Nata e të dënuemit me vdekje
Nji dhomë e madhe garrabinë, pa dritare. Në murin përballë derës, rrazë tavanit të naltë, nji vrimë e vogël rrumbullake sa kryet e nji luani, prej së cilës përvidhej pakëz dritë e bardhë. Aty, vetëm aty ku hynte liria, i ngrimë shtang, hidhte vështrimin banori i vetëm i atij hangari të blinduem. Dhe ashtu i përhumbun, dikur u përbirue në murin e imagjinatës dhe doli jashtë…
Tash para tij shfaqet shiriti i jetës me pamje e ndodhi të ndryshme, por me dhimbje ma shumë. Tek-tuk edhe ndonji përjetim i kandshëm, që i dukej si mish i huej. Sa zgjati kjo, nuk dihet. U fut aty ku ishte, mbrenda derës numër 7, sepse drita e bardhë u shkim. Aty po e vëzhgonte syni i përbindëshit. Dhe ai sy, sterrë i zi, i foli:
…Erdhi nata. Besoj se e ke mësue qëkur ishe fëmijë shprehjen se nata të han. E kjo asht nata jote e fundit, nata që ka me të hangër. Java u mbush. Nji javë jetë të fali Gjykata e Naltë, me vendimin e formës së preme, pa të drejtë ankimi.
Mendja po të punon. Më vjen mirë. Mbahesh. Të mbajnë prangat me duer e kambë lidhë, dhe helmeta në krye; zorrët që po të llokoçiten nga uria; dhambët e thyem që po të kërcasin nga të ftohtit e këtij fundi dhjetori, datë 29, e shtune. Fundjava. Datë e paharrueme për ty. Por shumë shpejt ke me e harrue, me të ague dita tjetër, ditë të cilën nuk ke me e pa deri në perëndim. S’ke me pa kurrë ma dritë. Të mban gjallë edhe krahanori që po të digjet zhari për nji pikë ujë në cengun e këtij dimni të acartë; edhe veshi që po të kruhet, e që ti nuk mundesh me e prekë me dorë, ngase duart i ke në pranga. Lum si ti!
Po ta kam lakmi. Ke me u kënaqë nga breshëria e plumbave. Thonë se shndrisin me shpejtësi marramendëse. Por nëse ma së pari të përshkojnë rradaken, s’ke me pasë kohë me u kënaqë me ta.
Ti e di se para se me u dhanë urdhni ZJARR!, ke të drejtë me i thanë fjalët e fundit. Nëse të dalin prej buzëve. Por edhe në mos dalshin, pak randësi ka. Në këtë jetë çdo gja e merr era.
Dera u hap dhe dy hije të zeza e kapën përkrahësh. Nga 7-a e çuen tek 5-a. Aty e plandosën dhe e lanë në qetësinë e tij pa adresë…
Teksa po e çonin atje, si gand vuni re se dera kishte numrin 5. Vetëm kaq mban mend nga ajo dhomë e asgja tjetër. Po ky numër iu ngul si gozhdë në tru. Solli ndërmend dy emna pesërrokësh, të kapun bashkë shpinë për shpinë si dy faqet e nji monedhe, emna të cilët ia kishin dhurue këtë lumtuni që po përjetonte.
Tash ai nuk asht aty. Ka dalë e nuk dihet ku asht e si asht. Gjallë apo vdekun? I zgjuem apo në gjumë? I shtrimë apo në kambë? Lëviz apo nuk lëviz?
Shtatin e fishkun imcak shpirti po e braktis…
——————-
Dhjetor, stacioni i fundit
Ky dhjetor asht mueji ma i tmerrshëm i jetës sime. Edhe i fundit.
Kambë e duer në pranga, helmeta në krye, i veshun hollë dhe pa çorape.
Ecje e kujdesshme, e dalëngadalshme, e diktuemë nga prangat.
Dridhem nga të ftohtit. Uria ban që zorrët të më llokoçiten në bark.
Në pikë të hallit siç jam, më pihet edhe ujë. Oh sa më pihet ujë! Gjâja ma e tmerrshme asht se pagurja e ujit ndodhet fare pranë meje, veçse duhet me e hapë tapën me dhambë, që të mund të pi. Por dhambët më janë thye prej “përshëndetjeve” të shpeshta me grusht, që më kanë dhanë njerëzit blu.
“Bukuria” e këtyne gjendjeve qëndron në faktin se kur më kruhet ndonji pjesë e trupit s’mundem as me e prekë, ngaqë duert i kam të prangueme.
Dhe kulmi i kësaj gjendjeje të llahtarshme qëndron tek rrjedha e pandalshme e kohës, te numërimi i atyne pak orëve të mbetuna të jetës sime, jetë e cila do të marrë fund para skuadrës së pushkatimit.
Edhe tri ditë jetë!
Mendja asht ba gati për me u nisë në nji shëtitje pa kthim.
Por mrekullia ma e madhe qëndron në faktin se njeriu vazhdon me shpresue deri në çastin e mbramë.
Më vjen me qeshë. Qeshja ime e mbytun kumbon shurdhtazi në ajrin e ftohtë të qelisë.
Ndoshta nuk asht qeshje, por thjesht shenja e parë e çmendurisë që po afrohet nëpër errësinë.
Livadhi në shpat,
Me prroje përbri,
Lymin pak nga pak,
Derdhë e ka në Dri.
Koha ia ka rrudhë
Shtatin tash sa vjet,
Po blerimin krye,
Nuk e ka sosë krejt.
Ushqeu shumë frymorë,
Afro dyzet vjet,
Zogjtë e tij tek ai
Dritë e gaz kanë gjetë.
Livadhi po bie
Thellë në hon të madh.
Ndoshta ka me u ndi:
Ka qenë nji livadh.
Shefqet Kelmendi (Peja, 1930) është shkrimtar nga Kosova dhe njihet si një ndër përfaqësuesit e plejadës së të rinjve intelektualë krijuar gjatë Luftës së Dytë Botërore. Intelektualët e tjerë të sotshëm që e nisën aktivitetin patriotik në vjeshtën e vitit 1942 janë Ramiz Kelmendi, Viktor Gashi, Kamber Pajaziti, Engjëll Berisha, Skënder Rizaj dhe Osman Basha.
U arratis nga vendlindja drejt Shqipërisë më 1956, ku punoi si arsimtar dhe botoi pjesë të shkrimeve të veta nëpër të përkohshmet letrare të kohës. Më 1984 u dënua me vdekje, por dënimi u rishikua më 1985 dhe iu shndërrua në 25 vite burgim.
Është autor i botimeve “Një brez i veçantë” – Prishtinë, 1993; “Heroina Marije Shllaku” – Tiranë, 1994 ; “Selim Kelmendi, dëshmor i demokracisë” – Shkodër, 1995.
Shefqet Kelmendi, i mbijetuar i dënimit me vdekje tregon për Selim Kelmendin një tjetër martir, helmuar në burgun e Spaçit