NGA LINDITA ÇELA dhe DRAGANA PECO

Protestat masive kundër një resorti luksoz të planifikuar në Shqipëri kanë hyrë në javën e tyre të tretë dhe pyetjet mbeten rreth investitorëve misteriozë, ndërsa vajza dhe dhëndri i Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, kanë folur të dy publikisht në mbështetje të projektit.

Tani, dokumente gjyqësore nga një hetim për trafik narkotikësh zbulojnë një element të ri shpërthyes në skandalin që ka tronditur qeverinë e Kryeministrit Edi Rama.

Dokumentet zbulojnë se një individ që ka shitur tokë për zhvillimin e resortit, të planifikuar në Lagunën e mbrojtur Vjosë-Nartë, është gjithashtu objekt i prokurorëve në çështjen e trafikimit.

Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar në Shqipëri, e njohur si SPAK, tha në një deklaratë të 13 qershorit se po kërkonte arrestimin e 20 personave të dyshuar si të përfshirë në një rrjet ndërkombëtar të trafikimit të drogës. Ndërsa deklarata publike nuk i emëronte të dyshuarit dhe nuk përmendte resortin e planifikuar, dokumente të veçanta gjyqësore japin më shumë informacion.

Një urdhër i 10 qershorit nga Gjykata e Posaçme e Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar, i siguruar nga qendra anëtare shqiptare e OCCRP-së, SHTEG, vendosi një “sekuestrim parandalues” mbi një llogari bankare që mbante më shumë se 110 milionë euro (127 milionë dollarë). Sipas urdhrit, fondet e kishin origjinën nga shitja e tokës “ndërmjet palëve Artur Shehu dhe Albanian Land Development sh.a.”

Urdhri nuk thotë se kush e kontrollon llogarinë, por dokumentet gjyqësore tregojnë se Shehu ka shitur tokë të destinuar për projektin e resortit. Albanian Land Development është një nga kompanitë e përfshira në zhvillimin e resortit. Gjykata nuk e implikon kompaninë në ndonjë shkelje.

Një urdhër tjetër gjyqësor e identifikoi Shehun si të dyshuar për vepra që përfshijnë pastrimin e parave dhe pjesëmarrjen në një grup të organizuar kriminal. Dokumenti përmend Shehun dhe një të dyshuar tjetër, duke deklaruar se “ka indicie të mjaftueshme për përfshirjen e tyre në trafikimin e narkotikëve”. Ai specifikon se hetuesit dyshojnë se Shehu ka pastruar të ardhurat e përfituara nga trafikimi i drogës.

Nuk ka asnjë provë që Ivanka Trump, bashkëshorti i saj Jared Kushner, apo ndonjë investitor në projektin e resortit, të ketë pasur dijeni për hetimin e SPAK-ut ose për akuzat ndaj Shehut.

Shehu nuk iu përgjigj pyetjeve të detajuara të dërguara te kompanitë e njohura të tij. Po ashtu, Albanian Land Development nuk iu përgjigj një kërkese për koment lidhur me sekuestrimet e pasurive nga SPAK-u.

Konflikte mbi tokën

Shehu dhe Albanian Land Development përmenden gjithashtu në një hetim të veçantë të SPAK-ut, i cili fokusohet posaçërisht te pronat e siguruara për resortin luksoz të propozuar në Peizazhin e Mbrojtur Vjosë-Nartë, një lagunë në gadishullin e Zvërnecit, pranë qytetit jugor të Vlorës.

Plazhi i Portonovos dhe peizazhi përreth në zonën e Lagunës Vjosë-Nartë pranë Zvërnecit

Një vendim gjykate i datës 31 maj autorizoi urdhra kontrolli në ambiente të lidhura me individë dhe kompani që shitën dhe lehtësuan shitjen e tokës për projektin. Prokurorët pretendojnë se një pjesë e madhe e tokës së caktuar për resortin luksoz ishte përfituar më parë duke përdorur dokumente të falsifikuara. Vendimi, i siguruar nga gazetarët, thotë se Shehu i shiti prona kompanisë Albanian Land Development.

