Një nga lajmet më pikante që dolën pas rezultateve të zgjedhjeve të 25 tetorit 2026 mbajtur në Serbi ishte humbja e Partisë Socialiste, e cila nuk ia doli të fitonte asnjë mandat. Lideri i saj është Ivica Daçiq.

Karriera politike e Ivica Daçiqit, një prej figurave më jetëgjata dhe kontraverse në Serbi, shtrihet nga fillimet e tij si zëdhënës i Sllobodan Millosheviqit deri te rënia e fundit elektorale, kur partia e tij nuk e kaloi dot pragun zgjedhor.

Largimi i tij nga politika përkon me shprehjen idiomatike italiane „Dalle stelle alle stalle“ – «Nga yjet në stallat e bagëtive» që përshkruan rënien nga maja e lavdisë në fundin më të palavdishëm të politikave ultranacionaliste serbe, që vijuan edhe pas largimit të Millosheviqit.

Ivica Daçiq lindi më 1 janar 1966 në Prizren. Në vend se ky fakt ta lidhte pozitivisht me Kosovën, e bënte edhe më agresiv e provokativ. Shkallën e provokimeve e rriti edhe gjatë fushatës së fundit që e varrosi përfundimisht si politikan, kur gjatë një tubimi elektoral në tetor 2026 ai i hodhi benzinë zjarrit duke deklaruar se “një ditë flamuri serb do të valëvitet mbi Prizren”! 

Karrierën politike e nisi në strukturat rinore të Lidhjes së Komunistëve.

Në vitin 1990 u bë kryetar i Rinisë Socialiste të Beogradit. Më pas, nga viti 1992 deri në vitin 2000, shërbeu si zëdhënës i Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), që drejtohej nga kryekasapi Sllobodan Milosheviç, ku edhe për shkak të besnikërisë ndaj Sllobos së madh, mori pseudonimin “Slloba i Vogël” (Mali Sloba). Pas rënies së Millosheviqit, Daçiq e mori udhëheqjen e SPS-së në vitin 2003 (zyrtarisht kryetar që nga viti 2006). Ai u bë një lojtar kyç për krijimin e koalicioneve, duke shërbyer si Zëvendëskryeministër, Ministër i Brendshëm, Ministër i Jashtëm dhe Kryeministër i Serbisë (2012–2014). Në rrafshin ndërkombëtar, ai njihet edhe për nënshkrimin e Marrëveshjes së Brukselit në vitin 2013 me Kosovën.

Sipas rezultateve të fundit zgjedhore të 25 tetorit 2026, karriera parlamentare e Ivica Daçiqit ka pësuar goditjen përfundimtare dhe për pasojë e këtij dështimi, partia e tij nuk do të përfshihet në përbërjen e re të parlamentit serb.

Qeverisja, e drejtuar mbi 12 vjet nga Aleksander Vuçiq dhe mbështetur nga Ivica Daçiq, morën goditjen pa kthim nga «Lista Studentore», duke e akuzuar qeverisjen për korrupsion endemik, autoritarizëm në rritje, kapje të institucioneve demokratike dhe shtypje të lirisë së medias, pakënaqësi që u shpalosën me Tragjedinë e Novi Sadit dhe kulmuan me humbjen e mbrëmshme, ku Ivica Daciq doli përfundimisht nga politika, si shprehje e humbjes së plotë të kredibilitetit si politikan paçka se ishte në majën e pushtetit si Zëvendëskryeministër i Serbisë dhe Ministër i Punëve të Brendshme dhe kur qeveria kontrollonte 90 % të mediave dhe ushtronte kontroll pa fund.

Por rezultati i mbrëmshëm tregoi, se, ish ministri i informimit i Milosheviçit dhe ish zëdhënësi i tij, të dy bashkë e kanë humbur kontrollin dhe janë rrëzuar.

Rrëzimi i partisë së Ivica Daçiqit është përfundimtar.

Fundi i turpshëm i «Mali Slloba» – «Sllobos së vogël» ishte si fundi historik i epokës gjakatare.

Le të kujtojmë se në zgjedhjet e dhjetorit 1990, viti kur kjo parti kishte konvertuar emrin nga Lidhja e Komunistëve të Serbisë në SPS, bash në pragun e kasaphanës së shpërbërjes së ish Jugosllavisë, fitoi 194 mandate nga 250 sa kishte Parlamenti i Serbisë,  ndërsa në zgjedhjet e djeshme nuk fitoi asnjë mandat.

Fundi i bashkëjetesës së tyre politike i dha fundi një ere që e sfiliti për mbi tre dekada Ballkanin por edhe vetë Serbinë.

Tani të dyve Vuçiqit dhe Daçiqit u kanë mbetur nëpër rrugë vetëm posteret, nga ku shfaqen pompozë për herë të fundit.

Deri sa t’i lagin e grisin erërat e shirat e vjeshtës ose t’i heqin punëtorët e bashkive.

Kur vargjet e një poeti të madh bëhen pasqyrë e shqetësimeve të sotme politike dhe e marrëdhënies së përhershme mes pushtetit, Atdheut dhe përgjegjësisë kombëtare

Ka vargje që nuk i përkasin vetëm kohës kur janë shkruar. Ato lindin nga një realitet i caktuar historik, por, falë fuqisë së fjalës dhe thellësisë së mendimit, kapërcejnë kufijtë e kohës për t’u rikthyer sa herë që shoqëria përballet me plagë të ngjashme. Janë vargje që nuk plaken, sepse prekin çështje që mbeten vazhdimisht të pranishme në jetën e një kombi: Atdheun, përgjegjësinë, drejtësinë dhe fatin e qytetarit.

Të tilla janë edhe vargjet e Atë Gjergj Fishtës:

O Perëndi, a ndjeve,
Tradhtarët na lanë pa Atdhé.
E Ti rri e gjuen me rrfé,
Lisat n’për male kot!
Atë Gjergj Fishta, Juda Makabe, në: Vepra, vëll. V, Botimet FISHTA, f. 44.

Sa herë që këto vargje rikthehen në vëmendjen tonë, është e vështirë të mos ndiejmë jehonën e tyre në realitetin shqiptar. Jo domosdoshmërisht sepse koha e sotme është e njëjtë me atë të poetit, por sepse disa prej shqetësimeve që e kanë munduar ndërgjegjen kombëtare vazhdojnë të kërkojnë përgjigje.

Si është e mundur që fjala e një poeti, e shkruar në rrethana të tjera historike, të tingëllojë kaq e afërt me zhgënjimet e së tashmes? A kemi të bëjmë me fuqinë e jashtëzakonshme të letërsisë për ta depërtuar kohën, apo me përsëritjen e disa dobësive që shoqëria shqiptare ende nuk ka arritur t’i kapërcejë?

Ndoshta përgjigjja qëndron në të dyja.

Poeti i madh nuk është vetëm dëshmitar i kohës së vet. Ai është edhe interpretues i shpirtit të shoqërisë, i shqetësimeve që shpesh mbeten të pathëna dhe i kundërthënieve që fshihen pas fjalëve solemne. Në këtë kuptim, Gjergj Fishta nuk na flet vetëm përmes historisë, por edhe përmes pyetjeve që vargjet e tij vazhdojnë të na shtrojnë sot.

Fishta, Atdheu dhe dhimbja e ndërgjegjes kombëtare

Atë Gjergj Fishta zë një vend të veçantë në historinë e letërsisë dhe të mendimit kombëtar shqiptar. Në veprën e tij, Atdheu nuk është një nocion abstrakt dhe as një fjalë që merr kuptim vetëm në ditë festash e përvjetorësh. Ai është një lidhje e thellë me historinë, gjuhën, kujtesën dhe dinjitetin e një populli.

Për Fishtën, dashuria për Atdheun nuk mund të ndahet nga përgjegjësia morale ndaj tij. Atdheu nuk është vetëm ajo që trashëgojmë nga të parët, por edhe ajo që kemi për detyrë t’u përcjellim brezave të ardhshëm.

Pikërisht këtu merr kuptim dhimbja që shprehet në vargjet e cituara. Fjala e poetit nuk është një ankesë e zakonshme. Ajo është një klithmë e ndërgjegjes përballë rrezikut që interesat e ngushta të njerëzve të vihen mbi interesin e përbashkët.

Fjala tradhtarë është e rëndë dhe kërkon kujdes në përdorim. Ajo nuk duhet të shndërrohet në etiketë politike për kundërshtarin, as të përdoret pa fakte e pa përgjegjësi. Në kontekstin e këtyre vargjeve, ajo shpreh një shqetësim të thellë moral: frikën se ata që duhet ta mbrojnë Atdheun mund të dështojnë në përmbushjen e këtij detyrimi.

Kjo është arsyeja pse vargjet e Fishtës mund të lexohen edhe sot si një thirrje për reflektim mbi marrëdhënien mes pushtetit dhe përgjegjësisë.

Sepse historia nuk njeh vetëm rreziqe që vijnë nga jashtë. Një shoqëri mund të dobësohet edhe nga brenda, kur institucionet humbin besimin e qytetarëve, kur përgjegjësia publike zëvendësohet me arsyetime dhe kur interesi i përbashkët rrezikon të nënshtrohet ndaj interesave individuale apo grupore.

