Flijon veten për t’u ndriçuar rrugën të tjerëve
Nga Reshat Ago

Rrëfyer nga profesori i mirënjohur Reshat Ago: Ka qenë gjithashtu, një kohë e artë që ato dhe ne të kishim gjetur shoqen apo shokun e jetës në atë mjedis puritan, sepse kurrë në jetë nuk patëm rast që të njihnim kaq mirë një shoqëri dhe miqësi aq solide aq dhe të ndershme e të sinqertë. Por ne, përtej ndrojtjes, normave familjare nga vinim dhe ishim rritur, u mësuam dhe jetuam katër vjet që t’i trajtonim ato shoqe aq të bekuara vërtet si motra. Ato ngelën, në vite modeli më i mirë i mikeshës që të do dhe të respekton pa interes dhe pa kushte

“… shkruaj diçka që të mbahet mend…!”

Në këto vite të mbetura të jetës time, një prirje e veçantë njerëzre është ngulitur me forcë në tërë qenien time. Ky segment I veçantë jetësor, jovetëm tek unë, lidhet me fjalën e fuqishme dhe magjike, “Kujtme”. Tashmë ne kemi kapur një moshë refleksioni dhe rivlerësimi, duke kthyer kokën pas për t’u çlodhur e gëzuar me vitet dhe kujtimet me te mira. Jemi në moshën që përzgjedhim më të duhurën nga eksperienca jonë dhe bëjmë kujdes, sa mundemi, t’ju lëmë një testament urtësie dhe dije pasardhësve tanë. Sa më shumë moshohemi, e bindim veten se ana material është diçka, kurse ana shprtërore është gjithçka. Shumë të tjerë moshën tonë e krahasojnë me vlerën që vjetërohet, pra, sa më shumë moshhemi, aq më të bukura dhe më të ndjeshme bëhen kujtimet. Është një moshë që na zgjon nga gjumi I harresës, andrallat e jetës dhe pasha e dekadave, të cilat mbulojnë si me një tis pluhuri vitet e arta që sollën ndryshimin e madh në jetën tonë. Kujtimet ne mund t’I bëjmë të shkëlqejnë duke I zgjuar nga errësira e kohërave në ujërat e thella të mendimit si skeleti I një anije në fundin e detit. Kujtimet dhe harresa janë si jeta dhe vdekja në krah të njëra-tjetrës. Të vdesësh është të harrosh, ndërsa të jetosh është të kujtohesh. Me shumë kuptim, Ciceroni e ka nënvizuar që kujtimet janë thesari dhe rojtari I të gjitha gjërave në jetë.

Ishte një takim i përmallshëm

Ishte një takim i përmallshëm, ai më 6 shtator 2008, kur me shoqet dhe shokët e Pedagogjikas u takuam pas 30 viteve, gjë që solli shkëndijën për t’u kthyer pas dhe sjellë në këto rreshta dritën dhe bukurinë e atyre viteve të paharrueshme. Për forcën shpirtërore që ruajnë ato, për fat, unë edukova veten të hedh në ditar grimca nga ajo jetë plot pasione, me ndryshime dhe përjetime të fuqishme duke filluar nga viti i dytë shkollot 1976. Dihet që dritaret janë një formë arti, piktura e zërit dhe e shpirtit, e nëse nuk do të kisha grumbulluar këtë pasuri, vështirë se ju do të më shfletonit sot. Ditari që kam mbajtur dhe ruajtur me kujdes, pas shumë viteve, më duket si një therapi që ushqen shpirtin tim. Këto kujtime për shoqët dhe shokët e mi, po që po u rikthehem pas shumë viteve, përveç vlerës emocionale janë dhe një copë histori, një testament i një udhëtimi katërvjeçar unik, pra paralele me jetën tonë. Ato janë sensi i një lloji lirie personale dhe grupi, edhe në rrethanat e asaj kohe. Pedagogjikja, shoqet dhe shokët, Gjirokastra si qytet, largësia oqeanike nga vendi im, familja, të afërmit, shoqet dhe shokët e shumë kolegë në vite, më nxitën të hedh diçka në letër pasi shpesh më vjen pranë emri i libanezit të madh,

