VOAL- Nga njëra anë, një valë tjetër e të nxehtit, nga ana tjetër, numri i fluturimeve vazhdon të rritet, pavarësisht faktit se aeroplanët konsiderohen si një nga mjetet më ndotëse të transportit. Ky paradoks e shtyu Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Zyrihut (ZHAW) të hetojë arsyet pse shumë njerëz pretendojnë se mbështesin politika ambicioze për klimën, por nuk arrijnë të ndryshojnë zakonet e tyre të udhëtimit. Sipas Catherine Hartmann, drejtuese e studimit dhe e intervistuar nga stacioni radioteleviziv zviceran SRF, shpesh ekziston një hendek i konsiderueshëm midis ndërgjegjësimit dhe sjelljes. “Njerëzit janë të vetëdijshëm për një problem, por ndonjëherë ata ende sillen në mënyrë të paarsyeshme”, shpjegon studiuesja. Një shembull klasik është pirja e duhanit: pavarësisht se e dinë se cigaret janë të dëmshme për shëndetin, shumë njerëz vazhdojnë të pinë duhan. I njëjti mekanizëm hyn në lojë kur bëhet fjalë për udhëtimin ajror. Për të lehtësuar çdo ndjenjë faji, njerëzit kërkojnë justifikime ose i varin shpresat e tyre në të ardhmen. Disa, për shembull, janë të bindur se përparimet teknologjike do ta zgjidhin problemin e ngrohjes globale pa kërkuar ndryshime të konsiderueshme në zakonet individuale. Megjithatë, më shpesh mbizotëron bindja se interesat personale dhe profesionale kanë përparësi mbi mbrojtjen e klimës. Shumë besojnë se heqja dorë nga fluturimi i tyre vjetor i pushimeve ka një ndikim të papërfillshëm krahasuar me shkallën e përgjithshme të trafikut ajror global. Ky arsyetim kontribuon në një ndjenjë të zvogëluar të përgjegjësisë individuale. Përveç aspekteve psikologjike, ka edhe faktorë shumë konkretë. Fluturimet shpesh perceptohen si të lira dhe jashtëzakonisht të lehta për t’u rezervuar. Anasjelltas, organizimi i një udhëtimi ekuivalent me tren ose autobus mund të zgjasë më shumë, të jetë më kompleks dhe në shumë raste edhe më i shtrenjtë. Janë pikërisht këta faktorë, përfundon Catherine Hartmann, që i shtyjnë shumë njerëz të zgjedhin fluturimin edhe kur e dinë se është opsioni më pak i favorshëm për klimën. RSI

VOAL- Me vapën përvëluese, shitjet e ventilatorëve dhe kondicionerëve nuk janë e vetmja gjë që po rritet. Në qytetet zvicerane, çadrat e diellit po bëhen gjithashtu gjithnjë e më të zakonshme, të përdorura për t’u mbrojtur nga dielli dhe rrezet ultravjollcë. Ky zakon është tashmë i përhapur në mesin e turistëve, por duket se po përhapet edhe tek popullsia lokale. Ky trend konfirmohet nga Andrea Strotz, kompania e së cilës në Uznach, në kantonin e St. Gallen, ka prodhuar çadra për 175 vjet dhe tani ofron edhe modele mbrojtëse nga rrezet UV me SPF 50+. “Ne lançuam çadra mbrojtëse nga rrezet UV në Zvicër në vitin 2021, dhe që atëherë ka pasur rritje të vazhdueshme, por këtë vit kërkesa ka shpërthyer fjalë për fjalë; ne kemi shitur tashmë tre herë më shumë se vitin e kaluar”, shpjegoi ai para kamerave të lajmeve. Dhjetëra mijëra çadra janë shitur tani. Falë një shtrese speciale, këto çadra bllokojnë disa nga rrezet UV dhe ndihmojnë në uljen e temperaturës së perceptuar. Kompani të tjera në këtë sektor po raportojnë gjithashtu një shpërthim të vërtetë në shitje. Lidhja Zvicerane e Kancerit i konsideron këto produkte të dobishme, veçanërisht në vendet ku nuk ka pemë ose zona të tjera me hije. Megjithatë, vetëm çadrat nuk janë të mjaftueshme: uji dhe rëra mund të reflektojnë rrezet UV dhe të shkaktojnë djegie nga dielli edhe nën mbulesë. Prandaj, masat paraprake të zakonshme mbeten të vlefshme: vishni rroba të përshtatshme, një kapelë dhe syze dielli, aplikoni krem ​​kundër diellit dhe kërkoni hije, veçanërisht midis orës 11:00 të paradites dhe 15:00 të pasdites. Për më tepër, Strotz beson se kjo nuk është një modë kalimtare: “Jam i sigurt se këto çadra do të bëhen normë në vitet e ardhshme.” ATS

