1. Aktgjykimi dënues ndaj katër ish-drejtuesve të UÇK-së — Hashim Thaçit, Jakup Krasniqit, Kadri Veselit dhe Rexhep Selimit — nuk është ende i formës së prerë. Ankimi në shkallën e dytë do të kërkojë punë serioze juridike, të mbështetur në analizën dhe kundërshtimin e aktgjykimit të plotë, jo në emocione. Fajësia apo pafajësia eventuale, sikurse edhe kohëzgjatja përfundimtare e dënimeve, nuk do të varen nga protestat, rrjetet sociale apo deklarimet politike. Ato do të jenë produkt i një procesi juridik të vazhduar dhe racional.

2. Aktgjykimi i 16 shtatorit ka bërë një dallim thelbësor duke mos pranuar akuzën e Prokurorisë për krime kundër njerëzimit. Gjykata konstatoi se veprimet kriminale përbënin një sulm të përhapur dhe sistematik, por se Prokuroria nuk kishte provuar se ky sulm ishte drejtuar kundër një popullsie civile si të tillë. Sipas Gjykatës, viktimat ishin përzgjedhur kryesisht mbi baza individuale.

3. Katër ish-drejtuesit e dënuar të UÇK-së dallojnë kështu edhe juridikisht nga të dënuarit në rastet Šainović et al. dhe Vlastimir Gjorgjeviq para Tribunalit për ish-Jugosllavinë. Në ato raste u vërtetua një fushatë shtetërore e drejtuar kundër popullsisë civile shqiptare dhe të akuzuarit u dënuan edhe për krime kundër njerëzimit.

4. Megjithatë, dënimet e shkallës së parë në rastin Shainoviq et al. shkonin nga 15 deri në 22 vjet burgim, ndërsa dy nga ish-drejtuesit e UÇK-së u dënuan me nga 25 vjet. Edhe duke pasur parasysh dallimet ndërmjet rasteve, përgjegjësinë individuale dhe praktikat e ndryshme të dënimit, kjo ngre një pyetje serioze për proporcionalitetin.

5. Shpallja e tyre të pafajshëm për gjashtë pikat e krimeve kundër njerëzimit e vendos aktgjykimin në një kontekst më të drejtë historik. Përderisa fushata e forcave serbe kundër popullsisë shqiptare të Kosovës është përcaktuar juridikisht si krim kundër njerëzimit, në rastin e katër ish-drejtuesve të UÇK-së nuk u provua ekzistenca e një sulmi kriminal të drejtuar kundër një popullsie civile si të tillë. Ky përfundim e vendos aktgjykimin në kontekstin e përgjegjësisë individuale për krime lufte. As UÇK-ja e as Kosova nuk mund ta marrin mbi vete këtë barrë fajësie. Aktgjykimi nuk e trajton si kriminal synimin për pavarësinë e Kosovës dhe thekson se ky proces nuk gjykon legjitimitetin e UÇK-së apo të luftës për pavarësi.

6. Aktgjykimi është mbështetur në parimin e rëndësishëm, se drejtësia e kauzës çlirimtare nuk e bën automatikisht të drejtë çdo veprim të kryer në emër të saj. Por, po kështu, dënimi i individëve për veprime kriminale nuk mund t’i atribuohet UÇK-së në tërësi, të ndryshojë rolin e saj historik në çlirimin e vendit apo të njollosë pavarësinë e Kosovës.

7. Kosova nuk duhet të bjerë në kurthin e ligjërimit se aktgjykimi i Hagës e dënon UÇK-në apo Kosovën e pavarur. Në aktgjykim nuk ekziston asnjë përfundim me të cilin përgjegjësia individuale për krime i bartet UÇK-së si organizatë ose përpjekjes së Kosovës për pavarësi.

8. Bellum iustum — lufta e drejtë e UÇK-së, e sendërtuar mbi lëvizjen popullore kundër okupimit të Serbisë dhe për pavarësinë e Kosovës — nuk është zhbërë nga ky aktgjykim si e vërtetë historike dhe morale.

9. Aktgjykimi, në fund, i ka individualizuar edhe viktimat. Edhe viktimat janë pjesë e kësaj historie, për to do të mësojmë më shumë nga teksti i plotë i aktgjykimit, në formën e vet të prerë.

Zoti President i Republikës!

Ju e dini që jeni trashëgimtar direkt i Gjergj Kastriotit Skënderbeut. Sigurisht, në rrafshin institucional, por dhe në atë praktik. Ju jeni Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Shqiptare. Ju jeni drejtues dhe përfaqësues i shtetit shqiptar. Ju jeni Nr. 1 që duhet të mbrojë interesat e kombit shqiptar. Pra, Presidenti i Republikës së Sotme të Shqipërisë është asgjë më pak dhe asgjë më shumë se ajo që ishte dhe detyra, roli i Heroit tonë Kombëtar, Gjergj Kastriotit Skënderbeut. Ndaj, Zoti President, roli Juaj është shumë i rëndësishëm, është jashtëzakonisht jetik sot për Shqipërinë. Ju e dini që jeni përfaqësues i një populli jo të vogël, pasi Ju përfaqësoni një popull jashtëzakonisht të madh. Ju përfaqësoni popullin e gjenezës. Populli shqiptar është themeluesi i kontinentit tonë të vjetër. Ne flasim gjuhën bazë të kontinentit europian. Pra, Ju përfaqësoni një komb që ka dhënë me dhjetra perandorë perandorisë romako-ilire. Ju përfaqësoni një komb që ka dhënë papë Vatikanit. Ju përfaqësoni një komb që ka dhënë muzikantë, kompozitorë, skulptorë, filozofë pa fund Europës dhe gjithë botës. Pra, Ju përfaqësoni një komb gjenial, një komb që duhet të jetë në pjedestalin më të lartë të kombeve të nderuara në të gjithë botën. Prandaj duhet një përfaqësim dinjitoz, një përfaqësim i sinqertë, një përfaqësim prej një dashnori të vërtetë të atdheut tonë. Unë Ju krahasova me Heroin tonë Kombëtar, Gjergj Gjon Kastriotin  Skënderbeun, në aspektin  institucional, por mbetet te Ju dëshira për t’u ngritur në rolin e Tij dhe si përfaqësues i vërtetë i popullit, si mbrojtës i interesave të tij.

Zoti President!

Unë Ju bëj këtë apel Juve sot, që të ngriheni në lartësinë e detyrës Suaj, në lartësinë e asaj që Ju përfaqësoni dhe mishëroni për kombin  shqiptar. Unë nuk Ju njoh personalisht, nuk i di dëshirat, pasionet tuaja personale, por di që Ju keni qenë ushtarak dhe, si ushtarak, duhet t’i ngjani edhe më shumë Heroit tonë Kombëtar, Gjergj Kastriotit. Ju keni bërë një betim mbi flamurin e tij, Ju keni bërë një betim mbi shkabën dykrenare, të njëjtin, me të cilin luftonte Heroi ynë Kombëtar dhe mbronte kombin tonë. Ndaj, Zoti President, unë i bëj thirrje pozicionit Tuaj, institucionit Tuaj, asaj që Ju mishëroni për kombin shqiptar. Mos i firmosni ato ligje që po aprovon sot parlamenti shqiptar, ato ligje që dëmtojnë rëndë, rëndë, integritetin kombëtar shqiptar, ligjin për shitjen e pronave bujqësore, e tokave bujqësore. Është një rrezik i madh për kombin tonë. Shitja e këtyre tokave të huajve, do të sillte mbase një kolonizim të Shqipërisë, e cila ka mbetur pa shqiptarë, pasi ka një tendencë prej njëzet e ca viteve, tridhjetë viteve të shtyrjes së shqiptarëve për të ikur, për të gjetur arratinë dhe për t’u strehuar në vende të tjera, për të lënë vend të lirë. Dhe tani që Shqipëria po çlirohet nga shqiptarët, pikërisht tani duan të miratojnë një ligj që të shitet toka, dhe jo bujqësore, te të huajt.

Zoti President!

Nuk duhet asnjë inteligjencë e madhe për ta kuptuar që këtu ka diçka që nuk shkon. Ka diçka që nuk shkon, pasi është një ligj tjetër i tmerrshëm, që është ai i Paketës së Maleve, i cili nuk duhet dekretuar, i cili duhet kthyer mbrapsht, pasi është i rrezikshëm, pasi po shitet përtej bregdetit, përtej tokave bujqësore, pasi po tentohet të shiten edhe malet.

Zoti President!

Keni mbetur mbase figura e fundit që mund të vihet kundër, kundër kësaj masakre që po i bëhet kombit tonë. Përmenda më parë Heroin tonë Kombëtar. Por janë me dhjetra dhe me qindra shqiptarë që kanë dhënë jetën, që e kanë larë me gjak tokën tonë, ndaj Ju lutem pafundësisht, në emër të të gjithë shqiptarëve të ndershëm, të të gjithë atyre shqiptarëve që e duan kombin  e tyre, pash bukën që ha, President, pash gjakun e të parëve, mos lejo që të shitet kombi ynë. Do të mbetemi si kurdët, pa atdhe. Në këtë mënyrë, do të shuhemi si komb. Është Thirrja e Gjergj Kastriotit, është Thirrja e martirëve tanë, është Thirrja e të parëve tanë, është Thirrja e gjakut të atyre që e kanë bërë pa u trembur, që ne sot e gëzojmë një atdhe. Ndaj, President, Ju përgjëroj, dilni hapur. Ka njerëz që mendojnë që nuk dihet se ku jemi. Unë e di që Ju po mendoni, po reflektoni, e imagjinoj, sepse Jeni Presidenti i shtetit shqiptar, nuk mund të heshtni. Dilni aty ku duhet, Zoti President, dhe i thoni “jo”, i thoni “jo” shitjes së kombit tonë. Unë e di shumë mirë pozicionin  Tuaj të vështirë, unë e di shumë mirë që Ju nuk jeni President i zgjedhur nga populli, që t’i kundërviheni institucionit që Ju ka zgjedhur, që është parlamenti, por Ju garantoj, Ju them me siguri të plotë: do të keni mbështetjen e të gjithë popullit nëse Ju bëni një veprim të tillë, nëse ju do e mbroni me nder, me shpirt, me zemër të drejtën e mbijetesës së kombit tonë.

————————

Koment i autorit në youtube:

Motra e vëllezër shqiptarë! Unë jam i bindur që, jo larg në kohë, vendi ynë do të udhëhiqet nga atdhetarë të sprovuar. Ndaj, kushdo që ka shitur, shet apo do të shesë interesat e Atdheut, do të përgjigjet para ligjit për tradhti kombëtare… Por sot është detyra jonë që të apelojmë cilindo që mban detyra të larta shtetërore, që të bëjë të penduarin dhe të distancohet hapur e pa mëdyshje nga klasa politike antishqiptare, e cila prej, të paktën, 35 viteve pa ndërprerje dhe pa përjashtim asnjëri, ka marrë në qafë popullin tonë… Kushdo që hesht në këtë situatë kaq të rrezikshme për mbijetesën e Shqipërisë, duhet konsideruar bashkëpunëtor në shitjen e territorit dhe të pasurive të vendit tonë… Unë e dua pafundësisht historinë e Kombit tonë dhe ky është misioni im, por, pa Atdhe, asgjë tjetër nuk vlen… Paçim të gjithë bashkë ne, ithtarët e shqiptarisë, sot e mot, bekimin e Atdheut.

———————————

    Shënim i Eshref Ymerit: Prof. Alban Kraja, si një intelektual i shquar i formatit nacionalist, ka dhënë dhe vazhdon të japë një kontribut të jashtëzakonshëm në mbrojtje të identitetit tonë kombëtar. Me veprat e botuara për vite me radhë, ai ka krijuar shkollën e edukimit atdhetar, një pasuri e çmuar kjo për brezat e rinj të atdheut tonë.