Kur pushteti largohet nga qytetari

Shqipëria e sotme, ashtu si shoqëritë e tjera shqiptare në rajon, përballet me sfida të shumta politike, ekonomike dhe shoqërore. Pritshmëritë e qytetarëve ndaj institucioneve janë të mëdha, ndërsa kërkesa për drejtësi, transparencë, zhvillim dhe mundësi të barabarta mbetet një çështje themelore e jetës publike.

Në një shoqëri demokratike, qytetari nuk pret vetëm që pushteti të marrë vendime. Ai pret që këto vendime të jenë në shërbim të interesit publik, të merren me përgjegjësi dhe të shoqërohen me llogaridhënie.

Por, kur mes premtimeve politike dhe përvojës së përditshme të qytetarëve krijohet një hendek i madh, lind zhgënjimi. Kur qytetarët ndiejnë se zëri i tyre dëgjohet më shumë gjatë fushatave sesa gjatë qeverisjes, besimi ndaj institucioneve mund të dobësohet. Kur përgjegjësia për problemet publike kalon nga njëri institucion te tjetri, pa zgjidhje të qëndrueshme, krijohet përshtypja se llogaridhënia është bërë përjashtim dhe jo rregull.

Këto shqetësime nuk i përkasin vetëm një partie apo një qeverie. Ato lidhen me standardet e kulturës politike dhe me mënyrën se si kuptohet ushtrimi i pushtetit.

Përgjegjësia e atyre që qeverisin është, natyrisht, e veçantë. Ata kanë mandat për të vepruar, kompetenca për të marrë vendime dhe detyrim për t’u dhënë qytetarëve llogari për rezultatet. Prandaj, cilësia e qeverisjes nuk mund të matet vetëm me deklarata, premtime apo fjalime, por edhe me rezultatet konkrete, funksionimin e institucioneve dhe ndikimin e vendimeve në jetën e njerëzve.

Pushteti demokratik nuk është pronë e atyre që e ushtrojnë. Ai është një përgjegjësi e përkohshme, e dhënë përmes mekanizmave kushtetues dhe zgjedhorë, që duhet të ushtrohet në interes të qytetarëve.

Kjo është një e vërtetë e thjeshtë, por me rëndësi të jashtëzakonshme: qeveritë ndërrohen, partitë vijnë e shkojnë, ndërsa pasojat e vendimeve të tyre mund të zgjasin për shumë vite.

Një kritikë pa emra, por me përgjegjësi të qartë

Këto vargje nuk kanë nevojë t’i drejtohen një politikani të caktuar për ta ruajtur aktualitetin e tyre. Vlera e tyre qëndron pikërisht në mundësinë për të nxitur një reflektim më të gjerë mbi përgjegjësinë e elitës politike dhe mbi marrëdhënien e saj me interesin kombëtar.

Ky nuk është një gjykim personal dhe as një përpjekje për ta shndërruar poezinë në mjet të përplasjeve partiake. Është një pyetje publike: a po e përmbushin përfaqësuesit politikë detyrimin që kanë ndaj qytetarëve dhe ndaj së ardhmes së vendit?

Pyetja përfshin jo vetëm ata që qeverisin sot, por edhe ata që kanë qeverisur dje, ata që ushtrojnë ndikim në jetën publike dhe ata që kërkojnë të marrin përgjegjësi në të ardhmen.

Në një demokraci funksionale, askush nuk duhet të jetë mbi ligjin dhe askush nuk duhet të përjashtohet nga kritika vetëm për shkak të përkatësisë politike. Po ashtu, askush nuk duhet të shpallet fajtor pa fakte, vetëm sepse qëndrimet e tij nuk përputhen me bindjet tona.

Kritika politike është e domosdoshme, por ajo duhet të mbështetet në argumente, fakte dhe standarde të njëjta për të gjithë.

Patriotizmi, në këtë kuptim, nuk është monopol i asnjë partie. Ai nuk matet me numrin e herëve që përmendet Atdheu, as me solemnitetin e deklaratave publike. Ai dëshmohet përmes respektimit të ligjit, mbrojtjes së interesit të përbashkët, transparencës në vendimmarrje dhe gatishmërisë për të marrë përgjegjësi për pasojat e veprimeve.

Dashuria për vendin nuk e përjashton kritikën ndaj pushtetit. Përkundrazi, kur kritika është e ndershme dhe e argumentuar, ajo mund të jetë një prej formave më të rëndësishme të përgjegjësisë qytetare.

Ironia e rrufesë dhe lisave

Në vargjet e Fishtës, një prej figurave më të fuqishme është kundërvënia mes tradhtisë njerëzore dhe rrufesë që godet lisat e maleve.

Poeti i drejtohet Zotit me një pyetje që buron nga dhimbja dhe zemërimi. Nëse ata që e dëmtojnë Atdheun mbeten të pandëshkuar, përse goditja bie mbi lisat, mbi natyrën, mbi atë që nuk mban përgjegjësi për fatkeqësinë?

Kjo është ironia tragjike e vargut: ndëshkimi duket sikur e humb adresën e vet.

Edhe sot, kjo figurë mund të na shërbejë si pikënisje për të menduar mbi një shqetësim të njohur shoqëror: ndjesinë se qytetarët e zakonshëm bartin pasojat e vendimeve publike, ndërsa përgjegjësia politike jo gjithmonë shoqërohet me llogaridhënie të mjaftueshme.

Kur familjet përballen me pasiguri ekonomike, kur të rinjtë kërkojnë mundësi jashtë vendit dhe kur qytetarët humbin besimin se institucionet mund t’u ofrojnë drejtësi e barazi, pyetjet mbi përgjegjësinë nuk janë më vetëm çështje teorike.

Ato prekin jetën e përditshme.

Përse duhet të bartë qytetari pasojat e vendimeve në të cilat nuk ka pasur mundësi të ndikojë? Si mund të rikthehet besimi kur përgjegjësia shpesh shpërndahet mes institucioneve, ndërsa zgjidhjet vonohen? Dhe si mund të ndërtohet një kulturë e re politike nëse llogaridhënia shihet si dobësi, e jo si kusht i domosdoshëm i qeverisjes demokratike?

Këto pyetje nuk zgjidhen me retorikë. Ato kërkojnë institucione që funksionojnë, drejtësi të pavarur, administratë profesionale, media të lira dhe qytetarë që nuk heqin dorë nga e drejta për të kërkuar llogari.

Rrufeja e Fishtës është figurë poetike. Por nevoja për drejtësi dhe përgjegjësi është një çështje konkrete e jetës publike.

Atdheu është më i madh se çdo pushtet

Një nga keqkuptimet më të rrezikshme në jetën politike është ngatërrimi i interesit të shtetit me interesin e pushtetit, ose i interesit kombëtar me interesin e një partie.

Atdheu është më i madh se çdo qeveri. Ai nuk mund të identifikohet me një udhëheqës, një forcë politike apo një mandat qeverisës. Qeveritë janë të përkohshme, ndërsa përgjegjësia ndaj qytetarëve dhe ndaj brezave të ardhshëm është e vazhdueshme.

Pikërisht për këtë arsye, kritika ndaj qeverisjes nuk duhet të interpretohet automatikisht si kritikë ndaj shtetit apo si mungesë dashurie për vendin. Një shoqëri demokratike ka nevojë për debat, kundërshtim dhe shqyrtim të vazhdueshëm të vendimeve publike.

Ajo që e forcon shtetin nuk është heshtja e qytetarëve, por besimi se institucionet mund të korrigjojnë gabimet, se ligji zbatohet pa dallime dhe se askush nuk mund ta përdorë pushtetin pa u përgjigjur për veprimet e veta.

Patriotizmi nuk është vetëm kujtim i së kaluarës. Ai është edhe përgjegjësi për të tashmen dhe përkushtim ndaj së ardhmes.

Nëse flasim për sakrificat e brezave që na paraprinë, duhet të pyesim veten çfarë po ndërtojmë mbi trashëgiminë e tyre. Nëse e vlerësojmë lirinë, duhet të kujdesemi për institucionet që e mbrojnë atë. Nëse e konsiderojmë Atdheun vlerë të përbashkët, duhet të punojmë që drejtësia dhe mundësitë të mos jenë privilegj i një pakice.

Kjo është mënyra se si dashuria për vendin shndërrohet nga ndjenjë në përgjegjësi.

Kur shpresa bëhet çështje kombëtare

Asnjë shoqëri nuk mund të ndërtojë të ardhmen vetëm mbi kujtesën e lavdishme të së kaluarës. Ajo ka nevojë edhe për besimin se e nesërmja mund të jetë më e mirë se e sotmja.

Për shqiptarët, kjo çështje merr një rëndësi të veçantë për shkak të historisë së ndarjeve, vështirësive politike dhe ekonomike dhe lëvizjeve të shumta migratore. Largimi i qytetarëve drejt vendeve të tjera lidhet me shumë faktorë, por krijimi i mundësive për jetë të dinjitetshme në vend mbetet një prej detyrave të rëndësishme të institucioneve.

Një shtet që dëshiron ta ruajë lidhjen me qytetarët e vet duhet t’u ofrojë atyre arsye për të qëndruar: arsim cilësor, punësim, drejtësi, siguri dhe mundësi për të përparuar përmes punës e meritës.

Këto nuk janë vetëm objektiva ekonomike. Janë pjesë e marrëdhënies së besimit mes qytetarit dhe shtetit.

