementare për popullsinë e tij. Kjo është arsyeja pse ajo u shemb – jo për shkak të ndërhyrjeve të CIA-s. Jo sepse humbi një luftë. Prandaj u kthye në jetë. Askush nuk na e gërmoi varrin e komunizmit sovjetik.

Radio Evropa e Lirë: A nuk të duket që në këtë luftë jeton ideja frojdiane e vdekjes së pavetëdijshme e të gjithë regjimit? Sistemi i Putinit ka ekzistuar pak a shumë gjobë për 22 vjet. Njerëzit jetonin pak më mirë se në kohën sovjetike. Por, për disa arsye ata duhej të shkatërronin gjithçka, përfshirë veten e tyre.

Vladimir Sorokin: Kjo ide po përhapet, dhe shumë njerëz po flasin për të. “Ata vdesin, por ne shkojmë në parajsë” – ky aforizëm i Putinit tani është bërë politikë shtetërore. Por, gjëja e parë që u vra ishte arsyeja e shëndoshë. Gjërat që zyrtarët tanë po thonë në televizion – për të mos të flasim për ato që thonë propagandistët – janë përtej sferës së të menduarit normal. Është skizofreni paranojake e pastër. Mendoj që psikiatër dhe antropologë socialë do t’i analizojnë të gjitha këto për vite me radhë.

Radio Evropa e Lirë: Pse njerëzit po i bashkohen kësaj vetëvrasjeje masive? Nga vjen kjo humbje kolektive e instinktit bazë të vetëmbrojtjes?

Vladimir Sorokin: Unë isha një djalë i ri në vitet 1960, dhe nga pamja e jashtme ato ishin vite mjaft të begata. Nuk kishte represione masive. Njerëzit nuk po jetonin me tmerr se dikush do të vinte natën dhe do t’i merrte. Por, brenda të gjithëve ekzistonte një grimcë e kësaj frike, dhe dhunë gjithashtu. Shpërtheu herë pas here – në shtëpi, në trena, në dyqane. Në fund të fundit, cili është thelbi i projektit sovjetik? Nuk është një krim kundër njerëzimit, por kundër njerëzve si specie. Një goditje për çdo individ. Njeriut sovjetik u privua me forcë nga të gjitha zgjedhjet.

Liria e brendshme është, në fakt, liria e zgjedhjes. Kjo është karakteristika kryesore e Homo sapiens. Një person mund të zgjedhë të jetojë apo jo. Kafshët nuk munden. Por, njeriu sovjetik nuk mund të zgjidhte as çfarë cigare të pinte. Keqësia e marrë, e pamotivuar e njerëzve si Martin Alekseyevich [një personazh në romanin e Sorokinit të vitit 1983, Norma] është në thelb reagimi i njerëzve ndaj kësaj mungese të zgjedhjes. E kam parë këtë shëmti që kur isha fëmijë – në jetën e përditshme, në familje, në rrugë. Doli në gjithçka. Shteti e shtypi individin, dhe ai sulmoi të afërmit dhe fqinjët e tij…. Kemi një shoqëri thellësisht të traumatizuar dhe tani kjo traumë ka marrë formën e luftës.

Radio Evropa e Lirë: Lufta na ka bërë që ta rimendojmë krejt kulturën tonë ruse. Është shkruar shumë për fajin e letërsisë ruse, e cila shihet si militariste dhe perandorake në thellësi të natyrës së saj.

Vladimir Sorokin: Unë nuk pajtohem që letërsia ruse është militariste. [Poetët Alexander Pushkin dhe Mikhail Lermontov] kanë shkruar në gjysmën e parë të shekullit të 19-të, kur luftërat perandorake ishte normë kudo. Por, a ka militarizëm tek [Leo] Tolstoy? Ai e urrente luftën në përgjithësi, e dënoi dhe e quajti atë si çmenduri dhe në kundërshtim me natyrën njerëzore…. Unë do të përjashtoja tre burrat tanë me mjekër [Fyodor Dostoyevsky, Tolstoy dhe Anton Chekhov) nga kjo listë. Dhe [Ivan] Turgenev, gjithashtu. Ata nuk janë militarist.

Mbaj mend që pashë pamjet nga Kievi pas pushtimit që tregonin një portret të Pushkinit në një kosh plehrash. Kjo është normale. Ukrainasit kanë të drejtë të ndihen kështu. Pushkin është imazhi i perandorisë cariste. Por, jo Tolstoy apo Turgenevi.

Radio Evropa e Lirë: Një intelektual ukrainas i rritur me letërsinë ruse më tha se ai hodhi gjithçka – duke përfshirë Bulat Okudzhava dhe Josef Brodsky – në koshin e mbeturinave më 24 shkurt. Ai donte të prishte lidhjen e tij të fundit me botën ruse. Për mua, gjëja më e trishtueshme është se ne nuk mund ta fajësojmë atë.

Vladimir Sorokin: Nuk mundemi, sepse ai ka të drejtë. Ashtu si francezët dhe holandezët që hodhën librat gjermanë në plehra në vitet 1940, duke thënë: “Fëmijët tanë nuk do ta mësojnë kurrë gjuhën e Hitlerit”, kishin të drejtë. Por, lufta mbaroi dhe Goethe dhe Thomas Mann lexohen sot në Francë dhe Holandë. Ata studiohen në universitete. Ndodh gjithmonë që letërsia është e para që mban përgjegjësi për luftën, megjithëse ajo nuk vret askënd. Një reagim i tillë është i natyrshëm në kohë lufte – librat dikur të dashur bëhen gjuha e armikut.

Radio Evropa e Lirë: Po ju bëj një pyetje të pakëndshme: A janë rusët përgjegjës kolektivisht apo individualisht? A jemi ne të gjithë përgjegjës për luftën?

Vladimir Sorokin: Po, mendoj të dyja. Pa dyshim, si rus, ndaj përgjegjësinë kolektive për luftën e nisur. Por, më duhet gjithashtu të pyes veten se çfarë ishte konkretisht që nuk bëra për ta parandaluar atë. Kështu është për çdo person normal, mendoj unë. Dhe kjo ndjenjë faji do të zmadhohet.

Të gjithë ne rusët do të duhet të pimë nga një filxhan i hidhur. Gjithkush do të duhet të mbajë një gur në shpinë – sa i madh dhe sa i rëndë është që secili le ta vendosë vetë. Por, ne jemi të gjithë fajtorë, natyrisht, jo vetëm Putini dhe ekipi i tij. Ashtu si në vitet e Stalinit, regjimi u mbështet në faktin se ka miliona njerëz si Stalini dhe Putin – me të njëjtën ndërgjegje, të njëjtën etikë, të njëjtin fjalor.

Përgatiti: Gresa Kraja
blank

Intervista- Krasniqi: Asociacioni, pjesë e marrëveshjes së përgjithshme

VOA/Menada Zaimi

Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës Memli Krasniqi thonë në një intervistë për Zërin e Amerikës se forca politike që drejton, i mbetet qëndrimit që Asociacioni i komunave me shumicë serbe, të krijohet si pjesë e marrëveshjes së përgjithshme Kosovë-Serbi. E kjo e fundit, sipas tij, duhet të përfshijë dhe njohjen e ndërsjelltë.

Zoti Krasniqi shton se një marrëveshje finale, pa njohjen e ndërsjelltë, nuk ofron stabilitet për Kosovën.

Gjatë intervistës për Zërin e Amerikës kryetari i Partisë Demokratike kritikon kryeministrin e Kosovës për mungesë koordinimi me SHBA-të, duke e cilësuar qëndrimin e zotit Kurti mbi Asociacionin, një kauzë false, me të cilën erdhi në pushtet, e që vazhdon ta mbajë peng.

Zëri i Amerikës: Zoti Krasniqi, kryeministri Kurti ka këmbëngulur se Asociacioni njëetnik është i papranueshëm në Kosovë. Këto ditë që është shtuar trysnia ndërkombëtare për t’i dhënë një zgjidhje urgjente kësaj çështjeje, a ka partia juaj një qëndrim të ri që pasqyron dinamikën e fundit?

Memli Krasniqi: Partia Demokratike e Kosovës ka pasur gjithmonë një qëndrim konsistent për sa i përket çështjes së dialogut, për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Në këtë kuadër edhe për Asociacionin që parashihet të krijohet si pjesë e marrëveshjes së përgjithshme. Pra, që në fillim duhet thënë që besojmë se Asociacioni duhet të jetë, nëse ndodh, si pjesë e marrëveshjes së përgjithshme, e cila duhet të përfshijë edhe njohjen e ndërsjellë. Qëndrimin tonë të thjeshtëzuar do ta ndaja në pesë pika kryesore. Unë e kam paraqitur pas vizitës time të kaluar në SHBA dhe në Bruksel, edhe në Parlamentin e Kosovës dhe ne besojmë që si shtylla qëndrore të një marrëveshjeje finale, ligjërisht dhe ndërkombëtarisht obligative për Kosovën dhe Serbinë, duhet të jetë para së gjithash, ruajtja e karakterit unitar të Republikës së Kosovës, në kuadër të rregullimit aktual kushtetues, më pas njohja nga pesë shtetet anëtare të BE-së, që nuk e kanë njohur Kosovën. Si pikë e tretë, fillimi i procesit të anëtarësimit në NATO në partneritetin për paqe, si hap të parë dhe katër, marrja e statusit të shtetit kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe padyshim e pesta, si më e rëndësishmja njohja e ndërsjellë. Në këtë kuadër, Asociacioni nënkuptohet vetëm ashtu siç e ka vlerësuar Gjykata Kushtetuese e Kosovës, në aktgjykimin e vet të vitit 2015, pra ku parasheh saktësisht se çfarë kompetencash mund të ketë themelimi i këtij Asociacioni. Ajo që gjithmonë duhet të theksohet është se Gjykata Kushtetuese në pikën e parë ka thënë që duhet të themelohet, por ka treguar pastaj një sërë çështjesh shumë të detajuara, se cilat pika duhet të kemi parasysh që të mos shkelet fryma kushtetuese.

Zëri i Amerikës: Pra, duhet bërë harmonizimi i nevojshëm me Kushtetutën e Kosovës?

Memli Krasniqi: Ai ka qenë qëndrimi ynë gjithmonë. Në raport me partnerët tanë ndërkombëtarë dhe para së gjithash, Shteteve të Bashkuara, unë besoj që Kosova gjithmonë ka pasur një rol konstruktiv dhe këtë rol duhet ta ruajë. Nuk ka asnjë sukses në historinë tonë të re pa Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Andaj sot rreziku më i madh që ne e shohim është kjo rezistencë, jo ndaj Asociacionit, por ndaj Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Kjo ka qenë thirrja dhe kërkesa jonë gjatë gjithë kohës, në këto dy vite të qeverisë së kryeministrit Kurti, që veprimet që lidhen me çështje të rëndësishme jetike për Kosovën dhe popullin e vet, duhet t’i koordinojë para së gjithash me SHBA-në.

Zëri i Amerikës: Ju thoni zoti Kurti ka qëndrim kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës, po ju, kam parasysh këtu që faktorët ndërkombëtarë duket se po i shohin këto dy procese të palidhura me njëra-tjetrën, duke kërkuar madje zgjidhje urgjente për Asociacionin. A mendoni dhe ju kështu që kjo çështje kërkon zgjidhje të menjëhershme dhe tani?

Memli Krasniqi: Problemi është që në momentin kur ti nuk je i angazhuar në një proces negociator, normalisht që diskutimet mund të kenë një kakofoni dhe zëra të ndryshëm. Ne kemi inkurajuar dhe kemi mbështetur qeverinë dhe kryeministrin Kurti gjatë gjithë kohës në raport me Serbinë, në raport me dialogun dhe kërkesa kryesore ka qenë koordinimi me partnerët ndërkombëtarë, me SHBA-të, në mënyrë të veçantë. Për të gjitha çështjet ne pajtohemi që nuk duhet të ketë një ndarje të Asociacionit nga dialogu dhe nga marrëveshja. Absolutisht jo. Ne nuk e mbështesim në asnjë mënyrë kërkesën që Asociacioni të jetë i ndarë prej marrëveshjes së përgjithshme. Asociacioni mund të konsiderohet vetëm në kuadër të marrëveshjes, sepse edhe kur është nënshkruar si marrëveshje bazë, në vitin 2013 dhe më gjerë më 2015-ën, është konsideruar si një nga veprimet që do të bëhet në kuadër të arritjes së marrëveshjes së përgjithshme, që do të rezultojë me njohjen e ndërsjellë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe me anëtarësimin e Kosovës në OKB. Edhe nga takimet që kam pasur në Uashington këto dy ditë, në Departamentin e Shtetit, në Departamentin e Mbrojtjes, pastaj më tutje do jem edhe në Këshillin e Sigurisë Kombëtare, e kështu me radhë, me shumë nga miqtë tanë në Kongres, nuk ka një kërkesë të tillë që çështjet të jenë të ndara. Kërkesa është që Kosova të luajë një rol më proaktiv, që qeveria të ndërmarrë detyrimet që ka, që klasa politike të jetë e angazhuar vërtet dhe unë besoj që e vetmja rrugë është kjo, që të kemi një qartësi dhe të kemi koordinim dhe një partneritet të vërtetë edhe në këtë çështje, me SHBA-të.

Zëri i Amerikës: Një nga shqetësimet kryesore të ngritur nga kundërshtarët e Asociacionin, është se ai mund të shndërrohej në një formacion të tipit të Republikës Serbe të Bosnje-Hercegovines. Uashingtoni dhe Brukseli thonë se japin garanci se një gjë e tillë nuk do të ndodhë. Sa realiste janë këto shqetësime?

Memli Krasniqi: Në momentin kur ne kemi premtimet dhe zotimet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës por edhe Bashkimit Evropian për një çështje dhe pastaj themi kjo nuk do të ndodhë, kjo i bie që nuk kemi besim tek ata. Unë besoj se populli i Kosovës dhe Shteti i Kosovës sa herë që ka pasur mirëbesim me partnerët ndërkombëtar ka arritur suksese. E vërteta është kjo, jo vetëm tani, kurrë asnjëherë, që nga viti 2013 e tutje, nuk është kërkuar që Asociacioni i komunave me shumicë serbe të ketë karakter të tipit ekzekutiv, përtej kushtetutës së Kosovës, e aq më pak një “Republike Serpska”. E vërteta është se zoti Kurti, në kohën kur ishte në opozitë, duke ndërtuar kauzë të rrejshme për Asociacionin, ka krijuar jo vetëm mbijetesën, por edhe rritjen e tij politike, e cila e ka sjellë edhe në zyrën e Kryeministrit të Kosovës. Dhe sot ai është peng i të kaluarës së tij nga e cila nuk po mund të lirohet. Ne ia kemi lehtësuar vërtetë që në pozicionin që është si Kryeministër i qeverisë së Kosovës, ai të rezonojë me racionalitetin e nevojshëm për shtetin e Kosovës, për perspektivën e qytetarëve të Kosovës, për partneritetin strategjik të Kosovës. Dhe fatkeqësisht nuk jemi duke e parë atë duke bërë një gjë të tillë.

Zëri i Amerikës: Në këto momente që në Kosovë po diskutohen çështje të ndjeshme për vendin, ajo që vihet re është një mungesë e bashkëpunimit mes forcave politike. Secila parashtron qëndrimet e veta, që nuk konvergojnë me njëra-tjetrën, por pa ofruar zgjidhje të përbashkët. Çfarë mendoni se mund të bënte partia juaj dhe opozita në përgjithësi?