Reagimi im në X në përgjigje të statusit të @RichardGrenell – rreth pretendimit të tij se Kongresi Amerikan ka mbajtur një qendrim bipartizan në mbështetje të ish kryeministrit dhe ish presidentit të Republikës së Kosovës Hashim Thaçi i cili bashkë me tri figura zyrtarësh të lartë publik, ish eksponentë të UÇK Jakup Krasniqi, Kadri Veseli e Rexhep Selimi po përballen prej 6 vitesh në paraburgim me Gjykatën Speciale në Hagë dhe kur më 16 Shtator pritet të jepet verdikti i drejtësisë.

Pretendimi i Grenell se ka një qendrim bipartisan të Kongresit të SHBA nuk është i bazuar.

Kongresi që përfaqëson pushtetin ligjbërës nuk mund të ndërhyjë në sistemin e drejtësisë. Kur ka indicie, përdor mekanizma konform Kushtetutës Amerikane.

Në rastin në fjalë nuk kemi asnjë dëshmi.

Statusi i Richard Grenell në X u amplifikua në mediat dhe ky lloj manipulimi i fakteve bie ndesh stabilitetit dhe është nxitës.

Disa ditë më parë ish Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Lordi Robertson në një intervistë tek Koha TV i bëri thirrje faktorit politik në Kosovë të konstituojë sa më shpejt institucionet e shtetit, përfshi zgjedhjen e Presidentit dhe të pranojnë sido që të jetë verdikti i Gjykatës Speciale në Hagë.

Dje në Kosovë pati një marsh masiv në mbështetje të UÇK, sepse rëndom konfondohet UÇK me katër të ndaluarit.

Ndërkohë Fazlli Hajdaraj, vëllai i Smajl Hajdarit, deputet i Kuvendit të Kosovës dhe luftëtar i UÇK i vrarë pas lufte në Kosovë vinte re se Familja e Adem Jasharit, simbolit të UÇK nuk merrte pjesë në marshin e djeshëm dhe bënte dhe apel, duke qenë vetë 37 vjet aktivist i LDK, se përse kjo forcë politike nuk organizon marshe të tilla për zbardhjen e shumë vrasjeve të personaliteteve e figurave të shquara, shumë prej tyre luftëtarë të UÇK, që vinin nga ky krah politik.

Elida Buçpapaj: “Keni zgjedhur një metodë të turpëshme të mbroni Z.Thaci, duke gënjyer. Tregoni për qendrimin bipartizan të Kongresit të SHBA! Jeni duke sulmuar sistemin e drejtësisë dhe qendrimi juaj është antiAmerikan. Jam duke pritur që FBI të kujdeset për ju.”

——

Ish-sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Lordi George Robertson: Formojini institucionet, pranojeni cilido që të jetë verdikti i Gjykatës Speciale

PO ADEM JASHARI, A ISHTE UÇK?! Mos ma përmendni LDK-në nëse nuk e kujtoni gjakun e njerëzve që dhanë jetën për të! Nga Fazli Hajdaraj

Në kohën kur Kosova përgatitet për marshimin qytetar në mbështetje të ish-pjesëtarëve të UÇK-së dhe pak ditë para aktgjykimit në Hagë ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, Serbia po zhvillon një stërvitje të gjerë ushtarake në rrafshnaltën e Pešterit. Në të janë përfshirë forcat tokësore, aviacioni luftarak, helikopterët, mbrojtja kundërajrore, artileria, njësitë speciale, 63. Brigada e Parashutistëve, policia ushtarake, mjetet pa pilot dhe platformat robotike. Përputhja kohore nuk është provë e një plani kundër Kosovës, por përmasat e aktivitetit dhe mënyra e demonstrimit të kapaciteteve e bëjnë zhvillimin të rëndësishëm për t’u ndjekur me vëmendje.

Kosova po hyn në një prej periudhave më të ndjeshme politike dhe shoqërore të këtij viti. Në Prishtinë pritet një mobilizim qytetar në mbështetje të ish-pjesëtarëve dhe drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës që po përballen me procesin gjyqësor në Hagë, ndërsa Dhomat e Specializuara të Kosovës kanë caktuar për 16 shtator 2026 shpalljen e aktgjykimit në çështjen ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.[1] Vetë Dhomat e Specializuara kanë njoftuar se shpallja do të jetë publike dhe do të transmetohet online në gjuhët zyrtare të gjykatës.[2] Në këtë klimë politike dhe emocionale, në anën tjetër të kufirit, Serbia po zhvillon stërvitjen e gjerë ushtarake “Pobednik 2026”, me fazën aktive në rrafshnaltën e Pešterit.

Sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Serbisë, “Pobednik 2026” është një stërvitje e përbashkët taktike me qitje luftarake, e cila zhvillohet në disa faza dhe lokacione.[3] Faza aktive në poligonin e përkohshëm “Pešter” ka nisur më 3 shtator dhe përfshin ushtrime taktike, qitje me municion luftarak dhe veprime të koordinuara ndërmjet formacioneve të ndryshme.[3] Ministria serbe ka bërë të ditur se aktivitetet e stërvitjes do të vazhdojnë deri në fillim të tetorit, ndërsa aktivitetet kryesore në poligonin e Pešterit janë planifikuar deri më 13 shtator.[3]

Vetë struktura e forcave të angazhuara tregon përmasën e aktivitetit. Sipas njoftimeve zyrtare, në “Pobednik 2026” marrin pjesë njësitë e Forcave Tokësore, Forcave Ajrore dhe Mbrojtjes Kundërajrore, forcat speciale dhe policia ushtarake.[4] Pra, nuk bëhet fjalë për një stërvitje të kufizuar në një degë të vetme të ushtrisë, por për një aktivitet të përbashkët ku komponentët e ndryshëm ushtarakë veprojnë në bashkërendim.

Në terren janë angazhuar tanke të modernizuara, mjete të blinduara, sisteme kundërtanke dhe artileri.[5] Ministria serbe ka bërë të ditur se në aktivitetet e fazës aktive përdoren njëkohësisht mjete të blinduara, avionë luftarakë, helikopterë, sisteme raketore kundërajrore, sisteme kundërtanke, artileri, si dhe një numër i madh platformash pa pilot dhe robotike.[5] Kjo e vendos stërvitjen në kategorinë e ushtrimeve ku synohet të testohet bashkëveprimi i shumë sistemeve dhe formacioneve brenda një skenari të vetëm operacional.

Komponenti ajror është veçanërisht i dukshëm. Sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Serbisë, në “Pobednik 2026” marrin pjesë avionët shumërolësh MiG-29 dhe avionët gjuajtës-bombardues “Orao”, ndërsa komponenti i helikopterëve përfshin Mi-35, H-145, “Gama” dhe Mi-17.[6] Në aktivitet janë përfshirë edhe mjete ajrore të pilotuara në distancë, ndërsa Forcat Ajrore dhe Mbrojtja Kundërajrore kryejnë detyra të zbulimit dhe vëzhgimit të hapësirës ajrore, bombardimit dhe raketimit të objektivave tokësore dhe qitjeve kundër objektivave në ajër.[6]

Në të njëjtin skenar janë integruar edhe sistemet e mbrojtjes kundërajrore. Ministria serbe ka identifikuar sistemin HQ-17AE dhe radarët GM-200 si pjesë të komponentit të Mbrojtjes Kundërajrore.[6] Prania e tyre tregon se stërvitja nuk përqendrohet vetëm në përdorimin e aviacionit ose forcave tokësore, por edhe në zbulimin, ndjekjen dhe reagimin ndaj objektivave ajrore brenda një skenari të përbashkët.

Një element tjetër i rëndësishëm është përdorimi i mjeteve ajrore pa pilot dhe platformave tokësore robotike. Sipas njoftimeve të Ministrisë së Mbrojtjes së Serbisë, këto sisteme janë përdorur në aktivitetet e stërvitjes së bashku me tanket, mjetet e blinduara, artilerinë dhe sistemet e tjera të zjarrit.[5] Në një ushtri moderne, sistemet pa pilot mund të përdoren për zbulim, vëzhgim, mbledhje dhe transmetim të të dhënave dhe mbështetje të njësive në terren. Platformat robotike tokësore mund të përdoren në detyra të ndryshme brenda skenarit stërvitor, duke ulur ekspozimin e drejtpërdrejtë të personelit ndaj rrezikut.

Në këtë kuadër, një vend të veçantë zë 63. Brigada e Parashutistëve. Ministria serbe ka njoftuar se njësitë e kësaj brigade po zhvillojnë aktivitete në disa lokacione jashtë zonës së bazimit paqësor.[7] Sipas skenarit të stërvitjes, pjesëtarët e brigadës janë desantuar nga avionë dhe helikopterë dhe më pas kanë ushtruar veprime taktike për marrjen e objekteve të rëndësishme të armikut, zbulimin dhe drejtimin e zjarrit të artilerisë.[7] Këto janë detyra që i përkasin operacioneve me mobilitet të lartë dhe që kërkojnë bashkërendim të ngushtë ndërmjet forcave ajrore, njësive speciale dhe forcave tokësore.

Ministria e Mbrojtjes së Serbisë e përshkruan rolin e njësive speciale si veçanërisht të rëndësishëm për shkak të fleksibilitetit, shpejtësisë dhe aftësisë së tyre për të realizuar detyra që autoritetet serbe i cilësojnë si të rëndësishme në nivel strategjik.[7] Në kuadër të stërvitjes, këto njësi nuk veprojnë të izoluara, por në mbështetje dhe bashkëveprim me komponentët e tjerë të ushtrisë.

Policia ushtarake është një tjetër komponent i përfshirë në strukturën e përgjithshme të “Pobednik 2026”. Sipas planit të publikuar nga Ministria e Mbrojtjes së Serbisë, faza përfundimtare e stërvitjes do të përfshijë njësitë e policisë ushtarake, të cilat do të realizojnë ushtrime, qitje dhe veprime taktike me municion luftarak në disa lokacione.[3] Kjo tregon se aktiviteti nuk përfundon me fazën e Pešterit, por vazhdon edhe me skenarë të tjerë operacionalë.

Forcat Tokësore, ndërkohë, janë duke zhvilluar qitje luftarake dhe ushtrime taktike me mjete të blinduara dhe artileri.[5] Sipas njoftimeve zyrtare, këto njësi po përgatiten për përmbajtje më komplekse të stërvitjes, ndërsa aktivitetet përfshijnë edhe fluturime stërvitore, bombardim dhe raketim të objektivave tokësore.[5] Në këtë mënyrë, stërvitja synon të testojë jo vetëm fuqinë e zjarrit, por edhe aftësinë e formacioneve për të vepruar në një sistem të integruar.

Më 13 shtator, sipas njoftimit zyrtar serb, aktivitetet kryesore në Pešter do të kulmojnë me një stërvitje të një grupi taktik të përforcuar në kryerjen e një operacioni sulmues.[3] Ministria serbe ka njoftuar se në atë ditë publikut do t’i paraqiten vendosmëria dhe aftësia e personelit, mundësitë e zjarrit të sistemeve të reja dhe të modernizuara dhe niveli i bashkëveprimit ndërmjet forcave.[3] Pra, demonstrimi i kapaciteteve nuk është vetëm pjesë e trajnimit të brendshëm, por në një masë të caktuar edhe aktivitet publik.

Kjo është një pikë që meriton vëmendje. Serbia nuk po e fsheh stërvitjen. Përkundrazi, Ministria e Mbrojtjes po publikon fotografi, video dhe përshkrime të sistemeve të përdorura dhe ka parashikuar edhe raportim mediatik nga poligoni më 13 shtator.[8] Kjo e bën “Pobednik 2026” jo vetëm një aktivitet ushtarak, por edhe një demonstrim publik të aftësive të forcave serbe.

Nga pikëpamja ushtarake, qëllimi i deklaruar është i qartë: përmirësimi i aftësive të komandave dhe njësive për përgatitjen dhe zhvillimin e operacioneve luftarake, organizimi i bashkëveprimit, bashkëpunimit dhe mbrojtjes së forcave, me theks te përdorimi i armatimit dhe pajisjeve të reja dhe të modernizuara.[3] Kjo është arsyeja pse në stërvitje janë bashkuar forca tokësore, ajrore, kundërajrore dhe speciale.

Por për Kosovën, rëndësia e kësaj stërvitjeje nuk lidhet vetëm me aspektin ushtarak. Ajo lidhet edhe me kohën.