Kur kjo marrëdhënie dobësohet, rreziku nuk është vetëm largimi fizik i njerëzve, por edhe largimi i tyre emocional nga jeta publike. Qytetari që nuk beson më se zëri i tij ka rëndësi mund të tërhiqet nga pjesëmarrja, ndërsa hapësira publike humbet një pjesë të energjisë dhe të përgjegjësisë së saj qytetare.

Prandaj, detyra e politikës nuk është vetëm të administrojë të tashmen, por edhe të krijojë kushtet që brezat e rinj të mund ta imagjinojnë të ardhmen e tyre në vendin ku kanë lindur.

Një komb nuk mbrohet vetëm duke ruajtur kufijtë e tij. Ai forcohet edhe duke u dhënë qytetarëve arsye për të besuar në të ardhmen e tyre.

Çfarë na mëson sot fjala e Fishtës?

Historia shqiptare është e mbushur me përpjekje për liri, me sakrifica dhe me momente kur interesat e ngushta kanë hyrë në konflikt me aspiratat e përbashkëta. Megjithatë, nuk do të ishte e drejtë që çdo problem i së tashmes të barazohej me tragjeditë e së kaluarës. Kohët ndryshojnë, rrethanat ndryshojnë dhe përgjegjësitë duhen gjykuar në kontekstin e tyre.

Por historia mbetet e vlefshme pikërisht sepse na ndihmon të dallojmë gabimet dhe të mos i përsërisim ato.

E njëjta vlen edhe për letërsinë. Ta lexosh Fishtën sot nuk do të thotë vetëm të nderosh një figurë të madhe të kulturës kombëtare. Do të thotë të përballesh me pyetjet që vepra e tij na lë si trashëgimi.

A kemi ndërtuar një kulturë politike ku interesi publik qëndron mbi interesat e ngushta? A kemi institucione që funksionojnë me përgjegjësi dhe transparencë? A jemi të gatshëm ta vlerësojmë një vendim sipas pasojave të tij për qytetarët, e jo sipas përfitimit politik që mund t’i sjellë një partie?

Dhe, mbi të gjitha, a dimë ta dallojmë dashurinë për Atdheun nga përdorimi i Atdheut për qëllime politike?

Këto pyetje nuk mund t’u drejtohen vetëm politikanëve. Ato i përkasin të gjithë shoqërisë: qytetarëve, intelektualëve, gazetarëve, institucioneve arsimore dhe kujtdo që beson se jeta publike duhet të udhëhiqet nga përgjegjësia.

Sepse ndërgjegjja kombëtare nuk ndërtohet vetëm përmes simboleve dhe përkujtimoreve. Ajo ndërtohet edhe përmes mënyrës se si e trajtojmë njëri-tjetrin, si i mbrojmë institucionet dhe si reagojmë kur interesi i përbashkët vihet në rrezik.

Përfundim: Një klithmë që na kthen te vetvetja

Vargjet e Atë Gjergj Fishtës vazhdojnë të na prekin jo vetëm për shkak të forcës së tyre poetike, por edhe sepse na kujtojnë se marrëdhënia mes pushtetit, drejtësisë dhe Atdheut është një çështje që kërkon vëmendje të vazhdueshme.

Ato nuk duhet të shndërrohen në një instrument për të shpallur fajtorë pa fakte, as në një formulë të gatshme për të gjykuar çdo zhvillim politik. Vlera e tyre qëndron te aftësia për të nxitur mendimin kritik dhe për të na kujtuar se pushteti duhet të ushtrohet me përgjegjësi.

Kur një poet i madh i drejtohet Zotit me një klithmë dhimbjeje për fatin e Atdheut, ai shpreh më shumë se zhgënjimin e një çasti. Ai ngre një pyetje morale për shoqërinë: çfarë ndodh kur ata që duhet ta mbrojnë të mirën e përbashkët nuk arrijnë ta përmbushin këtë detyrim?

Kjo pyetje mbetet aktuale sa herë që qytetarët kërkojnë drejtësi, sa herë që institucionet përballen me krizë besimi dhe sa herë që politika rrezikon të shkëputet nga përgjegjësia ndaj atyre që e kanë mandatuar.

Megjithatë, përgjigjja nuk mund të jetë vetëm dëshpërimi. Një shoqëri që e njeh historinë e vet duhet të ketë edhe vullnetin për të korrigjuar gabimet. Një qytetar që kërkon llogaridhënie duhet të besojë edhe te fuqia e pjesëmarrjes së tij. Dhe një elitë politike që dëshiron të lërë gjurmë pozitive duhet ta kuptojë se trashëgimia e saj nuk përcaktohet nga jetëgjatësia në pushtet, por nga ajo që arrin të ndërtojë në shërbim të vendit.

Në fund, Atdheu nuk është pronë e atyre që qeverisin sot. Ai është përgjegjësi e përbashkët e të gjithë neve dhe amanet për brezat që do të vijnë.

Prandaj, le t’i rilexojmë vargjet e Fishtës jo vetëm si një kujtim të dhimbjes së dikurshme, por edhe si një thirrje për më shumë drejtësi, më shumë përgjegjësi dhe më shumë ndërgjegje qytetare.

Sepse pyetja e vërtetë nuk është vetëm se çfarë na thotë Fishta për kohën e tij, por çfarë na detyron të mendojmë për kohën tonë.

Dhe nëse vargjet e tij vazhdojnë të na dhembin, ndoshta kjo është një shenjë se ende kemi nevojë të reflektojmë jo vetëm mbi fatin e Atdheut, por edhe mbi përgjegjësinë tonë ndaj tij.

Vendi i Lekës,24.10.2026

Ka vende që nuk i mat dot me kilometra, sepse madhësinë e tyre e përcakton pesha që kanë në zemrën tonë. Ka troje që mbeten përherë pjesë e shpirtit tonë, pavarësisht largësisë, kufijve politikë apo viteve të kaluara larg tyre. Ka rrënjë që nuk shkulen, kujtime që nuk zbehen dhe plagë historike që nuk shërohen me harresë.

E tillë është Dardania Lindore — tokë e kujtesës sonë, e qëndresës shqiptare, e brezave që jetuan, punuan, sakrifikuan dhe ëndërruan në gjuhën e të parëve tanë.

Aty ku djepi përkundej me ninullat shqipe, ku fjala e nënës ishte amanet, ku buka ndahej me miq e ku nderi, besa dhe mikpritja ishin më shumë se traditë, aty rreh një pjesë e pandashme e zemrës shqiptare.

Prandaj, sot, kur Dardania Lindore përballet me sfidat e saj politike, shoqërore dhe kombëtare, pyetja që duhet t’ia shtrojmë vetes është: Sa jemi të gatshëm të qëndrojmë pranë vendlindjes sonë, jo vetëm me fjalë, por edhe me përgjegjësi, përkushtim dhe veprim qytetar?

Atdhedashuria nuk është vetëm mall që shprehet në këngë. Nuk është vetëm kujtim që zgjohet në festa kombëtare. Ajo është përgjegjësi që na përcjell çdo ditë; është kujdes për njerëzit tanë, interesim për të ardhmen e tyre, mbështetje për të drejtat e tyre dhe përkushtim që zëri i tyre të mos mbetet i padëgjuar.

Sot, më shumë se kurrë, na duhet ta kuptojmë se largësia nuk duhet të kthehet në shkëputje dhe se jeta në një vend tjetër nuk duhet të nënkuptojë harrimin e vendit prej nga kemi ardhur.

Dardania Lindore nuk është vetëm një pikë në hartë. Është pjesë e historisë sonë, e identitetit tonë dhe e përgjegjësisë sonë për brezat që vijnë.

Të gjithë shqiptarët që jetojnë në Kosovë, në diasporë dhe kudo në botë, kanë një mënyrë të veçantë për ta ruajtur lidhjen me vendlindjen: përmes interesimit, solidaritetit, mbështetjes së nismave qytetare dhe angazhimit për një të ardhme ku të drejtat e shqiptarëve respektohen dhe zëri i tyre dëgjohet.

Në prag të zgjedhjeve, kjo përgjegjësi merr një rëndësi të veçantë. Pjesëmarrja demokratike është një e drejtë dhe një mundësi për qytetarët që kanë të drejtë vote të shprehin vullnetin e tyre dhe të kontribuojnë në përcaktimin e përfaqësimit politik.

Prandaj, u bëj thirrje të gjithë qytetarëve me të drejtë vote që të informohen për procesin zgjedhor, të marrin pjesë dhe ta ushtrojnë të drejtën e tyre demokratike me dinjitet e përgjegjësi. Bashkëkombësit tanë në Kosovë dhe në diasporë le ta ruajnë këtë lidhje të çmuar me vendlindjen përmes solidaritetit, mbështetjes dhe angazhimit qytetar, gjithmonë në përputhje me mundësitë dhe rregullat ligjore.

Sepse një popull që kujdeset për rrënjët e veta, kujdeset edhe për të ardhmen. Një shoqëri që nuk i harron njerëzit e saj, e ruan më mirë dinjitetin e vet. Dhe një komb që e kupton peshën e solidaritetit, e di se përgjegjësia ndaj njëri-tjetrit nuk përfundon te kufijtë.

Le të mos e lëmë mallin të jetë e vetmja urë që na lidh me vendlindjen. Le ta kthejmë mallin në kujdes, kujdesin në përgjegjësi dhe përgjegjësinë në veprim qytetar.