Memli Krasniqi: Në fakt, e vërteta është se lidhur me dialogun, Asociacioni deri në një pikë, për çështjet e tjera strategjike dhe për qëllimet kryesore dhe finale të dialogut, ne besoj që jemi absolutisht jo vetëm në linjë të njëjtë, por edhe me qëllime, e qëndrime të njëjta. Kjo është arsyeja që si opozitë, si Parti Demokratike, ne e kemi mbështetur qeverinë në vazhdimësi në këto dy vite, duke besuar që do të jenë vërtet serioz dhe të vendosur për t’i arritur qëllimet shtetërore të Kosovës. Përsa i përket çështjes së koordinimit të veprimeve, para se gjithash, kjo duhet të jetë një çështje që duhej t’i takonte qeverisë. Në të kaluarën, kur ne kemi qenë në qeveri, përsa i përket dialogut kemi shkuar aq larg sa kemi ofruar që edhe opozita ta udhëheqë procesin e dialogut dhe ajo opozitë sot është në pushtet. Ne nuk kërkojmë pjesëmarrje, e as nuk dëshirojmë të jemi pjesë e diskutimeve, tryezës së bisedimeve. Ka një aktgjykim të Gjykatës Kushtetuese, që këtë prerogativë ia jep konkretisht kryeministrit dhe qeverisë. Por mbështetjen e kemi dhënë edhe konkretisht në raport me Serbinë dhe për të arritur qëllimet në këtë proces. Por kjo në asnjë rast nuk mund të kuptohet që ne do të mbështesim qeverinë në rezistencën e saj kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Këtë e konsiderojmë si të rrezikshme dhe të dëmshme. Besojmë se çfarëdo paqartësie apo mosmarrëveshje që mund të kemi, duhet t’i shtrojmë jo publikisht, por në tryezën e diskutimeve.

Zëri i Amerikës: Zoti Krasniqi, a është i pranueshëm për ju propozimi franko-gjerman për përmirësimin e marrëdhënieve me Serbinë?

Memli Krasniqi: Në versionin aktual që unë e kam parë, i cili ka qenë versioni origjinal, kam patur vërejtje të shumta dhe nuk kam konsideruar që mund të arrihet një zgjidhje afatgjatë me atë dokument. Por besoj dhe kam besuar që atëherë që qeveria, kryeministri para se gjithash, të angazhohet në përmirësimin dhe ndryshimin e atij teksti, dhe mbi të gjitha, jashtë atij teksti të marrë garanci nga partnerët ndërkombëtarë për përfitimet që mund të ketë Kosova. Por pa njohje të ndërsjellë, asnjë marrëveshje nuk i ofron Kosovës stabilitet.

blank

(Intervista) Ker-Lindsey: Vështirë të arrihet marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë pa njohje reciproke

Milla Gjurgjeviq

Njohja reciproke mes Kosovës dhe Serbisë duhet të jetë në fokus të marrëveshjes mes dy vendeve, ka thënë James Ker-Lindsay, profesor në Shkollën Ekonomike të Londrës, në një intervistë për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë.

Ai beson se plani aktual i Bashkimit Evropian për normalizim të marrëdhënieve, nuk është hap drejt arritjes së një marrëveshjeje finale dhe të qëndrueshme.

Propozimi i Bashkimit Evropian, që në publik njihet si plani franko-gjerman, u është dorëzuar autoriteteve në Kosovë dhe Serbi, në fund të verës së kaluar.

Ky propozim, në të cilin ka pasur qasje Radio Evropa e Lirë, parasheh të drejta të barabarta për Kosovën dhe Serbinë, respektim të integritetit territorial, paprekshmëri të kufijve, njohje të simboleve shtetërore dhe një aranzhim të veçantë për komunitetin serb në Kosovë.

Radio Evropa e Lirë: Përpjekjet e përbashkëta të Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara janë intensifikuar së fundmi, në mënyrë që Kosova dhe Serbia të pranojnë propozimin për normalizim të raporteve. Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq do të marrë pjesë në një seancë parlamentare ku do të mundohet të krijojë konsensus me partitë opozitare sa i përket planit, ndërsa kryeministri i Kosovës, Albin Kurti e sheh planin si kornizë fillestare për negociata. Sipas jush, sa afër ose larg janë Kosova dhe Serbia që ta arrijnë marrëveshjen përfundimtare?

James Ker-Lindsay: Është padyshim e vështirë të thuhet, dhe mendoj se pika tjetër që duhet ngritur është se, edhe nëse plani çohet tutje, nuk është saktësisht marrëveshje përfundimtare. Dua të them se prapëseprapë e lë të hapur pozicionimin e Serbisë ndaj Kosovës. Nuk e zgjidh atë. Disa mund të thonë se është një hap përpara. Unë e kam parasysh atë argument. Në fakt unë jam mjaft kritik ndaj këtij plani, sepse nuk mendoj se është mjaft ambicioz. Mendoj se e kuptoj pse edhe Serbia edhe Kosova do të ndihen shumë të pakënaqura për këtë.

Disa do të thoshin, mirë, shikoni, kjo është në fakt një bazë vërtet e mirë për një hap tjetër. Nëse dyja palët thonë, mirë, kjo nuk është në të vërtetë ajo që ne do të dëshironim, por mendojmë se është diçka që i çon gjërat një hap përpara. Shikoni, Bashkimi Evropian, Shtetet e Bashkuara mund ta konsiderojnë këtë si një rezultat pozitiv, veçanërisht, sipas meje, pasi ata e ndjejnë se palët nuk e dëshirojnë një gjë të tillë.

Por në fund të fundit, nuk mendoj se kjo është një marrëveshje veçanërisht efektive. Unë e shoh si diçka që është krijuar më shumë nga zhgënjimi se çdo gjë tjetër, pasi evropianët e shohin këtë si një çështje të rëndësishme se janë të brengosur ndaj ndikimit të Rusisë në Ballkan, dhe kanë thënë të provojmë e të shohim se çfarë mund të bëjmë. Por, me të vërtetë e kuptoj pse të dyja palët do të jenë të pakënaqura me të.

Pyetja është, natyrisht, nga pala serbe, nëse presidenti [Vuçiq] mendon se mund t’ia mbushë mendjen opozitës për këtë, sepse do të jetë efektivisht një hap mjaft domethënës nëse do të bëhet, që kjo do ta lë Serbinë në një pozicion nominalist […idetë e përgjithshme janë thjesht emra pa ndonjë realitet përkatës…].

Por unë gjithashtu mund të kuptoj pse Kosova është shumë e pakënaqur për këtë, sepse nuk po u jep atyre garancitë e njohjes që ata padyshim dëshirojnë t’i kenë. Pra, një përgjigje mjaft e gjatë, por do të thosha se është shumë e vështirë të thuhet se sa afër janë palët për një marrëveshje përfundimtare, sepse kjo nuk është në të vërtetë një negocim mes palëve. Kjo është një negociatë mes Serbisë dhe Bashkimit Evropian e Shteteve të Bashkuara, dhe ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian e Shteteve të Bashkuara. Nuk është një marrëveshje në thelb mes Serbisë dhe Kosovës.

Radio Evropa e Lirë: Po, por megjithatë jemi dëshmitarë, sidomos në fund të vitit 2022, që një numër i zyrtarëve të Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara kanë nënvizuar se Kosova dhe Serbia, në vend që të ulen dhe të negociojnë, janë duke kaluar nga një krizë në tjetrën, pa ndonjë hap konkret në dialog. A mund të jetë kjo më pas, një shtysë që, në fakt, do ta ndryshonte këtë situatë dhe do t’i sillte të dyja palët në tryezë për të negociuar mes vete?

James Ker-Lindsay: Shikoni, në pikëpamjen time ky është një plan që nuk ka ambicie përbrenda vetes. Qartazi e kemi një problem mes Kosovës dhe Serbisë. Jemi në prag të 15-vjetorit të shpalljes së pavarësisë së Kosovës, nga shkurti i vitit 2008. Nuk mendoj se dikush e ka menduar se do ta gjejmë vetën në situatën që jemi sot.

Që ta dini, sikur të më kishit pyetur 10 vjet më parë, situata është dukur shumë, shumë më premtuese sesa sot. Gjithashtu mendoj se situata është në pikën ku dikush mund të thotë se ky propozim është një hap para. Por në të vërtetë mendoj se kjo nuk kryen punë për çështjen përfundimtare. Edhe Serbia, edhe Kosova kanë nevojë për një zgjidhje përfundimtare. Dhe kjo duhet nënkupton se të dyja palët duhet të pranojnë realitetin që kanë përpara syve. Ajo që dua të them është se edhe nëse i pëlqen apo jo Serbisë, dhe besoj se shumica e zyrtarëve të lartë në Serbi e dinë mirë, është që Kosovën e kanë humbur.

Rezultati më i mirë dhe më i arsyeshëm është të jenë në gjendje ta pranojmë këtë dhe të thonë, mirë, në rregull, ne do ta njohim Kosovën. Është një vendim i dhimbshëm, por ne do ta bëjmë. Por në këmbim, ne duhet të kemi garanci të hekurta se statusi i serbëve në Kosovë do të mbrohet, se ata do të lejohen të kenë një marrëdhënie të veçantë me ne dhe se objektet fetare gjithashtu do të mbrohen.

Dhe unë mendoj se Bashkimi Evropian, në vend që të shtyjë për këtë lloj pjese, duhet të thotë, mirë, në rregull, asociacioni do të ngrihet, por nuk do të ketë çështje njohjeje. Unë mund ta kuptoj pse shumë në Kosovë janë të pakënaqur për këtë, por gjithashtu e kuptoj pse shumë në Serbi janë shumë të pakënaqur me idenë se Kosova do t’iu bashkohet më shumë organizatave ndërkombëtare, potencialisht edhe Kombeve të Bashkuara.

Sepse nëse jemi vërtet të sinqertë, nëse Kosova hyn në Kombet e Bashkuara, atëherë nëse Serbia nuk e njeh atë, Serbia do të duket qesharake. Dua të them, efektivisht, do të duket si dikush i ulur në një qoshe, përderisa Kosova shijon festën.

Ajo do të jetë, me të gjitha synimet dhe qëllimet, një shtet plotësisht i njohur në skenën botërore, dhe Serbia do të jetë i vetmi vend që nuk e njeh atë, gjë që do të ishte një pozicion shumë i çuditshëm dhe qesharak për Serbinë. Pra, në shumë mënyra, do të kishte shumë më tepër kuptim nëse Bashkimi Evropian do të kishte hyrë dhe do të ishte më ambicioz dhe do të thoshte, mirë, çfarë mund të bëjmë për t’i vënë një vijë kësaj çështjeje?

Të thotë çfarë duhet bëhet? Serbi, kemi nevojë që të çojmë në pozicionin se duhet të njohësh [pavarësinë e Kosovës] dhe se e dimë se sa e vështirë është, por çfarë mund të bëjmë për këtë. Çfarë mund të bëjmë në Kosovë? Çfarë mund të bëjmë që të përshpejtojmë rrugëtimin për anëtarësim në BE. Çfarë mund të bëjmë për të shtuar investimet në Serbi? Pra, një plan të madh për të zgjidhur këtë. Sepse nuk mendoj se ky plan që e kemi në tavolinë zgjidh ndonjë gjë. Nuk do t’i japë as Serbisë e as Kosovës atë që ato duan. Pra, mendoj se është një zgjidhje e përkohshme, por nuk e zgjidh problemin.

“Të dyja palët janë nën presion të konsiderueshëm”

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, me të dyja palët, siç thatë ju, të pakënaqura me vendimet që duhet të marrin për të pranuar këtë plan, a nuk do të ishte ky, në fakt, përkufizimi i kompromisit? Ndërkaq, të dy zyrtarët e lartë deklaruan se ka një lloj presioni te ta, në fakt jo presion, por tani kemi detaje. Pra, edhe Kurti edhe Vuçiqi pranuan se ka një presion mbi ta për të pranuar marrëveshjen. Cila pjesë është nën presion më të madh? Serbia apo Kosova, sipas jush?

James Ker-Lindsay: Epo, mendoj se është e rëndësishme të përmend se e them këtë si dikush që ka punuar në shumë procese paqeje gjatë viteve dhe kam mjaft përvojë praktike në këtë, si dhe fakti që kjo është fusha ime akademike e studimit – zgjidhja e konflikteve. Kështu që mendoj se është e rëndësishme të thuhet se disa do të thonë, “mirë, nëse të dy janë të pakënaqur, atëherë kjo është një shenjë e mire”. Jo, mendoj se është pak më e ndjeshme se kaq. Kemi procese paqeje ku shkenca del dhe thotë, shikoni, ne jemi të pakënaqur me X, Y dhe Z, por në përgjithësi, ne mund të jetojmë me të. Kjo nuk është aso lloj marrëveshjeje. Unë mendoj se ajo që do të shohim këtu është pakënaqësi, e cila në fakt nuk e zgjidh problemin, përkundrazi, ngre problem.

Nuk e zgjidh këtë çështje. Ajo thjesht ofron një mënyrë afatshkurtër për të provuar dhe lehtësuar situatën. Ne kemi nevojë për një zgjidhje të madhe ku, siç them unë, të dyja palët mund të dalin prej saj dhe të thonë, shikoni, kjo nuk është domosdoshmërisht pikërisht ajo që do të dëshironim, por ne mund të jetojmë me të. Ka elementë që nuk na pëlqejnë. Por në përgjithësi, e dini çfarë? Kjo e zgjidh problemin. Dhe Serbia, dhe në këtë rast, Serbia dhe Kosova mund të vazhdojnë dhe thjesht të fillojnë të jetojnë si fqinjë dhe të punojnë me njëra-tjetrën dhe të vendosin një vijë mbi gjithë këtë çështje.

Dhe thjesht nuk mendoj se ky [plani SHBA-BE] e përmbush nevojën.

Sa i përket asaj se cila palë është nën më shumë presion, mendoj se të dyja palët janë nën presion të konsiderueshëm për këtë. Mendoj se është çështje se cila palë mendon se është më e gatshme të bëjë kompromis, duke pasur parasysh këtë presion. Dhe për momentin, me siguri do të duket se Beogradi është ai që duket më i hapur për të thënë, shikoni, e dini çfarë, ne me të vërtetë nuk na pëlqen kjo. Por alternativa, humbja e investimeve, është shumë serioze.

Kosova, në anën tjetër, dua të them se deklaratat që po shohim nga kryeministri Kurti, mund të duket se ai nuk e ndjen veten të jetë në këtë situatë. Ai po merr një pozicion shumë më të ashpër. Mund të ndodhë që Beogradi ta shohë atë [Kurtin] dhe të thotë, ai do ta bllokojë, dhe nëse ne themi se do të vazhdojmë me të, atëherë ndoshta ky është një shans për ne që të fitojmë disa lëvdata dhe përkrahje në kryeqytetet evropiane duke u paraqitur si një palë më e moderuar, duke e ditur se sa e kundërshton Prishtina këtë marrëveshje.

Intervista e kryeministrit Kurti për REL-in

Në përgjithësi, nuk më bën shumë përshtypje e gjithë kjo. Shoh një sërë problemesh në implementim, edhe nëse çohet përpara. Nuk mendoj se është fundi i rrugës, mendoj se në fund të fundit na duhet një marrëveshje e madhe që realisht i zgjidh të gjitha këto çështje, dhe i bën të dyja palët që të ulen. Besoj se edhe Beogradi, edhe Prishtina, edhe komuniteti ndërkombëtar duhet të mendojnë se cilat janë çështjet themelore, cilët janë problemet themelore, që nuk janë adresuar realisht në gjithë këtë situatë. Dhe pastaj të thonë se çfarë mund t’u ofrojmë realisht të dyja palëve në mënyrë që ato t’i vënë vijën kësaj çështjeje dhe të pranojnë njëra-tjetrën si shtete të barabarta, duke respektuar të drejtat e minoriteteve, gjë të cilën Serbia do ta shohë në komunitetin e saj në Kosovë.

“Njohja do të ishte një pjesë kyçe e çdo zgjidhjeje”

Radio Evropa e Lirë: Nëse njohja reciproke do të ishte brenda këtij propozimi që është në tryezë tani, a do ta konsideronit atë më të zbatueshëm, optimist? A e shihni se njohja reciproke duhet të jetë pikërisht tani, të vihet në fokus dhe kjo është, le të themi, pika fillestare për marrëveshjen përfundimtare?

James Ker-Lindsay Me një fjalë, po. Mendoj se duhet të synojmë për këtë. Tani, e di mirë se sa e vështirë është kjo për Serbinë. Kam shkruar shumë për Kosovën. Kam shkruar për fushatën e Serbisë për të penguar njohjen e Kosovës.