Në Prishtinë pritet marshimi qytetar në mbështetje të ish-pjesëtarëve të UÇK-së, ndërsa më 16 shtator në Hagë pritet aktgjykimi ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit.[1] Dhomat e Specializuara kanë bërë të ditur se gjykimi filloi më 3 prill 2023, se procedura e provave përfundoi më 18 dhjetor 2025 dhe se deklaratat përmbyllëse u zhvilluan nga 9 deri më 18 shkurt 2026.[1] Sipas të njëjtit burim, në çështje kanë dëshmuar 134 dëshmitarë.[1] Pra, bëhet fjalë për një proces të gjatë dhe kompleks, për të cilin aktgjykimi pritet në një moment me rëndësi të veçantë për opinionin publik në Kosovë.

Në këtë atmosferë, demonstrimi i kapaciteteve ushtarake serbe në Pešter mund të ketë edhe një efekt psikologjik. Për qytetarët e Kosovës, veçanërisht për ata që e kanë përjetuar luftën, pamjet e tankeve, artilerisë, avionëve luftarakë, helikopterëve, sistemeve raketore dhe njësive speciale nuk janë thjesht pamje teknike. Ato lidhen me një kujtesë historike dhe me një ndjenjë të vazhdueshme të pasigurisë rajonale.

Ky efekt psikologjik duhet marrë seriozisht, por duhet përshkruar me saktësi. Të thuhet se një demonstrim ushtarak mund të krijojë frikë dhe pasiguri te qytetarët është një vlerësim i arsyeshëm. Të thuhet se Serbia ka organizuar “agresion psikologjik” të drejtpërdrejtë ndaj qytetarëve të Kosovës është një pretendim tjetër dhe do të kërkonte prova për qëllimin e organizatorëve.

Deri tani, në burimet zyrtare të publikuara nuk ka ndonjë deklaratë që e lidh “Pobednik 2026” drejtpërdrejt me marshimin në Prishtinë ose me aktgjykimin në Hagë. Për këtë arsye, nuk mund të paraqitet si fakt se stërvitja është organizuar posaçërisht për të ndikuar në këto zhvillime.

Por kjo nuk do të thotë se dimensioni politik dhe simbolik duhet injoruar.

Një ushtri që publikon në mënyrë të detajuar përdorimin e avionëve luftarakë, helikopterëve, sistemeve kundërajrore, artilerisë, tankeve, njësive speciale dhe platformave robotike po tregon para opinionit të brendshëm dhe rajonal se çfarë kapacitetesh pretendon se ka. Kjo është një formë demonstrimi force, edhe kur aktiviteti ka karakter zyrtarisht stërvitor.

Vetë Ministria serbe e përshkruan stërvitjen si përgatitje për t’iu përgjigjur “sfidave, rreziqeve dhe kërcënimeve” ndaj sigurisë së Republikës së Serbisë.[3] Kjo gjuhë është pjesë e narrativës zyrtare të Beogradit dhe tregon se stërvitja përdoret edhe për të komunikuar një mesazh mbi gatishmërinë e shtetit serb.

Në të njëjtën kohë, aktiviteti zhvillohet në një zonë ku ushtria serbe ka edhe prani të dukshme ndaj komunitetit lokal. Ministria e Mbrojtjes ka raportuar për aktivitete të bashkëpunimit civil-ushtarak në zonën e Sjenicës, përfshirë punime infrastrukturore, ndihmë mjekësore dhe mbështetje për furnizimin me ujë të disa familjeve.[9] Ky element nuk duhet ngatërruar me përmbajtjen luftarake të stërvitjes, por tregon se prania ushtarake në Pešter shoqërohet edhe me një dimension të marrëdhënies me komunitetin lokal.

Nga pikëpamja e sigurisë së Kosovës, pyetja më e rëndësishme është nëse “Pobednik 2026” mbetet brenda kornizës së një stërvitjeje të planifikuar apo nëse do të shfaqen elemente të tjera që ndryshojnë vlerësimin. Një stërvitje, edhe kur është e madhe dhe përdor municion real, nuk është automatikisht përgatitje për luftë.

Për një vlerësim se kemi të bëjmë me një kërcënim konkret do të nevojiteshin tregues të tjerë: ndryshime të pazakonta në dislokimin e forcave, lëvizje jashtë zonave të stërvitjes, mobilizime të papritura, përqendrime të forcave pranë kufirit ose deklarata dhe urdhra që do ta lidhnin aktivitetin me një objektiv konkret.

Asnjë nga këto nuk mund të nxirret vetëm nga fakti se Serbia po zhvillon “Pobednik 2026”.

Kjo është arsyeja pse një analizë serioze duhet të shmangë dy ekstremet: nga njëra anë, minimizimin e aktivitetit ushtarak serb, dhe nga ana tjetër, shpalljen e tij pa prova si përgatitje për një sulm ndaj Kosovës.

Faktet janë të mjaftueshme për të treguar se kemi përpara një stërvitje të madhe dhe shumëkomponentëshe. Forcat Tokësore janë të angazhuara me tanke, mjete të blinduara, artileri dhe sisteme kundërtanke; Forcat Ajrore dhe Mbrojtja Kundërajrore me avionë luftarakë, helikopterë, radarë dhe sisteme raketore; njësitë speciale dhe 63. Brigada e Parashutistëve me detyra të mobilitetit të lartë; policia ushtarake me fazat e saj të mëvonshme; ndërsa mjetet pa pilot dhe platformat robotike janë futur në mënyrë të integruar në skenar.[3][4][5][6][7]

Në këtë kuptim, “Pobednik 2026” është një demonstrim i rëndësishëm i kapaciteteve ushtarake të Serbisë.

Por është po aq e rëndësishme të thuhet se kjo nuk është, në vetvete, dëshmi se Serbia po përgatit një sulm ndaj Kosovës.

Për Kosovën, kjo duhet të jetë një arsye për monitorim institucional, jo për panik. Institucionet e sigurisë duhet të ndjekin aktivitetet, të vlerësojnë çdo ndryshim të pazakontë dhe të komunikojnë me publikun në mënyrë të qartë. Në një periudhë kur tensioni emocional është më i lartë për shkak të procesit në Hagë, përgjegjësia e institucioneve dhe e mediave është edhe më e madhe.

Edhe qytetarët kanë nevojë për informacion të saktë. Një fotografi e një tanku, një video e një avioni MiG-29 apo një pamje e një sistemi raketor nuk duhet të interpretohet automatikisht si shenjë e një konflikti të afërt. Por, në të njëjtën kohë, një aktivitet ushtarak i përmasave të tilla nuk duhet të trajtohet si diçka e parëndësishme.

Në fund të fundit, ajo që po ndodh në Pešter është reale: Serbia po zhvillon një stërvitje të gjerë, me municion luftarak, me përfshirjen e forcave tokësore, ajrore, kundërajrore, speciale dhe policisë ushtarake, me përdorimin e aviacionit luftarak, helikopterëve, artilerisë, sistemeve raketore dhe teknologjive pa pilot.[3][4][5][6][7] Aktivitetet kryesore në Pešter kulmojnë më 13 shtator, ndërsa cikli i përgjithshëm i “Pobednik 2026” vazhdon deri në fillim të tetorit.[3]

Në të njëjtën kohë, Kosova përballet me një moment tjetër të rëndësishëm: marshimin qytetar në mbështetje të ish-pjesëtarëve të UÇK-së dhe pritjen e aktgjykimit të 16 shtatorit në Hagë.[1][2] Kjo e bën atmosferën rajonale më të ndjeshme dhe e shton vëmendjen ndaj çdo sinjali politik, ushtarak apo institucional që vjen nga Beogradi.

A është “Pobednik 2026” një provokim? Mund të perceptohet si i tillë në Kosovë, veçanërisht për shkak të kohës dhe përmasave të tij. A është provë e një përgatitjeje për sulm? Jo, jo mbi bazën e të dhënave publike që kemi aktualisht. A ka ndikim psikologjik? Po, një demonstrim i tillë ushtarak mund të ndikojë në perceptimin e sigurisë së qytetarëve. A duhet Kosova ta monitorojë? Pa dyshim.

Prandaj, mesazhi më i arsyeshëm në këtë fazë është i thjeshtë: vëmendje po, panik jo.

Kosova ka arsye të jetë vigjilente, por jo të frikësohet. Serbia po demonstron kapacitete të konsiderueshme ushtarake dhe kjo duhet të merret seriozisht nga institucionet e sigurisë. Por çdo përfundim për një kërcënim konkret ndaj Kosovës duhet të mbështetet në prova, në vlerësime profesionale dhe në zhvillime të verifikueshme, jo vetëm në përputhjen e datave ose në pamjet e një stërvitjeje.

Në ditët në vijim, vëmendja duhet të përqendrohet te ajo që ndodh realisht në terren: a mbetet ushtria serbe brenda skenarit të deklaruar të stërvitjes, apo shfaqen lëvizje dhe zhvillime të tjera të pazakonta? Kjo është pyetja që do të përcaktojë nëse kemi të bëjmë vetëm me një demonstrim të planifikuar të kapaciteteve ushtarake apo me një zhvillim që kërkon vlerësim tjetër të sigurisë.

Deri atëherë, faktet duhet të qëndrojnë mbi spekulimet dhe analiza mbi frikën.

Fusnotat,
[1] Dhomat e Specializuara të Kosovës, “Aktgjykimi në çështjen Thaçi dhe të tjerët – 16 shtator 2026”. Dhomat kanë njoftuar se Trupi Gjykues ka caktuar shpalljen e aktgjykimit më 16 shtator 2026, në orën 10:00 CET, në çështjen ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Njoftimi përmbledh edhe historikun e çështjes, përfshirë fillimin e gjykimit më 3 prill 2023, mbylljen e fazës së provave më 18 dhjetor 2025 dhe deklaratat përmbyllëse të zhvilluara në shkurt 2026.

[2] Dhomat e Specializuara të Kosovës, “Thaçi et al. Trial Judgment – Information on Registration and Confirmation of Attendance”. Burimi konfirmon se shpallja e aktgjykimit do të bëhet më 16 shtator 2026 dhe se procedura do të jetë e transmetuar online në faqen e gjykatës.

[3] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Združena taktička vežba sa bojevim gađanjima ‘Pobednik 2026’”, 3 shtator 2026. Njoftimi zyrtar konfirmon fillimin e fazës aktive në poligonin e përkohshëm “Pešter”, pjesëmarrjen e Forcave Tokësore, Forcave Ajrore dhe PVO-së, forcave speciale dhe policisë ushtarake, si dhe vazhdimin e aktiviteteve deri në fillim të tetorit. Ai gjithashtu konfirmon se aktivitetet intensive në Pešter përfundojnë më 13 shtator me një stërvitje të grupit taktik të përforcuar në një operacion sulmues.

[4] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Obaveštenje”, 9 shtator 2026. Burimi përcakton strukturën e forcave që marrin pjesë në “Pobednik 2026”: Forcat Tokësore, Forcat Ajrore dhe PVO, forcat speciale dhe forcat e policisë ushtarake.

[5] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Intenzivne aktivnosti na vežbi ‘Pobednik 2026’”, 7 shtator 2026. Njoftimi konfirmon përdorimin e tankeve të modernizuara, mjeteve të blinduara, avionëve luftarakë, helikopterëve, sistemeve kundërajrore, sistemeve kundërtanke, artilerisë, platformave pa pilot dhe platformave robotike.

[6] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Snage RV i PVO na združenoj vežbi ‘Pobednik 2026’”, 9 shtator 2026. Burimi konfirmon pjesëmarrjen e avionëve MiG-29 dhe “Orao”, helikopterëve Mi-35, H-145, “Gama” dhe Mi-17, mjeteve ajrore të pilotuara në distancë, sistemeve kundërajrore HQ-17AE dhe radarëve GM-200. Gjithashtu përshkruhen qitjet luftarake, ushtrimet taktike, zbulimi dhe vëzhgimi i hapësirës ajrore, bombardimi dhe raketimi i objektivave tokësore dhe qitjet kundër objektivave në ajër.