Sepse vendlindja nuk është vetëm vendi ku kemi lindur. Është vendi që vazhdon të jetojë brenda nesh, edhe atëherë kur ne jetojmë larg saj.

Dardania Lindore meriton vëmendje, dinjitet, zhvillim dhe një të ardhme në të cilën qytetarët e saj i gëzojnë të drejtat e tyre dhe mundësitë për të jetuar të lirë, të barabartë e me shpresë.

DARDANIA LINDORE NUK ËSHTË VETËM KUJTIM, ËSHTË AMANET!

Historia na mëson se një popull nuk e humb lidhjen me trojet e veta për aq kohë sa i ruan ato në kujtesë, në ndërgjegje dhe në veprimet e tij. Brezat që na paraprinë na lanë trashëgim gjuhën, identitetin, qëndresën dhe dashurinë për vendin. Brezat që vijnë kanë të drejtë të trashëgojnë jo vetëm rrëfimet tona, por edhe përkushtimin tonë për një të ardhme më të mirë.

Prandaj, le të mos jemi brezi që e kujton vendlindjen vetëm kur na merr malli, por brezi që dëshmon se dashuria për të shndërrohet në përgjegjësi. Le të mos jemi vetëm zëri që flet për të kaluarën, por edhe duart që kontribuojnë për të ardhmen.

Nga Kosova, nga mërgata e nga çdo cep i botës ku jeton shqiptari, lidhja me Dardaninë Lindore duhet të mbetet e gjallë, e ndershme dhe e mbështetur në veprime konkrete. Sepse atdheu nuk kërkon vetëm fjalë të mëdha; kërkon zemra të përgjegjshme, ndërgjegje të zgjuara dhe njerëz që nuk i kthejnë shpinën njëri-tjetrit.

Në prag të zgjedhjeve, qytetarët që kanë të drejtë vote e kanë mundësinë të marrin pjesë në përcaktimin e përfaqësimit të tyre. Le ta ushtrojnë këtë të drejtë me vetëdije, dinjitet dhe përgjegjësi, duke menduar për të drejtat, nevojat dhe të ardhmen e shoqërisë ku jetojnë.

Sepse kufijtë mund të ndajnë hapësira, por nuk mund ta fshijnë kujtesën. Koha mund të ndryshojë breza, por nuk duhet ta shuajë amanetin. Dhe largësia mund të na ndajë fizikisht, por nuk duhet të na ndajë nga përgjegjësia për vendlindjen.

Dardania Lindore është pjesë e kujtesës sonë kombëtare, e rrënjëve tona dhe e së ardhmes që ndërtohet me dinjitet, drejtësi e solidaritet.

Vendlindja nuk na kërkon të jetojmë të gjithë brenda kufijve të saj. Na kërkon të mos e nxjerrim kurrë nga zemra.

Për rrënjët që na mbajnë, për gjuhën që na bashkon, për dinjitetin që na takon dhe për brezat që vijnë — Dardania Lindore meriton të jetë gjithmonë në zemrat dhe në vëmendjen tonë!

Vendi i Lelës,23.10.2026

Për 135 ditë me radhë rinia patriotike protestoi paqësisht  për liritë dhe të drejtat qytetare, për patritizmin,  demokracinë, për shtetin ligjor , për dinjitetin, pwr antikrizwn , pwr antikorrupsinin dhe më kryesorja që e dalloi këtë Lëvizje rinore dhe qytetare ishte disiplina,kultura  dhe edukta e lartë qytetare, ishte karakteri i një rezistence paqësore , por këmbëngulëse e një morali e dinjiteti shëmbullor edhe për botën demokratike.

NJË REZISTENCË PAQËSORE PËR TË  VËRTETËN , PËR DREJTËSINË, PËR MORALIN , PËR PATROTIZMIN, PËR ANTIKORRUPSIONIN ,ANTIKRIMIN ,KUNDËR AUTOKRACISË, KUNDËR ESTABLISHMENTIT POLITIK, INTELEKTUAL, MEDIATIK ETJ., KUNDËR “APARTEIDIT” SEPSE TË RINJTË SHQIPTARË NDJEHESHIN TË PËRJASHTUAR NGA LIRIA PËR TË MARRË TË DREJTËN E MERITOKRACISË, DHUNTISË DHE NDJEHESHIN DHE NËN PRESION  DHE NËN IMPONIMIN E POLITIKËS E PUSHTETIT PËR T’U LARGUAR NGA SHQIPËRIA.

Është për t’u habitur fakti se si BE mbajti një qwndrim kaq indiferent ndaj këtyre protestave; dhe si shpjegohet ky indiferentzëm i saj , kur kauzat e këtyre protestave përputheshin plotësisht me vlerat demokratike peendimore, dhe filloi një reagim që deri sot është shumë i vakët , dhe ky reagim i plogwsht i tyre erdhi vetëm kur shpwrtheu dhuna shtetërore kundër tyre.

Një fermer therri një gic dhe e hodhi, ashtu siç ishte, në një pus të thellë të thatë që kishte në oborrin e shtëpisë. Kur gici filloi të qelbte erë u lëshuan minjtë nga të katër anët, u hodhën brenda në pus dhe filluan ta hanin si të babëzitur. Nuk kaloi shumë kohë dhe gici u mbarua. Në fund të pusit mbetën vetëm minjtë që nuk dilnin dot. Ushqim nuk kishte. Minjtë filluan të hanin njëri-tjetrin. Derisa një ditë mbeti vetëm njëri prej tyre. Më i forti.

Fermeri zbriti në fund të pusit, e mori miun dhe e ngjiti lart. Atje e lëshoi të lirë. Miu i gëzuar vrapoi të bashkohej me minjtë e tjerë. Mirëpo ky mi kishte mësuar një avaz të ri – hante minj. Shumë shpejt ai i eliminoi të gjithë minjtë e fermës.

Kush përfitoi në këtë rast? Fermeri, natyrisht.

Me cinizmin që e karakterizon Edi Rama iu ngre nervat qytetarëve shqiptarë me hesape policësh dhe protestusish të plagosur. Ai e injoron faktin që edhe policët edhe protestuesit janë shtetas të shtetit që ai drejton, shqiptarë. Për të ata janë thjesht minj që përleshen me njëri-tjetrin në mënyrë që ai të vazhdojë të rrijë në pushtet.

Kjo është logjika e Edi Ramës – të gjejë minj që të luftojnë me njëri-tjetrin. Nga Budva ai lëshon urdhërin tjetër – sakrifikoni drejtorët e drejtorive nëpër ministri. Llogarit se do të jetë në gjendje t’i largojë njerëzit që kërkojnë dorëheqjen e tij duke iu dhënë “për të ngrënë” drejtorët e drejtorive që po sakrifikon.

Fermeri Edi Rama harron se s’ka të bëjë me minj por me njerëz të ndërgjegjshëm që e dinë mirë çfarë kërkojnë.

.Ata nuk kërkojnë dorëheqje drejtorash. Nuk kërkojnë as dorëheqje ministrash. Ata kërkojnë dorëheqjen e Edi Ramës, futjen e tij në të njëjtin kafaz me derrat që ka sakrifikuar vetë. Pastaj kërkojnë ndërrimin e sistemit. Që të mos dalë më fermer tjetër që të përpiqet t’i verë njerëzit të luftojnë kundër njeri-tjetrit në mënyrë që ai të jetë në gjendje të mbushë xhepat i qetë.

Legjitimiteti politik nuk matet me aftësinë për ta kontrolluar kundërshtimin, por me mënyrën se si qeveria reagon ndaj pakënaqësisë qytetare, garanton liritë demokratike dhe mban përgjegjësi për ushtrimin e pushtetit.

Ngjarjet gjatë protestave në Shqipëri e rikthejnë në qendër të debatit një çështje thelbësore për funksionimin e demokracisë: përgjegjësinë e qeverisë për të garantuar rendin publik pa cenuar të drejtat dhe liritë themelore të qytetarëve.

Raportimet për përdorimin e forcës ndaj protestuesve, veçanërisht ndaj të rinjve dhe të miturve, nuk mund të trajtohen vetëm si çështje e menaxhimit policor. Ato kërkojnë një vlerësim më të gjerë të përgjegjësisë politike, të standardeve të ndërhyrjes së institucioneve të sigurisë dhe të mënyrës se si pushteti ekzekutiv reagon ndaj kundërshtimit qytetar.

Në një demokraci funksionale, protesta nuk është shenjë e dobësisë së qeverisjes. Ajo është një nga format përmes të cilave qytetarët shprehin pakënaqësinë, kundërshtojnë vendimet politike dhe kërkojnë llogaridhënie.

Pikërisht në momente të tilla provohet pjekuria politike e qeverisjes: në aftësinë për të dalluar kundërshtimin nga kërcënimi, protestën paqësore nga veprimet e dhunshme dhe ushtrimin e ligjshëm të autoritetit nga përdorimi i tepruar i forcës.

Qeveria nuk e dëshmon autoritetin e saj duke e heshtur kundërshtimin, por duke treguar se mund ta përballojë atë pa cenuar parimet mbi të cilat mbështetet rendi demokratik.

Ky është standardi me të cilin duhet të vlerësohet përgjegjësia politike në çdo situatë ku pakënaqësia qytetare përplaset me institucionet publike.