Por unë mendoj se realiteti tani është që pas 15 vjetësh, pasi Kosova u njoh nga gjysma e vendeve të Kombeve të Bashkuara, dhe nëse do të jemi të sinqertë, që edhe nëse është e mundur [Kosova] të thonin nesër “Në rregull, mirë, ne do të heqim dorë nga pavarësia jonë. Por për t’iu bashkuar shtetit serb, ne duam X, Y dhe Z, duke përfshirë një të tretën e të gjithë deputetëve. Ne duam vende në tryezën e kabinetit. Ne duam të kemi mundësinë të jemi nënkryetar e tjera”, gjëra për të cilat do të flisnim në situata të tjera. Për shembull, Qiproja, ky është një rast që unë e di. Mendoj se serbët e zakonshëm do ta refuzonin këtë. Ata nuk do të donin që Kosova të kthehej brenda shtetit serb në atë mënyrë.

Por e kuptoj pse shumë në Serbi ndihen shumë të pakënaqur për mënyrën se si Serbia e humbi Kosovën. Këtë e kuptoj plotësisht. Por realiteti është, 15 vjet më vonë, ka kuptim që Serbia dhe Kosovën ta pranojnë njëra-tjetrën.

Pra, po, njohja do të ishte një pjesë kyçe e çdo zgjidhjeje, por në të njëjtën kohë, një pjesë kyçe e çdo zgjidhjeje do të duhej të ishte edhe pranimi i së drejtës së serbëve të Kosovës që të kenë një shkallë autonomie për veten e tyre.

Pra, në shumë mënyra, ajo që po propozohet në këtë moment është pjesë e rrugës për atje. Po ofrohet Asociacioni i komunave me shumicë serbe, që mendoj se është një element i rëndësishëm në çdo zgjidhje përfundimtare, por nuk po e balancon atë me njohjen e plotë. Dhe këtu mendoj se fokusi duhet të jetë në arritjen, siç them unë, një marrëveshje përfundimtare.

Sepse të gjitha këto probleme të tjera, çështja e targave, çështjet e dokumenteve të identifikimit, të gjitha zhduken brenda natës, nëse Serbia dhe Kosova e njohin njëra-tjetrën si shtete, të gjitha këto mund t’i trajtoni shumë më lehtë, shumë më efektivisht kur ta kaloni atë pengesë.

Kështu që unë mendoj se jemi aty ku jemi në situatë. E kuptoj pse shumë në Serbi janë të pakënaqur për këtë, por sinqerisht, mendoj se një zgjidhje e tillë thjesht do të kishte më shumë kuptim, sepse ne do t’i lëmë shumë nga këto çështje të hapura me propozimin aktual në tryezë dhe ne do të kthehemi në negociata të vogla të pafundme mbi X, Y dhe Z. Kjo thjesht nuk e zgjidh problemin. Ose sigurisht nuk e zgjidh problemin siç e shoh unë, si një person që ka punuar në këto çështje për një kohë mjaft të gjatë.

Radio Evropa e Lirë: E përmendët diçka kur filluam të flasim për ndikimin dhe ndikimin e pushtimit rus në Ukrainë për përpjekjet e përbashkëta të BE-së të SHBA-së për t’iu afruar marrëveshjes ndërmjet Serbisë dhe Kosovës. Pra, në çfarë mase mendoni se pushtimi rus në Ukrainë i ka rritur këto përpjekje të përbashkëta për të lehtësuar arritjen e marrëveshjes përfundimtare midis Serbisë dhe Kosovës?

James Ker-Lindsay: Mendoj se ka pasur një efekt të madh. Mendoj se pushtimi rus i Ukrainës na ka bërë të përqendrohemi padyshim edhe më shumë në sigurinë evropiane. Mendoj se ka pasur shumë pakënaqësi, për ta thënë më butë, në pozicionin e Serbisë. Dhe faktin se si Serbia është i vetmi vend evropian që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë, kjo vërtet bie në sy. Mendoj se kjo në fakt e ka njollosur shumë keq reputacionin e Serbisë. Dhe në një kohë kur Serbia, padyshim që do të dëshironte të përmirësonte pozitën e saj ndërkombëtarisht, kjo i ka bërë shumë dëme.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë do të humbasë Rusia pasi të arrihet marrëveshja? Çfarë lloj, le të themi, pakënaqësi do të krijojë për Moskën? A do të humbasë polin e saj kryesor të ndikimit në Ballkanin Perëndimor? A do të jetë kjo marrëveshje humbja e Rusisë në Ballkanin Perëndimor?

James Ker-Lindsay: Jo sipas kësaj marrëveshjeje. Dhe në fakt, pikëpyetja e madhe që Kosova padyshim ka në këtë është ajo që thotë, në rregull, Serbia nuk do të pengojë hyrjen e Kosovës në organizatat ndërkombëtare. Por kjo nuk është njësoj si të fitosh rreth Rusisë për të lejuar që Kosova të mund të anëtarësohet në OKB.

Shumë në Kosovë do të thoshin, mirë, shikoni, ne do ta bëjmë këtë marrëveshje me Serbinë, por nuk mund të jemi të sigurt se Rusia do ta lejojë atë, se Rusia më pas do të japë rekomandimin e nevojshëm nga Këshilli i Sigurimit, i cili do të lejojë Asamblenë e Përgjithshme pastaj të votojë për anëtarësimin e Kosovës. Pra, ne do ta japim Asociacionin, por nuk do të marrim atë që duam realisht nga kjo. Dhe ky është realiteti. Është shumë e vështirë për Rusinë që ta bllokojë Kosovën nga anëtarësimi në Kombet e Bashkuara.

Nëse Serbia ka thënë, ne tani e njohim atë, vetëm se Rusia ende mund ta bëjë këtë, por do të ishte shumë më e vështirë për Moskën ta bënte këtë nëse Serbia atëherë thoshte, shikoni, kjo është situata. Pra, pa njohjen e Serbisë, edhe nëse Del Grey thotë, mos e bllokoni, gjë që unë thjesht nuk mund ta shoh se po ndodh, atëherë mendoj se Rusia do të thoshte, mirë, e dini çfarë? Ne do ta bëjmë këtë sepse kemi disa çështje që duam të trajtohen. Është shumë më e vështirë për Rusinë të jetë në gjendje të thotë se nëse Serbia thotë se ne e kemi njohur tani si shtet të pavarur, është koha që ajo të anëtarësohet në Kombet e Bashkuara.

Pra, siç qëndron kjo marrëveshje, në të vërtetë nuk ka ndonjë ndryshim për Moskën. Nuk mund ta shoh Moskën të ndryshojë pozicionin e saj. E vetmja mënyrë që Moska do të vihet në një pozicion më të ashpër për këtë është nëse Serbia shkon për njohje.

Përgatitën: Gresa Kraja & Albina Kastrati
blank

Haradinaj: Krijimi i Asociacionit, rruga e vetme për të arritur tek marrëveshja finale

Menada Zaimi

Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës Ramush Haradinaj thotë se Prishtina nuk duhet të mbetet peng i Asociacionit dhe se zgjidhja e kësaj çështjeje është rruga e vetme për të arritur tek marrëveshja finale Kosovë-Serbi.

Krijimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe është një prej çështjeve që ka krijuar tension mes Prishtinës dhe Beogradit, por edhe mes Prishtinës e faktorit ndërkombëtar.

Gjatë një intervistë për Zërin e Amerikës zoti Haradinaj vlerëson qëndrimin e Uashingtonit në këtë proces, duke shtuar se Shtetet e Bashkuara, po ndihmojnë Kosovën të kalojë pengesën e fundit, për të arritur tek marrëveshja finale.

Zoti Haradinaj tha gjithashtu se i ashtuquajturi propozimi evropian, i cili sipas tij në fakt është më shumë amerikan, është një mundësi reale që Kosova të “divorcohet” nga Serbia.

Zëri i Amerikës: Zoti Haradinaj, pas takimit me përfaqësues të klasës politike dhe shoqërisë civile, ambasadori amerikan në Kosovë, ritheksoi se çështja e krijimit të Asociacionit është një çështje urgjente dhe tani pritet propozimi i palës shqiptare për të. Cili është mendimi juaj, a duhet të krijohet Asociacioni?

Ramush Haradinaj: Besoj që ambasadori po bën një punë të madhe dhe po i jep një ndihmë Kosovës, për t’i hequr pengesën e fundit para mbërritjes tek mundësia e arritjes së një marrëveshjeje me Serbinë, në atë që njihet si plani franko-gjerman. Kosova duhet ta gjejë një rrugë që të mos mbetet peng i Asociacionit për të arritur këtë marrëveshje. Puna që ka bërë sot ambasadori është një mënyrë për ta konsumuar procesin deri në arritjen e marrëveshjes.

Zëri i Amerikës: Uashingtoni dhe Brukseli e kanë thënë qartë se procesi i Asociacionit duhet të ecë paralel me planin e BE-së, pra sipas tyre janë procese të ndara, që nuk kushtëzojnë njëri-tjetrin. A mendoni se debati në Kosovë për Asociacionin duhet të fillojë pa vonesë?

Ramush Haradinaj: Debati është çdo herë i duhur. Çështja e Asociacionit ka fituar peshë me zhvillimet e fundit, pra krizat e njëpasnjëshme në veri dhe tensionet atje. Kjo është mundësia e vetme, nuk ka rrugë tjetër as Kosova as palët e tjera për të arritur tek marrëveshja përfundimtare, pa i dhënë një epilog çështjes së Asociacionit. Asociacioni për Kosovën është një obligim i marrë me kohë, por për fat të mirë është obligim kushtetues dhe ligjor, pra nuk del jashtë Kushtetutës dhe ligjeve të Kosovës.

Zëri i Amerikës: Diplomatët thonë se ka modele të mira evropiane për Asociacionin që nuk e dëmtojnë shtetësinë e Kosovës. Cilin model shihni ju si të përshtatshëm për vendin tuaj?

Ramush Haradinaj: (Modeli) që rrjedh nga vendimi i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës. Pra, ne nuk kemi arsye të përzgjedhim një model të huaj. Ne kemi një marrëveshje për Asociacionin dhe kemi vendimin e gjykatës që sqaron se çfarë është Asociacioni. Asociacioni është “Sui-Generis” (unik), pra nuk mund të merren modele nga vende të tjera për shkak se situata dhe arritja deri tek ky obligim është një situatë e veçantë. Asociacioni është i Kosovës, për njerëz të Kosovës, për komuna të Kosovës dhe synon integrimin e serbëve në institucionet e vendit dhe shkëputjen e varësisë nga Serbia. Dua të përsëris edhe një herë, se Amerika po e ndihmon Kosovën për të kaluar pengesën e fundit për të arritur tek marrëveshja përfundimtare, tek propozimi franko-gjerman, për të cilin unë besoj se është më shumë amerikan. Unë personalisht dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës e mbështesim arritjen e kësaj marrëveshjeje, sepse e shohim shumë me rëndësi kohën, pra e shohim me urgjencë arritjen e marrëveshjes, në mënyrë që të hapet perspektiva për partneritet për paqe dhe (anëtarësim) në NATO për Kosovën, çka garanton sigurinë tonë.

Është koha më serioze që kemi pas ndonjëherë. Duhet të tregojmë seriozitet dhe nuk guxojmë të bëjmë përllogaritje të vogla. Duhet ta ndihmojmë vendin, të ndihmojmë aleatët tanë, në këtë rast posaçërisht Uashingtonin, që t’i kalojmë pengesat, pra t’i zgjidhim të gjitha çështjet që kanë mbetur të hapura, në mënyrë që të arrijmë tek marrëveshja përfundimtare. Personalisht i jap një përkrahje këtij procesi dhe arritjes së marrëveshjes me Serbinë.

Zëri i Amerikës: Është bërë tashmë e qartë se trysnia është shtuar ndaj Kosovës dhe Serbisë, por sidomos ndaj Prishtinës, për të ecur përpara. Ju e keni ndjerë vetë këtë trysni kur ishit kryeministër, me çështjen e kufirit me Malin e Zi. Çfarë këshille do t’i jepnit ju sot Kryeministrit Kurti?

Ramush Haradinaj: Dallojnë shumë si tema, Mali i Zi është anëtar i NATO-s. Edhe pse ishte një obligim ndërkombëtar, e kemi bërë në një klimë të mirë me Malin e Zi. Arritja e një marrëveshjeje për njohje me Serbinë, që në përmbajtje ka njohjen, është vërtet rezultat i madh i faktorit ndërkombëtar në këtë rast. Pra faktori ndërkombëtar është shtytësi. Unë e inkurajoj qeverinë tonë që ta shfrytëzojë këtë energji të madhe, që vjen edhe për shkak të luftës në Ukrainë dhe dëshirës së madhe të NATO-s dhe Amerikës për ta larguar Rusinë nga Ballkani. E vetmja mënyrë për ta larguar Rusinë nga një pjesë e Ballkanit është arritja e marrëveshjes me Serbinë sepse Kosova menjëherë fillon perspektivën për Parneritet për Paqe.

Zëri i Amerikës: Sa i përket marrëveshjes me Serbinë si e shihni ju atë në dritën e propozimit evropian, çfarë forme duhet të kishte ajo?

Ramush Haradinaj: Përmbajtja që i jep plani franko-fjerman zgjidh të gjitha problemet Kosovë-Serbi. Serbia e njeh Kosovën në planin ndërkombëtar por nuk vendos marrëdhënie dypalëshe, por hapet perspektiva e Kosovës për anëtarësim në të gjitha organizatat ndërkombëtare, përfshirë Kombet e Bashkuara. Pra është një mundësi reale për t’u “divorcuar” përjetësisht me Serbinë.

Zëri i Amerikës: Pavarësisht se çështja e njohjes nuk përfshihet në mënyrë eksplicite?

Ramush Haradinaj: Njohja është realisht në çdo kapitull të kësaj marrëveshje, por nuk e ka kaluzolën e njohjes në marrëdhënie dypalëshe, por Serbia e njeh Kosovën në rrafshin ndërkombëtar.

Zëri i Amerikës: Para disa ditësh në shtypin e Kosovës rodhi një material i brendshëm, një analizë e statusit aktual të marrëdhënieve mes Uashingtonit dhe Prishtinës, shkruar nga ambasadori i Kosovës në Uashington për Ministrinë e Jashtme, ku vihet në dukje se dyert në Uashington nuk janë më aq të hapura për zyrtarët nga Kosova. Në vlerësimin tuaj a janë marrëdhëniet me Uashingtonin sot, në pikën më të ulët që pas pavarësisë?

Ramush Haradinaj: Uashingtoni dhe Amerika e duan Kosovën, e duan popullin e Kosovës, shtetin e Kosovës. Ka vështirësi tani, le ta quajmë në menaxhim të axhendës me qeverinë aktuale. Por janë jashtëzakonisht të afërt dhe bashkëpunues me të gjithë ne, që pa interesa të tjera, pra pa interesa të vogla, dëshirojmë të ndihmojmë interesat kombëtare, tema të mëdhaja. Siç shihet, ne jemi të mirëpritur këtu. Përshembull unë kam qënë në Departamentin e Shtetit, në Kongres dhe Senat, Këshillin e Sigurisë Kombëtare, kam takime në Departamentin e Mbrojtjes dhe kam shumë takime që në të vërtetë tregojnë respektin edhe për Kosovën.

Zëri i Amerikës: Ju, por jo përfaqësues të qeverisë.

Ramush Haradinaj: Për fat të keq pra ka një vështirësi në menaxhim të axhendës për shkak, po e quaj, situatës së paqartë që mban qeveria jonë në disa tema.

Intervista është redaktuar për të qenë më e qartë dhe e përmbledhur.

blank

E mbijetuara hebreje e kampeve naziste: “Unë kurrë nuk kam urryer askënd, kurrë” (Intervista)

Në një pamje të vitit 2021 (Ansa)

Dita e Kujtesës: dëshmia e Edith Bruck, një e mbijetuar e kampeve të shfarosjes naziste. “Nuk pushova kurrë së treguari atë që përjetova”

 

VOAL- Duke thënë për të mos harruar, duke treguar që tmerri të mos kthehet më. Është misioni i Edith Bruck, shkrimtare, poete dhe e mbijetuar e kampeve të shfarosjes naziste. E lindur në Hungari, ajo ka jetuar në Romë që nga Lufta e Dytë Botërore. Ajo është një nga dëshmitaret e fundit të drejtpërdrejta të asaj që ishte Holokausti. Fragmente të një historie tragjike që ndau me ne edhe Edith Bruck, duke lënë gjithashtu një mesazh të rëndësishëm shprese në këtë ditë përkujtimore.