VOAL- Ushtria Zvicerane po vlerëson ripërdorimin e bunkerëve të vjetër ushtarakë. Kjo për shkak të përkeqësimit të situatës së sigurisë në Evropë. Kërkesat e ushtrisë për mbrojtje, qëndrueshmëri dhe decentralizim janë rritur, dhe kështu është rritur edhe nevoja për hapësira të mbrojtura magazinimi, njoftoi Departamenti i Mbrojtjes të shtunën pasi lajmi u botua në gazetën Blick. Hapësirat e mbrojtura të magazinimit kërkohen veçanërisht për ruajtjen e materialeve të konsumueshme, pjesëve rezervë, ilaçeve, pajisjeve elektronike, mallrave të rrezikshme apo edhe municioneve. Zyra Federale për Prokurimin e Mbrojtjes (Armasuisse) ka nisur një tender publik për vlerësimin. Një studim duhet të ilustrojë se si objektet nëntokësore të ushtrisë mund të riaktivizohen në një mënyrë inovative dhe me kosto efektive, u specifikua më tej. Për arsye konfidencialiteti, as numri i bunkerëve dhe as detaje të mëtejshme nuk po zbulohen. Sipas të dhënave federale, portofolet e mëparshme të pasurive të patundshme të ushtrisë përfshinin një numër të konsiderueshëm të objekteve nëntokësore të furnizimit, bunkerëve të municioneve, spitaleve ushtarake, hangarëve nëntokësorë, vendosjeve, akomodimeve të mbrojtura, strehimoreve dhe posteve komanduese. Numri i saktë i objekteve ushtarake nëntokësore në Zvicër është i panjohur. Burimet historike flasin për afërsisht 20,000 “objekte mbrojtëse”, siç raportohet nga Blick. Përveç kësaj, ka afërsisht nëntë milionë vende mbrojtjeje në afërsisht 370,000 strehimore private dhe publike, siç tregohet në faqen e internetit të Zyrës Federale për Mbrojtjen Civile. ATS

Një koncert i muzikantit amerikan në Tiranë po shndërrohet në një katastrofë politike për kryeministrin Edi Rama. Për lëvizjen protestuese, çështja tashmë shkon shumë përtej pakënaqësisë fillestare.

Nga Nicole Anliker, NEUE ZUERCHER ZEITUNG

Reperi kontrovers amerikan Kanye West u ngjit në skenë të shtunën e kaluar pranë Tiranës – dhe për më shumë se dy orë dha një shfaqje në kurriz të taksapaguesve shqiptarë.

Qeveria e kryeministrit Edi Rama i pagoi organizatorit privat të koncertit 4,2 milionë euro, nga frika se ai mund ta anulonte koncertin, i cili ishte paralajmëruar me shumë bujë, për shkak të shitjes së ngadaltë të biletave.

Pak ditë më parë, në një video në Facebook, një Edi Rama dukshëm i irrituar deklaroi se me këtë injektim financiar kishte parandaluar një turpërim për Shqipërinë.

Rama pretendoi gjithashtu se e dinte se kush ishte fajtor për shitjen e dobët të biletave: protestuesit e të ashtuquajturit Revolucioni i Flamingove.

Ai i akuzoi ata për shpifje dhe sabotim. Sipas tij, me përhapjen e panikut ata po largonin adhuruesit e muzikës.

Prej javësh, në vend zhvillohen çdo ditë protesta kundër qeverisë.

Padi kundër Ramës

Shumë vende evropiane i kanë anuluar koncertet e Kanye West, i cili tani quhet Ye, për shkak të deklaratave të tij të përsëritura antisemite dhe raciste.

Megjithatë, Rama, i cili konsiderohet si një politikan pro- Izraelit, ngriti posaçërisht një stadium të përkohshëm me emrin “Eagle Stadium”, me kapacitet prej 60.000 spektatorësh, për koncertin e reperit.

Ai besonte se me këtë do të realizonte një sukses të madh marketingu.

Por rezultati ishte krejt i kundërt.