Shehu, në një program televiziv shqiptar, deklaroi se i kishte shitur pronat përmes një ndërmjetësi dhe nuk e dinte se kush ishte blerësi. Ai tha se pronësia e tij mbi tokën ishte “e pakontestueshme”, raportoi Reuters.

Megjithatë, vendimi i gjykatës i 31 majit vëren se ekzistojnë “konflikte të hershme dhe të vazhdueshme me kalimin e kohës ndërmjet disa individëve, banorë të zonës, të cilët pretendojnë pronësinë” e tokës së shitur për projektin.

Vendimi i gjykatës autorizoi kontrollin e banesës së Pëllumb Petritajt, për të cilin prokurorët pretendojnë se ka vepruar si përfaqësues i Shehut në çështjet e tokave.

“Pëllumb Petritaj është dënuar dhe është përballur me procedime të shumta gjyqësore që lidhen me falsifikimin e dokumenteve për prona të lidhura me shtetasin Artur Shehu”, thuhet në dokumentin e gjykatës.

Petritaj raportohet se po apelon dënimet e tij. Ai nuk iu përgjigj kërkesave për koment.

Në një hetim të vitit 2021, OCCRP dokumentoi se si Shehu dhe anëtarët e familjes së tij kishin përvetësuar qindra hektarë tokë përreth qarkut të Vlorës, përfshirë edhe zonën ku tani planifikohet resorti, megjithëse banorët vendas pretendonin se ata ishin pronarët e vërtetë.

Shqiptarët janë përfshirë për dekada në pretendime konkurruese mbi pronësinë e tokës, një trashëgimi e komunistëve që shtetëzuan pronën dhe e një vale të mëvonshme grabitjesh gjatë përpjekjeve për ta kthyer atë në pronësi private. Një ish-drejtor i Zyrës së Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme në Vlorë i tha OCCRP-së në vitin 2021 se vendime të veçanta gjyqësore shpesh ua kanë dhënë të njëjtën tokë personave të ndryshëm.

Kjo situatë i shtohet një rruge tashmë të vështirë për zhvillimin luksoz, i cili është mbështetur publikisht nga Rama, si edhe nga Kushner dhe Ivanka Trump.

Ndërsa raportimet mediatike kanë sugjeruar se Kushner është i përfshirë financiarisht në projektin e resortit përmes firmës së tij të investimeve, Affinity Partners, OCCRP nuk ka gjetur prova për këtë. Affinity Partners nuk iu përgjigj një kërkese për koment.

Resorti i përshpejtuar

I vendosur përgjatë bregdetit të përshkuar nga dielli të Adriatikut, në qarkun e Vlorës, Laguna e Vjosë-Nartës është një nga peizazhet më të paprekura që kanë mbetur në Shqipëri. Së bashku me një manastir shekullor në fshatin Zvërnec, zona është një ekosistem delikat që shërben si strehë për breshkat e detit, pelikanin e rrallë dalmat dhe tufa flamingosh.

Qetësia e lagunës u ndërpre papritur në mëngjesin e 21 janarit, kur një kolonë automjetesh SUV kaloi nëpër fshatrat bregdetare, e shoqëruar nga policia.

Brenda njërit prej automjeteve luksoze ndodhej Ivanka Trump. Media si Balkan Investigative Reporting Network mbuluan vizitën e saj, gjatë së cilës ajo thuhet se ndezi qirinj në Manastirin e Shën Mërisë, fotografoi ligatinat dhe darkoi dy herë me Ramën.

Në një intervistë të mëvonshme, Ivanka Trump u shpreh me entuziazëm për “këtë gadishull të bukur me një lagunë në njërën anë, oqeanin në anën tjetër, plazhe të bukura me rërë të bardhë”.

Menjëherë pas vizitës së saj, qeveria shqiptare miratoi një leje zhvillimi për Zvërnec South Adriatic Development LLC, kompaninë që qëndron përpara projektit të resortit. Dokumentet e regjistrit tregtar zbulojnë një strukturë komplekse pronësie që fshihte personat që qëndronin pas kompanisë.

Me adresë në një kullë të lartë në kryeqytetin Tiranë, Zvërnec South Adriatic Development kishte të listuar një administrator të vetëm shqiptar kur u krijua nga një kompani private holandeze me përgjegjësi të kufizuar, e quajtur Universal Properties Projects B.V.