[7] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Taktička uvežbavanja jedinica 63. padobranske brigade”, 7 shtator 2026. Burimi konfirmon se njësitë e 63. Brigadës së Parashutistëve marrin pjesë në stërvitje në disa lokacione, me desantime nga avionë dhe helikopterë, marrjen e objekteve të rëndësishme, zbulim dhe drejtim të zjarrit të artilerisë.

[8] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Obaveštenje”, 9 shtator 2026. Ministria ka njoftuar se mediat do të kenë mundësi të raportojnë nga poligoni i përkohshëm “Pešter” më 13 shtator, duke konfirmuar karakterin publik të prezantimit të fazës së stërvitjes.

[9] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Pomoć Vojske Srbije meštanima sjeničkih sela”, 4 shtator 2026. Njoftimi dokumenton aktivitetet e bashkëpunimit civil-ushtarak të njësive të Ushtrisë së Serbisë në zonën e Sjenicës gjatë periudhës së stërvitjes “Pobednik 2026”.

[10] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Združena taktička vežba sa bojevim gađanjima ‘Pobednik 2026’”, 3 shtator 2026. Në njoftimin zyrtar përcaktohen objektivat e stërvitjes: përmirësimi i aftësive të komandave dhe njësive për përgatitjen dhe zhvillimin e operacioneve, organizimi i bashkëveprimit, bashkëpunimit dhe mbrojtjes së forcave, si dhe përdorimi i armatimit dhe pajisjeve të reja e të modernizuara.

[11] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Intenzivne aktivnosti na vežbi ‘Pobednik 2026’”, 7 shtator 2026. Ky njoftim dokumenton se aktivitetet në Pešter përfshijnë qitje luftarake, ushtrime taktike, fluturime stërvitore, bombardim dhe raketim të objektivave tokësore, si dhe përdorim të mjeteve të modernizuara të luftimit.

[12] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Snage RV i PVO na združenoj vežbi ‘Pobednik 2026’”, 9 shtator 2026. Ky burim përdoret për të dokumentuar komponentin ajror dhe kundërajror të stërvitjes, përfshirë avionët, helikopterët, mjetet e pilotuara në distancë, HQ-17AE dhe radarët GM-200.

[13] Ministria e Mbrojtjes e Republikës së Serbisë, “Taktička uvežbavanja jedinica 63. padobranske brigade”, 7 shtator 2026. Burimi dokumenton se 63. Brigada e Parashutistëve po zhvillon veprime të posaçme dhe se njësive speciale u është dhënë rol i rëndësishëm në skenarin e stërvitjes.

[14] Dhomat e Specializuara të Kosovës, faqja zyrtare e çështjes Thaçi dhe të tjerët. Burimi përmbledh ecurinë e procesit, përfshirë përfundimin e paraqitjes së provave, mbylljen e procedurës së provave, deklaratat përmbyllëse dhe caktimin e 16 shtatorit 2026 për shpalljen e aktgjykimit.

Prishtinë,11.09.2026

Kur Amerika Hesht: Kostot Strategjike të Çmontimit të Zërit të Amerikës

Për miliona njerëz, Zëri i Amerikës ishte një dritë shprese dhe një dritare drejt Amerikës që asnjë institucion tjetër nuk mund ta përsëriste.*

—

Foto e kopertinës:

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, James Baker i flet popullit shqiptar në vitin 1991. Kur Sekretari i Shtetit i SHBA-së, James Baker, i uroi popullit shqiptar për rrëzimin e dekadave të sundimit komunist në Sheshin Skënderbej të Tiranës më 22 qershor 1991, Shefi i Shërbimit Shqip të Zërit të Amerikës, Elez Biberaj, i dyti nga e djathta, shërbeu si përkthyes i tij. VOICE OF AMERICA

—–

Shtetet e Bashkuara po përballen me pasojat e heqjes dorë nga një prej instrumenteve të tyre më të qëndrueshme të fuqisë së butë një vit e gjysmë pasi administrata Trump çmontoi Zërin e Amerikës (VOA). Ky vendim, pjesë e një përpjekjeje për të mbyllur Agjencinë Amerikane për Median Globale (USAGM) heshtte një institucion që kishte ofruar gazetari të pavarur dhe të bazuar në fakte në disa nga mjediset më të kontestuara të informacionit në botë dhe, përmes kësaj pune, mishëronte dhe përcillte parimet demokratike të Amerikës.

Tërheqja e SHBA-së nga gara globale e informacionit ka gërryer aftësinë e saj për të formësuar mirëkuptimin global dhe ka lënë ndikimin te konkurrentët që e përdorin informacionin si armë. Dëmi ka qenë i thellë, i qëndrueshëm dhe gërryes për besueshmërinë dhe interesat kombëtare afatgjata të SHBA-së. Në një kohë kur vetë informacioni është bërë një fushë beteje strategjike, kostot e kësaj tërheqjeje janë shumë të larta për t’u injoruar dhe një korrigjim i kursit tani është thelbësor.

Për dikë që kaloi më shumë se katër dekada në Zërin e Amerikës, çmontimi ka qenë i dhimbshëm për t’u parë – jo për shkak të ndjenjës institucionale, por për shkak të asaj që Shtetet e Bashkuara kanë humbur: një zë të besuar të aftë për të shpjeguar Amerikën me saktësi dhe integritet, duke avancuar objektivat e saj të politikës së jashtme përmes raportimit të besueshëm dhe duke arritur audiencat strategjike në momentin kur një angazhim i tillë është më i nevojshëm.

Brenda Zërit

E pashë Zërin e Amerikës të vepronte në momente përcaktuese të historisë moderne: rënia e komunizmit dhe shfaqja e sistemeve demokratike në ish-Bashkimin Sovjetik dhe Evropën Lindore, luftërat në Ballkan, Revolucionet Portokalli dhe Rozë, dhe pushtimi i Ukrainës nga Rusia. Në secilën prej këtyre periudhave, Zëri i Amerikës vërtetoi vlerën e tij. Ai ofroi lajme dhe informacione objektive, ofroi një dritare të pafiltruar në diskursin dhe institucionet demokratike të Amerikës dhe shpjegoi politikën amerikane në mënyra që ndihmuan publikun e huaj të kuptonte rreziqet e angazhimit të SHBA-së. Peizazhi global i informacionit i sotëm – i shënuar siç është nga dezinformimi, shtrembërimet e veprimeve të SHBA-së, ndryshimi i shpejtë teknologjik dhe autoritarizmi në rritje – bën të nevojshme një zë kaq të qartë. Nëse Zëri i Amerikës nuk do të ekzistonte, do të duhej të shpikej.

Administrata Trump e justifikoi veprimin e saj duke pohuar se Zëri i Amerikës ishte politikisht i anshëm, i papërgjegjshëm dhe i prekshëm ndaj ndikimit të huaj. Nuk u krye asnjë hetim i pavarur ose analizë sistematike e përmbajtjes; vlerësimi i pohimeve u zëvendësua; dhe të pabazuara dolën si provë. Zyrtarë të lartë pretenduan se VOA kishte transmetuar lajme anti-amerikane dhe sugjeruan që raportimi i ardhshëm duhet të reflektojë pozitivisht mbi Shtetet e Bashkuara.

Ky formulim në thelb e keqkupton gazetarinë, duke e trajtuar saktësinë dhe transparencën si mosbesnikëri dhe duke e ngatërruar dallimin thelbësor midis raportimit të pavarur dhe kontrollit politik të VOA-s. Duke e barazuar pavarësinë editoriale me sfidën politike, administrata minoi një institucion që u kishte shërbyer presidentëve të të dyja partive pikërisht duke ruajtur integritetin e tij jopartiak dhe duke përmbushur mandatin e tij statutor.

Përvoja ime bie ndesh me pretendimet për paragjykim sistemik dhe ndikim të huaj politik. Si drejtor i Divizionit të Euroazisë të VOA-s, përgjegjës për mbulimin e Rusisë, Ukrainës, Kaukazit dhe Ballkanit, unë mbikëqyra gazetarinë e bazuar në standarde rigoroze editoriale dhe shqyrtim të vazhdueshëm të brendshëm. Si drejtor në detyrë i VOA-s në vitin 2020, kisha shikueshmëri të drejtpërdrejtë në punën e të gjitha divizioneve rajonale. Nëse do të kishte pasur paragjykim sistemik ose ndikim të huaj, kjo do të kishte qenë menjëherë e dukshme. VOA kishte kontrolle të brendshme të forta; ambasadat amerikane monitoronin transmetimet tona; dhe vetë gazetarët e VOA-s nuk do të kishin toleruar manipulimin politik. Ashtu si çdo organizatë e madhe lajmesh, VOA herë pas here bëri gabime, por këto u izoluan dhe u korrigjuan shpejt përmes proceseve të vendosura editoriale – dëshmi e një kulture gazetareske, jo e një paragjykimi institucional.

Mungesa e diskutimit pas vendimit për mbylljen e VOA ishte po aq shqetësuese. Nuk pati konsultime me Kongresin, komunitetin e politikës së jashtme ose ekspertët amerikanë në transmetimet ndërkombëtare. Askush nuk e bëri pyetjen thelbësore: Çfarë ndodh një ditë më pas? Çfarë zëvendëson shtrirjen, besueshmërinë dhe ndikimin e VOA-s?

Për dekada të tëra, VOA ishte një nga asetet më efektive nga ana e kostos në angazhimin global të Amerikës. Me një buxhet prej afërsisht 250 milionë dollarësh, modest sipas standardeve të sigurisë kombëtare, ai u drejtohej qindra miliona njerëzve çdo javë në 48 gjuhë. Mandati i saj, i sanksionuar në Kartën e Zërit të Amerikës, ishte i drejtpërdrejtë: të ofronte lajme të sakta, objektive dhe gjithëpërfshirëse; të përfaqësonte diversitetin dhe vlerat e Amerikës; dhe të paraqiste politikat e SHBA-së në mënyrë të qartë dhe të përgjegjshme. Ky mision i dyfishtë shpesh keqkuptohej nga kritikët, por ishte pikërisht ajo që e bënte Zërin e Amerikës efektiv. Nuk ishte propagandë; ishte gazetari me cilësi të lartë e praktikuar në sy të publikut të gjerë dhe besueshmëria e saj ishte themeli i ndikimit të saj.

Pasojat e çmontimit të një institucioni kaq jetësor janë të dukshme në çdo pjesë të botës ku janë në lojë interesat e SHBA-së.

Studime Rastesh

Irani ofron një nga ilustrimet më të qarta të asaj që është humbur. Për vite me radhë, programimi në gjuhën perse i Zërit të Amerikës u ofroi iranianëve mbulim gjithëpërfshirës dhe shumëplatformësh që kombinonte lajmet e përditshme, analizat e thella, shfaqjet e drejtpërdrejta me telefonata dhe raportimin mbi të drejtat e njeriut dhe debatet politike të SHBA-së. Kjo gjerësi dhe qëndrueshmëri krijoi një alternativë të besueshme ndaj informacionit të kontrolluar nga shteti dhe u mundësoi miliona iranianëve të ndiqnin dhe kuptonin veprimet e SHBA-së në kohë reale.

Që nga fillimi i Luftës së Iranit më 28 shkurt, në veçanti, mungesa e raportimit të qëndrueshëm dhe autoritar nga VOA në persisht dhe gjuhë të tjera ka lejuar që narrativat e promovuara nga kundërshtarët e SHBA-së të dominojnë diskursin publik të huaj. Pavarësisht një përpjekjeje për të rivendosur disa programe, rezultati ka pak ngjashmëri me praninë e mëparshme të VOA-s: Ai arrin më pak audienca, i mungon thellësia dhe vazhdimësia që dikur përcaktonin raportimin e VOA-s dhe nuk mund të kundërshtojë vëllimin dhe shpejtësinë e narrativave anti-amerikane të drejtuara nga shteti.