Kur u bë e ditur se qeveria e tij kishte ndarë 4,2 milionë euro (teksti në origjinal përmend “4,2 miliardë euro”, por kjo bie ndesh me shumën e përmendur më sipër dhe me faktet e njohura) me një ligj urgjent nga Fondi i Emergjencave i buxhetit të shtetit shqiptar, shfaqja muzikore, që ishte tashmë moralisht e debatueshme, u shndërrua në një skandal politik.

Këto fonde janë të destinuara në fakt për fatkeqësi natyrore të paparashikueshme.

Përdorimi i tyre për të shpëtuar zhvillimin e një koncerti konsiderohet shkelje e ligjit.

Si pasojë, Partia Demokratike depozitoi një kallëzim në Prokurorinë e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) kundër Ramës dhe ministrit të tij të Kulturës, duke i akuzuar për shpërdorim detyre dhe shkelje të parimit të barazisë në procedurat e prokurimeve publike.

Përveç shkeljes së ligjit, popullsia u zemërua mbi të gjitha nga arroganca e qeverisë, e cila shpenzon para publike për një koncert pop, ndërkohë që vendi vuan nga inflacioni i lartë dhe probleme të thella strukturore.

Manovra e Ramës erdhi në momentin më të papërshtatshëm të mundshëm dhe tregon se sa shumë ai e ka humbur ndjeshmërinë për gjendjen shpirtërore të popullit.

Mbështetja financiare për koncertin e Kanye West ka nxitur edhe një herë pakënaqësinë e thellë të shqiptarëve ndaj qeverisë së tyre.

Ndryshim kursi për ligjin mbi zonat e mbrojtura

Që nga fundi i muajit maj, çdo mbrëmje mijëra shqiptarë dalin në rrugë dhe kërkojnë dorëheqjen e Ramës.

Shkak për valën e protestave u bë një projekt turistik me vlerë 4 miliardë euro, i kompanisë investuese Affinity Partners, në pronësi të Jared Kushner, dhëndrit të Donald Trump, në një zonë të mbrojtur përgjatë bregdetit të Adriatikut.

Për të realizuar planet e ndërtimit, qeveria kishte hequr statusin e mbrojtjes së zonës përmes një ndryshimi të debatueshëm ligjor në vitin 2024.

Ajo që nisi si një protestë e kufizuar mjedisore kundër projektit të ndërtimit, shumë shpejt u shndërrua në një lëvizje të gjerë masive kundër sistemit politik.

Nga e majta në të djathtë, qeveria akuzohet për korrupsion dhe shpërdorim të pushtetit.

Prej javësh, Rama po reagon me qëndrim të lënduar dhe të palëkundur.

Ai i diskrediton protestuesit, i quan agjentë të huaj ose i fyen.

Megjithatë, të martën, gjatë një konference të përbashkët për shtyp me komisioneren e BE-së për Zgjerimin në Bruksel, ai premtoi papritur se do ta rishikojë ligjin e debatueshëm për zonat e mbrojtura, në mënyrë që ta përshtatë me standardet e Bashkimit Evropian.

Rama dëshiron ta anëtarësojë Shqipërinë në BE deri në vitin 2030.

Shqipëria është ndër vendet kandidate që kanë përparuar më shumë në negociatat e anëtarësimit.

Çfarë do të nënkuptojnë ndryshimet e paralajmëruara ligjore për projektin e Kushnerit, kjo mbetet e paqartë.

Deri tani, Rama nuk ka lënë asnjë dyshim se dëshiron ta çojë përpara këtë projekt.

Ai e ka mbrojtur gjithmonë ndërtimin si një mundësi historike për zhvillimin e turizmit dhe si një bekim ekonomik për vendin.

Me të njëjtin argument ai justifikoi edhe pagesën prej më shumë se 4 milionë eurosh për organizatorin e koncertit të Kanye West.

Sipas tij, pothuajse 25.000 vizitorë nga 80 vende do të udhëtonin posaçërisht drejt Shqipërisë për koncertin.

Ai pret të ardhura prej të paktën 100 milionë eurosh.

Vëzhguesit e konsiderojnë këtë shifër jorealiste, sidomos duke pasur parasysh se, sipas raportimeve të mediave shqiptare, shteti shpërndau falas një numër të madh biletash për koncertin, në mënyrë që stadiumi të mbushej.

Tituj pronësie të falsifikuar?

Protestuesit nuk u bindën nga këto argumente.

Madje, zbulimet e fundit të agjencisë së lajmeve Reuters i kanë bërë ata të ndihen të konfirmuar në kritikat e tyre.