Universal Properties Projects u regjistrua në World Trade Center të Amsterdamit, në distriktin e biznesit të kryeqytetit holandez, vetëm katër ditë përpara se të themelohej Zvërnec South Adriatic Development. Kapitali themelues i Universal Properties Projects ishte për vetëm një euro.

Dokumentet korporative tregojnë se Universal Properties Projects zotërohej tërësisht nga një kompani tjetër holandeze, Blue Industries Investment Holding B.V. Dokumentet nuk deklarojnë pronarët e Blue Industries Investment, por tregojnë se drejtori i kompanisë ishte një firmë tjetër e quajtur Dutch Trust Management B.V.

Pronarët e Dutch Trust Management janë të paqartë, por dy drejtorët e firmës janë shtetas të Rusisë dhe Bullgarisë, të cilët janë gjithashtu partnerë në një firmë këshillimi financiar me bazë në Amsterdam.

Këto manovra korporative arritën kulmin me një tjetër transaksion më 7 maj.

Sipas një marrëveshjeje për blerjen e aksioneve, Universal Properties Projects shiti 100 për qind të pjesëmarrjes së saj në Zvërnec South Adriatic Development te Sazan Development Holding LLC, një entitet i regjistruar në Katar.

Pronarët përfitues përfundimtarë të kompanisë nga Katari u identifikuan në një deklaratë të regjistrit shqiptar të marsit 2026 si Mohamad Moataz Mhd Ruslan Al Khayat dhe Ramez Mhd Ruslan Al Khayyat. Vëllezërit janë biznesmenë nga Katari, të cilët janë lidhur publikisht me financimin e zhvillimit të resortit shqiptar.

Njëri nga drejtorët e Sazan Development Holding, Mahmoud Mutlak Subhi Abdel Khaliq, ishte gjithashtu i listuar si administrator i Albania Land Development, kompania që bleu tokë nga Shehu, i cili përmendet në hetimin për trafikim narkotikësh.

Një dokument nga regjistri zyrtar shqiptar i pronarëve përfitues tregon se Albania Land Development zotërohet nga Sazan Land Holding dhe se vëllezërit Al Khayyat kontrollojnë kompaninë.

Flamingot dhe pishinat

Instalacion me flamingo gjatë protestës në Tiranë

Rama e ka mbrojtur fuqishëm resortin e planifikuar në Parlamentin shqiptar, duke argumentuar se investitorët nga Katari vijnë nga një kompani me reputacion global. Ai ka theksuar gjithashtu se fondet e tyre të investimit i nënshtrohen mbikëqyrjes kundër pastrimit të parave nga autoritetet shqiptare dhe partnerët ndërkombëtarë.

Zyra e Ramës nuk iu përgjigj pyetjeve të dërguara me email, por ai i tha së fundmi Reuters-it se projekti do të ecë përpara, duke e quajtur investimin e vlerësuar prej 4 miliardë eurosh një “bekim për vendin”.

Rama gjithashtu ka hedhur poshtë publikisht shqetësimet mjedisore, duke deklaruar se lejet e lëshuara deri tani kufizohen në rrugë të përkohshme aksesi dhe aktivitete kërkimore, ndërsa studimet mjedisore janë ende në zhvillim.

Megjithatë, ajo që filloi si një kundërshtim lokal ndaj një zhvillimi të planifikuar në një enklavë bregdetare të mbrojtur është përhapur me shpejtësi në një përballje mbarëkombëtare mbi korrupsionin. Dy hetimet e SPAK-ut vetëm sa i kanë shtuar polemikat.

Tashmë, protestuesit kanë marshuar me pankarta që kërkojnë dorëheqjen e Edit. Të tjerë mbajnë mesazhe si: “Atdheu nuk është për shitje.” Një tjetër pankartë është edhe më e drejtpërdrejtë: “Ju jeni hajdutë.”

Të quajtur “Revolucioni i Flamingove”, protestuesit kanë mbushur bulevardet e gjera të Tiranës, me shumë prej tyre që mbajnë figura rozë të zogjve ikonë për të simbolizuar kërcënimin që projekti i resortit mund të paraqesë për Lagunën e Vjosë-Nartës./Shteg.al