Përgjegjësia politike dhe kufijtë e autoritetit

Qeveria ka përgjegjësi për politikat e sigurisë publike, drejtimin politik të institucioneve ekzekutive dhe krijimin e kushteve që ligji të zbatohet në mënyrë të njëtrajtshme. Kjo përgjegjësi nuk nënkupton ndërhyrje politike në çdo vendim operacional të policisë, por kërkon që institucionet nën autoritetin ekzekutiv të funksionojnë mbi bazën e ligjit, profesionalizmit dhe llogaridhënies.

Kur një protestë përshkallëzohet, detyrimi për të ruajtur rendin publik është i padiskutueshëm. Po aq i padiskutueshëm është detyrimi për të garantuar që ndërhyrja policore të jetë e ligjshme, e domosdoshme dhe proporcionale.

Këto dy kërkesa nuk përjashtojnë njëra-tjetrën. Përkundrazi, ato përbëjnë dy anë të së njëjtës përgjegjësi institucionale.

Ruajtja e rendit nuk mund të shndërrohet në arsyetim të përgjithshëm për çdo veprim të forcave të sigurisë. Po kështu, pretendimet për dhunë policore nuk e përjashtojnë nevojën për të hetuar aktet e dhunshme të kryera nga protestuesit.

Çdo rast duhet të vlerësohet mbi bazën e fakteve konkrete.

Nëse protestuesit sulmojnë punonjësit e policisë, dëmtojnë pronën apo kryejnë vepra të tjera të paligjshme, përgjegjësia e tyre duhet të përcaktohet sipas ligjit. Nëse punonjësit e policisë përdorin forcë përtej kufijve të lejuar, edhe kjo duhet të hetohet dhe të sjellë përgjegjësinë përkatëse.

Asnjëra rrethanë nuk e anulon tjetrën.

Përgjegjësia politike e qeverisë qëndron edhe në garantimin e kushteve që këto parime të zbatohen në praktikë, pa standarde të dyfishta dhe pa mbrojtje automatike të personave të përfshirë.

Një qeveri që kërkon respektimin e ligjit duhet të garantojë edhe mekanizmat që mundësojnë kontrollin e ushtrimit të pushtetit.

Të miturit dhe përgjegjësia e qeverisjes

Pretendimet për dhunë ndaj të miturve gjatë protestave përbëjnë një nga aspektet më të ndjeshme të kësaj çështjeje. Ato kërkojnë vëmendje të veçantë, jo vetëm për shkak të moshës së personave të përfshirë, por edhe për shkak të detyrimeve që institucionet publike kanë për mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve.

Të miturit nuk përjashtohen nga zbatimi i ligjit, por mosha e tyre kërkon garanci të posaçme gjatë çdo ndërhyrjeje policore, shoqërimi apo procedure ligjore. Çdo pretendim për keqtrajtim duhet të shqyrtohet në mënyrë të paanshme, ndërsa përgjegjësitë duhet të përcaktohen mbi bazën e provave.

Në këtë kontekst, përgjegjësia e qeverisë nuk qëndron në paragjykimin e rezultateve të hetimeve, por në garantimin e funksionimit të mekanizmave institucionalë që mundësojnë zbardhjen e plotë të ngjarjeve.

Heshtja institucionale, relativizimi i pretendimeve apo mbrojtja automatike e veprimeve policore do të dëmtonin besimin publik. Po aq problematike do të ishte shpallja e fajësisë pa hetim dhe pa prova.

Qasja e përgjegjshme kërkon transparencë, hetim efektiv dhe respektim të procedurave ligjore.

Nëse vërtetohet se punonjës të policisë kanë tejkaluar kompetencat, përgjegjësit duhet të mbajnë përgjegjësi. Nëse hetimi evidenton mangësi në organizimin, udhëzimin apo mbikëqyrjen e operacionit, ato duhet të shqyrtohen nga organet kompetente. Përgjegjësia e drejtuesve institucionalë duhet të përcaktohet në bazë të rolit, kompetencave dhe veprimeve konkrete, jo përmes supozimeve politike.

Mbrojtja e institucioneve nuk mund të jetë qëllim në vetvete. Qëllimi duhet të jetë mbrojtja e ligjshmërisë së veprimeve të tyre.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur bëhet fjalë për të miturit, sepse mënyra se si trajtohen ata nga autoritetet publike ndikon drejtpërdrejt në besimin e brezit të ri te drejtësia dhe institucionet.

Protesta nuk është kërcënim, por e drejtë demokratike

Një nga gabimet më të mëdha në interpretimin politik të protestave është barazimi i kundërshtimit me kërcënimin ndaj rendit publik.

Protesta është instrument demokratik përmes të cilit qytetarët shprehin pakënaqësinë dhe kërkojnë ndryshime. Ajo mund të drejtohet kundër politikave qeveritare, vendimeve të institucioneve apo mënyrës se si ushtrohet pushteti. Pikërisht për këtë arsye, reagimi ndaj saj kërkon maturi politike dhe profesionalizëm institucional.

Qeveria nuk mund ta konsiderojë kundërshtimin si problem që duhet zgjidhur vetëm përmes mekanizmave të sigurisë. Ajo duhet të jetë në gjendje të dallojë çështjet që kërkojnë ndërhyrje policore nga ato që kërkojnë përgjigje politike.

Kur protestuesit kryejnë veprime të dhunshme, zbatimi i ligjit është i domosdoshëm. Kur protestuesit shprehin pakënaqësi ndaj politikave qeveritare, përgjigjja nuk mund të jetë reduktimi i kërkesave të tyre në një çështje të rendit publik.

Këto janë dy dimensione të ndryshme që kërkojnë përgjigje të ndryshme institucionale.

Nëse një protestë shoqërohet me shkatërrim të pronës, sulme apo akte të tjera të paligjshme, përgjegjësia duhet të jetë individuale dhe e bazuar në prova. Veprimet e disa pjesëmarrësve nuk mund të përdoren për të delegjitimuar të gjithë protestën apo për të cenuar të drejtën e të tjerëve për tubim paqësor.

Në të njëjtën mënyrë, pakënaqësia politike nuk mund të përdoret për të justifikuar dhunën ndaj punonjësve të policisë apo dëmtimin e pronës publike dhe private.

Një demokraci funksionale kërkon respektimin e të drejtave dhe përmbushjen e detyrimeve nga të gjitha palët.

Megjithatë, qeveria ka një përgjegjësi të veçantë politike: të mos e trajtojë kritikën si sfidë personale ndaj pushtetit, por si pjesë të funksionimit normal të demokracisë.

Qeverisja demokratike nuk nënkupton mungesën e kundërshtimit, por aftësinë për ta përballuar atë pa e shndërruar dallimin politik në konflikt me institucionet.

Përgjegjësia e qeverisë për veprimet e institucioneve ekzekutive

Për të vlerësuar përgjegjësinë politike në raste të tilla, është e domosdoshme të bëhet dallimi ndërmjet përgjegjësisë individuale të punonjësve të policisë, përgjegjësisë drejtuese brenda institucionit dhe përgjegjësisë politike të qeverisë.

Këto nivele lidhen me njëra-tjetrën, por nuk janë të njëjta.

Punonjësi i policisë përgjigjet për veprimet e veta. Drejtuesit përkatës përgjigjen, brenda kompetencave të tyre, për organizimin, mbikëqyrjen dhe zbatimin e detyrave institucionale. Qeveria, nga ana e saj, mban përgjegjësi politike për drejtimin ekzekutiv, politikat që zbaton dhe standardet e llogaridhënies që garanton.

Ky dallim nuk duhet të përdoret për të shmangur përgjegjësinë politike. Përkundrazi, ai mundëson që përgjegjësia të identifikohet me saktësi dhe të mos mbetet në nivelin e deklaratave të përgjithshme.

Nëse një ndërhyrje policore shoqërohet me pretendime serioze për shkelje, përgjegjësia politike e qeverisë lidhet edhe me mënyrën se si ajo reagon: a kërkon zbardhjen e fakteve, a garanton transparencë, a mbështet funksionimin e mekanizmave të pavarur të kontrollit dhe a ndërmerr masa kur konstatohen mangësi institucionale?

Këto janë çështje legjitime për vlerësimin e përgjegjësisë qeverisëse.

Një qeveri nuk mund të shpallet automatikisht përgjegjëse për çdo veprim individual të një punonjësi policie. Por as nuk mund të shkëputet nga detyrimi politik për të garantuar që institucionet ekzekutive funksionojnë sipas ligjit dhe që pretendimet për shkelje trajtohen seriozisht.

Përgjegjësia politike nuk është e njëjtë me fajësinë penale. E para lidhet me drejtimin, politikat, mbikëqyrjen dhe besimin publik; e dyta përcaktohet sipas ligjit dhe përmes procedurave përkatëse.

Ngatërrimi i tyre e dobëson analizën. Po aq e dëmshme është përpjekja për ta përdorur dallimin ndërmjet tyre si arsye për të shmangur çdo vlerësim politik.

Në një demokraci, qeverisja nuk vlerësohet vetëm nga vendimet që merr, por edhe nga mënyra se si përballet me problemet që lindin gjatë zbatimit të tyre.

Rinia dhe kriza e besimit politik

Përtej përplasjes konkrete ndërmjet protestuesve dhe policisë, ngjarje të tilla ngrenë një çështje më të gjerë: cilësinë e marrëdhënies ndërmjet qeverisjes dhe brezit të ri.