Reuters ka pasur qasje në dosjet gjyqësore të SPAK-ut, i cili po heton projektin ndërtimor të Kushnerit nën dyshimet për shpërdorim detyre dhe korrupsion.

Në këto dokumente, një biznesmen shqiptar me banim në Shtetet e Bashkuara dyshohet se ka falsifikuar titullin e pronësisë për një nga parcelat ku planifikohet të ndërtohet resorti.

Ai ia kishte shitur tokën kompanisë investitore në muajin prill.

SPAK ka ngritur akuzë dhe ka lëshuar urdhër-arrest ndaj biznesmenit për trafik ndërkombëtar droge, pastrim parash dhe falsifikim dokumentesh.

Sipas Reuters, ai akuzohet konkretisht se ka trafikuar kokainë nga Amerika e Jugut drejt Evropës dhe se fitimet i ka pastruar përmes sektorit të pasurive të paluajtshme në Shqipëri.

Sipas raportimit, aktakuza nuk përmban akuza ndaj Jared Kushnerit apo investitorëve të tjerë të përfshirë në projektin e resortit luksoz.

I dyshuari i mohon të gjitha akuzat.

Banorët e zonës bregdetare i kanë kundërshtuar prej vitesh në gjykatë pretendimet e tij për pronësinë mbi tokën. bw

Prishtinë, 16 korrik 2026

Kryeministri në detyrë i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, priti në takim lamtumirës ambasadorin e Zvicrës, Jürg Sprecher.

Kryeministri Kurti e falënderoi ambasadorin Sprecher për bashkëpunimin e afërt dhe kontributin e çmuar në kultivimin e marrëdhënieve të shkëlqyeshme dhe forcimin e partneritetit ndërmjet dy shteteve.

Duke shprehur mirënjohje për mbështetjen e madhe dhe të vazhdueshme të Zvicrës, kryeministri Kurti përmendi programin e Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC). Krahas 86 milionë frangave zvicerane të ndara për periudhën 2022–2025, për periudhën e re 2026–2029 janë zotuar edhe mbi 64 milionë franga zvicerane për Kosovën. Si fusha me rëndësi të veçantë u veçuan arsimi dhe aftësimi profesional, si dhe projektet në sektorin e ujit, të cilat kanë ndihmuar ndjeshëm në zgjerimin e mbulimit me furnizim me ujë dhe në rritjen e qëndrueshmërisë përballë ndryshimeve klimatike.

Kosova është një nga vendet e pakta prioritare në të cilat Zvicra i përdor të tri instrumentet kryesore: bashkëpunimin për zhvillim, bashkëpunimin ekonomik dhe sigurinë njerëzore, të plotësuara nga partneriteti për migracion.

Në takim u diskutua për përparimin demokratik të vendit, planet për të vazhduar këtë rritje, mërgatën dhe lidhjet e forta ndërmjet dy shteteve, ekonominë dhe shkëmbimet tregtare, si dhe për thellimin e bashkëpunimit, me fokus të veçantë në sektorin e teknologjisë së informacionit dhe të shërbimeve.

Kryeministri Kurti i uroi ambasadorit Sprecher suksese në angazhimet e reja dhe shtoi se ai do të jetë gjithmonë i mirëpritur në Kosovë. /Zyra e Kryeministrit

VOAL- Sot në Zyrih ra perdja e finales historike të Kupës së Botës për Zvicrën, ku zviceranët, duke u kthyer gjatë natës nga Kansas City me një fluturim çarter nëntëorësh, u pritën nga përqafimet e tifozëve të tyre. Pasi mbërritën në Kloten në orën 10:15 të mëngjesit, Yakin dhe djemtë e tij fillimisht morën një autobus për në një hotel pranë Hardbrücke dhe më pas u ngjitën në skenën e ngritur posaçërisht në Turbinenplatz në orën 12:15 të pasdites. Zviceranët, dy ditë pas eliminimit të tyre të dhimbshëm në çerekfinale nga Argjentina, ishin me humor të mirë, me buzëqeshje dhe përqafime të shumta. Qindra tifozë zviceranë brohoritën për të preferuarit e tyre, përfshirë Embolon, i cili ende dukej i hidhëruar për përjashtimin e tij të kushtueshëm. Ndeshja e radhës e Zvicrës është planifikuar për 26 shtator, kur ata do të dalin në fushë në Maqedoninë e Veriut për debutimin e tyre në Ligën B të Ligës së Kombeve 2026. rsi

Argjentina dhe Zvicra përballen në Kansas City në një duel shumë të veçantë për një vend në gjysmëfinalet e Botërorit 2026. Kampionët në fuqi të botës kërkojnë të vazhdojnë serinë e tyre fantastike në fazat me eliminim direkt, ndërsa zviceranët rikthehen në çerekfinale pas 72 vitesh dhe synojnë të shkruajnë një tjetër kapitull historik.