Për mua nuk është një ditë… është një jetë. I gjithë viti për mua është dëshmi, do të thosha e gjithë jeta. Por ajo që ndodhi në zemër të Evropës në shekullin e kaluar na prek të gjithëve, jo vetëm ne të mbijetuarit, fatkeqësisht të deleguar për të dëshmuar, por prek të gjithë qytetërimin, evropian dhe më gjerë.

Edith Bruck i ka kushtuar gjithë ekzistencën e saj rrëfimit të Holokaustit. Po kush e ka përjetuar të pathënën, mbani mend se çfarë ishte përpara asaj të keqeje? A mbijetoi ndonjë gjë?

Mbaj mend çdo minutë të jetës sime. Mbaj mend fëmijërinë time shumë të varfër, ne ishim një familje e madhe hebreje që jetonim në një shtëpi të vogël. Një pakicë e vogël tashmë e nënshtruar antisemitizmit historik, më pas mbërriti ai moderni, më pas propaganda nazifashiste… mbi të gjitha ajo fashiste hungareze, që ka infektuar edhe mendjet më të mira. Nga viti 1942 deri në 1944 ishte një jetë pothuajse e pamundur: fyerje, secili ishte i lirë të bënte me ne atë që donte. Kam ëndërruar të bëhem poet. Doja të studioja, por nuk munda, sepse ishim shumë të varfër. Kështu që mezi prisja të rritesha për të punuar dhe për të fituar para për të ndihmuar mamin të rregullonte dhëmbët dhe të blija rrobat e babait. Kisha shumë ëndrra dhe plane për të ardhmen, të cilat ndaleshin në çdo moment. Dhe kur i bëra, nuk mbeti askush për të ndihmuar. Për 20 vjet nuk kam ngrënë peshk, sepse babait e ka pëlqyer shumë, nuk kam prekur asnjë portokall, sepse nëna ime kishte ngrënë vetëm një në jetë. Gjithmonë blija pëlhura për babain tim, të cilat i mbaja në shtëpi. Me pak fjalë, ishte një zi shumë e gjatë.

Ju ishit vetëm një vajzë 13-vjeçare kur u deportuat, çfarë mbani mend?

Dëbimi i parë ishte në mars 1944 në geton e Budapestit. Ne ishim të ndarë nga popullsia, por të paktën unë munda të shkoja në shkollë. Në prill, pas Pashkës, fashistët dhe xhandarët hungarezë erdhën për të na marrë: jo nazistët, kini parasysh….pas kësaj filloi i gjithë ferri. Një vit burgim, në gjashtë kampe të ndryshme.”

Ju e quajtët Aushvicin universitetin tuaj, vendin ku mësuat gjithçka për njerëzimin. Një vend i ekzistencës së mohuar ku, megjithatë, ajo gjeti edhe vezullime drite, njerëzimi. Çfarë do të thuash?

Po, e para ishte pas mbërritjes në Aushvic, kur filloi procesi i përzgjedhjes: një ushtar gjerman më pëshpëriti me këmbëngulje “shko djathtas, shko djathtas”. Ai burrë kishte një hije keqardhjeje për atë vajzën e vogël bjonde që isha unë dhe më dha mundësinë të mbijetoja, sepse më dërgoi në punë të detyruar. Në të majtë ishin dhomat e gazit, ku përfundoi familja ime. Drita e dytë ishte në Dachau: një kuzhinier më pyeti “si e ke emrin?”. Për mua, që tani isha tullace, gjysmë e zhveshur, me nallane, një personi i zhveshur nga emri i tij, vetëm një numër i bërë tatuazh në krahun tim 11’152, duke u pyetur “Wie heisst du?” ishte një gjest i mirësisë dhe shpresës më të madhe.

Më 27 janar kujtohet çlirimi i kampit të shfarosjes së Aushvicit, por çlirimi i tij erdhi shumë më vonë, në maj…sepse gjermanët e nënshtruan atë dhe motrën e saj në të ashtuquajturin marshim të vdekjes nga një kamp në tjetrin.

Po, ata u përpoqën të na asgjësonin deri në fund. Kemi ecur 1500 kilometra në këmbë, duke ngrënë mbeturina dhe jashtëqitje të thara. Në një moment të caktuar arritëm në Bergen Belsen, një kamp për burra, por ishte një hapësirë ​​kufomash: ishin pothuajse të gjithë të vdekur. Gjermanët na thanë se do të na jepnin një racion të dyfishtë supë nëse i tërhiqnim ata burra në një tendë të madhe… ishte një lloj piramide e madhe vdekjeje. Aty dy burra që po vdisnin më thanë “nëse mbijeton, thuaj të gjitha këto edhe për ne. Më lutën”. Thashë po dhe nuk pushova kurrë së treguari. Edhe nëse është e pamundur të tregohet plotësisht se çfarë ishte: vuajtje e brendshme, vuajtje morale, indinjatë njerëzore. Por sot është e rëndësishme të kujtojmë, ndoshta më shumë se dhjetë vjet më parë, duke pasur parasysh atë që po ndodh në botë, duke pasur parasysh forcimin e së djathtës ekstreme.

A keni frikë gjithashtu, si Liliana Segre, se kujtimi i Holokaustit do të humbasë kur të mbijetuarit e fundit të vdesin?

Unë jam më pak pesimiste se Liliana Segre. Mendoj se tekstet tona, tregimet tona kanë shërbyer për diçka. Diçka do të mbetet. Dhe kam besim te të rinjtë. Ndoshta Liliana është më realiste se unë, ndoshta jam ëndërrimtare, por mundohem ta besoj. Unë mendoj se gjithmonë do të ketë pak dritë, nuk do të jetë errësirë.

Ju thatë se nuk urreni askënd. Si mund të mos urreni përballë kaq shumë të keqes?

Unë kurrë nuk kam urryer askënd, kurrë. As të rinjtë hitlerikë që më pështynin kur isha aty duke shfarosur, lakuriq. As kur pashë “Zotin me ne” në brez, thashë me vete: sa turp ta fusësh Zotin në këtë fushë, kaq të tmerrshme. Por për mendimin tim urrejtja helmon veten. Në çdo qenie njerëzore ka të mirë dhe ka të keqe. Ne duhet të ushqejmë në njëfarë mënyre të mirën dhe ta vdesim urie të keqen.rsi/Elida Buçpapaj

blank

Intervista- Weber: Shprehja “kompromis”, në kontekstin e marrëveshjes Kosovë-Serbi, është tejet e rrezikshme

Bekim Bislimi

Mosdhënia e detajeve nga takimet e ndërmjetësuesve perëndimorë me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, dhe presidentin serb, Aleksandar Vuçiq, janë sinjal se ende ekziston bllokada në procesin e dialogut Kosovë-Serbi.

Kështu thotë Bodo Weber, ekspert për Ballkanin dhe bashkëpunëtor i lartë i Këshillit për Politikat e Demokratizimit në Berlin.

Të premten, më 20 janar, Prishtinën dhe Beogradin e ka vizituar i dërguari i posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Mirosllav Lajçak, i shoqëruar nga nga i dërguari i SHBA-së për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, i dërguari i Francës, Emmanuel Bonne, i dërguari i Gjermanisë, Jens Plotner, dhe këshilltari i Qeverisë italiane, Francesco Talo.

Temë e diskutimeve ishte propozimi i BE-së për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, për të cilin ndërmjetësuesit nga Perëndimi theksuan se kanë pritur nga Prishtina më shumë mirëkuptim rreth mundësive që ofron propozimi. Ndërkaq në Beograd, sipas tyre, kanë vënë re një “qasje të përgjegjshme dhe gatishmëri për vendime të vështira”.

Weber konsideron që problemi në këto bisedime është se ato po mbahen prapa dyerve të mbyllura, ndërkohë që “edhe më tej ka rezistencë në tentimin për të arritur përparim lidhur me propozimin e BE-së ose të ashtuquajturit propozim gjermano-francez”.

“Përderisa është e paqartë dhe jopublike prapavija e kësaj qasjeje, është vështirë të vlerësohet se a ekziston vërtetë ndonjë dinamikë, ndonjë plan që shërbehet me disa afate që janë me kontekst të caktuar dhe të rëndësishëm ndërkombëtar apo e gjithë kjo është vetëm përpjekje për t’i ofruar palët, në mënyrë që të arrihet deri te një përparim i shpejtë”, thotë Weber.

Ai gjithashtu shpreh mendimin se shprehja “kompromis”, që përdoret nga ana e ndërmjetësuesve ndërkombëtarë, në kontekstin e mundësisë së arritjes së një marrëveshjeje ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, është “tejet e rrezikshme”.

“Kjo ka qenë pika kryesore e Vuçiqit dhe e regjimit serb në bisedimet rreth propozimit për shkëmbimin e territoreve”.

Ai nuk i përjashton krizat eventuale në veri të Kosovës, përderisa, siç thotë ai, nuk publikohen marrëveshjet dhe të mos u lihet palëve mundësia që t’i interpretojnë ndryshe-ndryshe.

Sinjale se ende ekziston bllokada

Radio Evropa e Lirë: Zoti Weber, pas takimit të ndërmjetësuesve ndërkombëtarë me kryeministrin e Kosovës, i dërguari i Bashkimit Evropian, Mirosllav Lajçak ka thënë se kanë pritur më shumë mirëkuptim rreth mundësive që ofron propozimi për normalizim të marrëdhënieve ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit. Çfarë sinjali është ky?

Bodo Weber: Kam frikë se ky është një sinjal i qartë, marrë parasysh që zoti Lajçak dhe kolegët e tij nuk deshën të japin ndonjë detaj nga këto bisedime. Por, ajo fjali e vetme dhe negative, kam frikë se është sinjal i qartë se edhe më tej ekziston bllokada, gjegjësisht, se edhe më tej ka rezistencë në tentimin për të arritur përparim lidhur me propozimin e BE-së ose të ashtuquajturit propozim gjermano-francez.

Radio Evropa e Lirë: A mendoni tash se ekziston gatishmëria në Prishtinë, por edhe në Beograd, lidhur me propozimin?

Bodo Weber: Më duket që i gjithë problemi në këto bisedime është se ato po mbahen prapa dyerve të mbyllura. Ndërkohë kanë rrjedhur disa të dhëna elementare për vet propozimin, ndonëse jo të gjitha detajet. Ndërkaq, të dyja palët, Beogradi dhe Prishtina, kanë theksuar vetëm pozicionet e përgjithshme fillestare lidhur me propozimin.

Kemi parë që pas takimit të krizës, në fund të vitit të kaluar, ku përkohësisht u zgjidh çështja dhe kriza rreth targave, ekzistonte shpresa që një takim i Kurtit dhe Vuçiqit të ndodhte shpejt në Bruksel, si një lloj i vazhdimit ose fillimit të bisedimeve rreth propozimit evropian. Por, kjo deri më tash nuk ka ndodhur.

Kështu që, më duket se, më shumë janë duke u shpërfaqur bllokada dhe tensionet se sa një përparim lidhur me çështjen e propozimit.

Radio Evropa e Lirë: Më 19 janar, (presidenti serb Aleksandar) Vuçiq ka thënë se takimi (me ndërmjetësuesit ndërkombëtarë) do të jetë një nga më të rëndësishmit në vitet e fundit dhe se shpreson se do të ketë përparim. Gjithashtu, ai ka thënë se Beogradi është i gatshëm të vazhdojë dialogun me Prishtinën, në mënyrë që të arrihet deri te një zgjidhje me kompromis. A mendoni se ky është një qëndrim i zbutur i Serbisë apo bëhet fjalë për lojë fjalësh?

Bodo Weber: Jo nuk mendoj. Siç duket, ky është një ‘spin’ i zakonshëm i Vuçiqit. Nuk shoh në këto deklarata ose paralajmërime se Beogradi e ka zbutur qëndrimin. Ndërkaq, edhe tensionet e reja lidhur me targat (KM) i ofrojnë shans Beogradit për të zgjatur procesin dhe të shmangin presionin e ndërmjetësuesve ndërkombëtarë për t’u arritur ndonjë përparim ose ndonjë takim ndërmjet Vuçiqit dhe Kurtit për propozimin evropian.

Prapavija e paqartë e propozimit të BE-së

Radio Evropa e Lirë: A e kanë Kosova dhe Serbia “luksin” që ta refuzojnë këtë plan?

Bodo Weber: Kjo është çështje e vlerësimit se a është ky propozim vërtetë ideal. E kam fjalën, për shkak shumëçka që qëndron pas propozimit, përfshirë edhe detajet, nuk janë sqaruar nga ana e aktorëve ndërkombëtarë.

Kështu që, për shembull, deri më tash asnjëherë nuk është sqaruar nëse po shkohet drejt një marrëveshjeje, e cila është më e ultë se sa ajo që, të paktën, e kemi zyrtarisht. Për t’iu qasur [Serbia] Bashkimit Evropian, politika e bashkësisë ndërkombëtare, tash e gjysmë dekade, është bisedimi për marrëveshjen përfundimtare. Prandaj, vërtetë shtrohet pyetja, pse po shkohet drejt një marrëveshje të ndërmjetme? Pse po tentohet të arrihet ajo? Prapa kësaj mbetet e hapur çështja se a është bazë e mirë kjo për ndonjë marrëveshje. Çështja e afatit kohor, duket se sërish është e paqartë.

Të gjithë e mbajmë mend se deri para disa muajve, është përmendur një afat, deri në shkurt ose deri në prill. Atëherë, përfaqësuesit ndërkombëtarë e sulmuan Lajçakun dhe në njëfarë mënyre i bënë relative ato afate me njëfarë përpjekje për insistim që të arrihet një marrëveshje gjatë këtij viti.

Kështu që, përderisa është e paqartë dhe jopublike prapavija e kësaj qasjeje, është vështirë të vlerësohet se a ekziston vërtetë ndonjë dinamikë, ndonjë plan që shërbehet me disa afate që janë me kontekst të caktuar dhe të rëndësishëm ndërkombëtar apo e gjithë kjo është vetëm përpjekje për t’i ofruar palët, në mënyrë që të arrihet deri te një përparim i shpejtë.

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, ky propozim, tash është i vetmi në tavolinë. Cilat do të ishin pasojat për Kosovën dhe Serbinë në rast se e refuzojnë këtë propozim?

Bodo Weber: Kjo është e vështirë të thuhet. Por, të gjithë e mbajmë mend se kemi pasur propozime të ndryshme në tavolinë, gjatë mjaft viteve të fundit, kur dialogu gjatë një periudhe ndodhej në krizë ose në krizë të thellë, apo në rrugë krejtësisht pa krye – sikurse në atë vit kur e kishim propozimin tërësisht të gabuar dhe të rrezikshëm për shkëmbimin e territoreve, i cili paraqiste të kundërtën e asaj që ishte esenca e dialogut që nga fillimi.

Por, megjithatë, përkundër gjithë këtyre rënieve, krizës afatgjate dhe për shumë vite, si dhe bllokimit të dialogut, nuk ka ndonjë pasojë negative ndaj Serbisë dhe Kosovës. Madje, Serbia përparoi në procesin e saj të negociatave për anëtarësim [në BE], gjë që vërtetë nuk është në frymën e kapitullit 35 [normalizimi i marrëdhënieve me Kosovën] dhe nuk mund të argumentohet me asnjë shkronjë. Por, tash e kemi situatën tjetër, pas fillimit të luftës në Ukrainë.

Ka më shumë presion ndaj Beogradit nga Bashkimi Evropian, sikurse po ndodh ditëve të fundit kur nga Parlamenti Evropian, Komisioni Evropian nuk i bëjnë lëshime Serbisë në rrugën e saj drejt integrimit, në qoftë se nuk pa përparim, gjegjësisht nëse është shënuar regres. Kështu që, mund të paramendohet se në qoftë se nuk do të arrihet përparim në bisedimet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, do të ketë ndikim negativ në negociatat për anëtarësim të Serbisë me BE-në.

Megjithatë, mund të ketë edhe kundërargumente, sepse Bashkimi Evropian në të kaluarën ka hezituar të ndërmarrë veprime të caktuara. Mundësia për të ngrirë negociatat për anëtarësim të Serbisë – në rast se nuk ka përparim në dialog – mund të funksionojë vetëm në qoftë se qartësisht mund të identifikohet Serbia si përgjegjësja kryesore për mossukses ose ngecje në bisedime.