Fjalët i merr era, shkrimi mbetet…

K.Gibran, që nënvizon se, jeta është një gjethe që i vjen radha vjeshtës të fërshfërijë në erën e saj, për të mos u dëgjuar dhe parë kurrë më vonë! Ajo shoqëri dhe ato vite më duken si agimi i një jetë që nuk dëshiron ta lësh pas, kërkon ta kesh pranë me çdo mënyrë, janë simboli i fjalës miqësi që më duket e çmuara e fjalëve. Ato janë kujtime vitesh pas, ta kesh me çdo mënyrë, janë simboli i fjalës miqësi që më duket më e çmuara e fjalëve. Ato janë kujtime vitesh që, të gjitha të rinojnë, duke sjellë afër vrullin, gjallërinë, shpërthimet, rritjen, simpatitë dhe dashuritë, të gjitha ato ndjesi që “flenë” gjatë prej dekadash. Duke i qëndruar besnik thënies së vjetër latine, (“verbale volente, scriptium manente – fjalët i merr era, shkrimi mbetet), është qëllimi i gjithçkaje më sipër dhe në vazhdim që jam përpjekur t’ua përcjell. Bota e gjërë e kujtimeve që ne ruajmë brenda vetes nuk duhet të copëtohet brenda saj, të shkrihet dhe të tretet në atë që ngelet, atje, në qetësinë e përjetshme, në atë botë të heshtur ku të gjitha gëzimet, përjetimet, dashuritë, tradhtitë, simpatitë, brengat dhe mëritë bëhen bashkë, në paqe, atje ku bëhen bashkë të bardhët më të zeztë, shtypësit dhe të shtypurit, vrasësit dhe viktimat, të mirët dhe jo të mirët, bujarët dhe kopracët të diturit dhe të paditurit.

Kujtimet e një jete të artë

Ndërmarrja për të hedhur në letër kujtimet e një jete të artë, ka qenë një detyrë sa e vështirë aq edhe një pasion për të qenë sa më afër të vërtetës, një jete që ngjan krejt ndryshe me vitet që rrjedhin më pas, një jetë e mbushur me emocione, formime karakteresh dhe ngjizje personalitetesh, simpatish nga më të bukurat dhe më të pastrat. Nuk ka gjë më të bukur për mua se të filloj të shëtis dhe qëmtoj karaktere shoqesh dhe shokësh të rrallë, bukuri të moshës në rritje, sjellje të adoleshencës, profesorë me plot emrin, plot nodhi në atë qytet, si Gjirokastra, që mbante me krenari thellë brenda vetes jetë, drama, dashuri, miqësi, histori, kulturë, trashëgimi, por edhe lot. Është një udhëtim i ëmbël emocionesh ky, nga Saranda, me ato shoqe dhe shokë aq inteligjentë dhe të sjellshëm; me Gjirokastrën e shoqërisë së veçantë, shoqet dhe shokët mikpritës në shtëpinë e tyre me profile të spikatura talenti dhe drejtimi; me Tepelenën e shumë shoqeve dhe shokëve që bartnin tërë veçoritë e kësaj krahine, vijë e ndarjes Labëri –Toskëri. Ata bartin të gjithë në gjenet e tyre trimërinë, zgjuarësinë dhe tërë çfarë pashai i tyre i Janinës, pati trashëguar nga të parët dhe përcolli në brezat pas.