Argjentina, një makineri fitoresh

“Albicelestët” vijnë në këtë takim pas një fitoreje spektakolare 3-2 ndaj Egjiptit në fazën e 1/8-ave, ku realizuan një përmbysje historike. Argjentina u bë skuadra e parë në historinë e Botërorit që përmbysi një disavantazh prej dy golash pas minutës së 78-të dhe fitoi brenda kohës së rregullt.

Ky sukses zgjati edhe më tej serinë e pamposhtur të skuadrës së Lionel Scalonit në Botëror, që tashmë ka shkuar në 11 ndeshje (9 fitore dhe 2 barazime), rekordi më i mirë i saj në historinë e kompeticionit.

Argjentina vazhdon të jetë në rrugën për t’u bërë skuadra e parë që mbron titullin e Botërorit që prej Brazilit në vitin 1962. Kampionët e botës kanë një seri prej 12 fitoresh radhazi në të gjitha kompeticionet, por kanë treguar edhe disa dobësi në mbrojtje. Kundërshtarët e tyre kanë arritur vetëm nëntë goditje në kuadrat gjatë këtij Botërori, por pesë prej tyre kanë përfunduar në gol.

Zvicra, rikthim historik pas 72 vitesh

Zvicra siguroi një vend në çerekfinale pas një fitoreje me penallti ndaj Kolumbisë, duke u rikthyer mes tetë skuadrave më të mira të Botërorit për herë të parë që nga viti 1954.

Sfida ndaj Kolumbisë ishte vetëm ndeshja e dytë me eliminim direkt në Botëror që nga viti 2018 që përfundoi pa gola pas 120 minutash. Për më tepër, ky Botëror shënon herën e parë që Zvicra fiton dy ndeshje me eliminim direkt në një Kupë Bote.

Skuadra e Murat Yakin vjen me një formë mbresëlënëse, pasi ka humbur vetëm një nga 19 ndeshjet e fundit (12 fitore dhe 6 barazime), ndërsa disfata e vetme ka ardhur në një miqësore.

Historia përballë Argjentinës

Zvicra nuk ka arritur kurrë të mposhtë Argjentinën në shtatë përballje të mëparshme. Bilanci është dy barazime dhe pesë humbje për zviceranët, të cilët kanë humbur edhe dy përballjet e tyre në Botëror ndaj “Albicelestëve”.

Në përgjithësi, Zvicra ka pasur vështirësi ndaj skuadrave amerikano-jugore në Kupën e Botës, me vetëm dy fitore në 10 përballje (dy barazime dhe gjashtë humbje).

Statistikat kryesore

• Gjashtë nga shtatë ndeshjet e fundit të Argjentinës në fazat me eliminim direkt të Botërorit kanë përfunduar me gola nga të dyja skuadrat.
• Argjentina ka shënuar të paktën dy gola në 11 ndeshjet e fundit të Botërorit.
• Zvicra nuk ka qenë asnjëherë në disavantazh gjatë ciklit të Botërorit 2026, përfshirë eliminatoret dhe fazën finale.
• Zvicra ka pësuar saktësisht një gol në pesë nga shtatë ndeshjet e fundit.

Për Argjentinën, kjo është një tjetër sfidë drejt mbrojtjes së titullit botëror, ndërsa për Zvicrën është mundësia për të thyer një tjetër barrierë historike.

VOAL- Pas fitores në raundin e 16-shes kundër Kolumbisë, edhe lojtarët në fushë ranë dakord: Zvicra bëri histori. “Është një rezultat që e kemi pritur prej kohësh, jam krenar për këtë ekip”, na tha Granit Xhaka. Kapiteni më pas vazhdoi të fliste për qëndrimin e ekipit zviceran gjatë gjithë 120 minutave dhe më tej: “Ne besuam në të deri në fund, edhe kur ishim të lodhur. E dinim që Kobel është i mirë në penallti; e shohim këtë çdo ditë në stërvitje.” Të gjithë ata që erdhën nga stoli na dhanë një dorë të madhe.

Murat Yakin pajtohet: “Djemtë luftuan të gjithë së bashku; ishte një performancë e shkëlqyer e ekipit.”