Pakënaqësitë e të rinjve mund të lidhen me arsimin, mundësitë e punësimit, kushtet ekonomike, meritokracinë dhe perspektivën për të ardhmen. Shkaqet konkrete të çdo proteste duhet të vlerësohen mbi bazën e kërkesave të shprehura dhe të fakteve të dokumentuara.

Megjithatë, një parim është i qartë: protestat nuk mund të analizohen vetëm përmes pasojave që shkaktojnë në rendin publik. Ato kërkojnë edhe shqyrtimin e çështjeve që i kanë nxjerrë qytetarët në rrugë.

Qeveria ka instrumentet institucionale për t’iu përgjigjur kërkesave shoqërore, për të shpjeguar politikat e saj dhe për të korrigjuar vendimet kur faktet tregojnë se nevojiten ndryshime.

Kur këto instrumente nuk përdoren në mënyrë efektive, pakënaqësitë rrezikojnë të mbeten të pazgjidhura dhe marrëdhënia ndërmjet qytetarëve dhe institucioneve të karakterizohet gjithnjë e më shumë nga mosbesimi.

Kjo nuk do të thotë se çdo protestë dëshmon dështimin e qeverisë apo se çdo kërkesë e protestuesve duhet të pranohet. Do të thotë se një qeveri demokratike duhet t’i trajtojë pakënaqësitë si pjesë të realitetit politik dhe t’u përgjigjet me argumente, vendimmarrje dhe llogaridhënie.

Reagimi ndaj kritikës është po aq i rëndësishëm sa vetë politika që kritikohet.

Kur kundërshtimi trajtohet kryesisht si problem për t’u kontrolluar, hapësira për shqyrtim politik ngushtohet. Kur ai trajtohet si pjesë e procesit demokratik, krijohen mundësi për të dalluar kërkesat legjitime, shkeljet konkrete dhe përgjegjësitë institucionale.

Për një qeveri, kjo nuk është shenjë dobësie. Është pjesë e përgjegjësisë për të qeverisur në një shoqëri ku qytetarët kanë të drejtë të mos pajtohen me vendimet e pushtetit.

Kur deklaratat politike nuk mjaftojnë

Në situata të tensionuara, deklaratat publike të qeverisë kanë rëndësi, por ato nuk mund ta zëvendësojnë veprimin institucional.

Dënimi i përgjithshëm i dhunës, thirrjet për qetësi apo deklaratat për rikthimin e rendit nuk janë të mjaftueshme kur ekzistojnë pretendime konkrete për shkelje të të drejtave të qytetarëve.

Nevojiten sqarimi i fakteve, transparenca mbi veprimet institucionale dhe përgjigje të arsyetuara ndaj çështjeve të ngritura.

Nëse janë kryer shkelje, ato duhet të identifikohen dhe të trajtohen sipas ligjit. Nëse veprimet policore kanë qenë të ligjshme, edhe ky përfundim duhet të mbështetet në një shqyrtim të besueshëm të rrethanave.

Në të dyja rastet, transparenca është më e dobishme se mbrojtja politike e parakohshme.

Përgjegjësia e qeverisë matet edhe me gatishmërinë për të garantuar që institucionet kompetente të veprojnë pa presion dhe që përfundimet e tyre të shqyrtohen në mënyrë të paanshme.

Një qeveri që kërkon besimin publik duhet të tregojë se llogaridhënia nuk varet nga interesat politike të momentit. Standardet e ligjshmërisë duhet të vlejnë edhe në situatat kur rezultatet e hetimeve mund të jenë politikisht të pakëndshme.

Në të kundërtën, çdo reagim institucional rrezikon të interpretohet si përpjekje për të mbrojtur pushtetin, në vend që të zbardhë ngjarjen.

Për këtë arsye, çështja nuk është vetëm se çfarë deklaron qeveria pas një proteste, por çfarë masash ndërmerr për të garantuar transparencën, ligjshmërinë dhe përgjegjësinë.

Autoriteti politik provohet nga përgjegjësia

Ngjarjet gjatë protestave në Shqipëri e vendosin qeverisjen përballë një prove që nuk mund të reduktohet në menaxhimin e një situate të tensionuar. Ato kërkojnë shqyrtimin e marrëdhënies ndërmjet pushtetit ekzekutiv, institucioneve të sigurisë dhe të drejtave të qytetarëve.

Qeveria ka përgjegjësinë politike të garantojë funksionimin e institucioneve ekzekutive brenda kufijve të ligjit, pa ndërhyrë në mënyrë të papërshtatshme në përcaktimin e përgjegjësive individuale dhe pa zëvendësuar punën e organeve kompetente.

Policia ka detyrimin të ruajë rendin publik dhe të veprojë në mënyrë profesionale, proporcionale dhe të ligjshme. Protestuesit kanë detyrimin të respektojnë ligjin dhe të mos ushtrojnë dhunë. Organet kompetente kanë detyrimin të hetojnë shkeljet dhe të përcaktojnë përgjegjësitë mbi bazën e provave.

Këto përgjegjësi nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën. Ato përbëjnë kushtet themelore të një rendi demokratik funksional.

Por qeveria, si ushtruese e pushtetit ekzekutiv, ka një përgjegjësi të veçantë politike për mënyrën se si garanton standardet e qeverisjes, si reagon ndaj pakënaqësisë qytetare dhe si siguron që institucionet nën autoritetin e saj të veprojnë në përputhje me ligjin.

Kjo përgjegjësi nuk mund të matet vetëm me aftësinë për të rikthyer qetësinë në rrugë. Ajo duhet të vlerësohet edhe përmes transparencës, llogaridhënies, respektimit të lirive themelore dhe aftësisë për t’iu përgjigjur problemeve që ushqejnë pakënaqësinë shoqërore.

Një qeveri nuk e dëshmon forcën politike duke e imponuar qetësinë përmes frikës, por duke garantuar rendin pa cenuar ligjin dhe duke përballuar kritikën pa e trajtuar atë si kërcënim ndaj pushtetit.

Shkopi i gomës mund të jetë mjet i përdorimit të forcës në rrethana të përcaktuara ligjërisht, por nuk mund të jetë simboli me të cilin matet autoriteti i qeverisjes. Autoriteti politik mbështetet te legjitimiteti, ndërsa legjitimiteti forcohet përmes përgjegjësisë, ligjshmërisë dhe besimit publik.

Nëse vërtetohen shkelje ndaj të rinjve apo të miturve, ato duhet të marrin përgjigjen përkatëse ligjore. Nëse janë kryer akte dhune nga protestuesit, edhe ato duhet të trajtohen sipas ligjit. Asnjëra nuk mund të përdoret për të justifikuar tjetrën.

Në fund, çështja thelbësore nuk është nëse qeveria arrin ta kontrollojë një protestë, por nëse arrin ta ushtrojë pushtetin në mënyrë që rendi publik, të drejtat qytetare dhe përgjegjësia institucionale të mos vihen në kundërshtim me njëra-tjetrën.

Qeverisja demokratike nuk provohet në mungesë të kundërshtimit, por në mënyrën se si pushteti sillet kur kundërshtimi bëhet i pakëndshëm.

Vendi i Lekës,21.10.2026

Me këtë shkrim timin unë dua të ballafaqohem dhe të përballem me establishmentin korruptiv  të politikës së vjetër, dhe me establishmentin mercenar dhe servil intelekual, akademik, artistik  dhe  mediatik që janë bashkë dhe në një front fanatizmi kundër ndryshimit, kundër rinisë patriotike sudentore.

Duke ndjekur nga afër protestat studentore patriotike sot, dhe duke i mbështetur dhe qenë përkrah tyre më erdhi në kujtesë  lëvizja politike antiestablishment e Presidentit amerikn Donald TRUMP, dhe për këtë arësye vendosa që t’a paraqes para opinionit dhe t’a dërgoj për botim një shkrim timin të atëhershëm, t’ua dërgoj disa miqve të mi intelektual dhe dy apo tre gazetave  të lira,të pavarura, patriotike dhe jo mercenare; shkrim i cili më erdhi në kujtesë se është aktual dhe që vizioni dhe kërkesat e rinisë studentore sot përputhen me Lëvizjen politike antiestablishment, antikorrupsion dhe të asaj se “SHBA është e para” të Donald Trump 2016 , të para 10 viteve 

Më poshtë shkrimi i plotë me titull:

“NË SHQIPËRI DHE KOSOVË DUHET NJË LËVIZJE SI AJO E DONALD TRUMP” (16 2 2017)

• Ja pse shumica e politikanëve  dhe e mediave shqiptare nuk e dëshironin fitoren e Donald Trump

Durrës,16 Shkurt 2017”Askund tjetër në Europë nuk kemi këtë dështim të plotë pothuajse të  të gjithë elitës  apo të establishmentit politik si në Shqipëri por  edhe në Kosovë. Ka 25 vite që në Shqipëri  ciklohen dhe riciklohen, vijnë dhe ikin nga pushteti po të njëjtët individë  që  i parazgjedh dhe i paracakton establishmenti apo kryesia servile e ngushtë e rrethkryetarëve të partive politike: individë politikisht shterpë, injorantë, të korruptuar, të painteresuar për interesin publik dhe kombëtar; të cilët vjedhin vota, pasuri  dhe bëjnë lloj -lloj matrapazllëqesh dhe akrobacirash thellësisht amorale politike; të cilët i kanë bërë prona të tyre partitë politike, shoqatat, politikën dhe  mediat dhe që e kanë kapur shtetin, asfiksuar drejtësinë  dhe e pengojnë dhe  bllokojnë integrimin. Kësaj elite politike shërbimin më të mirë ua ka bërë dhe ua bën media elitare servile dhe mercenare pranë tyre.