Çfarë fshihet prapa shprehjes “kompromis”?

Radio Evropa e Lirë: Këshilltari i Departamentit amerikan të Shtetit, Derek Chollet, ka thënë se të dy qeveritë (të Kosovës dhe Serbisë) duhet të jenë në gjendje të tregojnë gatishmëri për kompromis dhe se kompromiset janë të mundshme. A e shini ju mundësinë e kompromiseve dhe çfarë nënkuptojnë ato?

Bodo Weber: Pikërisht kjo është çështja. Është mjaft e rrezikshme kjo shprehje “kompromis”, që përdoret nga ana e ndërmjetësuesve ndërkombëtarë. Unë mendoj se kjo ka qenë pika kryesore e Vuçiqit dhe e regjimit serb në bisedimet rreth propozimit për shkëmbimin e territoreve. Do të thotë, në një mënyrë, ky është tentim për të devijuar nga esenca e dialogut që nga bisedimet e para.

Që nga fillimi i dialogut politik në vitin 2012 dhe 2013, ka qenë e qartë që ky dialog duhet të përfundojë me pranimin e pavarësisë së Kosovës dhe në fund të fundit njohjen formale dhe juridike të kësaj pavarësie në marrëdhëniet bilaterale nga ana e Serbisë. Do të thotë, fjala apo shprehja “kompromis”, në njëfarë mënyre është helmuar. Kështu që, kur Vuçiqi e përdor këtë shprehje, ai e përdor në kuptimin e përpjekjes për të ndryshuar drejtimin e dialogut dhe kornizës dhe qëllimeve të përgjithshme.

Prandaj, kur përfaqësuesi amerikan Chollet e përdorë këtë shprehje, mbetet e paqartë nëse ai po mendon për të njëjtin kuptim apo për diçka krejtësisht tjetër.

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, në rast se Kurti dhe Vuçiq nuk gjejnë gjuhë të përbashkët, si do të reflektohet kjo ndaj Kosovës dhe Serbisë?

Bodo Weber: Kjo do të thotë vazhdim i tensioneve në veri. Në anën tjetër, për Vuçiqin do të ishte e mirëseardhur që të largojë presionin e Perëndimit. Besoj që kjo do të mbante gjallë tensionet në nivelin lokal dhe rajonal, e sidomos në veri të Kosovës. Në anën tjetër, kjo do të ishte në dobi të regjimit të Beograd që të vazhdojë të mirëmbajë regjimin autokrat, si dhe manovrimin dhe balancimin e vazhdueshëm ndërmjet Lindjes dhe Perëndimit.

Sinjalet drejt Prishtinës, të minuara

Radio Evropa e Lirë: Në Prishtinë nuk ka lëvizje as për çështjen e formimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe, përkundër thirrjeve këmbëngulëse të bashkësisë ndërkombëtare…

Bodo Weber: Po. Mendoj se përmes çështjes së Asociacionit të komunave me shumicë serbe mund të shtrohet pyetja sesa është e përshtatshme marrëveshje e ndërmjetme që synohet përmes propozimit të Francës dhe Gjermanisë. Zoti Chollet, në një intervistë, pak ditë pas takimit në Beograd, insistonte ose siguronte Kosovën se Asociacioni nuk do të jetë diçka e ngjashme me Republikën Sërpska.

Megjithatë, fatkeqësisht, duhet të thuhet që e njëjta administratë amerikane – në të cilën zoti Chollet ka një rol të rëndësishëm e po ashtu edhe zoti Escobar – në skajin tjetër të Ballkanit Perëndimor, pra në Bosnje e Hercegovinë [BeH], gjatë veprimit politik në dy vitet e fundit, kanë ndikuar më shumë në trimërimin e disa koncepteve dhe forcave politike secesioniste, qoftë në anën e Partisë Popullore Serbe në Republikën Sërpska, por edhe në anën e HDZ në BeH, ku [kryetari i HDZ në BeH, Dragan] Çoviq ëndërron për entitetin e tretë.

Kjo vërtetë minon sinjalet që dërgohen drejt Prishtinës se SHBA-ja dhe BE-ja do të jenë garantuese se çfarëdo zgjidhje për veriun e Kosovës nuk do të shndërrohet më vonë, në të ardhmen, në ndonjë lloj autonomie të huaj, në ndonjë krijesë që do të shkojë më pas drejt ndarjes.

Krizat si pasojë e mospublikimit të marrëveshjeve

Radio Evropa e Lirë: Ndonëse u është bërë thirrje të dyja palëve që të mos ndërmarrin akte provokuese ose diçka që do të dëmtonte tash kthimin në tavolinën e bisedimeve, Qeveria e Kosovës sërish e ka ndaluar lëvizjen e automjeteve me targa KM. Këtë vendim e ka kritikuar edhe Chollet. Si e shihni ju këtë veprim të Qeverisë?

Bodo Weber: Vështirë të thuhet. Mendoj se kjo sërish tregon se fshehtësia e tërësishme, me të cilën po zhvillohen negociatat dhe bisedimet në Bruksel në dy vjetët e fundit, mbase nuk është zgjidhja më e mirë. Dua të them së marrëveshja e arritur në fund të futit të kaluar te [shefi i diplomacisë së BE-së, Josep] Borrell, ndërmjet presidentit Vuçiq dhe kryeministrit Kurti, është paralajmëruar si marrëveshje që e zgjidhë çështjen e targave, gjegjësisht se është zgjidhje kalimtare derisa çështja e targave të zgjidhet në esencë, në kuadër të një marrëveshjeje përfundimtare.

Tash i kemi dy lloj interpretimesh dhe tensione të serishme nga ana e Beogradit dhe Prishtinës. Do të ishte shumë më mirë që publikohet ajo marrëveshje e arritur se sa që përfaqësuesit e Uashingtonit apo të Komisionit Evropian të japin ndonjë deklaratë publike se vendimi i Qeverisë së Kosovës nuk është në harmoni me marrëveshjen.

Pra, po të publikohej ajo marrëveshje e arritur në Bruksel, para disa javësh, jam i sigurt që nuk do të ndodhnin veprimet e tilla, ku të dyja palët mund të thonë ndryshe. Opinioni do të mund të gjykonte pretendimet ose deklaratat e tilla, si dhe a është shkelje e asaj marrëveshjeje ajo që ndërmerr njëra ose pala tjetër.

 

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, herën e kaluar, çështja e targave e krijoi krizën në veri të Kosovës. A ekziston rreziku që kriza të përsëritet dhe kujt i konvenon situata e tensionuar në veri?

Bodo Weber: Natyrisht që kriza përsëritet dhe kjo tregon se të gjitha çështjet nuk janë zgjidhur. Ndërkaq, se kujt i konvenon situata e tensionuar, kjo është çështje për të cilën përgjigja nuk i jepet opinionit.

Siç thash, ekziston procesi i bisedimeve rreth çështjeve më të vogla dhe temave më të mëdha në negociatat ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Përderisa të mos publikohet se për çfarë është arritur pajtimi, praktikisht asnjë herë nuk mund të vlerësohet se çfarë në të vërtetë po ndodh dhe nuk mund të vlerësohet se kush është përgjegjës dhe të kujt janë motivet, pra, se a i konvenon Beogradit më shumë apo Prishtinës.

Mendoj se nëse shikohet në mënyrë të përgjithshme, nga kuadri i përgjithshëm, me të cilin Qeveria e Kurtit erdhi në pushtet, pak a shumë në mënyrë të hapur ka demonstruar se nuk e ka të rëndësishëm dialogun. Ndërkaq, në anën tjetër, Serbia dhe regjimi në Beograd, tashmë gjysmë dekade po përpiqet të shmangë atë që e ka pasur të qartë – qysh në vitin 2013 kur e nënshkruan marrëveshjen e prillit – se ku çon dialogu politik, pra konfirmimin dhe pranimin e pavarësisë së Kosovës dhe vendosjen e marrëdhënieve të mira ndërshtetërore, si marrëdhënie bilaterale.

Derisa marrëveshjet e papublikuara ofrojnë mundësinë që vazhdimisht të potencohen tensionet, është vështirë të vlerësohet se të kujt janë motivet dominuese dhe kush është ai që e përshkallëzoi situatën dhe nuk e mbështeti marrëveshjen.

blank

Ben Hodges: Rusisë i mungon një ‘plan koherent’

Në një intervistë me Shërbimin Gjeorgjian të Radios Evropa e Lirë, Hodges flet për mungesën e koherencës së operacionit ushtarak rus dhe se si automjetet e reja luftarake dhe tanket nga jashtë mund të ndryshojnë rrjedhën e luftës.

Vazha Tavberidze

Gjenerali i pensionuar amerikan, Ben Hodges, kishte komanduar forcat e ushtrisë amerikane në Evropë nga viti 2014 dhe 2017. Ai, aktualisht, është drejtues i Pershing-ut në studimet strategjike në Qendrën për Analizën e Politikave Evropiane. Në një intervistë me Shërbimin Gjeorgjian të Radios Evropa e Lirë, Hodges flet për mungesën e koherencës së operacionit ushtarak rus dhe se si automjetet e reja luftarake dhe tanket nga jashtë mund të ndryshojnë rrjedhën e luftës.

Radio Evropa e Lirë: Qytetet Bahmut dhe Soledar janë nën sulme të pamëshirshme nga forcat ruse, ose më konkretisht, forcat mercenare Vagner. Pse është kaq i rëndësishëm Bahmuti në Ukrainën lindore? Çfarë po përpiqet të arrijë atje Yevgeny Prigozhin, themeluesi i grupit mercenar Vagner?

Ben Hodges: M’u desh pak kohë për të kuptuar pse Rusia po i kushton kaq shumë rëndësi Bahmutit, veçanërisht forcave të drejtuara nga Prigozhini. Dhe, unë mendoj se ka një aspekt simbolik të kësaj — ky është pothuajse si një projekt i kotë për të.

Është e qartë se atij nuk i intereson sa njerëz janë vrarë. Ata janë aty tash e pesë muaj dhe ende nuk kanë mundur ta marrin Bahmutin. Ata, thjesht, vazhdojnë të hedhin ushtarë të patrajnuar, të posamobilizuar në atë luftë.

Por, së fundmi është zbuluar gjithashtu se në rajon ka miniera të konsiderueshme kripe dhe gjipsi. Dhe, Prigozhini madje foli për sigurimin e burimeve atje. Por, nuk e di nëse kjo do të jetë shumë ngushëlluese për familjet e mijëra njerëzve që janë vrarë atje, të dinë se objektivi i vërtetë i Prigozhinit nuk ishte një udhëkryq apo kryqëzim i rëndësishëm strategjik, por minierat e gjipsit.

Mendoj se i gjithë ky operacion rreth Bahmutit ilustron mungesën e koherencës së operacionit të Rusisë. Unë nuk mendoj se Prigozhini merr urdhra nga [gjenerali Sergei] Surovikin, dhe ai sigurisht nuk merr urdhra nga gjenerali [Valery] Gerasimov (i cili u emërua më 11 janar për të mbikëqyrur pushtimin). Pra, kush është në krye?….

Ata nuk kanë një plan koherent. Ata vërtet, për fat të mirë, ende nuk i kanë mësuar dhe rregulluar të gjitha të metat institucionale që shfaqën në shkurt, mars.

Radio Evropa e Lirë: A ekziston mundësia se ata janë duke vënë bast mbi një strategji të njohur që nëse hidhni numrat në betejë, atëherë, herët a vonë, rezultatet do të dalin?

Ben Hodges: Rusët gjithmonë kanë supozuar se shumica do të fitojë. Dua të them, kjo ka qenë mënyra e tyre e luftës për shekuj, që ata përfundimisht thjesht do të mposhtin forcat ukrainase. Por, padyshim, ata nuk kanë qenë në gjendje ta bëjnë këtë, sepse ukrainasit kanë qenë kaq profesionistë, kaq të aftë, dhe ne shohim se në fakt saktësia mund ta mposhtë shumicën, nëse keni saktësi të mjaftueshme dhe nëse e aplikoni atë në vendet e duhura. Dhe, Ukraina ka ndjekur vazhdimisht logjistikën — rrjetet e transportit, ruajtjen e municioneve — nëpërmjet një sërë mjetesh të ndryshme.

Radio Evropa e Lirë: Javën e kaluar, vendet perëndimore njoftuan se do t’i dërgojnë Ukrainës armë më të sofistikuara, duke përfshirë automjete të blinduara Bradley nga Shtetet e Bashkuara, automjete luftarake Marder nga Gjermania dhe automjete më të lehta luftarake të këmbësorisë nga Franca. Sa disavantazhe ka pasur Ukraina pa to dhe çfarë mund të arrijë tani Kievi me to?

Ben Hodges: Epo, sigurisht, uroj që këto vendime për të siguruar Bradley, Marder dhe AMX-10RC dhe sisteme të tjera, do të ishin marrë më shpejt. Por, lajmi i mirë është se ato janë bërë.

Ajo që dëgjova javën e kaluar ishte themeli për një brigadë të blinduar. Në thelb, ju keni artileri vetëlëvizëse nga Republika Çeke, një batalion; AMX-10RC nga Franca, i cili është një mjet i shkëlqyer me rrota, shumë lëvizshmëri, me një armë të madhe në të; dhe pastaj një batalion i Marderit, që është një sistem shumë i mirë; dhe më pas një batalion Bradley, i cili është mjeti më i mirë luftarak i këmbësorisë në botë.

Nëse i merrni ato dhe më pas nëse vendosni ndoshta një batalion tankesh ukrainase në mes të tij me inxhinierë, do të keni një formacion armësh të kombinuara vdekjeprurëse që mund të jetë grushti i hekurt që do të ndihmonte për të depërtuar në këta rreshta të pafund llogoresh ruse, nëse ato janë mbështetur siç duhet.

Kjo është ajo që unë shoh. Unë nuk numëroj automjetet, shikoj aftësinë…. Dhe, kështu ata do t’i kalojnë dy muajt e ardhshëm duke marrë pajisjet, duke u trajnuar me to, duke praktikuar, duke ndërtuar logjistikën për të. Dhe, mendoj se kur Shtabi i Përgjithshëm i Ukrainës të jetë gati, ata do ta përdorin këtë si forcë.

Radio Evropa e Lirë: Disa ekspertë perëndimorë të sigurisë me të cilët kam folur, janë më skeptikë. Ata thonë se, megjithëse është një lajm i mirëpritur, atij i mungon “grushti”, se Ukraina ka nevojë për tanke të duhura — si M1 Abrams — dhe sisteme të ngjashme armësh. A jeni dakord me këtë vlerësim? Dhe nëse po, a besoni se një paketë e tillë armësh është gjithashtu në proces?

Ben Hodges: Epo, sigurisht që do të ishte më mirë nëse ata gjithashtu do të kishin Abrams dhe ose Leopards. Më duket sikur ato mund të vijnë, por nuk e di…. Por, gjithashtu, nuk do të supozoja se ajo që sapo pamë javën e kaluar është në vakum. Ka gjëra të tjera që po bëjnë ukrainasit për të ndërtuar aftësinë për fazën tjetër të kësaj, të kundërsulmimit të tyre, që do të jetë faza vendimtare, që mendoj se është çlirimi i Krimesë.

Radio Evropa e Lirë: Së shpejti do t’i kthehem çështjes së Krimesë, por së pari do të doja të pyesja për tanket. Duket se disa vende, përfshirë Poloninë dhe Britaninë, janë në prag të sigurimit të tankeve për Ukrainën. Sa e rëndësishme do të ishte kjo për Ukrainën dhe si mund ta ndryshonte valën e luftës?

Ben Hodges: Është e rëndësishme për sa i përket aftësisë reale, duke supozuar se ata marrin mirëmbajtjen që vjen me të, municionin e duhur dhe mundësinë për t’u stërvitur në mënyrë që kjo të jetë aftësi reale.

Por, është edhe më e rëndësishme që kjo të sinjalizojë se qeveritë perëndimore po ndërmarrin hapin tjetër, se ato janë gjithnjë e më pak të shqetësuara se Rusia mund të përpiqet disi të përshkallëzojë situatën, sepse kjo nuk ka gjasa. Dhe, ndërsa këto janë vendime që po merren me vonesë, mendoj se nuk është tepër vonë për të bërë një ndryshim.