Trajneri, i cili dukej emocional pavarësisht se u përpoq të shfaqte qetësinë e tij të zakonshme, më pas theksoi mënyrën se si lojtarët e tij arritën këtë moment të mrekullueshëm. “Mënyra se si luajmë, vendosmëria jonë dhe forca jonë mendore na ndihmuan të bëjmë histori sot”, shpjegoi trajneri. Pastaj ai shikoi përpara, konkretisht natën midis të shtunës dhe të dielës, kur Nati do të përballet me Kampionët e Botës në fuqi në orën 3:00 të mëngjesit (ora zvicerane). “Është një ëndërr të luaj kundër Argjentinës”, shtoi Yakin, ndërsa Remo Freuler tha: “Do të japim gjithçka nga vetja; çdo gjë është e mundur”. rsi

Tifozët e ekipit kombëtar në Tiçino gëzohen për avancimin e tyre në raundin e 16-tave 

VOAL- Pavarësisht se ndeshja filloi në orën 5:00 të mëngjesit (ora zvicerane) dhe pavarësisht se sot ishte një ditë pune për shumë njerëz, mbështetësit e ekipit kombëtar zviceran të futbollit u mblodhën deri në orët e para të mëngjesit dhe mbushën sheshet ku ishin instaluar ekrane gjigante për të parë Kupën e Botës në vazhdim. Gëzimi për golin e parë në pjesën e parë u pasua nga i dyti, i cili erdhi menjëherë pas rinisjes. Dhe pastaj, më në fund, gëzimi i avancimit në raundin e 16-tave, pas fitores 2-0 kundër Algjerisë. RSI

VOAL- Stuhi të forta shkaktuan rrëshqitje dheu, përmbytje dhe ndërprerje të shumta të trafikut mbrëmë në Zvicrën Qendrore. Në Zyrih, moti i keq detyroi koncertin e Linkin Park në stadiumin Letzigrund të shtyhej për rreth 50 minuta, përpara se të rifillonte. Në kantonin e Urit, një rrëshqitje dheu preku Qafën Susten, midis Gorezmettlen dhe majës, duke mos shkaktuar të lënduar. Pak para mesnatës, autoritetet raportuan gjithashtu një rrëshqitje dheu që bllokoi rrugën përgjatë Liqenit të Lucernës, midis Seedorf dhe Bolzbach. Në mbrëmje, autostrada A2 në të njëjtën zonë u mbyll gjithashtu përkohësisht për shkak të përmbytjeve. Trafiku hekurudhor u prek gjithashtu. Në kantonin e Obwalden, një stuhi ndërpreu trafikun në linjat IR dhe S5 midis Alpnach Dorf dhe Alpnachstad, ndërsa në kantonin e Zyrihut, moti i keq kërkoi ndërhyrjen e mbi 700 zjarrfikësve. ATS

Protestat që po mbahen prej 31 ditësh në Tiranë, kanë marrë jehonë edhe në mediat ndërkombëtare. E përditshmja zvicerane Aargauer Zeitung i ka kushtuar një analizë të gjerë lëvizjes protestuese në Shqipëri, duke e paraqitur përmes pesë pyetjeve dhe përgjigjeve mbi arsyet e protestës, projektin e diskutueshëm dhe reagimin e qeverisë.

Sipas medias zvicerane, prej javësh mijëra qytetarë mblidhen çdo mbrëmje në Tiranë për të protestuar kundër projektit luksoz, ndërsa flamingot rozë prej shkume, të cilat protestuesit mbajnë gjatë marshimeve, janë kthyer në simbol të lëvizjes së njohur tashmë si “Revolucioni i Flamingove”.

ARTIKULLI1. Pse po protestohet në Tiranë?

Prej javësh, çdo mbrëmje, mijëra njerëz mblidhen në kryeqytetin shqiptar, Tiranë, për marshime proteste kundër një projekti luksoz ndërtimi, në të cilin është e përfshirë një kompani e dhëndrit të presidentit amerikan Donald Trump, Jared Kushner.

Demonstratat kanë tërhequr vëmendje në mbarë botën – edhe për shkak të figurave të flamingove që protestuesit mbajnë lart, të cilat i kanë dhënë kësaj lëvizjeje ende të re emrin “Revolucioni i Flamingove”.

Protestat vazhdojnë tashmë prej javësh.

Megjithëse protestuesit nuk i përkasin ndonjë partie të caktuar, pothuajse të gjithë kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

2. Çfarë pritet të ndërtohet atje?