Qarkullimi i elitave politike vetëm si  ndërrim i pushteteve në Shqipëri ka qenë vetëm  zëvëndësim i keqqeverisjeve, krimit, korrupsionit, vjedhjes së parasë publike dhe që kanë prodhuar varfëri, papunësi, trafikim droge e qëniesh njerëzore dhe eksod.

Pra, pothuajse tërë elita politike paskomuniste në Shqipëri ka dështuar dhe prandaj ajo duhet ndëshkuar sepse ishte dhe vazhdon të jetë si trashëgimtare e ishkomunizmit dhe ishfunksionarëve të saj; si një brez i formësuar, si brezi i njeriut me botëkuptimin komunist; gjë e cila vazhdoi si një vazhdimësi fatkeqësie  për kombin tonë, vazhdimësi e cila po fatkeqësisht edhe u promovua dhe u pranua  realisht edhe  në demokraci edhe nga Perëndimi, Europa dhe SHBA.

Diktaturës komuniste në Shqipëri nuk iu bë asnjë lloj gjykimi dhe madje të paktën as ndonjë ndëshkim moral jo. Nuk kuptohet  se përse Perëndimi ia besoi për 25 vite qeverisjen e demokracisë në Shqipëri ishkomunistëve dhe nuk këmbënguli as për lustracionin dhe as për ndëshkimin e krimeve të Komunizmit, as për dekomunistifikimin e Shqipërisë? Përse?

Me shumë vonesë BE dhe SHBA, pasi u bindën për gabimin e tyre: për toleranncën dhe me rolin prej sehirxhiut, por edhe pse e përkrahën elitën politike shqiptare  ishkomuniste , të kriminalizuar, antidemokratike, antikombëtare, të korruptuar dhe kundërintegraliste. Ato, pra SHBA dhe BE, ia imponuan më në fund elitës politike shqiptare pas 25 vitesh që nga vetshëmbia e komunizmit, që të miratojnë pavarësisht se me shumë vonesë Ligjin për Dekriminalizimin e Politikës si dhe Reformën në Drejtësi kundër vullnetit të saj, Reforma të cilat u realizuan apo u miratuan në letër tani, pas 25 vitesh; vonesë e cila u ka kushtuar shumë shtrenjtë shqiptarëve dhe ndoshta do ta pësojnë edhe për shumë kohë.

Kjo shumicë politikanësh shqiptarë dhe mediatikesh servile prane tyre të cilët e  dëshirojnë  gjithnjë status-quonë dhe vazhdimësinë e tyre në përjetësi në pushtet dhe në politikë, prandaj, edhe nuk e dëshironin fitoren në SHBA të DONALD TRUMP, fitore të cilën ia dha atij votuesi amerikan si ndëshkim për  establishmentin politik edhe në SHBA.

Dhe nisur nga fakti se Presidenti i SHBA- së fitoi për arsye se votuesi amerikan ndëshkoi me votë establishmentin politik si brënda Partisë Republikane ashtu dhe kundërkandidaten e Partisë Demokratike, Znj. H. Klinton, të cilën e kishte zgjedhur apo më sakt  e caktoi  establishmenti i Partisë dhe jo antarësia e saj. Ky fakt vjen si frymëzim që duhet të nxisë edhe opinionin politik brënda partive politike si dhe atë publik në Shqipëri, që në zgjedhjet parlamentare të 2017-ës ta ndëshkojë edhe votuesi shqiptar këtë elitë politike tepër të dëmshme , mashtruese, gënjeshtare, të korruptuar dhe tradhëtare të interesave të publikut; elitë, e cila nuk dëshironte që në SHBA të fitonte Lëvizja e DONALD  TRUMP.

Pothuajse e gjithë sfera politike, mediatike deri dhe ajo akademike dhe artistike që ishin dhe punuan kundër Kandidatit republikan  Donald Trump “u habitën” për fitoren e tij si President të SHBA-së, gjë e cila tregon se edhe ato, pra të gjitha elitat e cdo lloji paskan nevojë për një zgjim nga letargjia e rehatisë monotone materialiste; paskan nevojë për një shkundje dhe për një reformim të tyre, pasi qënkan shumë mbrapa mëncurimit, talentit, gjykimit e vlerësimit popullor amerikan  për demokracinë, lirinë, ndryshimin,  për politikën, për patriotizmin dhe për korrupsionin.

Këto elita pra e paskan humbur ndjesinë humane dhe se edhe ato qënkan  të shkëputura nga problematikat sociale të shoqërisë, ndaj atyre shtresave të harruara, periferike sidomos, të  cilët paguajnë taksa për punën dhe për paratë që  ata i fitojnë me punë; prej parasë të të cilëve mbahen shteti, politika dhe pushteti.

Pyesim, pse pra gjithë ky të cilin  edhe mund ta quajmë si një “komplot” anti-Trump? Dhe pse mos ta besojmë se ky reagim dhe kjo  propagandë e egër anti-Trump erdhi  edhe prej korrupsionit global jo vetëm të elitave politike por edhe të atij financiar, atij intelektual dhe sidomos  te atij edhe mediatik.

Pra, Trampizmi duhet parë si një fenomen antikrizë; krizë që erdhi si rezultat i dështimit të elitave në përgjithsi dhe kryesisht të asaj politike, si dhe  duhet parë, edhe si  alternativë antikorrupsion.  Këtë e kishte konstatuar votuesi amerikan, vota e të cilit bëri ndëshkimin, diferencimin dhe zgjedhjen e duhur.

Mendoj dhe them se bota asnjëherë më shumë se sa sot nuk ka qenë kaq shumë e korruptuar, edhe për një fakt të thjeshtë: të asaj se, edhe Shqipëria si një vënd i vogël ne Europë është mbërthyer tmerrësisht nga kthetrat e korrupsionit dhe ajo që cudit më shumë është fakti se pavarësisht pranisë së madhe, monitorimit dhe presionit në dukje nga qeveritë dhe diplomacitë demokratike perendimore, korrupsioni në Shqipëri as nuk po luftohet, dhe as nuk po ndëshkohet, dhe as nuk po cmontohet akoma.

Pse? Sepse në Shqipëri sundon dhe qeveris një elitë politike e korruptuar, e kriminalizuar, produktivisht shumë negative, e papërgjegjshme dhe një keqbërëse e madhe publike. Pra, sepse së pari është kriminalizuar dhe është korruptuar elita politike shqiptare e cila është autorja e kësaj gjëndje të rëndë gjithinstitucionale, shtetërore, juridike dhe sociale në Shqipëri si dhe në Kosovë.

Pra,  vetë Shqipëria e vogël dhe e varfër është shëmbulli më i mirë i dështimit të të gjitha elitave politike, intelektuale, mediatike, të shoqërisë civile etj., por edhe si një pasqyrë që reflekton edhe atë të kalbëzimit të elitave politike e qeverisëse dhe e korrupsionit në shtetet e Bashkimit Europian, përderisa ato nuk janë në gjëndje për ta ndihmuar dhe nxjerrë Shqipërinë nga ky batak korrupsioni, krimi, e padrejtësie ku e ka zhytur Shqipërinë vetë elita politike shqiptare.

Pra, them se Shqipërisë dhe Kosovës, e cila edhe ajo dominohet nga i njëjti model elitar politik si në Shqipëri, të dyjave u  duhet shëmbulli amerikan i zgjedhjeve të fundit, 

Kjo Lëvizje antipolitikë duhet të kthehet në një lëvizje elektorale politike duhet një lëvizje elektorale antipolitikë, antikrim dhe antikorrupsion për t’a ndëshkuar elitën politike të dështuar, autoritariste, kunderintelektuale, antipatriotike dhe të korruptuar shqiptare.

Gjithmonë reforma dhe ndryshimi pozitiv dhe e reja hasin në vështirësitë e realitetit i cili duhet ndryshuar, vështirësi e pengesa që vijnë prej  atyre që nuk pranojnë dhe i rezistojnë ndryshimit. Mospranimi i ndryshimit dhe i së resë është fanatizëm.

i papërfillshëm dhe i izoluar dhe frikë e vogël dhe e përkohshme në vendet e civilizuara demokratikisht sic janë SHBA, ku të dëshpëruarit edhe provokojnë dhe organizojnë ca protesta të vogla, të dëshpëruara dhe momentale sic ndodhi në disa qytete të SHBA-së. Fanatizmi është frikë nga e reja, nga liria.

Por, AMERIKA ËSHTË VETË LIRIA, e cila gjithmonë triumfon kundër: fanatizmave, dogmave, pandryshueshmërisë  dhe jolirisë.