Digju si qiri për t’u ndriçuar rrugën të tjerëve

Nuk harrohet Përmeti bashkuar me urtësinë e një popullate të bekuar me inteligjencë dhe urtësi shoqe dhe shokë fisnikë, bujarë dhe mendjehapur. Skrapari i këngës, besnikërisë dhe miqësisë, do të lexohet duke sjellë veçori të një krahine që bënte krenarë një bërthamë nxënësish sa shembullorë aq edhe mbresëlënës nga të katër anët, nga Potomi deri në Tomoricë në kufi me Gramshin për të vazhduar cilësi dhe tradita lokale në kufi me Gramshin, për të vazhduar cilësi dhe tradita lokale në kufi me Përmetin dhe Tepelenën. Pogradeci i largët do të vinte me një grup simpatik shoqe dhe shokë me të paharruarin, poetin Tosun Çela, i pafat t’i ndante me ne kujtimet dhe fletushka poezish nga ato vite, ato ishin një shartim i bukur mes traditës së Korçës, Mokrës, Librazhdit dhe më tej, për t’u kombinuar katër vjet me kulturë tjetër, aksent të foluri duke fituar më shumë.

Një mësues i mirë është si një qiri
Konsumon veten për t’u ndriçuar rrugën të tjerëve

Ndërsa për profesorët tanë të dashur, fjalët dhe emocionet rrjedhin bollshëm dhe me mirënjohje pa kufi, duke iu sjellë fjalët e Ataturkut të Turqisë moderne, që ju shkojnë shumë. “A good teacher is like a candle – It consumes it self to light the ëay for others, pra një mësues i mirë është si një qiri që konsumon veten për të ndricuar rrugën për të tjerët, janë shumë emra të nderuar dhe fort të respektuar, ata janë një pasqyrë ku ne pamë veten tonë më mirë në profesionin tonë, si: Aleko Pano, Dhimitër Qurku, Hulusi Kokalari, Hasan Sazani, Republika Zeka, Lavdërime Bala, Valentina Kote, Kosta Foto, Spiro Mili, Kristo Gusho, Kosta Loli, Eli Rafti, Panajot Qamo, Jorgo Rafti, Ali Fico, Ksanthhipi Gabili, Vangjel Çami, Vangjel Kllapi, Kristo Karanxha, Stavrulla Kote, Bekim Harxhi, , Jorgo Zhulla, Valentina Kote, Kosta Foto dhe shumë e shumë të tjerë që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në kujtesën tonë dhe urdhërrëfimin për të qene shembëlltyrë e tyre. Një pjesë e mirë nga këta nuk janë më në këtë jetë. Uprehshin në paqe me emrin dhe kujtimet më të mira që lanë pas, në brezat që edukuan dhe mësuan. Katër vjet në Gjirokastër do të ishin një shkollë e madhe jete, edhe pse edukata tipike spartane në konvikt dhe në shkollë na dukej si cënim lirie. Aty zuri rrënjë një miqësi sa e sinqertë aq edhe për t’u mbajtur mend në dekada, sa që fëmijët tanë dhe brezi i ri sot e ka shumë të vështirë ta përfytyrojë.

Në vitet e shkollës, takuam shoqe të rralla

Po, ne nuk i takuam më në jetë ato shoqe të rralla që përveçse ndonjë simpatie të natyrshme moshe, ngelen po kaq mikesha jete të rralla në sjelljen dhemiqësinë që na dhuruan, dhe neve e ruajtëm dekadash si gjënë më të shtrenjtë. Kësaj miqësie i shkon për shtat thënia e bukur: Ju edukoni një burrë, keni e dukuar thjesht një burrë. Ju edukoni një femër, keni edukuar një shoqëri të tërë. ( James Emman aggrey), 1875-1927, nga Gana, Afrikë). Ka qenë gjithashtu, një kohë e artë që ato dhe ne të kishim gjetur shoqen apo shokun e jetës në atë mjedis puritan, sepse kurrë në jetë nuk patëm rast që të njihnim kaq mirë një shoqëri dhe miqësi aq solide aq dhe të ndershme e të sinqertë. Por ne, përtej ndrojtjes, normave familjare nga vinim dhe ishim rritur, u mësuam dhe jetuam katër vjet që t’i trajtonim ato shoqe aq të bekuara vërtet si motra. Ato ngelën, në vite modeli më i mirë i mikeshës që të do dhe të respekton pa interes dhe pa kushte. Ato vite i bënë më të bukura shoqet dhe shokët e viteve më sipër; ata janë bashkë me ne në tërë hapësirën që mbulon atë kohë, janë privilegjuar nga natyra të ruhen më mirë në kujtesën tonë, në vite i bën më të bukura shoqet dhe shokët e viteve më sipër. Ata janë bashkë me ne në tërë hapësirën që mbulon atë kohë në vitet më pas.