Projekti luksoz përbëhet nga dy pjesë: një resort i vogël në ishullin e Sazanit, një ish-bazë ushtarake e pabanuar nga koha e komunizmit dhe një zhvillim ndërtimor në një zonë bregdetare pranë Lagunës së Nartës.

Kjo zonë është aktualisht nën mbrojtje natyrore; aty gjenden specie të ligatinave, si flamingot.

Projekti përfshin hotele, apartamente, vila dhe një marinë për jahte.

Fatma Paja punon me dorë duke prodhuar flamingo prej shkume, të cilat përdoren gjatë protestave kundër projektit të zhvillimit bregdetar në perëndim të Shqipërisë.

Projekti ka shkaktuar zemërim, sepse, sipas ambientalistëve, do të shkatërronte në mënyrë të pakthyeshme natyrën deri tani të paprekur dhe një habitat unik.

Protestuesit kërkojnë ndalimin e projektit dhe theksojnë mungesën e transparencës, si edhe faktin se në shumë projekte të ngjashme nuk janë respektuar standardet mjedisore.

3. Kush qëndron pas “Revolucionit të Flamingove”?

Njerëz si artistja Fatma Paja.

Ajo jeton në Tiranë dhe drejton, së bashku me dy motrat e saj, një studio krijuese.

28-vjeçarja, së bashku me disa artistë të tjerë, ka krijuar flamingot e prera prej shkume, të cilat tashmë janë bërë pjesë e pandashme e tubimeve të mbrëmjes.

“Unë jam kundër një projekti elitist, që bllokon dhe shkatërron një zonë plotësisht të mbrojtur,” thotë ajo.

“Ai nuk ka asnjë bazë ligjore dhe nuk mbështetet nga asnjë studim mbi dëmet që do t’i shkaktojë mjedisit dhe natyrës.”

Ajo thotë se prej kohësh e përdor artin si një mjet “për të shprehur padrejtësitë dhe pakënaqësinë që lidhen me jetën e përditshme të njerëzve në Shqipëri”, deklaroi Paja për agjencinë e lajmeve AP, ndërsa po lyente me ngjyrë rozë një figurë flamingoje për demonstratën e mbrëmjes.

Gjatë marshimeve, Paja drejton me megafon edhe thirrje si: “Shqipëria nuk është në shitje!”, “Larg duart nga Narta!”

“Ky protestë i ka motivuar njerëzit të ngrenë zërin e tyre,” thotë ajo.

Njëri nga pjesëmarrësit e parë të “Revolucionit të Flamingove” është Arben Kola.

46-vjeçari punon prej më shumë se një dekade si udhërrëfyes turistik.

Ai shoqëron vizitorët në vende historike dhe zona natyrore në të gjithë Shqipërinë – përfshirë edhe zonën ku planifikohet projekti i ndërtimit.

Për Arben Kolën, shtyrja përpara e këtij projekti është një shembull tjetër se qeveria po e keqpërdor pushtetin e saj.

Për këtë arsye, ai iu bashkua lëvizjes protestuese që në ditët e para.

“Shqipëria përballet me një nivel të lartë korrupsioni, i lidhur me privatizimin dhe faljen e tokave, plazheve, luginave dhe lumenjve,” i tha ai agjencisë Associated Press (AP), ndërsa po shoqëronte një grup turistësh nëpër Tiranë.

Ndërkohë, Kola është bërë një nga ata që drejtojnë turmat, duke u folur përmes një megafoni.

Ai është ende i mahnitur nga fakti se sa shumë janë rritur protestat.

“Nuk e kishim menduar se protesta do të merrte këto përmasa,” thotë Kola.

Ai tregon se vazhdimisht e pyesin nëse lëvizja do të vazhdojë.

“Kjo varet nga njerëzit,” thotë ai.

4. Si reagon qeveria?

Kryeministri Edi Rama argumenton se ky projekt ka një rëndësi themelore për vendin, i cili synon të hyjë në tregun e turizmit luksoz dhe të anëtarësohet në Bashkimin Evropian, si edhe se do të tërhiqte investitorë të tjerë të mëdhenj.

Turizmi në Shqipëri është rritur ndjeshëm gjatë viteve të fundit dhe gjithnjë e më shumë njerëz po shijojnë bregdetin e gjerë dhe të paprekur të vendit.

Me sa duket, ai ka lënë përshtypje edhe te Jared Kushner dhe bashkëshortja e tij Ivanka Trump, të cilët në muajin maj treguan në një podcast se e kishin zbuluar vendndodhjen e projektit të planifikuar gjatë një udhëtimi me varkën e një miku.