Dhe, sigurisht, kjo nuk ka përfunduar pasi Ukraina të çlirojë Krimenë; atyre do t’u duhet ta mbrojnë veten për një kohë të gjatë…

Radio Evropa e Lirë: Ju thatë se nuk i kushtoni shumë rëndësi numrit të gjërave të ofruara, por megjithatë, është një ndryshim drastik nëse shikoni se çfarë është ofruar dhe çfarë ka kërkuar komandanti i përgjithshëm i Forcave të Armatosura të Ukrainës, Valery Zaluzhny. Ai ka kërkuar 700 automjete të blinduara dhe 300 tanke. Sa afër është Ukraina për t’i marrë ato?

Ben Hodges: Nuk e di. Ka shumë gjëra që po ndodhin sa që nuk kemi domosdo një përgjigje adekuate për këtë… Rusia merr dronë nga Irani dhe ata marrin uniforma për motin e ftohtë nga Koreja e Veriut — kjo është ajo.

Janë 50 vende të rreshtuara për të ndihmuar Ukrainën. A e kemi bërë aq shpejt sa kanë nevojë? Jo. Dhe a kemi bërë mjaft? Jo. A ka më shumë për të ardhur? Shpresoj. Por, dua të them, nëse unë jam në Kremlin, unë do të thosha “çfarë”? Gjermanët tani po i japin Marderit dhe një bateri tjetër Patriot. Dhe, ata po flasin për Leopardin.

Dua të them se kjo duhet të jetë dekurajuese për palën ruse.

Radio Evropa e Lirë: Ju e kishit parashikuar më herët se është e mundur deri në fund të vitit 2022 që ushtria e Ukrainës të shtyjë forcat pushtuese ruse në pozicionet e tyre përpara se të fillonte pushtimi i plotë më 24 shkurt. Pse nuk doli i saktë ky parashikim?

Ben Hodges: Po, padyshim unë isha tepër optimist për këtë, sepse nuk e parashikoja që do të kishim dështuar të siguronim sisteme me rreze më të gjatë, si ATACMS (Sistemet Taktike të Raketave të Ushtrisë). Mendova se po vinte. Pra, kjo ka qenë një mangësi.

Unë, gjithashtu, nuk e parashikova numrin e forcave që Rusia ishte e gatshme të sakrifikonte brenda dhe rreth Bahmutit. Dua të them, padyshim, isha gabim– jo shumë, por isha gabim. Ajo që ka rëndësi është se si Ukraina është përshtatur me atë që Rusia po bën me këto trupa të mobilizuara. Dhe, a i jep Perëndimi Ukrainës atë që i nevojitet, në mënyrë që ata të vazhdojnë të sulmojnë logjistikën dhe komandën dhe kontrollin rus?

 

Kështu mendoj se ata e çlirojnë Krimenë. Ka vetëm dy rrugë që të çojnë në Krime: Ura e Kerçit dhe ura tokësore. Njëra tashmë është dëmtuar rëndë; ndërsa tjetra tashmë është goditur. Kjo është ajo që duhet të ndodhë gjatë muajve të ardhshëm. Ne duhet t’i japim Ukrainës aftësinë për ta bërë këtë.

Nëse e kufizojmë atë që u japim për sa i përket rrezes – kështu që GMLRS, që është raketa e lëshuar nga HIMARS (sistemi i raketave të artilerisë me lëvizshmëri të lartë) – deri në 90 kilometra, pra nëse nuk bëjmë më shumë se kaq, atëherë në fakt, ne krijojmë një vend të shenjtë për Rusinë. Pra, Rusia është në gjendje të qëllojë nga Krimeja pa u ndëshkuar, ose brenda Rusisë, brenda Bjellorusisë.

*Video nga arkivi: Ukrainasit thonë se raketat amerikane po e bëjnë dallimin

Kjo çon në vrasjen e civilëve të pafajshëm ukrainas. Ne duhet t’u japim atyre sistemet e armëve me rreze më të gjatë dhe ATACMS që do të jenë në gjendje të godasin çdo gjë në Gadishullin e Krimesë.

Radio Evropa e Lirë: Pra, shanset e suksesit të ndonjë kundërofensive më të thellë të Ukrainës në të ardhmen varen nga mbështetja e vazhdueshme perëndimore?

Ben Hodges: Absolutisht, po. Ky është paralajmërimi i madh, që Perëndimi duhet të vazhdojë të mbështesë Ukrainën, të paktën në nivelin e gjithçkaje që kemi thënë tashmë se do të bëjmë.

Radio Evropa e Lirë: Nëse kjo ndodh, cilat janë gjasat që Ukraina ta bëjë këtë?

Ben Hodges: Epo, ata duhet të vazhdojnë t’i bllokojnë përpjekjet ruse rreth Bahmutit. Ata do të duhet të mbajnë një sy në Bjellorusinë në kufirin verior, në veri të Harkivit. Por unë mendoj se, përsëri mund të gaboj, por thjesht nuk duket e mundshme që rusët të kenë një sulm të rëndësishëm nga atje. Ata mund të grumbullojnë disa trupa atje, por nuk e kanë aftësinë, nuk besoj, për të nisur një kërcënim tjetër serioz ndaj Kievit. Por, shtabi i përgjithshëm do të duhet të vazhdojë ta vëzhgojë këtë.

Ndërkohë, unë mendoj se ata do të ndërtojnë forcat e tyre të blinduara, atë që po marrin, si dhe ato që tashmë kanë stërvitur, në mënyrë që të kenë një aftësi të madhe për të blinduar, e cila mund të jetë elementi vendimtar i këtij çlirimi të Krimesë.

Por, para kësaj, ata do të duhet të kalojnë disa muaj duke vazhduar të shkojnë pas urës së Kerçit, duke vazhduar të prishin rrjetin e transportit që kalon përmes Mariupolit dhe Melitopolit, në Krime.

Ka shumë punë për të bërë për të vendosur kushtet. Por, unë mendoj se kështu ndodh: nuk do të jetë vetëm një sulm i madh përgjatë Isthmusit të Perekopit (copë toke që bashkon Krimenë me Ukrainën kontinentale).

Atyre do t’u duhet të vendosin kushtet përmes zjarreve me rreze të gjatë, forcave speciale dhe më pas do të duhet të vënë dikë në tokë atje. Por, unë mendoj se Shtabi i Përgjithshëm është mjaft i zgjuar; ata më kanë bërë përshtypje se sa mirë kanë bërë gjithçka që munden për të minimizuar viktimat dhe për të qenë të plotë dhe metodikë.

Përgatiti: Albina Kastrati
blank

Analistja amerikane: Rusia po e përdor Serbinë për të shpërqendruar perëndimin

Rusia po e përdor Ballkanin për të shpërqendruar Perëndimin nga agresioni i saj ushtarak në Ukrainë dhe mënyra më e mirë për ta bërë këtë është duke përdorur proxy të brendshëm [Serbia] në rajon për të qëndruar vazhdimisht në prag të konfliktit ose kaosit.

Kështu pohon analistja amerikane Ivana Stradner në një intervistë për The Geopost, duke shtuar se kjo është vazhdimësi e përpjekjeve të Federatës Ruse nga dekada e kaluar.

“Rusia ka lidhje shumë të ngushta me Serbinë, me Republikën Srpska, për shembull dhe me vendet që varen nga gazi rus. Rusia gjithashtu ka investuar shumë në mbështetjen e Kishës Ortodokse Serbe, duke përdorur narrativën tipike të Vëllazërisë Sllave dhe të Krishterimit Ortodoks”, pohon Stradner.

“Kjo nuk është në të vërtetë asgjë e re, vetëm një vazhdimësi e përpjekjeve të Rusisë gjatë dekadës së kaluar, por arsyeja pse Perëndimi është pak nervoz tani është lufta në Ukrainë”, shton ajo.

Sipas saj, Rusia ka investuar shumë në hapësirën e informacinit me anë të trollëve dhe botsëve për të polarizuar Ballkanin.

“Ajo që po shohim aktualisht në hapësirën e informacionit është se Rusia ka investuar shumë burime në Telegram dhe media të tjera sociale, në Twitter, në Facebook, duke përdorur trollë dhe bots për të polarizuar më tej Ballkanin, narrativat e tyre në lidhje me vendin e Ukrainës dhe për të ndezur rajonin edhe më shumë”, thekson Stradner.

Gazetarja tutje shpjegon se qëllimi i presidentit Aleksandar Vuçiq është të qëndroj gjatë në pushtet nëpërmjet krizave në rajon, gjë që është e njëjta strategji që e përdor Rusia.

“Objektivi kryesor i Vuçiqit është të qëndrojë në pushtet dhe ai ka adoptuar këtë taktikë të balancimit të Lindjes dhe Perëndimit, domethënë të mbështesë Kinën dhe më pas Rusinë, pastaj Bashkimin Evropian dhe më pas Shtetet e Bashkuara në të njëjtën kohë”, shpjegon gazetarja amerikane.

“Qëllimi i tij është gjithmonë të portretizojë veten si një burim stabiliteti dhe si e bën ai këtë? Duke i lënë gjithmonë gjërat të eskalojnë në rajon dhe më pas duke u paraqitur si dikush që mund ta zgjidhë problemin me ndërmjetësim. E njëjta gjë, një strategji e ngjashme është në fakt për Rusinë”, përfundon ajo.

Në këtë intervistë, Stradner ka folur edhe agresionin ushtarak rus në Ukrainë dhe marrëveshjen finale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Intervista e plotë:

A mund të komentoni agresionin ushtarak rus në Ukrainë dhe si e shihni ndikimin Rusisë në Evropë dhe Ballkan?

Lufta nuk filloi vitin e kaluar në 2022, por në fakt në 2014 dhe kur Vladimir Putin sulmoi Kyivin dhe Kharkivin më 24 shkurt 2022, ai në fakt donte të përmbyste Qeverinë e Ukrainës brenda tre ditëve, që ishte qëllimi. Ai nuk ia doli, sepse Ukraina ka luftuar me të vërtetë, shumë të fortë që atëherë.

Gjatë vitit të kaluar, forcat ruse kanë kryer krime të tmerrshme lufte, dhjetëra mijëra njerëz janë vrarë, shumë ukrainas kanë ikur nga vendi, por ajo që shohim pothuajse një vit më vonë është se Putin ka arritur të bashkojë Perëndimin, duke ndihmuar Ukrainën.

Ukraina ka arritur të rimarrë disa zona të pushtuara nga Rusia, ne po e furnizojmë Ukrainën me armë, vetëm kohët e fundit kemi dërguar sistemet HIMARS dhe Patriot dhe tani edhe disa vende evropiane po planifikojnë të dërgojnë tanke, gjë që është e nevojshme për pranverën e ardhshme që Ukraina të fitojë.

Pra, kushdo që mendon se Ukraina është duke humbur, kjo nuk është e vërtetë, sepse Ukraina me ndihmën e Perëndimit, pavarësisht nga të gjitha ato mizori të tmerrshme që ndodhin atje Ukraina është në gjendje të luftojë. Ajo që Putin dëshiron të shohë është zgjatja e luftës, por ajo që shohim këtu është se Rusia do të vuajë jashtëzakonisht, sidomos ekonomikisht brenda muajve të ardhshëm.

Ushtria ruse nuk po sillet në Ukrainë siç shpresohej dhe ajo që ne duhet të bëjmë tani është të vazhdojmë të mbështesim Ukrainën dhe të mos lejojmë Rusinë të diktojë kushtet e negociatave, sepse ajo që ai dëshiron të bëjë tani është të përfshihet në negociata dhe në thelb të blejë kohë për t’u rigrupuar sepse ajo nuk ka ndërmend të braktisë Ukrainën dhe tani është vërtet koha e duhur për të vazhduar mbështetjen e Ukrainës.

Dua të theksoj diçka tjetër: jemi gati një vit pas pushtimit dhe Rusia kishte edhe synime të tjera në Evropë, përkatësisht të ndante vendet evropiane edhe më shumë dhe gjithashtu të ushtronte ndikim të madh në vendet afrikane si dhe vendet në Amerikën Latine.

Në të vërtetë, Rusia ka përdorur gjithashtu operacionet e informacionit në Afrikë për të portretizuar Shtetet e Bashkuara si agresore dhe përgjegjëse për këtë luftë dhe për të fajësuar Perëndimin për krizën ushqimore në Afrikë.

Sa i përket pjesës tjetër të Evropës, ata gjithashtu po armatosnin refugjatët me këtë dhe Ballkani gjithashtu vjen brenda të njëjtës fushë ku Rusia ka pasur qëllimet e veta, por një gjë për të cilën do të them është se, duke ditur se Ukraina po ecën mjaft mirë, për aq kohë sa ndodhë kjo, ne nuk do të shohim ndonjë konflikt serioz në rajon, kështu që të gjithë duhet të jemi mirënjohës për përpjekjet e Ukrainës.

Kosova ka bërë vazhdimisht përpjekje për të mbështetur Ukrainën dhe për të dekonstruktuar synimet ruse? Çfarë tjetër mund të bëjë Kosova?

Sigurisht që Kosova i ka dhënë shumë mbështetje Ukrainës jo vetëm me fjalë por edhe me vepra, sepse kanë një histori të ngjashme lufte.

Ajo që Ukrainës i duhet vërtet tani është sigurisht mbështetja ushtarake dhe e inteligjencës, por ka edhe kufizime, të cilat vendet në Ballkan nuk munden, por atë që munden duke e ndihmuar Ukrainën me mbështetje diplomatike dhe ndërkombëtare, por edhe duke dënuar mizoritë ruse.

Kur bëhet fjalë për Ballkanin, siç e përmenda më herët, kjo është e gjitha pjesë e të njëjtës pamje dhe synim më të madh që Rusia kishte përpara pushtimit të vitit 2022. Ajo që duhet të bëjnë vendet e rajonit, ata duhet të qëndrojnë të bashkuar për të luftuar së bashku kundër ndikimit rus në rajon, i cili fatkeqësisht është shumë efektiv dhe efikas.

Serbia është ende duke u përkëdhelur nga Perëndimi, pavarësisht se është aleate e Rusisë dhe luan luftënxitës në Ballkan, duke ndërhyrë në Mal të Zi, si dhe duke toleruar Dodikun në Bosnjë e Hercegovinë. Si e shihni këtë?

Më lejoni t’ju them se cilat janë synimet e Rusisë në Ballkan. Rusia nuk ka ndërmend të pushtojë Ballkanin dhe të dërgojë tanke dhe aeroplanë në rajon, as nuk ka nevojë, pasi Rusia ka investuar shumë për të ndikuar në operacionet në Ballkan për të paktën një dekadë.

Rusia ka lidhje shumë të ngushta me Serbinë, me Republikën Srpska, për shembull dhe me vendet që varen nga gazi rus. Rusia gjithashtu ka investuar shumë në mbështetjen e Kishës Ortodokse Serbe, duke përdorur narrativën tipike të Vëllazërisë Sllave dhe të Krishterimit Ortodoks.

Gjithashtu, Rusia ka investuar burime të mëdha në Mal të Zi, pjesërisht për shkak të daljes së vendit në Detin Adriatik dhe të mos harrojmë se Rusia gjithashtu u përpoq të përmbyste një regjim atje përpara se të anëtarësohej në NATO.

Pra, kjo është ajo që ne po shohim tani në Ballkan. Kjo nuk është në të vërtetë asgjë e re, vetëm një vazhdimësi e përpjekjeve të Rusisë gjatë dekadës së kaluar, por arsyeja pse Perëndimi është pak nervoz tani është lufta në Ukrainë.

Dhe ju sapo përmendët përkëdheljen e Perëndimit, puna është, kur mendojmë për Serbinë në veçanti, duhet të mendojmë për qëllimet e Rusisë, por edhe për qëllimet e Aleksandar Vuçiqit.

Objektivi kryesor i Vuçiqit është të qëndrojë në pushtet dhe ai ka adoptuar këtë taktikë të balancimit të Lindjes dhe Perëndimit, domethënë të mbështesë Kinën dhe më pas Rusinë, pastaj Bashkimin Evropian dhe më pas Shtetet e Bashkuara në të njëjtën kohë.

Pra, qëllimi i tij është gjithmonë të portretizojë veten si një burim stabiliteti dhe si e bën ai këtë? Duke i lënë gjithmonë gjërat të eskalojnë në rajon dhe më pas duke u paraqitur si dikush që mund ta zgjidhë problemin me ndërmjetësim. E njëjta gjë, një strategji e ngjashme është në fakt për Rusinë.