Në Rusi, ku VOA dikur ofronte qartësi dhe një alternativë të besueshme ndaj propagandës shtetërore, media e kontrolluar nga Kremlini tani dominon hapësirën e informacionit të pakontestueshme. Pasi qeveria ruse e detyroi VOA-n të mbyllte zyrën e saj në Moskë në vitin 2022, ne ende ishim në gjendje të arrinim rusët në platformat dixhitale. Megjithatë, tani, me ndërprerjen e transmetimeve të VOA-s, informacioni i besueshëm në lidhje me SHBA-në është shumë më i vështirë për rusët e zakonshëm për t’u aksesuar dhe humbja shtrihet shumë përtej shpjegimit të politikës amerikane.

Tërheqja e SHBA-së nga gara globale e informacionit ka gërryer aftësinë e saj për të formësuar mirëkuptimin global dhe ka lënë ndikimin te konkurrentët.

VOA ofroi atë që asnjë media vendase nuk mund ta ofronte me siguri: mbulim të vazhdueshëm të sistemit autoritar të Vladimir Putinit, duke përfshirë hapësirën në rënie për opozitën politike, presionin mbi median e pavarur, korrupsionin e përhapur dhe manipulimin e zgjedhjeve dhe institucioneve publike. Ai raportoi mbi ngacmimin, burgosjen dhe vrasjen e figurave të opozitës si Alexei Navalny dhe Boris Nemtsov – histori që u shtrembëruan ose u injoruan nga media. Me heshtjen e VOA-s, rusët humbën një nga mediat e pakta që i ndihmoi ata të kuptonin forcat politike që formësonin shoqërinë e tyre.

Në Ukrainë, heshtja e VOA-s ka qenë veçanërisht e dëmshme. Shërbimi ukrainas i VOA-s ofroi raportime të verifikuara gjatë një periudhe krize të thellë kombëtare, duke ofruar diçka që asnjë media vendase nuk mund ta përsëriste plotësisht: shpjegime të qarta të politikës amerikane, debate brenda Uashingtonit dhe përgjigjen më të gjerë perëndimore ndaj agresionit të Rusisë. Duke e heshtur Zërin e Amerikës, Shtetet e Bashkuara eliminuan një nga burimet e pakta të besueshme të afta për të përcjellë qëllimet e SHBA-së drejtpërdrejt te qytetarët ukrainas në një moment kur mbijetesa e tyre varet nga angazhimi i vazhdueshëm i SHBA-së dhe Bashkimit Evropian.

Në të gjithë Ballkanin dhe Kaukazin, humbja e raportimit të Zërit të Amerikës ka hapur boshllëqe informacioni që aktorët autoritarë dhe joliberalë kanë vepruar shpejt për t’i mbushur. Në Serbi dhe Bosnjë, mediat e mbështetura nga Rusia dhe mediat lokale partiake tani formësojnë perceptimet publike për Shtetet e Bashkuara me pothuajse asnjë kundërpeshë, duke amplifikuar dezinformimin që gazetaria e bazuar në fakte e Zërit të Amerikës dikur e sfidonte rregullisht. Në Gjeorgji, ku institucionet demokratike mbeten të brishta dhe politika është e polarizuar ashpër, mungesa e një transmetuesi të besueshëm amerikan i lë qytetarët më të ekspozuar ndaj mesazheve antiamerikane dhe teorive të konspiracionit të shtyra nga Moska dhe përfaqësuesit e saj. Armenia, e kapur midis presioneve gjeopolitike dhe paqëndrueshmërisë së brendshme, përballet me një rritje të ngjashme të propagandës së jashtme. Në të tre rastet, zhdukja e Zërit të Amerikës ka dobësuar mjedisin më të gjerë të informacionit që mbështet qëndrueshmërinë demokratike.

E njëjta dinamikë është shfaqur në rajone të tjera ku informacioni kontrollohet rreptësisht, ekosistemet mediatike janë të brishta, ose politika amerikane përthyhet rregullisht përmes konkurrentëve të mbështetur nga shteti. Rrethanat ndryshojnë, por rezultati është i ngjashëm: Pa një prani të besueshme të SHBA-së, interpretimet e kundërshtarëve fitojnë më shumë terren. Edhe pse VOA ka rifilluar programimin e kufizuar në Kinë, humbja e mbulimit në shkallë të plotë i ka lënë audiencat kineze pa alternativë ndaj raporteve të kontrolluara nga shteti për Shtetet e Bashkuara. Në Lindjen e Mesme dhe Afrikë, fundi i transmetimeve të VOA-s i ka mundësuar medias shtetërore rajonale dhe transmetimeve të mira i nxiti aktorët e jashtëm të vendosnin kushtet përmes të cilave kuptohen veprimet dhe qëllimet e SHBA-së, me pak alternativa autoritare në dispozicion. Në këto rajone, roli që dikur luante VOA është zëvendësuar nga mediat ruse, kineze, iraniane dhe media të tjera të mbështetura nga shtetet.

Hapi Më Urgjent

Efekti kumulativ i heshtjes së VOA-s është një vakum gjithnjë e më i gjerë në hapësirën globale të informacionit. Shtetet e Bashkuara nuk janë më një pjesëmarrëse e vazhdueshme në bisedën rreth qëllimeve, vlerave dhe veprimeve të veta. Kundërshtarët tani po vendosin kushtet e debatit dhe, në shumë raste, po vendosin se cilat audienca kanë më shumë rëndësi dhe si këto audienca duhet ta shohin fuqinë dhe qëllimin amerikan. Adresimi i këtij trendi kërkon një ndryshim të qëllimshëm të kursit dhe një angazhim të ripërtërirë për angazhim të qëndrueshëm.

Hapi më urgjent është një rivendosje e synuar e operacioneve të VOA-s në teatrot strategjike kryesore. Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara duhet të ndjekin një përpjekje më të gjerë reformash të bazuar në strategji dhe jo në politikë, duke riafirmuar parimet që kanë përcaktuar prej kohësh besueshmërinë e Zërit të Amerikës: pavarësia editoriale, saktësia, objektiviteti, raportimi gjithëpërfshirës dhe një përfaqësim i qartë i politikës amerikane dhe diversitetit të plotë të perspektivave amerikane. Këto nuk janë pengesa për efektivitetin; ato janë themeli i saj.

Duhet të krijohet një komision dypartiak i përbërë nga praktikues me përvojë në politikën e jashtme dhe sigurinë kombëtare, gazetarë të shquar dhe ekspertë rajonalë për të shqyrtuar operacionet e Zërit të Amerikës dhe për të artikuluar një mision të ripërtërirë në përputhje me sfidat gjeopolitike të sotme dhe kërkesat globale për informacion. Ajo që duhet të dalë është një ZË i rigjallëruar, dixhitalisht i shkathët dhe strategjikisht i fokusuar, i mbrojtur nga parmakë të fortë që sigurojnë pavarësinë e tij editoriale.

Për breza me radhë, Zëri i Amerikës ishte një instrument unik i besueshëm i fuqisë së butë amerikane, vlera e tij strategjike e njohur në të gjitha administratat dhe partitë. Gjatë vizitës së tij në Zërin e Amerikës me rastin e 40-vjetorit të saj në shkurt të vitit 1982, Presidenti Ronald Reagan e përshkroi Zërin e Amerikës si “arma përfundimtare në arsenalin e demokracisë” dhe e lavdëroi atë për qëndrimin “besnik ndaj atyre standardeve të gazetarisë që nuk do të kompromentojnë të vërtetën”.

Pothuajse tre dekada më vonë, Presidenti Barack Obama shënoi 70-vjetorin e Zërit të Amerikës duke e përshkruar atë si “një far të së vërtetës” që i ndihmon njerëzit “të marrin vendime të informuara për jetën dhe të ardhmen e tyre”. Ky mirëkuptim dypartiak nuk është zbehur: Më 14 janar 2026, Dhoma e Përfaqësuesve votoi 341-79, një shumicë pa veto, për të rikthyer financimin e Zërit të Amerikës – një riafirmim bashkëkohor i misionit dhe vlerës së qëndrueshme të Zërit të Amerikës.

Për miliona njerëz, Zëri i Amerikës ishte një far shprese dhe një dritare në Amerikë që asnjë institucion tjetër nuk mund ta përsëriste. Heshtja e saj ka gërryer aftësinë e kombit për të komunikuar qartë, në mënyrë të besueshme dhe në mënyrë të vazhdueshme me audiencat që shikojnë nga Shtetet e Bashkuara jo vetëm për informacion të besueshëm, por edhe si një pikë referimi për normat demokratike, sundimin e ligjit dhe liritë e shtypit; si një model i hapjes dhe pluralizmit kulturor; dhe si një kundërpeshë ndaj qeverisjes autoritare.

Rikthimi i Zërit të Amerikës është tani një imperativ strategjik urgjent, jo një zgjedhje diskrecionare.

—

* Titulli i Autorit

** Titulli i Voal.ch

https://afsa.org/fsj/foreign-service-journal/when-america-falls-silent-strategic-costs-dismantling-voa?fbclid=IwY2xjawUR2kdwZG9mBWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR5AWDWPvr1WG3ppmLnCC6mDRvBl_D53Ujbw-8IGkR0d1V9heJxX1GHL3ZhS8Q_aem_aaUVHTVmasJoYO6jm0G9yw

John Adams ka shkruar me 1776 se dhoma e perfaqsuesve te Kongresit Amerikan duhet te jete me e aferta me popullin duke perfaqsuar pikepamjet e tyre… Ajo duhet te jete ne miniature, nje portret i sakte i popullit ne teresi”.

Ndonese jam ne plazh per nje jave, ishin deputetet e Kuvendit te Shqiperise qe me frymezuan per kete shenim. Sesioni i ri i Kuvendit të Shqipërisë nisi, por disa prej përfaqësuesve të popullit duket se kishin vendosur qe ne vend te perfaqsimit te popullit, të na kujtonin se parlamenti shqiptar mund të shërbejë edhe si pasarelë  ose plazh.

Në vend të kostumeve dhe veshjeve që lidhen tradicionalisht me një institucion shtetëror, pamë deputetë me shalë të shkurtra, sikur sapo kishin dalë nga plazhi apo nga një shëtitje verore. Ndoshta dikush do të thotë se kjo është “modë”, “modernitet” apo “liri personale”. Mund të jetë. Por ka një pyetje shumë më të thjeshtë: A ka më rëndësi se çfarë duan të veshin deputetët, apo ku dhe për çfarë arsye janë zgjedhur?

Nuk është fjala për moralizim dhe as për të diktuar se si duhet të vishet një qytetar në jetën e tij private. Secili është i lirë të vishet si të dëshirojë, natyrisht. Por Kuvendi nuk është hapësirë private. Është institucioni më i rëndësishëm përfaqësues i vendit.

Kur një deputet hyn në sallën e parlamentit, ai nuk hyn vetëm si individ. Hyn si përfaqësues i mijëra qytetarëve që i kanë dhënë votën. Për këtë arsye, edhe paraqitja e jashtme është pjesë e respektit për institucionin.

Dhe këtu problemi bëhet më i madh se një palë shalë. Sepse ajo që shohim në pamjen e jashtme shpesh është vetëm simptomë e një problemi më të thellë: rënies së standardeve morale,  institucionale dhe të kulturës së përgjegjësisë publike.

Një parlament nuk bëhet modern duke braktisur etikën. Nuk bëhet evropian duke kopjuar çdo modë të rrugës. Dhe nuk bëhet demokratik duke harruar se demokracia kërkon edhe përgjegjësi.

Shqiptarët kanë probleme të mëdha: korrupsionin, drejtësinë, emigracionin, varfërinë, demografinë, arsimin, shëndetësinë dhe perspektivën evropiane të vendit. Shqipëria nuk mund të hyjë në Evropë vetëm me fjalë, ndërsa institucionet e saj shfaqin mungesë të standardeve elementare të seriozitetit dhe etikes.

Nderkaq, qytetari shqiptar qe sheh Kuvendin pret të dëgjojë debate serioze, argumente dhe zgjidhje. Ose të pyesë veten: “A kemi ardhur në parlament apo në plazh?” Nje shfaqje e turpshme kombetare.

Kjo mund të duket si një çështje e vogël. Por institucionet e mëdha ndërtohen edhe nga gjëra që duken të vogla. Respekti për institucionin fillon nga detajet. Kuvendi i Shqiperise nuk eshte lokal nate dhe as nje podium mode.