Autoriteti shqiptar kundër korrupsionit ka nisur një hetim për këtë projekt.

Qeveria pretendon se toka ndodhet në pronësi private, por ekzistojnë versione kundërshtuese mbi mënyrën se si është privatizuar ajo.

Kryeministri shqiptar Edi Rama mbron projektin e diskutueshëm turistik në bregdetin e Adriatikut.

Kritikët e akuzojnë qeverinë e tij për korrupsion dhe keqpërdorim të pushtetit shtetëror.

Në një intervistë për Associated Press (AP), Rama hodhi poshtë së fundmi kundërshtimet e ambientalistëve, duke i cilësuar si rezultat i keqinformimit.

Sipas tij, një vlerësim zyrtar i ndikimit në mjedis ende nuk ka filluar, sepse arkitektët ndërkombëtarë dhe ekspertët e mjedisit janë ende duke punuar mbi planin urbanistik të projektit.

Megjithatë, Arben Kola ka përshtypjen se projekti tashmë po ecën me ritme shumë të shpejta.

Ai thekson se tashmë ka filluar pastrimi i sipërfaqeve me prerje të bimësisë brenda një zone të mbrojtur natyrore.

5. Pse po u bashkohen protestave edhe njerëzit më të moshuar?

Ndryshe nga shumica e protestave të tjera që Shqipëria ka përjetuar gjatë më shumë se tre dekadave demokraci, kësaj here gjithnjë e më shumë pensionistë po u bashkohen protestuesve të rinj.

Mes tyre është Bujare Ishmi, 70 vjeçe, një ish-inxhiniere. Ajo merr pjesë pothuajse çdo mbrëmje në protesta dhe mban një pankartë ku shkruhet: “Ju keni pushtetin e kriminalitetit, ne kemi pushtetin e së vërtetës.”

70-vjeçarja Bujare Ishmi është bërë një figurë simbolike e protestave kundër projektit të diskutueshëm turistik në Shqipëri. Ajo kërkon më shumë transparencë dhe shtet ligjor në projektet e mëdha shtetërore.

“Nona! Nona!” brohorasin protestuesit kur ajo mbërrin.

Fjala “Nona” është një nofkë përkëdhelëse shqiptare për një anëtare të moshuar femër të familjes dhe tregon se ajo konsiderohet matriarkja e protestave.

Ishmi, bashkëshorti i së cilës ishte ish-i burgosur politik dhe viktimë e diktaturës 40-vjeçare të Enver Hoxhës, e përshkruan demokracinë shqiptare si “gjysmake”.

Ajo thekson se nuk është kundër investimeve të huaja, por është e shqetësuar për mungesën e transparencës.

“Investimet sjellin përparim, por duhet të respektohen kushtet dhe rregullat e duhura.” bw

 Një rekord gati 80-vjeçar i nxehtësisë tani është histori: të enjten, pak para orës 15:00, temperaturat tejkaluan 37.0 gradë Celsius në katër stacione matëse. Kjo është vlera më e lartë e regjistruar ndonjëherë në Zvicër në muajin qershor.

VOAL- Temperatura më e lartë u regjistrua në orën 14:40 në stacionin matës Buchs-Aarau, me 37.2 gradë Celsius. Në Beznau (AG), temperatura arriti në 37.1 gradë Celsius, ndërsa në Würenlingen (AG) dhe Basel-Binningen, zhiva arriti në 37.0 gradë. Sipas Zyrës Federale të Meteorologjisë dhe Klimatologjisë (MeteoSwiss), rekordi i mëparshëm për muajin qershor daton që nga viti 1947, kur në Basel-Binningen u mat 36.9°C.

Nxehtësia përvëluese ka qenë e pandërprerë që nga mesi i qershorit. MeteoSwiss parashikon që vala e të nxehtit—për të cilën paralajmërimi maksimal për valë të nxehti është aktualisht në fuqi në pjesën më të madhe të Zvicrës dhe do të zgjasë deri të martën e ardhshme në orën 8:00 të mbrëmjes—do të vazhdojë, megjithëse në mënyrë të pabarabartë. Nëse temperaturat bien përtej Alpeve (23 gradë Celsius në St. Gallen, 24 në Bernë dhe 28 gradë në Gjenevë), temperaturat prej 30 gradë Celsius priten ende në lartësi të ulëta në Ticino si të mërkurën ashtu edhe të enjten. ATS