Rusia dëshiron të përdorë Ballkanin për të shpërqendruar Perëndimin nga agresioni i saj në Ukrainë dhe mënyra më e mirë për ta bërë këtë është duke përdorur proxy të brendshëm në rajon për të qëndruar vazhdimisht në prag të konfliktit ose kaosit dhe më pas të paraqitet si një ndërmjetës dhe të thotë se Rusia mund ta zgjidhë këtë problem në Evropë, por më pas të bëjë lëshime në lidhje me Ukrainën. Dhe Perëndimi nuk duhet të bjerë pas këtij truku, sepse është një strategji e njohur që Rusia e ka përdorur në rajonin e saj.

Ajo që po shohim aktualisht në hapësirën e informacionit është se Rusia ka investuar shumë burime në Telegram dhe media të tjera sociale, në Twitter, në Facebook, duke përdorur trollë dhe bots për të polarizuar më tej Ballkanin, narrativat e tyre në lidhje me vendin e Ukrainës dhe për të ndezur rajonin edhe më shumë.

Të gjithë e dimë se rajoni ka qenë gjithmonë i lehtë për t’u shkaktuar përballë tensioneve të ndryshme etnike dhe dallimeve fetare. Pra, Rusia e di se si të ndezë rajonin dhe nuk mund të theksoj mjaftueshëm se Perëndimi duhet të jetë vigjilent për të ndikuar në operacionet atje, sepse lufta e informacionit është një pjesë thelbësore e strategjisë ushtarake ruse.

Janë të shumta operacionet informative sulmuese dhe mbrojtëse që duhet të bëjë Perëndimi së bashku me partnerët e tij në Ballkan. Kam frikë se të gjitha ato ndikojnë në operacione që janë të lidhura me sulme të ndryshme kibernetike, kështu që ne mund të presim gjithnjë e më shumë përdorim asimetrik të forcës në rajon.

Deri sot, unë nuk shoh ndonjë konflikt të madh që kemi parë si ato të viteve ’90-ta, por ajo që kam besim të them, ata do të vazhdojnë të gjitha ato lloj tensionesh përshkallëzuese pastaj de-përshkallëzuese në rajon siç e shohim tani në Kosovë, ajo që ndodhi në Republikën Srpska të Bosnjës, Mali i Zi është gjithashtu shumë, shumë e brishtë.

Të gjitha ato vende janë vende që duhet të kenë vëmendje shtesë nga Perëndimi, por jo në kurriz të Ukrainës, sepse kjo është pikërisht ajo që dëshiron Rusia.

A mendoni se së shpejti do të ketë një marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë? Cili është roli amerikan këtu?

Nuk shoh se Kosova dhe Serbia do të gjejnë një gjuhë të përbashkët në një të ardhme të parashikueshme dhe arsyeja për këtë, siç e kam përmendur tashmë, është se presidenti serb dhe në veçanti qeveria serbe po ndjekin interesat e veta për problemet e pazgjidhura në Kosovë, për shkak se po e përdorin Kosovën për qëllimet e tyre politike, fillimisht për të përshkallëzuar e më pas për të de-përshkallëzuar krizën.

Unë dua t’ju jap një shembull: sa herë që ka një problem të brendshëm në vend, ata përdorin dallimet rajonale dhe problemet rajonale për t’u përshkallëzuar dhe pastaj e vendosin në lajmet serbe si lajmin kryesor të asaj dite; së fundmi kur pati rrjedhje amoniaku në Serbi që dëmtoi shumë njerëz, po atë natë ata shtuan tensionet në lidhje me barrikadat dhe bllokimet e rrugëve dhe e vendosën hapësirën e informacionit si lajmin numër një.

Pra, kur mendojmë për këtë krizë të veçantë, duhet të mendojmë edhe për stimujt e brendshëm se si ta zgjidhim këtë krizë.

Në aspektin e njohjes reciproke, nuk mendoj se kjo do të ndodhë shpejt pasi po flasim sot dhe roli i Shteteve të Bashkuara pas shumë e shumë vitesh përpjekje të Bashkimit Evropian për dialog të menjëhershëm ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, Shtetet e Bashkuara ndërhynë dhe ata po përpiqen të gjejnë një zgjidhje që sipas tyre të jetë më praktike, por siç e përmenda, për shkak të disa interesave të brendshme, nuk shoh se kjo do të përfundojë së shpejti, nuk shoh që kjo do të përshkallëzohet në ndonjë luftë serioze, megjithatë, ajo që përmenda, kjo sigurisht që do të vazhdojë të përshkallëzohet dhe më pas të de-përshkallëzohet sa herë që aktorët e brendshëm kanë nevojë për këtë për arsyet e tyre dhe plus, përveç kësaj.

Ne kemi edhe rolin e Rusisë dhe mënyrën se si ata po përdorin hapësirën e informacionit, veçanërisht në Telegram, duke përdorur kanalet ruse dhe përfaqësuesit rusë për të ndezur këtë krizë dhe për t’u siguruar që në të vërtetë ka më shumë tensione në rajone, sepse Moska ka stimujt e saj për të pasur një Ballkan të destabilizuar. /The Geopost/

blank

Intervista- Chollet: Duhen vendime të vështira dhe kurajo nga udhëheqësit e Kosovës dhe Serbisë

VOA/Milan Nesic

Në një intervistë për shërbimin në gjuhën serbe të Zërit të Amerikës, këshilltari i Departamentit të Shtetit, Derek Schollet foli për prishmëritë gjatë vizitës që do të bëjë së shpejti në Serbi, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut.

Zëri i Amerikës: A mund të na thoni fillimisht se çfarë shpresoni të arrini gjatë vizitës tuaj në Serbi, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut?

Derek Schollet: Faleminderit pikë së pari për intervistën. Doja ta vizitoja rajonin pak përpara festave, por fatkeqësisht ai udhëtim u shty. Kështu që mezi pres të kthehem atje së shpejti. Është një moment shumë i rëndësishëm për rajonin, në veçanti mes Kosovës dhe Serbisë. Gjatë javëve të fundit ka patur fatkeqësisht një rritje të tensioneve mes tyre. Është një lajm i mirë që në 48 orët e fundit kemi parë të hiqen barrikada, kemi parë pikat kufitare të rihapen mes Kosovës dhe Serbisë. Janë lajme të mira. Shpresoj të mos i kishim harxhuar javët e fundit të përqëndruar tek kjo krizë, por tek dialogu i ndërmjetësuar nga BE-ja, të cilin ne, Shtetet e Bashkuara, e mbështesim plotësisht. Është diçka për të cilën unë dhe kolegët e mi do të flasim kur të jemi në rajon.

Zëri i Amerikës: Pra, cili do të ishte mesazhi juaj për udhëheqësit e Serbisë dhe Kosovës pas krizës së fundit në veri të Kosovës ku pati vendosje dhe heqje barrikadash?

Derek Schollet: Pikë së pari është e rëndësishme që të mos shohim një përsëritje të kësaj krize. Shumë tepër se ç’duhej nga energjia jonë është shpenzuar gjatë javëve të fundit për të shmangur përkeqësimin e krizës dhe përshkallëzimin e saj në diçka që askush nuk dëshironte ta shikonte, në dhunë. Në vend të kësaj, energjia diplomatike duhej përqëndruar tek e ardhmja e Kosovës dhe Serbisë, duhej diskutuar për propozimin për normalizim, që ka paraqitur BE-ja, që do të ketë në bazë njohjen e ndërsjelltë. Ky është drejtimi që Kosova dhe Serbia të arrijnë destinacionin e tyre euroatlantik. Por, fatkeqësisht acarimet e fundit, i kanë rritur tensionet në rajon dhe kanë zënë të gjithë kohën tonë. Është një lajm i mirë që e shmangëm këtë krizë. Ajo që nuk duam të shohim është një përsëritje të kësaj krize brenda disa javëve për diçka tjetër. Pra duam të lëvizim përpara tashmë dhe prandaj vajtja në rajon së shpejti, siç kam ndërmend të bëj së bashku me kolegët e mi, është një moment i mirë për t’u munduar për një fillim të ri për këtë përpjekje në vitin e ri.

Zëri i Amerikës: Pra, cilat duhet të jenë lëvizjet e ardhshme nga palët në këtë dialog të ndërmjetësuar nga BE-ja, në veçanti duke patur parasysh shqetësimet e BE-së dhe SHBA-ve siç u tha rishtazi për situatën vazhdimisht të tensionuar në veriun e Kosovës. Cilat janë hapat konkrete që nevojiten nga Serbia dhe Kosova?

Derek Schollet: Sërish, duam që të dyja palët të bisedojnë. Janë bërë disa javë tashmë që dy palët kanë patur mundësinë të takohen së bashku dhe ne jemi atje të pranishëm, duke punuar së bashku me kolegët tanë të BE-së në përpjekje për ta lehtësuar këtë. Mendojmë se është e rëndësishme që palët të bisedojnë për thelbin e propozimit të BE-së dhe jo të ndërmarrin masa vetëm për të përshkallëzuar apo potencialisht për të shkaktuar një krizë. Pra ka shumë gjëra për të biseduar. Kemi shumë punë për të bërë. Por, e shohim drejtimin përpara dhe do të bëjmë çfarë të mundemi për t’u siguruar që Kosova dhe Serbia të lëvizin në atë drejtim.

Zëri i Amerikës: Po për asociacionin e komunave serbe…?

Derek Schollet: Është një prioritet për ne, Shtetet e Bashkuara. Kemi qenë shumë të qartë për këtë. Besojmë se është një angazhim që është ndërmarrë dhe që duhet të ngrihet. Është qartësisht një hap kyç. Por ka shumë çështje të tjera. Të dyja palët këtu kanë detyrime. Të dyja palët kanë gjëra për të cilat ne do të donim t’i shihnim që të lëviznin përpara. Prandaj duhet t’i bëjmë këto biseda sa më herët.

Zëri i Amerikës: A kanë Presidenti Vuçiç dhe Kryeministri Kurti sinqeritetin që nevojitet në këtë proces, pasi duket sikur zhvendosen nga një krizë tek tjetra, pa progres dhe me pauza afatshkurtra të ofruara nga angazhimi i BE-së dhe SHBA-ve?

Derek Schollet: Mendoj se po, unë jam angazhuar personalisht me të dy gjatë javëve të fundit. Jam takuar me ta. Kam folur me ta në telefon. Po kështu edhe shumë nga kolegët e mi këtu në Uashington. Dëshirojmë t’i vazhdojmë këto biseda për dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja. Sërish, kemi kaluar shumë kohë duke folur me ta edhe për krizën aktuale, për shmangien e daljes së gjërave nga kontrolli, gjë që është e rrezikshme, është e panevojshme dhe është një shpërqëndrim nga ajo që mendojmë se duhet të jetë puna reale, që është dialogu i ndërmjetësuar nga BE-ja.

Zëri i Amerikës: A është propozimi i BE-së, bazuar në planin franko-gjerman, një lloj baze për një marrëveshje ligjore të detyrueshme mes Serbisë dhe Kosovës?

Derek Schollet: Nuk dua të merrem me detajet e asaj çfarë ka propozuar BE-ja. Mendoj se ndonjëherë, në çfarëdolloj negociatash, është më mirë që këto detaje të lihen pas dyerve të mbyllura, deri në momentin kur të jenë gati. Por, mendojmë se BE-ja ka parashtruar një drejtim të arritshëm, një drejtim të mirë. Sërish, do të jetë e vështirë. Do të dojë shumë punë. Do të dojë vendime të vështira dhe kurajo nga udhëheqësit, që të lënë mënjanë ndasitë dhe të bëjnë atë që është në interesin më të mirë të vendit të tyre. Dhe të dy udhëheqësit, në Kosovë dhe Serbi, kanë shprehur dëshirën e tyre për të qenë në rrugën drejt integrimit më të madh në komunitetin euroatlantik. Ne e mbështesim së tepërmi këtë dëshirë. Duam t’i shohim që të ndërmarrin hapa për ta arritur këtë objektiv dhe duam të bëjmë çfarë të mundemi që t’i ndihmojmë ta realizojnë këtë.

Zëri i Amerikës: Duket pra se Serbia e vazhdoi fushatën e saj për zhbërjen e njohjes së Kosovës. Presidenti i Serbisë Vuçiç njoftoi së fundmi se nëntë vende të tjera tërhoqën njohjen e Kosovës si një shtet i pavarur. Kjo i kundërvihet marrëveshjes së Uashingtonit, që u nënshkrua nga palët në 2020. Cili është qëndrimi i Shteteve të Bashkuara?

Derek Schollet: Nuk kam diçka specifike për të shtuar për ato çfarë ka thënë Presidenti Vuçiç. Ajo që mund të them është se për ne ky është shpërqëndrim, nuk është në frymën e përpjekjeve për të gjetur një mënyrë për të lëvizur përpara në kuadrin e asaj që ka propozuar BE-ja. Nuk po na afron më pranë arritjes së aspiratave euroatlantike që udhëheqësit e të dyja vendeve kanë thënë se dëshirojnë të përmbushin. Dhe sërish, mendoj kjo është ajo tek e cila duhet të përqëndrohemi dhe jo tek shpërqëndrimet e këtilla.

Zëri i Amerikës: Mbi 300 ditë pas agresionit rus në Ukrainë, Serbia ende nuk është e gatshme të vendosë sanksione për Rusinë dhe mban marrëdhënie të afërta me qeverinë e Putinit. A do ketë një pikë kthese, ku Shtetet e Bashkuara dhe aleatët perëndimorë nuk do ta tolerojnë më këtë?

Derek Schollet: Është diçka për të cilën kemi folur goxha me kolegët tanë në Beograd. Është e rëndësishme të vihet në dukje se Evropa dhe realisht bota, është bashkuar në një mënyrë vërtet mbresëlënëse gjatë 11 muajve të fundit për të vendosur një numër të paprecedentë sanksionesh ndaj Rusisë. Nuk kemi parë vërtet diçka të tillë më parë në historinë botërore, për sa i përket numrit të sankioneve që janë vendosur, ndaj një ekonomie me përmasat e asaj të Rusisë. Mendojmë se Serbia duhet të bëhet pjesë e kësaj. Qartësisht, dëshira e Serbisë për t’iu afruar më shumë BE-së do të jetë e vështirë të përmbushet nëse nuk është e gatshme t’iu bashkohet sanksioneve që BE-ja ka vendosur. Pra është diçka për të cilën kemi qenë shumë të hapur, për të cilën kemi folur me kolegët tanë në Beograd, dhe do të donim ta shikonim Serbinë që të bëhej pjesë e kësaj.

Zëri i Amerikës: Cilat do të ishin pasojat për Serbinë, për sa i përket marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara dhe partnerët, si dhe gjithashtu për procesin e anëtarësimit në BE, nëse vazhdon të mos i përshtatet qëndrimeve të BE-së për sa i përket sanksioneve?

Derek Schollet: Pjesa e fundit e pyetjes tuaj i referohet përgjigjes së duhur, dmth se është e vështirë të shikohet përparim në procesin e anëtarësimit, nëse Serbia qëndron jashtë konsensusit për këtë gjë. Prandaj do të dëshironim që Serbia të lëvizte përpara për këtë gjë. Por shikoni, e kuptojmë se ky është një vendim i vështirë. Ka një histori të gjatë në marrëdhëniet mes Serbisë dhe Rusisë. Prandaj kur bisedojmë me homologët serbë kemi vetëdije të plotë të kësaj historie. E dimë se këto janë vendime shumë të vështira. Shumë vende në mbarë botën kanë sakrifikuar ekonomitë e tyre, gjendjen e ekonomive të tyre, për t’u siguruar që Rusia të mos shpërblehet për ato që po bën çdo ditë tashmë në Ukrainë.

Zëri i Amerikës: Në raportet e fundit, Departamenti i Shtetit vuri në dukje se Serbia përballet me probleme të të drejtave të njeriut dhe citoi organizata të rëndësishme joqeveritare për përkeqësimin e situatës së mediave dhe të lirive dhe të drejtave të tjera në Serbi. Mediat e pavarura, anëtarë të shoqërisë civile dhe disa nga anëtarët e opozitës kanë sinjalizuar se gjenden nën presion të vazhdueshëm, apo kërcënime, në disa raste edhe nga zyrtarët e qeverisë. Cili do të ishte komenti juaj për këtë dhe a synoni t’i diskutoni këto çështje?