Dhe nëse përfaqësuesit e popullit nuk e kuptojnë këtë, atëherë nuk është çudi që edhe qytetarët ta humbin respektin për institucionin.

Shqipëria nuk ka nevojë për një parlament që të tërheqë vëmendjen me shalët e deputetëve. Ka nevojë për një parlament që të tërheqë vëmendjen me punën e deputetëve te vertete dh jo te despoteve te zgjedhur.

Prandaj nuk eshte e tepërt të kërkohet që edhe në Shqipëri të kuptohet se Kuvendi nuk është pronë personale e deputetëve. Është shtëpia e përfaqësimit të popullit.

Kjo është diferenca midis një institucioni serioz dhe një shfaqjeje. Dhe shqiptarët meritojnë më shumë se një shfaqje nga perfaqsuesit e tyre ne Kuvendin e Shqiperise.

At Gjergj Fishta: “Njerzit e shtetit, nuk jane Shqipnia”.

Brussels must view Serbia through the actions of its institutions, political structures, and policies that continue to relativize the crimes of the wars of the 1990s, glorify those convicted of war crimes, restrict the rights of minorities, and obstruct a genuine reckoning with the past.

The funeral and public honors for Ratko Mladić in Belgrade are a grave indication of the failure to break with the political and military legacy of the wars of the 1990s. Mladić was finally convicted by international justice for genocide, crimes against humanity, and war crimes and sentenced to life imprisonment.¹
Nevertheless, his figure continues to appear in the public sphere through honors and narratives portraying him as a hero. This is not merely a matter of the past. It is an indication of how part of Serbia’s political establishment continues to approach that past.

This reality cannot be treated as an isolated episode. European Commissioner for Enlargement Marta Kos cancelled her planned visit to Serbia following developments related to the glorification of Mladić.² The European External Action Service has stated that the glorification of war criminals, denial of genocide, and revisionism are contrary to the fundamental values of the European Union and have no place in candidate countries.³ These positions must be transformed into concrete policy towards Belgrade.

Serbia cannot continue to be treated as a European candidate gradually fulfilling the criteria for integration while its institutions and political actors tolerate a public culture in which war crimes are relativized and their perpetrators rehabilitated. The European Commission itself assessed Serbia’s situation in 2025 as being marked by deep polarization, pressure on civil society, excessive use of force against protesters, and stalled reforms; the Commission called for an urgent return to the reform path in justice, fundamental rights, and freedom of expression.⁴

Serbia’s international responsibility concerning Srebrenica is also part of a legal judgment by the International Court of Justice. In its 2007 judgment, the Court found that Serbia had violated its obligation to prevent genocide in Srebrenica and had breached its obligations by failing to transfer Ratko Mladić and by failing to cooperate fully with the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia.⁵

This legal reality cannot be separated from the way the Serbian state and political establishment continue to treat figures associated with the wars of the 1990s. A state seeking EU membership must demonstrate through actions that it has moved from a policy of rehabilitating the past to a policy of accountability for it.

But the problem is not limited to war crimes. It is also reflected in the treatment of national communities and in the functioning of territorial democracy within Serbia.

Albanians in Preševo, Bujanovac and Medveđa continue to face serious problems in the effective exercise of their rights. The Advisory Committee of the Council of Europe on the Framework Convention for the Protection of National Minorities has documented concerns raised by Albanian representatives regarding the so-called “address passive registration” practice. According to the Council of Europe’s assessment, passive registration may result in people being removed from the residents’ register and may prevent them from obtaining identity documents and, consequently, from participating in general elections or elections for national minority councils. The Committee has expressed direct concern and called on the Serbian authorities to prevent administrative practices that may restrict the exercise of minority rights.⁶

This issue carries particular weight in areas where Albanians constitute a significant part of the population. An administrative procedure affecting residents’ registration, personal documents and political participation cannot be treated as a technical matter. It directly concerns the exercise of civil and political rights.

Problems with the implementation of linguistic and cultural rights also affect other communities in Serbia. The Council of Europe continues to call for more effective implementation of standards concerning regional and minority languages, including the use of Albanian and Hungarian in administration, education and public services.⁷ The fact that, in 2025, the Council of Europe organized a dedicated roundtable in Belgrade on the implementation of recommendations concerning minority languages, including Albanian, demonstrates that the problem remains unresolved.⁸

In this reality, Serbia cannot present itself to Brussels solely as a strategic partner for regional stability. A candidate state must demonstrate that minority rights are implemented in practice, that institutions are not used to restrict political participation, and that the linguistic and cultural identity of communities is genuinely protected.

The same issue arises in relation to Vojvodina. The Constitution of Serbia recognizes the territorial autonomy of Vojvodina, while the Council of Europe has for years raised concerns regarding the actual implementation of its competences and financing. The Congress of Local and Regional Authorities of the Council of Europe has criticized the failure to implement constitutional provisions concerning the budget of the Autonomous Province of Vojvodina and has called for progress in decentralization and local democracy.⁹

This is not an insignificant administrative matter. Territorial autonomy, decentralization, local participation, and the protection of cultural diversity are part of European standards of democratic governance. Serbia cannot demand high standards for itself in its relations with the EU while applying lower standards within its own territory.

If Brussels wants to genuinely assess the degree of democratization in Serbia, it must also look at Preševo, Bujanovac, Medveđa and Vojvodina. It must look at how Albanians, Hungarians, Bosniaks, Roma, Croats, Romanians, Bulgarians, Slovaks, Roma and other communities are treated. It must examine how many rights exist only on paper and how many are actually exercised in everyday life.

This makes the European Union’s policy towards Belgrade even more important. Serbia should not be assessed solely through its statements in accession negotiations, but through the way its institutions function domestically. The rule of law, fundamental rights, minority protection, decentralization, and reckoning with the past are all part of the same European standard. The European Commission itself defines enlargement as a merit-based process and directly links the pace of accession to progress in democracy, the rule of law, and fundamental rights.¹⁰

In this context, Kosovo cannot be treated as an issue separate from Serbia’s conduct. The European Union has linked the normalization of Kosovo–Serbia relations to the European perspective of both sides. The Agreement on the Path to Normalisation and its Implementation Annex are part of this European political framework, while Serbia’s obligations have been incorporated into its accession process.¹¹

This means that the EU standard must be the same at the dialogue table and within Serbia itself. It is not enough for Belgrade to declare its readiness for dialogue in Brussels while pursuing domestic policies that produce discrimination, restrict the political participation of minorities, and preserve narratives glorifying the past.

A state seeking integration into the European Union cannot simultaneously pursue a European foreign policy and a domestic policy based on the relativization of war crimes, discrimination against minorities, and political centralization. It cannot seek the economic and political benefits of closer relations with the EU while, at the same time, tolerating the public rehabilitation of figures convicted of genocide and crimes against humanity.

This is where the real test for Brussels lies. If European statements concerning war crimes, genocide, minority rights, decentralization, and the rule of law remain merely statements, Belgrade will interpret them as a manageable cost. If they are accompanied by concrete conditions and political consequences, then the enlargement policy gains credibility.

Ursula von der Leyen’s visit to the Western Balkans places this issue at an important political moment. The European Commission has confirmed the regional visit, while the final programme and stops in each country remain part of the preparations.¹² The significance of the visit lies not only in the itinerary. What must be measured is Brussels’ political message to Belgrade.

The message must be unequivocal: the European perspective is not a licence to relativize war crimes, glorify those convicted by international justice, restrict minority rights, or weaken democratic autonomy and decentralization.

Serbia must confront its past not only through documents signed in Brussels, but through its institutions, public policy, education system, media environment, and the way the state treats war crimes, minorities, and autonomous institutions.

Brussels does not need more promises from Belgrade. It needs measurable results. It needs a policy that makes clear that closer relations with the European Union bring not only funds, markets and political benefits, but also irreversible responsibilities towards justice, human rights, democracy and European good-neighbourly relations.

The Balkans cannot build lasting peace on the rehabilitation of war criminals, discrimination against communities, and political centralization. Nor can the European Union build a credible enlargement policy while tolerating such a reality.

Therefore, Brussels must remain vigilant towards Belgrade. Not through general statements, but through concrete policy, clear conditions and measurable consequences. Serbia must understand that the road to Europe does not pass through glorifying the past, discriminating against minorities, and strengthening centralization, but through verifiable reforms and a clear break with the policies that have kept the region hostage for decades.

Europe must not reward denial with integration, revisionism with tolerance, or discrimination with silence. If Serbia wants to be part of Europe, it must meet Europe’s standards.

Footnotes,
1. International Residual Mechanism for Criminal Tribunals, Prosecutor v. Ratko Mladić, Appeals Judgement, 8 June 2021. The Mechanism confirmed the convictions for genocide, crimes against humanity, and violations of the laws and customs of war, as well as the sentence of life imprisonment.

2. Reporting on the cancellation of Commissioner Marta Kos’s visit to Belgrade and her response to the glorification of Ratko Mladić.

3. European External Action Service, statement by the spokesperson concerning Ratko Mladić and the EU’s position on the glorification of war criminals, denial of genocide, and revisionism.

4. European Commission, 2025 Enlargement Package, Serbia. The Commission identified deepening polarization, pressure on civil society, excessive use of force against protesters, stalled reforms, and the urgent need for progress in justice, fundamental rights, and freedom of expression.

5. International Court of Justice, Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro), Judgment, 26 February 2007. The Court found that Serbia had violated its obligation to prevent genocide in Srebrenica and had breached its obligations to cooperate with the Tribunal, including by failing to surrender Ratko Mladić.

6. Council of Europe, Advisory Committee on the Framework Convention for the Protection of National Minorities, Fifth Opinion on Serbia. The document records the concerns of Albanian representatives regarding the “passivisation” of addresses in Bujanovac, Medveđa and Preševo and notes that passivisation may result in the loss of residence registration, difficulties in obtaining identity documents, and obstacles to participation in elections. The Committee expressed concern and called for the practice not to restrict the exercise of minority rights.

7. Council of Europe, European Charter for Regional or Minority Languages, monitoring documentation concerning Serbia and recommendations regarding the implementation of the linguistic rights of national communities.

8. Council of Europe, Implementation Roundtable on the Fifth Evaluation Report of the Committee of Experts of the European Charter for Regional or Minority Languages in Belgrade, Serbia, 5 February 2025. The discussions included the use of Albanian and Hungarian by administrative authorities and the implementation of linguistic rights of other communities.

9. Council of Europe, Congress of Local and Regional Authorities, documentation concerning local and regional democracy in Serbia. The Congress has raised concerns regarding the implementation of constitutional provisions concerning the budget of the Autonomous Province of Vojvodina and has called for progress in decentralization and local democracy.

10. European Commission, 2025 Enlargement Package. The Commission establishes that the accession process is merit-based and that the pace of accession is directly linked to progress in democracy, the rule of law, and fundamental rights.

11. European External Action Service, Belgrade-Pristina Dialogue: Implementation of the Agreement on the Path to Normalisation and its Implementation Annex.

12. European Commission, daily press briefing of 7 September 2026 concerning Ursula von der Leyen’s visit to the Western Balkans and preparations for the visit programme.

Prishtina,08.09.2025

Ashtu siç ishte parashikuar, zgjedhjet rajonale të 6 Shtatorit  në landin/shtetin ish lindor gjerman në Saksoni Anhalt me rezultatet e tyre tronditëse ishin tërmeti më i fortë politik i 25 viteve të fundit që, siç e pohoi edhe në daljen e tij përpara medias gjermane më 7 Shtator Kancelari Merz ka tronditur nga themelet koalicionin qeveritar gjerman, politikën dhe partitë tradicionale gjermane dhe mbi të gjitha CDU/CSU-në.

Partia ” Alternativa për Gjermaninë ( AfD) fitoi  shumicën me kandidatin e saj karizmatik 35 vjeçar, Ulrich Siegmund me 43,8 për qind të votave ose 2 herë më shumë se 4 vjet më parë.  Gjithsesi, ajo nuk arriti dot shumicën absolute, ndaj dhe nuk mund të krijojë dot e vetme  qeverinë e landit, çka do të shënonte për herë të parë në 80 vitet e fundit ardhjen në pushtet të një partie të ekstremit të djathtë  dhe me Kryeministrin e saj në Gjermani.

