Kur një shtet mbetet pezull nga kalkulimet e vogla, problemi nuk është më vetëm te liderët që negociojnë, por edhe te ata që kanë interes që marrëveshja të dështojë. Kosova sot nuk ka nevojë për më shumë zjarr politik. Ka nevojë të dallojë qartë kush kërkon zgjidhje dhe kush jeton nga mungesa e saj.

Kosova ka mbërritur në një tjetër pikë kritike të rrugëtimit të saj institucional. Marrëveshja ndërmjet Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut për kandidaturën e Bekim Sejdiut për president ka hapur një mundësi për tejkalimin e ngërçit, por, si shumë herë më parë, sapo duket një dritë në fund të tunelit, shfaqen hijet e atyre që kanë mësuar të jetojnë në errësirën e krizës.

Kjo nuk është më vetëm një histori për një kandidat presidencial. Nuk është as thjesht një përplasje ndërmjet dy liderëve apo dy partive. Është një provë për një klasë politike që duhet të dëshmojë nëse është e aftë ta vendosë Republikën mbi interesin e ngushtë partiak, fraksionin mbi ambicien personale dhe shtetin mbi llogarinë elektorale.

Sepse një marrëveshje mund të jetë e mirë ose e keqe. Mund të jetë e diskutueshme, mund të kritikohet, mund të përmirësohet. Por ajo që nuk mund të pranohet është që çdo mundësi për marrëveshje të mbytet paraprakisht vetëm sepse dikujt nuk i konvenon politikisht që kundërshtari të dalë fitues.

Këtu fillon problemi i vërtetë.

Në një demokraci, kundërshtimi është i shëndetshëm. Deputeti ka të drejtë të mos pajtohet me liderin. Partia ka të drejtë të kritikojë marrëveshjen. Opozita ka të drejtë të kërkojë një alternativë. Por demokracia nuk i jep askujt licencë për ta shndërruar kundërshtimin në bllokim të pafund dhe bllokimin në instrument personal të pushtetit.

Sepse qytetari nuk e ka dërguar deputetin në Kuvend që të fitojë një luftë të brendshme. E ka dërguar që të marrë përgjegjësi.

Nuk e ka votuar një lider që të ruajë me çdo kusht karrigen e vet politike. E ka votuar që të marrë vendime.

Dhe nuk e ka votuar një parti që ta shohë Republikën si fushë beteje për interesa fraksionare.

E ka votuar që shteti të funksionojë.

Problemi është se në politikën tonë janë shfaqur prej kohësh disa mekanizma të rrezikshëm. Ka nga ata që ushqehen me përçarjen, sepse e dinë se një shoqëri e ndarë është më e lehtë për t’u mobilizuar kundër dikujt. Ka nga ata që kompromisin e shohin si poshtërim, sepse duan që çdo hap i kundërshtarit të interpretohet si humbje. Ka nga ata që bllokimin e kanë shndërruar në kapital politik, sepse sa më gjatë të zgjasë kriza, aq më shumë material kanë për ta sulmuar tjetrin. Dhe ka nga ata që e kanë harruar një parim elementar: interesi personal mund të jetë i rëndësishëm, por nuk është mbi interesin e Republikës.

Këta janë “gjarpërinjtë e gjakut” që duhet t’i kemi kujdes.

Jo sepse kanë një parti të caktuar.

Jo sepse kanë një emër të vetëm.

Por sepse kanë një mënyrë të njëjtë të të menduarit: duan që plagët të mbeten të hapura, sepse prej tyre nxjerrin përfitimin e vet.

Ata nuk ushqehen me stabilitet.

Ushqehen me konflikt.

Nuk kanë nevojë për një marrëveshje të suksesshme.

Kanë nevojë për një marrëveshje të dështuar.

Nuk u intereson shumë që institucionet të funksionojnë.

U intereson që institucionet të mbeten peng, në mënyrë që nesër të mund të thonë: “E shihni? Ata dështuan.”

Kjo është forma më cinike e politikës: të dëshirosh dështimin e vendit vetëm që të kesh një argument kundër kundërshtarit.

Por Kosova nuk është pronë e kundërshtarëve politikë.

Kosova është shtëpia e të gjithëve.

Prandaj edhe kundërshtimi duhet të ketë kufij moralë. Mund të thuash “jo”, por duhet të tregosh se çfarë propozon në vend të saj. Mund ta refuzosh një marrëveshje, por duhet të shpjegosh se si do ta zhbllokosh situatën. Mund ta kritikosh një lider, por nuk mund ta përdorësh shtetin si peng të konfliktit me të.

Sepse një gjë është të luftosh për parime.

Tjetër gjë është të luftosh për hapësirën tënde në pushtet.

Dhe këto dyja shpesh maskohen aq mirë sa qytetari rrezikon të mos i dallojë.

Prandaj duhet të shohim veprimet, jo deklaratat.

Të shohim kush propozon zgjidhje dhe kush vetëm prodhon pengesa. Kush kërkon kompromis dhe kush e quan çdo kompromis tradhti. Kush e pranon përgjegjësinë dhe kush gjithmonë e kërkon fajtorin te tjetri. Kush e sheh Kosovën si Republikë dhe kush e sheh si tabelë shahu ku çdo lëvizje duhet t’i shërbejë vetëm karrierës së tij.

Kjo është arsyeja pse marrëveshja e fundit duhet të vlerësohet jo nga zhurma që e rrethon, por nga ajo se çfarë mund të sjellë për vendin. Nëse kandidatura e propozuar është në interes të Kosovës, atëherë ajo duhet të shqyrtohet me seriozitet. Nëse ka mangësi, ato duhet të thuhen. Nëse ka alternativë më të mirë, duhet të paraqitet. Por një gjë duhet të jetë e papranueshme: që procesi të bllokohet vetëm për të prodhuar një fitore të vogël politike mbi një humbje të madhe shtetërore.