Detaje më të hollësishme studimi për fitoren e Trump do të japin dhe nxjerrin studiues të politikës dhe të demokracisë në SHBA në vijimësi, pse të mos themi që edhe skeptikët apo “të habiturit” për fitoren e Trump mendoj se do të fillojnë të ndryshojnë mendimin kur të shohin ndryshimin për në të mirë që do të sjellë vizioni dhe premtimet e Presidentit Trump. Por,  për

Ne shqiptarët, këto zgjedhje në SHBA  duhet t’i shohim dhe të nxjerrim mësime për ndryshimin dhe reformimin e demokracisë, të shoqërisë dhe të shtetit tonë pasi jemi  shumë, shumë larg demokracisë, ku së pari partitë tona sundohen e qeverisen nga kryetarët e tyre dhe shpura e ngushtë rreth tyre si prona private njerzore, ku vetëm demokraci dhe as zgjedhje të lira të brëndshme në to nuk ka, dhe as që bëhet fjalë më pastaj për demokraci e patriotizëm në politikën zgjedhore parlamentare,  qeverisëse dhe burokratike të shtetit shqiptar.

Demokracia shqiptare pengon dhe përjashton lirinë politike; e izolon  nga aktiviteti politik talentin, dhuntinë, ndershmerinë, profesionalizmin dhe patriotizmin si dhe nuk i krijon shansin dhe mundësinë e realizimit të potencialeve të tilla as në sferat e tjera të biznesit, të intelektualizmit, në administratën publike dhe shtetërore. Pra, demokracia në Shqipëri vuan nga mungesa e demokracititetit; nuk është akoma demokraci e lirë, as moderne dhe me standartet e vlerat e duhura të saj, dhe më kryesore është ajo se politikanët shqiptarë nuk janë aspak të përgjegjshëm dhe as  patriotë.

Demokracia, patriotizmi dhe liria politike në Shqipëri janë sfiduar nga krimi, padrejtësia, tradhëtia, paaftësia, nepotizmi, klientelizmi, papërgjegjshmëria dhe nga korrupsioni.

Një specifikë tjetër e demokracisë shqiptare është ajo se:  akoma demokracia në Shqipëri persekuton  desidencën antikomuniste, nuk ja ka kthyer asaj të drejtat morale dhe pronësore, nuk e ka kompensuar atë për sakrificat dhe vuajtjet prej ishregjimit;  dhe si më kryesore desidenca vazhdon të persekutohet akoma prej faktit se politika apo elita politike e paskomunizmit si trashëgimtare e përvojës  dhe madje edhe biologjike e ishnomenklaturës së komunizmit e ka penguar aktivizimin dhe integrimin  politik, pra, ja ka mohuar  lirinë politike  shtresës së të përsekutuarve dhe të nacional-patriotizmit shqiptar. Kjo tregon se demokracisë në Shqipëri i mungon liria, dhe demokracia pa liri nuk është demokraci. Vazhdon…

Skënder S. KAPITI. Durrës, përgatitur  me 15 Nëntor 2016

Nga arti, dhuna dhe turpi i kohës sonë.

Në lavazh takova dy djem të rinj.

M’u afruan me atë gatishmëri të njerëzve që janë mësuar të mos humbasin asnjë mundësi pune. Ishin gati të ma lanin makinën.

— Kemi respekt për ju, — më tha njëri. — E njohim krijimtarinë tuaj.

U befasova.

— Po si? — e pyeta.

Ai buzëqeshi lehtë, sikur po më rrëfente një pjesë të jetës së tij që ende nuk kishte gjetur vendin e duhur.

— Kam mbaruar konservatorin për piano. Diplomën e kam mbrojtur me Rachmaninoffin.

U ktheva nga tjetri.

— Po ti, bir?

— Regjisor teatri. Diplomën e kam mbrojtur me Spiunin e Bertolt Brechtit.

Për një çast, nuk gjeta fjalë.

Njëri kishte studiuar për t’i dhënë shpirt heshtjes përmes tasteve të pianos. Tjetri kishte mësuar të fliste me gjuhën e skenës, të zbulonte maskat e pushtetit dhe të nxirrte në dritë të vërtetat që njerëzit shpesh kanë frikë t’i thonë.

— Po mirë, mor bir, po çfarë kërkoni ju këtu?

Përgjigjja erdhi e thjeshtë, e qetë, pa asnjë ankesë.

— Derisa të gjejmë punë në profesionin tonë, duhet të mbijetojmë. Duhet të paguajmë qiranë e shtëpisë.

Dy diploma, dy ëndrra, dy jetë të reja… dhe një qira që duhej paguar.

U ndamë me respekt. Ata mbetën në punën e tyre, unë vazhdova rrugën, por diçka brenda meje kishte ndryshuar.

Atë ditë, lavazhi m’u duk si një skenë teatri. Vetëm se askush nuk e kishte shkruar dramën, askush nuk e kishte ngritur perden dhe askush nuk e kishte njoftuar publikun se shfaqja kishte filluar.

Por drama vazhdonte.

Në mbrëmje, mendova të ulesha para televizorit. Doja ta lija pas vetes trishtimin e ditës, të qetësohesha pak, të harroja për disa orë dy djemtë që lanin makina, ndërsa ëndrrat e tyre prisnin diku, pa afat.

Por ekrani ma ktheu dhimbjen në tmerr.

Rrahje. Arrestime. Studentë të ndjekur rrugëve. Fëmijë që shkëputeshin nga duart e nënave të tyre dhe futeshin në furgona. Vajza që tërhiqeshin zvarrë. Njerëz që goditeshin me një egërsi që nuk i përket një shoqërie njerëzore.

Pashë tre policë që ndiqnin një grup të rinjsh. Njëri prej tyre u shkëput nga grupi. E rrethuan dhe filluan ta godisnin pa ndërprerje, derisa trupi i tij u lëshua mbi trotuar.

Ai kishte një fletore në xhep.

Pastaj, mes turmës, u shfaqën fotoreporterë, gazetarë, operatorë kamerash.

Njëri prej tyre e kapi fytyrën e të riut në objektiv.

Dhe unë e njoha.

Ishte ai.

Pianisti i lavazhit.

Për një çast, ekrani u zhduk. Nuk dëgjova më zhurmën e rrugës. Pashë vetëm djalin që pak orë më parë më kishte folur për Rachmaninoffin. Djalin që, me një përulësi të admirueshme, kishte pranuar se duhej të lante makina derisa të gjente një punë në profesionin e tij.

Tani ishte vetë jeta e tij që po përplasej brutalisht në asfalt.

Dhe në xhepin e tij, ndoshta, ishte ende ajo fletore.

M’u kujtua filmi Pianisti.

M’u kujtua Władysław Szpilman, pianisti hebre i mbijetuar mes rrënojave të Varshavës, dhe oficeri gjerman që, përballë artit të tij, i solli ushqim. Një gjest njerëzor në mes të një barbarie që kishte shkatërruar çdo kufi të moralit.

M’u kujtua ai çast kur muzika e Chopin-it arriti atje ku nuk mund të arrinte asnjë urdhër ushtarak: në ndërgjegjen e një njeriu.

Atëherë, mes goditjeve, pashë të ndërhynte edhe shoku i tij, regjisori.

Ai kishte studiuar Brechtin.

Ai që pak orë më parë më kishte folur për teatrin, tani po përpiqej të mbronte njeriun që kishte zgjedhur muzikën.

Brecht e kishte njohur fytyrën e pushtetit që e shndërron frikën në mjet sundimi, propagandën në të vërtetë zyrtare dhe bindjen në detyrim. Ai e kishte vënë në skenë mekanizmin e ngritjes së diktatorit, duke na paralajmëruar se barbaria nuk vjen gjithmonë me një fytyrë të panjohur.

Ndonjëherë ajo vishet me kostum, mban një fjalim, buzëqesh para kamerave dhe u kërkon të tjerëve ta quajnë normalitet.

M’u kujtua Arturo Ui.

Thelbi është uniforma që, në vend të mbrojë qytetarin, përdoret për ta poshtëruar. Është pushteti që ngatërron autoritetin me frikën dhe forcën me të drejtën.

Heshtin njerëzit që duhet të flasin. Heshtin institucionet që duhet të kërkojnë llogari. Heshtin ata që kanë mundësi ta dënojnë dhunën, por zgjedhin të presin, të vazhdojnë, të llogarisin interesat e tyre.

Por sa e tmerrshme është kur një nënë duhet të ketë frikë se mos ia marrin fëmijën nga duart! Kur një student duhet të mendohet dy herë përpara se të dalë në rrugë! Kur një i ri me një fletore në xhep mund të përfundojë i shtrirë mbi trotuar!

Çfarë shoqërie është kjo, ku frika kërkon të zërë vendin e lirisë?

Dhe unë, edhe nëse vitet do të më rëndojnë mbi supe, edhe nëse një ditë do të eci me bastun në dorë, kam një premtim me veten.

Do të shkoj ta shoh Arturo Ui-në, kur regjisori që takova në lavazh ta sjellë në skenë.

Dhe, kur shfaqja të mbarojë, do të ngrihem, do t’i afrohem regjisorit dhe do t’i dhuroj lule.

Jo vetëm për regjinë, por për guximin për të mos heshtur.

Por kam frikë.

Kam frikë se, përpara se t’u dhuroj lulet artistëve, mund të më dalë përpara hija e atij që financon zellin e dhunshëm të njerëzve të pushtetit, atij që paguan 2 500 euro në muaj, siç thuhet, për t’i pasur disa njerëz gjithmonë gati për të ndjekur, frikësuar e goditur kundërshtarin.

Sepse një ditë, kur të bjerë perdja e kësaj drame, nuk do të kujtojmë se kush i kishte duartrokitjet më të forta. Do të kujtojmë kush pati guximin të mos duartrokiste dhunën.