Derek Schollet: Absolutisht. U qëndroj raporteve që ka publikuar qeveria amerikane për shqetësimet tona. Është diçka që e ngremë vazhdimisht me kolegët tanë në Beograd dhe gjetiu, kudo ku kemi shqetësime të tilla. Sërish, e dimë që këto janë çështje të vështira, por besojmë se shëndeti i demokracisë matet nga forca e shoqërisë së saj civile, nga liria dhe hapja e mediave të saj, nga mundësia e njerëzve për t’u shprehur lirisht. Këto janë liri themeltare në të cilat besojmë dhe që gjenden në demokracitë e forta.

Zëri i Amerikës: Si e shikoni situatën me përpjekjet e antikorrupsionit në vendet e Ballkanit Perëndimor, në veçanti në Maqedoninë e Veriut? Përshtypja ndër shtetasit e Maqedonisë së Veriut është se flitet shumë, por se nuk ka shumë rezultate në këtë fushë.

Derek Schollet: Ne shohim potencial të jashtëzakonshëm në mbarë Ballkanin Perëndimor, nga pikëpamja ekonomike, për sa i përket demografisë, talentit të madh që ekziston në Ballkanin Perëndimor. Zhgënjimi ynë është se ka shumë gjëra që bëhen pengesë për këtë potencial të madh. Dhe korrupsioni është një ndër këto çështje. Prandaj shohim kaq shumë të rinj në Ballkanin Perëndimor që largohen për të shkuar në vende të tjera, pasi nuk shohin një të ardhme të ndritur për shkak të disa prej sfidave me të cilat po përballen shumë prej vendeve të Ballkanit Perëndimor për shkak të korrupsionit. Maqedonia e Veriut është sigurisht një prej këtyre vendeve që po hasin në këtë vështirësi. Ne po bëjmë çfarë të mundemi për të ndihmuar. Patëm një ekip rishtazi për të folur për këto çështje. Luftimi i korrupsionit është një prioritet për Sekretarin e Shtetit Blinken, eprorin tim, për të gjithë administratën. Kemi një koordinator të ri të lartë për aktivitetet kundër korrupsionit, me seli këtu në Departamentin e Shtetit, por që punon me shtrirje globale për t’i ndihmuar vendet që të luftojnë korrupsionin dhe të marrin masat për t’u siguruar që ekonomitë e tyre mund të funksionojnë të hapura, të pastra, dhe kjo është diçka që ne mendojmë se është e rëndësishme, pasi do të tërheqë investime ekonomike, do të tërheqë talentin, do të krijojë një fuqi punëtore të mirë dhe të shëndetshme. Pra është një priroritet i yni. Është një shqetësim dhe është diçka që e ngremë gjatë gjithë kohës.

blank

Arkivi i Voal.ch 4 Janar 2014 Intervistë me yllin e baletit ENO PEÇI, solist në Wiener Staatsopera ENO PEÇI: MENJËHERË DO TË FLUTUROJA NË TIRANË SEPSE TKOB SI THOTË BALETMAESTRI ILIR KERNI ËSHTË SHTËPIA E TË GJITHË ARTISTËVE SHQIPTARË Intervistoi ELIDA BUÇPAPAJ

Në Koncertin e Filarmonisë të Vjenës, që mbahet në çdo 1 janar, si një kulm i elitarizmit europian, njëri nga solistët kryesorë të Operas Vjeneze është shqiptari Eno Peçi.

Në shfaqjen e përvitëshme më glorioze në çdo fillimviti të orkestrës të filarmonisë vjeneze, e inkorporuar në Teatrin e Operas Shtetërore të kryeqytetit austriak, dirigjuar gjithnjë nga mjeshtra të nivelit më të lartë botëror, prej Herbert von Karajan e deri tek Daniel Barenboim, një nga balerinët kryesorë të Danubit Blu dhe të valceve aq të mrekullueshme të familjes Shtraus është shqiptari Eno Peçi.

Por kulmi është se emri i Eno Peçit, ndërsa është tejet i famshëm në Vjenë, në Shqipëri e në trojet shqiptare pothuaj nuk njihet fare. Njihet natyrisht në rrethet artistike, por mediat shqiptare kanë treguar shurdhmemecëri të plotë ndaj fenomenit Eno Peçi dhe shkëlqimit të tij.

Kjo arritje brilante e 31 vjeçarit shqiptar, është njëkohësisht arritje brilante edhe për Shqipërinë dhe shqiptarët, pasi dëshmon për gjenialitetin e identitetit shqiptar. Por për absurd, me Eno Peçin krenohet Vjena, ndërsa shqiptarët nuk dinë gati asgjë për të. E keni parasysh vanitetin dhe kotësinë e gazetave dhe televizioneve shqiptare të cilat thonë atë që s’duhet ta thonë, ndërsa deri tani nuk kanë thënë pothuaj asgjë për balerinin virtuoz shqiptar Eno Peçi!

E kam thënë në një shkrim se, nëse Vjena nuk do të ruante me fanatizëm shpatën dhe përkrenaren e heroit tonë kombëtar Skënderbeut, është e sigurt se do të dilnin ca vandalë firaunë për t’i trafikuar diku apo për t’i shkatërruar e bërë skrap.

Vetëshkatërrimi, kjo është një sëmundje nga e cila po vuajnë shqiptarët. Nuk e di se kur do të marrë fund, për t’I lënë vendin ringjalljes dhe rilindjes kombëtare. E cila nëse do të ketë një start duhet të ketë nivelin e lartësisë që ka arritur Eno Peçi, vetë, me forcat e tij, me talentin e tij dhe punën  gjigande.

Eno Peçi ka prej vitit 2000 që është balerin i institucionit më prestigjioz në nivel botëror të dancës klasike siç mund të jetë Opera Shtetërore e Vjenës, me një histori të shkëlqyer që daton prej mesit të shekullit 19, i cili më 2009 kremtoi si një evenimet botëror 140 vjetorin e lindjes.

Opera Shtetërore e Vjenës përzgjedh talentet më të spikatura nga e gjithë bota, dhe midis më të mirëve ka zgjedhur djaloshin shqiptar Eno Peçi, të jetë solist në Operan Shtetërore të Vjenës dhe në Volksopera-n. Në një kohë kur shqipëtarët konsumohen ditë e natë shpirtërisht nga arti trash dhe ende nuk poi thërrasin mendjes për të mbledhur rreth vetes ajkën e artistëve shqiptarë, që shkëlqen mrekullisht në skenat më të famshme botërore.

Është xhelozi, cmirë, amatorizëm, por më së shumti është një sjellje antikombëtare të mbash larg vendit artistë të nivelit të Eno Peçit, arritjet e të cilëve janë të nivelit ndërkombëtar. Arti shqiptar ka nevojë për elitën. Rinia shqiptare ka nevojë për elitën. Kombi shqiptar ka nevojë për elitën. Sepse identiteti kombëtar ushqehet vetëm me vlera dhe me elitën.

Ndaj elitës shqiptare e cila ka arritur famë në Europë e botë deri tani është mbajtur qëndrim jomiqësor nga shteti shqiptar, duke i mbuluar me indiferencë të plotë. Një qëndrim i tillë armiqësot ndaj vlerave duhet të ndryshojë sa më shpejt, sepse koha nuk pret më. Yjet shqiptare nëpër botë meritojnë të kenë vendin e tyre në Shqipëri. Mjaft u lodh rinia duke dëgjuar emra mizerabël politikanësh, që shpërdorojnë votën dhe taksat e popullit të vuajtur shqiptar. Populli shqiptar, skena shqiptar ka nevojë për yjet e tij.

Dhe njëri prej tyre padyshim është Eno Peçi, të cilin po e falënderoj që në krye sepse, me modestinë e një artisti të madh, e pranoi me mirësi kërkesën për intervistën e mëposhtëme që poi a përcjellim menjëherë lexuesit të nderuar shqiptar  kudo që të jetë ai.

 

blank
INTERVISTA

PYETJE: Kam lexuar në një artikull shkruar disa vjet më parë nga austriakja Die Presse për ju, se fillimisht keni dashur që të bëheni një kërcimtar i Breakdance. Me sa duket ju ka pëlqyer rocku dhe rap-i apo jo? Po ideja e kërcimit nga ju ka lindur? Vini nga një familje artistësh?
ENO PEÇI:
E vertetë. Kisha dëshire shumë të kërceja. Dëgjoja shumë muzikë në televizor ( MTV) dhe shihja se si kërcenin dhe kjo gjë me nxiste.

Une vij nga një familje që tradicionalisht ka nxjerrë ushtarakë. Gjyshërit e mi kanë qenë komandantë, oficer madhorë, babai im ka qenë ushtarak, oficer në ministri, daja im ka qene drejtues i lartë ushtarak, kurse mamaja ka qenë dhe është stomatologe-dentiste me klinikë private. Pra,nuk vij nga familje artistësh.

PYETJE: Ju edukimin si balerin e keni marrë në një shkollë shqiptare, siç është Liceu. Duke e krahasuar më vonë me Shkollën e Baletit të Operas Vjeneze, çfarë mund të thoni për shkollën shqiptare. Emrat e mësuesve tuaj në Lice, të cilët i kujtoni me nderim?
ENO PEÇI:
Shkolla e baletit shqiptar ka një metodë shumë të vjetër ruse.Kurse shkolla e baletit të Vjenës është shkollë europiane e perzier me metodën e shkollës ruse të Vaganovës dhe metodës franceze. Pra shkolla shqiptare e baletit ka shumë nevojë të eci përpara. Unë vetë kam pasur fatin të punoj në Shqipëri me profesorë si Luan Shtino që më ka ndihmuar shumë dhe profesor Agron Aliaj etj.

PYETJE: Në Vjenë, në kryeqytetin botëror të kultures, ju mbërritët kur ishit një adoleshent 16 vjeçar. Si arritët këtu, përse, dhe si e ndjetë veten?
ENO PEÇI:
Unë shkova në Vjenë për shkak të trazirave të  viteve 1997-1998. U detyrova të ikja dhe vajta tek motra që jetonte prej 3 vitesh në Vjenë, e cila punon në një spital privat. Motra më ka ndihmuar shumë se unë ndodhesha në një vend të huaj që nuk dija as gjuhën. Nuk ndjehesha mirë se për mua ishte një kapitull i ri i jetës time që duhet të filloja për shkak të trazirave në Shqipëri, ku lashë prindërit dhe shoqërine dhe fëmijerinë që kalova në Shqipëri.

PYETJE: Suksesi juaj duket i menjëherëshëm, po të shohësh datën e mbërritjes në Vjenë 1998 dhe kur u pranuat si balerin në Teatrin e Operas Shtetërore vjeneze më 2000? Çfarë ishin për ju këto dy vite?
ENO PEÇI: 
Këto dy vite kanë qenë shumë të vështira për mua sepse më mungonte vendi im dhe më mungonin shumë prindërit. Por këto dy vite ishin tejet të rëndësishme për mua dhe për moshën që kisha. Fillova të mësoja se çfarë ishte përgjegjësia. Përgjegjësia për jetën, sepse isha vetëm në një qytet të madh, por dhe përgjegjësia nga ana profesionale, sepse ishin dy vitet ku unë mund të merrja një bazë të fortë në shkollën e baletit të Vjenës për të ardhmen time si profesionist.

PYETJE: Prej vitit 2000 deri në 2009, kur ju emëroheni si solist në Teatrin Shtetëror të Vjenës, çfarë keni regjistruar në kujtesën tuaj, diçka thelbësore, që mendoni se ju dha suksesin. Ishte i rëndësishëm për karrierën tuaj Renato Zanella? Ia dedikoni dikujt këtë sukses të hatashëm që keni arritur?
ENO PEÇI: 
Renato Zanella është një person që është i dashuruar mbas artit. Renato më ka ndihmuar tejmase shumë dhe ka punuar shumë me mua. Eksperiencën që unë kam përvetësuar nga ky njeri është një nga armët e mia bazë që dhe sot me ndihmon të ec përpara.

Viti 2009 ishte shumë i rëndësishëm për mua, edhe sepse unë jam bërë Baba. Lindi vajza ime Lea, që më bën të ndihem shume krenar, sepse fundja fundit më të rëndësishme se familja për mua nuk ka.

Por suksesin tim, ia dedikoj prindërve të mi që kanë sakrifikuar shumë për mua në një kohë shumë të vështirë në Shqipëri.

PYETJE: Po të shohësh repertorin tuaj, ai është një repertor i jashtëzakonshëm, si nga veprat, baletmaestrot dhe rolet tuaj. Kam parasysh “Gizel”, “Karmen”, “Spartakus”, “Arëthyesi”, “Don Kishoti”, “Liqeni i Mjellmave”, etj.etj. të vëna në skenë nga mjeshtra gjigandë që nga Rudolf Nurejews, John Cranko e deri tek Renato Zanella, të cilin Italia e ka nderuar me çmimin si “Koreografi më i mirë italian në botë”, ku ju keni role kryesorë. Si u ngjitët deri këtu, me magji?
ENO PEÇI:
Çdo gjë është e mundur. Me punë,durim dhe dashuri ndaj artit çdo rrugë të hapet…

PYETJE: Gazetat austriake kur ju përshkruajnë, thonë se ju “si balerin arrini gjithçka, se për ju nuk ka asgjë të pamundur”, ndërsa ju citojnë të keni thënë diku se “nuk jeni një makinë kërcimi”. Çfarë duan të thonë gazetat austriake, po ju vetë?
ENO PEÇI:
  Për atë të parën mund ta ketë tepruar pak. Por që çdo gjë është e mundur. Ky është (english-anglisht -attitude) ose (deutch-gjermanisht – einstellung) qëndrimi im personal.

Kurse për të dytën kam dashur të them që një artist që luan, interpreton në skenë  teknikisht por pa asnjë lloj ndjenje, pa asnje lloj personaliteti, pa asnjë lloj magjie që mund t’i transmetojë publikut, ateherë është makinë kërcimi.

PYETJE: Përpara 4 vitesh për Die Presse keni thënë se nuk do të kishit dëshirë që Lea të bëhej balerinë, po Lea është një fëmijë arti, deri tani a ka treguar talent për dancën?
ENO PEÇI:
  E vërtetë. Baleti është profesion shumë i bukur por edhe shumë i veshtirë.

Duhet të kesh një karakter shumë të forte që t‘i përballesh shumë mundimeve të saj. Dhe si prind nuk ia uroj vajzës time të gjitha ato stërmundime që kam hequr vete. Gjithsesi vendimin ajo do ta marri vetë. Por talent ka…

PYETJE: A ka në trupën e Baletit të Teatrit Shtetëror të Vjenës apo në Filarmoninë vjeneze artistë të tjerë shqiptarë ?
ENO PEÇI:
Në trupën e baletit të Wiener Staatsoper, përveç meje, nuk ka balerinë të tjerë, por në Orkestrën e Filarmonisë janë violinisti Shkëlzen Doli, violinçelisti Edison Pashka, violinistja Oreada Steude dhe në kor Dritan Lucaj, që punojnë të gjithë në Wiener Staatsoper.

PYETJE: Çfarë mendimi keni për Teatrin e Operas dhe Baletit dhe për artistët shqiptarë, brenda vendit e jashtë tij?
ENO PEÇI:
  Teatri i Operas dhe i Baletit ka shumë nevojë të rinovohet përbrenda, sepse është në një gjendje jo të mirë. Shqipëria është e vogël por ka shumë artistë të shkëlqyer jashtë dhe brenda vendit.

PYETJE: Tani që Teatri i Operas dhe Baletit të Tiranës drejtohet nga një balerin dhe baletmaestri i njohur si Ilir Kerni, a prisni të merrni ftesë dhe a do të fluturoni menjëherë në Tiranë?
ENO PEÇI:
Menjëherë do fluturoja… TKOB, Teatri Kombëtar i Operas dhe Baletit, si thotë dhe Baletmaestri Ilir Kerni, është shtëpia e te gjithë artisteve shqiptarë kudo që ndodhen…

ENO PEÇI U INTERVISTUA NGA ELIDA BUÇPAPAJ


Send this to a friend