Në një botë që ecën me shpejtësi drejt uniformitetit, ku identitetet shpesh treten në emër të globalizimit, Plisi i bardhë qëndron ende aty, i thjeshtë në formë, por i thellë në kuptim. Një kapuç prej leshi të bardhë, i punuar me dorë, që për shekuj me radhë ka shoqëruar shqiptarët në gëzime, në beteja, në rite dhe në përditshmëri. Sot, ai po kërkon diçka më shumë se respektin tonë: po kërkon njohjen e botës.

Nisma e fundit përmes një peticioni online, që i bën thirrje UNESCO-s për përfshirjen e Plisit në listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit, nuk është thjesht një veprim simbolik. Ajo është një reagim i ndërgjegjshëm ndaj rrezikut që trashëgimia jonë të mbetet vetëm një relike muzeale, e shkëputur nga jeta reale dhe brezat e rinj. Plisi nuk është thjesht veshje. Ai është dëshmi e vazhdimësisë historike të shqiptarëve. I quajtur ndryshe qeleshe, kësulë apo qylaf në krahina të ndryshme, ai mbetet një shenjë e përbashkët identiteti që i ka mbijetuar pushtimeve, ndryshimeve politike dhe modave kalimtare. Në një copë leshi të bardhë është ruajtur një histori rezistence, krenarie dhe përkatësie.

Njohja nga UNESCO nuk do të ishte vetëm një medalje ndërkombëtare. Ajo do të nënkuptonte mbrojtjen e teknikës tradicionale të punimit të Plisit, mbështetjen e artizanëve që ende e prodhojnë me dorë dhe ringjalljen e interesit për trashëgiminë kulturore shqiptare. Do të ishte, gjithashtu, një mundësi reale për zhvillimin e turizmit kulturor dhe për ta treguar historinë tonë me zë të lartë, përtej kufijve.

Fakti që peticioni ka mbledhur rreth 4 mijë firma brenda pak ditësh tregon qartë se kjo nuk është një çështje nostalgjie, por një nevojë e ndjerë. Çdo firmë është një zë që thotë: kjo trashëgimi na përket dhe nuk duam ta humbasim.

Plisi i bardhë është një urë mes së shkuarës dhe së ardhmes. Ta çojmë drejt UNESCO-s do të thotë ta mbajmë gjallë këtë urë, jo vetëm për ne, por edhe për botën që ka nevojë të njohë historitë e vogla që mbajnë brenda identitete të mëdha. bw