Sepse Kosova ka paguar mjaftueshëm për këtë lloj politike.

Ka paguar me kohë të humbur.

Me institucione të vonuara.

Me mundësi të humbura.

Me qytetarë të zhgënjyer.

Me një imazh të dëmtuar të politikës.

Dhe mbi të gjitha, me një kulturë ku çdo marrëveshje shihet me dyshim jo për shkak të përmbajtjes së saj, por për shkak të pyetjes se kush do të fitojë pikë politike prej saj.

Kjo duhet të marrë fund.

Jo sepse Kurti duhet të fitojë.

Jo sepse Abdixhiku duhet të fitojë.

Jo sepse LDK-ja duhet të fitojë.

Jo sepse LVV-ja duhet të fitojë.

Por sepse Kosova duhet të fitojë.

Ky është dallimi që duhet ta kuptojë politika jonë.

Nëse një marrëveshje e dobishme vjen nga kundërshtari, duhet të kesh guximin ta pranosh. Nëse një propozim i mirë vjen nga pala që nuk e voton, duhet ta mbështesësh nëse i shërben vendit. Nëse një kompromis e shpëton një proces institucional, duhet ta bësh edhe kur nuk të sjell duartrokitje.

Kjo quhet pjekuri politike.

Të kundërtën e saj e kemi parë shumë shpesh.

Egoja që maskohet si parim.

Ambicia që maskohet si ideal.

Hakmarrja që maskohet si përgjegjësi.

Dhe bllokimi që maskohet si demokraci.

Kjo është politika nga e cila duhet të çlirohet Kosova.

Sepse një Republikë nuk dobësohet vetëm nga ata që e sulmojnë hapur. Dobësohet edhe nga ata që, duke pretenduar se po e mbrojnë, e mbajnë vazhdimisht në një gjendje konflikti, dyshimi dhe paralize.

Këtu “gjarpërinjtë e gjakut” janë më të rrezikshëm se çdo zhurmë tjetër politike. Ata nuk kanë nevojë të bërtasin kundër Kosovës. Mjafton që ta mbajnë Kosovën të përçarë. Nuk kanë nevojë ta mohojnë Republikën. Mjafton ta përdorin Republikën si monedhë për interesin e tyre. Nuk kanë nevojë ta rrëzojnë një institucion. Mjafton të mos e lejojnë të funksionojë.

Dhe pikërisht për këtë arsye duhet t’i dallojmë.

Jo duke kërkuar emra.

Por duke parë sjelljen.

Sepse kush ushqehet me përçarje, herët a vonë zbulohet. Kush e përdor bllokimin si kapital, e tregon vetë. Kush e sheh kompromisin si humbje, e tradhton frika nga marrëveshja. Dhe kush e vendos veten mbi Republikën, në një moment të caktuar do të detyrohet të zgjedhë ndërmjet interesit të vet dhe interesit të vendit.

Atëherë do të shihet kush është kush.

Kosova nuk ka nevojë për një politikë që kërkon gjithmonë një armik të ri. Ka nevojë për një politikë që di të gjejë një zgjidhje. Nuk ka nevojë për njerëz që e ndërtojnë karrierën mbi plagët e shoqërisë. Ka nevojë për njerëz që dinë t’i mbyllin ato. Nuk ka nevojë për ata që e shohin çdo kompromis si kapitullim. Ka nevojë për ata që e kuptojnë se ndonjëherë tërheqja nga një hap është mënyra më e mirë për ta shpëtuar një rrugë të tërë.

Dhe mbi të gjitha, Kosova nuk ka nevojë për njerëz që duan të fitojnë kundër Kosovës për të fituar kundër kundërshtarit.

Sepse politika është e përkohshme.

Mandati është i përkohshëm.

Pushteti është i përkohshëm.

Por Republika nuk duhet të jetë.

Prandaj sot, përtej Kurtit dhe Abdixhikut, përtej LVV-së dhe LDK-së, përtej pozitës dhe opozitës, duhet të shtrohet një pyetje që nuk mund të fshihet më pas retorikës partiake: kush po e mban peng Kosovën dhe kush po përfiton nga kjo pengmarrje politike?

Përgjigjja nuk gjendet gjithmonë në emrat që dalin në televizor.

Ndonjëherë gjendet në heshtjet e llogaritura.

Në marrëveshjet që sabotohen në momentin e fundit.

Në kompromiset që refuzohen pa alternativë.

Në krizat që zgjaten pa nevojë.

Dhe në ata që, sa herë që duket se Kosova po gjen një rrugë përpara, kujdesen që dikush të hedhë përsëri një gur në rrugë.

Prandaj kujdes nga “gjarpërinjtë e gjakut”.

Sepse ata nuk duan domosdoshmërisht ta shkatërrojnë Kosovën.

Mjafton që ta mbajnë gjithmonë të plagosur.

Dhe një vend i mbajtur gjatë në plagë nuk ka nevojë për një goditje të fundit.

Ai lodhet vetë.

Kosova nuk duhet të lodhet.

Duhet të ecë.

Dhe për të ecur, duhet t’i kapërcejë ata që e kanë bërë përçarjen profesion, bllokimin strategji dhe interesin personal flamur.

Kjo nuk është më çështje e një marrëveshjeje.

Është çështje e karakterit të Republikës.

Dhe në këtë provë, secili duhet të zgjedhë anën e vet: ose të jesh pjesë e zgjidhjes, ose të mbetesh pjesë e problemit.

Prishtinl,01.09.2026