Janë nga Tepelena Saranda, Gjirokastra, Përmeti, të gjithë duke sjellë veçori dhe fizionominë e zonave të tyre. shumicën i ruaj në kujtesë, duke i parë një hap para drejt ëndrrës për të cilën na kishte mbledhur si në një fole, e mirënjohura pedagogjikja “Pandeli Sotiri”. Krah tyre, me kuriozitet dhe admirim do të nguliteshin fort në kujtesën time minoritarët nga Dropulli, Pogoni dhe Saranda, që na dhuruan miqësi, dashuri rspekt, shoqëruar me inteligjencë dhe fisnikëri. Kujtimet për shoqet dhe shokët e viteve më sipër, I ndriçuan me penën e tyre Veli Varfi. Lavdi Hasani, Fuat Lula, Esat Nuro, Ismail Memajdini, Vojsava Malushi, Kamber Nebiaj, ish studenti I Institutit të Lartë Pedagogjik, Petrit Zeneli kishte çfarë të përcillte, si komshinjë në konvikt, por ndarë dukshëm me një jetë krejt ndryshe.

Kujtimet për shoqet dhe shokët e viteve më sipër I ndriçuan me penën e tyre: Veli Varfi, Lavdi Hasani, Fuat Lulo, esat Nuro, Ismail Memajdini, Vojsava Malushi, kamber Nebiaj ish student i Instituti Pedagogjik, Petrit Zeneli, kishte çfarë të përcillte si komshinj në konvikt, ndarë dukshëm me një jetë krejt ndryshe. Përgëzime dhe falenderime të gjithëve më sipër për ndihmesën e veçantë që dhatë duke i bërë kaq të larmishme kujtimet ë këtë botim.

Përmbyllje

Jam përpjekur të kthehem 45 vite pas, por edhe pse prjetova një ndjenjë të veçantë, sinqerisht ishte dhe tepër e veshtirë. Mblodha copëza imazhesh, bukuri dhe çiltërsi shoqesh, por edhe gdhenda tek secila emrin dhe kujtimin më të mirë që kam ruajtur si gjënë më të shtrenjtë. Në më të bukurin përjetim shokësh besnikë dhe të sinqertë, bëra lidhjen mes një hapësire dekadash dhe atyre viteve që më erdhën të gjallë e të dashur, si pata njohur dhe çmuar, dikur. Ndërkohë modeli i përkryer i profesorëve të mi më ka ndjekur pas, pa ndërprerje, duke i patur pasqyrën më të qartë për të parë veten më mirë e duke bërë përpjekje që t’i kisha shembull, jo vetëm në profesion. Shoqet dhe shokët e klasave minoritare me tërë avantazhin natyral të moshës., kanë qenënjë burim frymëzimi dhe nxitje për t’I kapur në hapin e tyre, duke I patur si shembull respekti, ndihme drejtimi dhe experience. Shoqet dhe shokët e klasave minoritare ishin shumë më tepër se një bashkësi tjetër etnike, që nëna iu kishte mësuar një gjuhë ndryshe nga ajo e jona. Greqishtja e tyre jo vetëm që nuk na ndau, por porn a bëri më të afërt me njeri-Tjetrin