CDU/CSU e Kancelarit Merz, e cila ka drejtuar koalicione të ndryshme edhe në Saksoni Anhalt në 25 vitet e fundit pësoi katastrofën e saj më të rëndë zgjedhore.  AfD-ja e ” masakroi” atë politikisht duke ia përgjysmuar rezultatin në vetëm 17,3 për qind të votave ose 2 herë më pak se në zgjedhjet e vitit 2021. Të Majtët, SPD-ja dhe të Gjelbërit periferikë siguruan 9 dhe  8 për qind, ndërsa liberalët nuk e kapërcyen dot pragun 5 për qind.  Ndërkohë, Partia e politikanes së majtë Sahra Waggenknecht (BSW) mundi të futet në Parlament, duke  ia prishur planet AfD-së për të siguruar shumicën absolute.

Kjo ishte një fitore historike  për AfD-në dhe një sfidë më shumë se herkuliane për gjithë politikën dhe shoqërinë gjermane, partitë e saj  të moderuara  që ndodhen në ditët e tyre më të këqia, me një rrënim të besueshmërisë. Ndërsa Kancelari Merz ndodhet në pozita edhe më të dobta se paraardhësi i tij Scholz  2 vite më parë, duke humbur shumë nga besimi publik te ai, si prijës i ndryshimit dhe përparimit të pritshëm historik për Gjermaninë. Tani do të shihen pasojat e këtij tërmeti politik.

Gjithsesi, ky rezultat nuk ishte i papritur se të gjitha sondazhet e muajve te fundit tregonin rritjen galopante të AfD-së dhe rënien drastike të CDU/CSU-së.

Madje, AfD-ja vazhdon të renditet e para edhe në  nivel federal me 27 për qind. Ndërsa në nivel landi, në prag të zgjedhjeve, AfD-ja në Saksoni Anhalt kishte arritur nivelin rekord në sondazhe prej 43 për qind!

Kësisoj, 6 Shtatori sakson ndëshkoi politikat e  dështuara të qeverisë federale dhe asaj në Saksoni Anhalt me rënie të dukshme të treguesve kryesorë socialë dhe ekonomikë, të sigurisë, krimit dhe imigrimit shqetësues, me premtime të shkelura.

Kështu, ky land me 2,1 milion banorë po rrudhet dhe palaket shpejt dhe pas 10 vitesh popullsia e tij do të ulet nën 2 milion banorë. Varfëria aty është më e larta e vendit me të ardhura mujore për frymë me vetëm 3633 Euro. Papunësia është  8,5 nga 6 për qind që është mesatarja gjemane.  AfD-ja i vendosi këto dhe të tjera mungesa dhe mangësi, sidomos krimin dhe migrimin  në qendër të debatit politik.

Mirëpo, përballë këtyre treguesve mjeranë dhe përgjegjësisë së tyre, partitë qeverisëse bënë gabimin tjetër të madh; të paafta për të bindur elektoratin pë zbatimin e premtimeve të bujshme qysh përpara 18 muajve në zgjedhjet e parakohshme federale dhe në vazhdim, si shansi i fundit për partitë tradicionale, ato nuk u angazhuan në debate dhe diskutime për të bindur njerëzit  se veç emrit, AfD-ja nuk ka alternativa të vërteta qeverisëse  në asnjë fushë të jetës; se ajo vepron vetëm duke mohuar,  denoncuar dhe demonizuar të tjerët. E pra vend të tyre, ato u angazhuan në sulme dhe propozime për ta nxjerrë atë jashtë ligjit, për kordone sanitare dhe mure mbrojtës  dhe se nuk do bashkëpunonin nëse vinte në pushtet.

Këto qëndrime vetëm sa ”çuan ujë në mullirin” e AfD-së dhe u kthyen në  bumerang për partitë tradicionale. Ndaj, më 5 Shtator,  lideri i AfD-së në Saksoni, Ulrich Siegemund u shpreh  me ironi se  ” ndihmësi i tij më i madh në fushatën zgjedhore ishte vetë  Kancelari Merz!

Këtu vlen të theksohet se duke manipuluar frikën nga të huajt, shtimin e kriminalitetit dhe ngjarje të tjera tragjike me autorë emigrantë, AfD-ja e krijuar në vitin 2013 ka ardhur duke e shtuar  vazhdimisht pjesën e saj në peisazhin politik gjerman. Kështu, nga 5 për qind në zgjedhjet parlamentare federale të vitit 2017, në ato të vitit 2021 ajo siguroi 12 për qind dhe në zgjedhjet e parakohshme të vitit 2025 22 për qind ose gati 2 herë më shumë vota. Ajo është partia e dytë më e madhe në Bundestag me 151 deputetë, vetëm 3 për qind më pak se CDU/CSU e Kancelarit Merz dhe duke lënë shumë prapa SPD-në dhe partitë e tjera të njohura, si Liberalët, Të Gjelbërit dhe të Majtët.

Por, edhe në nivelet  vendore, AfD-ja është e pranishme me grupe deputetësh në 14 nga 16 parlamentet e landeve, ose ndër tre partitë më të votuara. Fitorja e parë e madhe e tyre u shënua në zgjedhjet në Landin e  Tyringenit më 1 Shtator 2024, ku AfD-ja doli e para, duke fituar 32 për qind të votave, kundrejt 23 për qind të CDU/CSU-së. Por, duke mos siguruar dot shumicën absolute  dhe në pamundësi të krijimit të një koalicioni, ajo qëndroi në opozitë, me shpresën e sigurimit të shumicës absolute në zgjedhjet e  ardhëshme.

Padyshim që ashtu si edhe  në Tyringen, në rritjen dhe rezultatet historike të AfD-së në Saksoni Anhalt ka ndikuar ndjeshëm ndihma dhe mbështetja në forma nga  më të ndryshme e Rusisë, propaganda e saj zgjedhore në favor të AfD-së, etj.

Në këtë drejtim, Rusia dhe AfD-ja përfitojnë nga fakti se  në Gjermani dhe sidomos në zonat ish lindore ka një numër të madh, madje rekord të miqve dhe dashamirësve të Rusisë ose «Putin’s Verstehers » siç njihen atje. Kështu, deri vonë  atje ishin  aktive 17 komitete dhe shoqata gjermano-ruse dhe mbi 10 forume dialogu me emrat e qyteteve kryesore ruse/gjermane ku bëheshin takimet.

Rusia ka vazhduar të  ndihmojë, mbështesë dhe bashkëpunojë intensivisht me liderët dhe përfaqësues të  AfD-së, e cila shquhet për orientimin e saj  të qartë pro-rus, anti-europian, anti-migrim  dhe anti-Ukrainë.

Lidhjen e fortë me Rusinë e tregon krahas të tjerash edhe projekt-ligji që kanë hartuar deputetët e saj, ku në fushën e arsimit AfD-ja kërkon që në shkolla të mësohet “Më shumë rusisht nëpërmjet një ofensive të gjuhës ruse  dhe të jepen më shumë dije mbi Rusinë”. Po ashtu të nxiten kontaktet, partneritetet, binjakëzimet dhe shkëmbimet e  vizitave me shkollat ruse.

Për treguar sa të afërt janë me Rusinë liderët AfD-së, javnë e kaluar mediat gjermane  treguan një video të Zv.Kryetarit të saj për Saksoninë, Tillschneider, i cili është piketuar si ministër i ardhshëm i Arsimit. Ai mbante në zyrën e vet zgjedhore dhe qeraste si pa gjë të keq të ftuarit me një tas të madh kafeje, me emblemën dhe emrin e Ushtrisë Ruse. Vitin e kaluar ai kishte qenë edhe në Ambasadën ruse në Berlin për të festuar ditëlindjen e Putinit. Po ashtu, në shkurt 2022, ai kishte përshëndetur agresionin rus kundër Ukrainës, si një të drejtë të Putinit.

Qëndrimin e saj kundër Ukrainës AfD-ja e ka treguar me një projekt-ligj tjetër  të titulluar “Austostrada në vend të Ukrainës“ Ajo kërkon që të ndalen ndihmat financiare për Ukrainën dhe këto fonde të përdoren për ndërtimin e rrugëve dhe autostradave. Jo vetëm aq por në përgjithësi, AfD-ja kërkon heqjen e ndihmave për zhvillim që Gjermania jep prej dekadash për vendet e tjera sipas slogabnit ” Paratë për autostrada dhe jo për botën”!

AfD-ja është kundër BE-së së sotme dhe për ribërjen e saj, me koncepte dhe vizione joliberale dhe për uljen e ndjeshme të kontributit të Gjermanisë, e cila jep 25 për qind të të ardhurave të BE-së.

Akoma më kategorik është qëndrimi i AfD-së ndaj të huajve në favor të Remigrimit ose dëbimit jo vetëm të emigrantëve pa leje qëndrimi, por edhe të gjithë të huajve në Gjermani dhe në të gjitha vendet e BE-së; për ta kthyer këtë të fundit në një kështjellë të mbyllur. Edhe pse shumica dërmuese e banorëve të saj me origjinë të huaj janë mësues, mjekë, inxhinierë dhe ekspertë të afirmuar dhe të lmirëintegruar në jetën gjermane.

Në fushën edoktrinave të  mendimit, slogani i ri do jetë “Të mendojmë gjermanisht“ në vend të ”Të mendojmë në mënyrë moderne” që e ka aktualisht  Saksonia.

Në këtë linjë, në shtator 2025 AfD-ja i ka propozuar Parlamentit të landit mënjanimin e  ” indokrinimit“ në shkolla, që atje të mësohet historia “e duhur“. Duke e zëvendësuar atë me doktrinën e re të AfD-së ”Dije në vend të opinioneve“.. Gjithashtu, mësuesit dhe metodat e mësimdhënies, sipas AfD-së, nuk duhet të ushtrojnë ndikim politik mbi nxënësit. Për këtë qëllim, ata kërkojnë më shumë dije mbi historinë e vendlindjes, traditës dhe  “të mirës së popullit” në lëndët mësimore.

Ndërkohë, nisur nga shkalla e madhe e lënies së shkollës, AfD-ja   ka propozuar  “mësimin në shtëpi në vend të detyrimit shkollor“.

Nisur nga këto dhe faktorë të tjerë negativë, parashikohet që një shumicë e madhe e shtetasve, deri ¼ -ta të largohet nga Saksonia në landet e tjera, mbasi do ta kishin të pamundur të bashkëjetonin me të tilla dukuri. Këtu bëhët fjalë për punonjës policie, avoketër, mjekë, mësues dhe të tjerë. Për të lehtësuar dhe mundësuar procedurat e këtyre transferimeve, po rishihen ligjet dhe rregullat aktuale në fuqi  në të gjitha landet dhe në nivel federal.

Gjithsesi tani duhet të pritur krijimi i mundshëm i koalicionit të AfD-së; i vetmi shans shihet bashkëpunimi me BSW-në, pavarësisht nga dallimet e shumta që kanë në program, pas shprehjes së gatishmërisë së lideres së saj, Sahra Wagenknecht. Pastaj, në pamundësi të atij koalicioni, do të shihet nëse do të bihet dakord për një koalicion të CDU-së, SPD-së, Të Gjelbërve dhe BSW-së, çka duhet tejet e vështirë, madje e  pamundur, sidomos me BSW-në.

Ndërkohë, AfD-ja do të tentojë, siç edhe ka filluar që të bëjë për vehte qoftë me votë por edhe duke kaluar në anën e saj edhe të paktën tre deputetë të CDU-së, aq sa i duhen për të siguruar shumicën absolute, për krijimin e  qeverisë së atij landi e vetme, çka mbetet si mundësi.

Ndryshe, ashtu siç paralajmëroi Siegmund mbrëmjen e fitores, AfD-ja do provokojë zgjedhje të parakohshme për të fituar 50 – 55 për qind të votave dhe kështu të jetë në gjendje të qeverisë e vetme.

Nga ana tjetër, ka një trysni në rritje ndaj Kancelarit Merz, deri në mendime për  largimin e tij. Mirëpo kjo është disi e parakohshme dhe nuk mjafton pa gjetur një kandidaturë tjetër bindëse dhe fituese. Ndaj, gjasat janë më të mëdha që këtë radhë koalicioni qeveritar të mjaftohet me masa dhe reforma gjithëpërfshirëse në fushat më jetike; për të bindur elektoratin se CDU/CSU dhe SPD-ja e kanë kuptuar   mesazhin e „tërmetit“ të 6 Shtatorit dhe  do të bëjnë shpejt kthesën e shumëpritur.

Kjo është tejet e nevojshme dhe urgjente mbasi  jehona dhe efektet e  6 Shtatorit gjerman pritet të ndikojnë ndjeshëm në zgjedhjet e 20  Shtatorit në Berlin, në Mecklenburg Vorpommern dhe në disa lande të tjera  në gjysmën e parë të vitit 2027, ku   ”Alternativa për Gjermaninë” mund ta  zgjerojë hartën  gjeopolitike dhe të vijë në pushtet. Ky ndikim do jetë i madh edhe në zgjedhjet parlamentare të vitit 2027 në shumë vende të BE-së, ku rreziku i fitores së ekstremit të djathtë është shumë i madh, sidomos në Francë, Poloni dhe Spanjë.

Fitorja e thellë e AfD-së në Saksoni Anhalt ishte thirja e fundit për demokratët dhe demokracinë në Gjermani, e cila gjithsesi jeton dhe shpreson me ndryshime dhe reforma të guximshme në fushat më të ndjeshme, aty ku zuri vend fjala e AfD-së.

78 vjetori i masakrës së diktaturës komuniste të 29 gushtit të vitit 1948 është një ngjarje tragjike genocidjale për krahinën atdhetare të Malsisë Madhe por dhe për Shqipërinë, që na kujton dhe na obligon #kurrë mos të harrojmë!#

Krimet që u kryen nga xhelatët stalinistë me emrin shqiptar, janë të paimagjinushëm për brezat e sotëm, këtu u arrestuan malsor e malsore, pa asnjë dokument ligjor, pa asnjë akuzë të bazuar në ligj, por vetëm për të bërë reprezalje ndaj malsorëvedhe malsoreve që nuk i nënshtroheshin regjimit barbarë stalinistë të Enver Hoxhës! 56 burra dhe gra u arrestuan, dy klerikët e famshëm dhe të ditshëm, të asaj krahine, Dom Lekë Sirdani, dhe Dom Pjetër Çunin! Në mes të malsorve ishte dhe një grua trimëreshë Prena Nik Gjonaj,e cila ishte shtatzënë dhe lindi në burgun e Koplikut në mes burrave dhe grave të arrestuar, lindi një vajzë. Imagjinoni një grua lind në burg, dhe humbet fëmijën e saj, thjesht se e kishte etikuar pushteti barbar komuniste kundërshtar!  Kjo engjellueshe e vogël që lindi në burg të Koplikut në gusht të vitit 1948, e morën xhelatët dhe e zhdukën kufomën e sajë. Kur Prena priste të vinte e ta pagëzonte prifti që ishte në burg, Priftin Lek Sirdanin dhe Pjetër Çunin i kishin mbytur në tortuat në kanalin e ujërave të zeza të Koplikut.

Dhe vajza që lindi në burgun famkeq të Koplikut, mbeti pa emër, pa varr, dhe pengu i kësaj trimëreshe do të ishte më iku vajza pa emër, pa bekimin e priftit, dhe pa varr. Kjo ishte vepra kriminale e xhelatëve stalinistë në gusht të vitit 1948!

E çfar faj kishin ba priftërinjtë Sirdani e Çuni vetëm se i shërbeni Reçit, Shkrelit, Këlmendit,

Hotit, e gjith krahinës me besimin në Zot e me mbrojtur doket zakonet, besën, e malsorve.

35 vite që i kujtojmë këto krime, familjarët, antikomunistët të përndjekur politikë nga regjimi komunist stalinist shqiptar! Vetëm establishmenti politikë i krijuar në 90 hesht ndaj këtyre krimeve çnjerëzor dhe përgjigjen me propogandë dhe ideologji komuniste “Ashtu qe koha” ky establishmentkomunistë, që mori peng Lirinë, dhe demokracinë shqiptare nuk e vret ndërgjegjja që të ju  kërkoj falje familjeve që u martirizuan për lirinë e shqiptarve! Heshtjen e përdorin si argument për të mbrojte politikën që i kreu krimet.

Kemi 35 vite që i përkujtojmë, dhe i japin rëndësi kujtesës, dinjitetit të viktimave dhe të drejtën e familjeve që kërkojnë drejtsi përballë një shteti i ashtuquajtur “demokratikë” të shurdhër, në një shtet që nderon xhelatin, në një shtet që përbuz të vërtetën, në një shtet që mos-hakmarrjen tonë për krimet e kryera ndaj prindërve dhe familjeve tona, e marrin si dobësi, përballë një pajtimi kombëtar ku drejtësia të veprojnë ndaj krimit. Këshilli Bashkiak i Malsisë Madhe duhet të turpërohet që ka mbi dy vite që mban peng vendosjen e bustit të Heroit të Shqipërisë trimit të Kelmendit Prek Calit. Veprat e heronjve antikomunistë nuk mund të mbahen peng i politikave klasore staliniste. E ftoi këtë institucjon vendor të ndjeki shembullin e Këshillit të Bashkisë Lushnjes që për dy javë vendosi bustin e Kardinalit të parë shqiptar Mikel Koliqit, dhe ku si Bashki financoi 20.000.000 miljon lekë të vjetra. Dhe ata i përkisnin Partisë Socialiste, këshilltarët e Lushnjes , zbatuan ligjin, ata nderuan figurën kontributin që kishte dhënë  Kardinali për Shqipërinë, jo bindjet partiake. Ata u ndjenë krenar që e vendosëm Mikelin e dashur në vendin ku uarrestuar në moshën 75 vjeçare në Gjazë ku ishte i internuar. Besoi se mbas kësaj thirrje këshilli bashkiak i Malsisë Madhe  do të votojnë ngritje e bustit të Prek Calit dhe nuk do të heshti, e të shkeli ligjin për nderimin e heronjve të Shqipërisë. E gjithë Europa përkujton datën 23 gusht si ditën e nderimit të viktimave të Fashizmit, Nazizmit, Komunizmit, dhe Stalinizmit, një diktature që Shqipëria e vuajti për 45 vite, dhe vazhdon ta vuan dhe 35 vite formalisht demokraci. Ndryshimi i emrit të partisë që zhduki 6000 burra , gra, fëmijë sot fatkeqësisht sundon politikë staliniste në Shqipëri, duke përçmuar shtresën antikomuniste që pagoi me gjak lirinë.

Gjatë pluralizmit 35 vjeçar demokracinë e morën peng stalinistët e rinj shqiptar, asnjë Kryeministër që nga viti 1990 kur u lejua pluralizmi dhe deri tek Kryeministri i fundit me 4 mandate Edi Rama nuk ju kërkuan falje shqiptarve që u sakrifikuan me humbje jete për një Shqipëri demokratike Europiane. Shqipëria u tradhëtua nga komunistët në vitin 1990, kjo ishte tradhtia e dytë mbas viteve 50 ku shërbimet sekrete anglo –amerikanë u përfshinë nga tradhëtia e agjentit rus Kim Filbi, ku humbën jetën qindra shqiptarë antikomunistë. Parlamenti, Gjykata Kushtetuese, Presidenti, Kryeministri aktual kan ndërtuar një shtet sundues e të korruptuar, ku demokracia nuk funksionon, ku partitë politike nuk bëjnë zgjedhje, por populli voton , pushteti stalinistnumron votat, kjo është ideologjia staliniste që zbatohet në Shqipëri.

“Shqipëri në shitje”

Ky slogan ushton çdo natë në bulevardin e Tiranës nga mijëra të rinj dhe të reja të cilët kërkojnë ndryshimin e sistemit politik stalinist që ka mbajtur peng me emrin formal demokraci, që denoncojnë fundin e një regjimi stalinistë të ashtuquajtur demokratikë. 

A mund të quhet shtet i së drejtës ku bijtë e xhelatëve të djeshëm, janë bërë deputet, ministra, dhe kan marrë pronën e shqiptarve me ligje, dhe degtisin në gjykatat stalinistepronarët e ligjshëm. Që kan përvetsuar tokat e malet e Shqipërisë, dhe janë pasuruar me miljarda ero me ligje korruptive ku institucjnet e drejtsisë, marin urdhëra nga Kryeministri sundues prej 15 vitesh pa zgjedhje të lira por vetëm me manipulime që më në fund dhe institucjonet e votës së lirë të Europës e kuptuan me 11 maj 2025. Kurse bijtë e antikomunistëve që lanë me gjak Shqipërinë kundra stalinizmit janë degdis nëpër Europë. Sot ata po provojnë luftën e klasave të prindërve të tyre.

Kjo është demokracia që na sërvis establishmenti politikë staliniste që kan marrë peng demokracinë, që nuk lejojnë zgjedhje, që kan shkatruar kushtetutën e vendit.

“Shqipëria në Shitje” kur Kryeministri i vendit me fodullekunbanal të një sunduesi deklaron se në Shqipëri do të ndërtohet një Shtet bektashi, për herë të parë një politikan shqiptar përdor fenë për të ndarë shqiptarët. Kjo është tradhëtikombëtare. Një turp kombëtare, vëllezërit Abdyl, Sami , NaimFrashëri , korifenjtë e rilindjes shqiptare, luftuan për ngritjen e shtetit shqiptar, ku ata i përkisnin besimit bektashinj, Ata i udhëzuan teqet, tyrbet, dhe Shehelerët të ndërtonin shtetin shqiptar duke respektuar çdo lloj besimi që kishin Shqiptarët, kur nuk i ndan  shqiptarët në bektashi, mysliman, ortodoksë.At Gjergj Fishta homeri shqiptar nuk i ndau në shtet katolikë, apo mysliman shqiptarët por deklaronte unë për vëllezërit e mij mysliman e shkrij kryqin dhe e bej fishek për të mbrojte vëllezrit shqiptar. Dhe drejtuesit e katolicizmit shqiptar luftuan për një shtet shqiptar. Imzot Fan Noli kurrë nuk kërkoi të ndërtonte shtet ortodoksë, Hafiz Ali Korça  kryemyftiun mysliman nuk kërkoi shtet mysliman por shtet shqiptar,  dhe me At Gjergj Fishtën i jepnin germat shqipe në Manastirin e tokës shqiptare. Korifeu i fundit i bektashizmit Baba ReshatBardhi na ban thirrje nga përjetsia: jo shtet bektashi, por shtet shqiptar simbas vëllezërve Frashëri!

Ndërtimi i shteteve në bazë besimesh fetare, është Shqipëria në shitje. Prandaj rinia shqiptare ka mbi 97 ditë që denoncon dhe kërkon këtij Kryeministri të largohet nga drejtimi i qeverisë shqiptare. Jep dorëheqje,  ushton zëri i rinisë shqiptare në mbrotje të kombit kundra tradhëtisë dhe shitjes së Shqipërisë. 

A do ta lejojmë shqiptarët këtë tradhëti kombëtare të këtyre politikanve të paskrupull që janë në drejtim të shtetit. Këta harrojnë se nuk janë pronarë të shtetit , as krijus shtetesh formale fetare, por me i shërbyer kombit e me mbrojt shtetin shqiptar. Këtë shtet që ka itenditetin e Skënderbeut, të IsmailQemalit, të Ahmet Zogut, e të dëshmorve të kombit që e kanmbrojt me gjak Shtetin shqiptar. 

Shqiptarët e kan denuar gjithmonë tradhëtinë, dhe kësaj radhe rinia shqiptare, nuk do të lejojë të triumfoi tradhtia për të mbajtur pushtet, por do të mbrojnë Shqipërine e Skënderbeut si një zonjë e madhe në Europë.. “Shqipëria e shqiptarve, vdekje tradhëtarve!”

Besim Ndregjoni