Ndërsa brenda Lidhjes Demokratike të Kosovës po zhvillohet një proces që mund të çojë në thirrjen e Kuvendit të partisë, udhëheqja e saj është angazhuar edhe në bisedime me Lëvizjen Vetëvendosje për formimin e institucioneve të reja.

Nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, thotë në një intervistë për Radion Evropa e Lirë se këto janë dy procese të ndara dhe se partia do të punojë që zhvillimet e brendshme të mos ndikojnë në negociatat politike.

Ai flet për kushtet e LDK-së për një marrëveshje me LVV-në, duke theksuar se ajo duhet të jetë gjithëpërfshirëse dhe të mbulojë njëkohësisht formimin e institucioneve, zgjedhjen e presidentit dhe dakordimin për prioritetet kryesore shtetërore.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Haziri, zyrtarë të Lidhjes Demokratike të Kosovës dorëzuan të mërkurën nënshkrimet për thirrjen e Kuvendit të partisë. Çfarë nënkupton kjo dhe a lidhet me nismën e raportuar brenda partisë për shkarkimin e kryetarit Lumir Abdixhiku?

Lutfi Haziri: Po, keni të drejtë. Sot, porceduralisht, sipas normave të brendshme të statutit të LDK-së, është dorëzuar një e treta e nënshkrimeve, me mocion, me kërkesa politike ndaj LDK-së. Kjo është në binarin e parë.

Unë jam nga ata që nuk besoj se kërkesat politike zgjidhen me peticione, me nënshkrime apo edhe mocione. Por, meqë kjo është çështje që e rregullon [statuti i LDK-së], kjo e drejtë është shfrytëzuar nga kolegët tanë që janë përfaqësues të votuesve të LDK-së.

Besoj shumë që tash do të trajtohet proceduralisht dhe sekretariati i LDK-së, pas verifikimit [të nënshkrimeve] ia dorëzon rekomandimin final kryetarit të LDK-së.

Në binarin e dytë, derisa është kryetar i LDK-së Lumir Abdixhiku, ai e ruan të drejtën e përfaqësimit të të gjitha autorizimeve që i jep Kuvendi i LDK-së dhe statuti i LDK-së. Pra, është i mbrojtur. Ky është mendimi im, sepse ende nuk kemi pasur hapësirë dhe mundësi që ta diskutojmë këtë çështje në forume më të gjera dhe më të larta.

Radio Evropa e Lirë: A ndërlidhet kjo kërkesë vetëm me shkarkimin e zotit Abdixhiku apo edhe me çështje tjera?

Lutfi Haziri: Kërkesa për votëbesim të zotit Abdixhiku ka kaluar në skanim në Kuvend [të LDK-së] më 31 janar. Tani është procedurë gati se e njëjtë, por që lidhet me kërkesën për shkarkimin e kryetarit të LDK-së, si pjesë e mocionit të kërkuar nga kolegët e LDK-së.

Radio Evropa e Lirë: Si është, në fakt, gjendja brenda LDK-së sot?

Lutfi Haziri: Situatat paszgjedhore të ballafaqojnë me rezultatin. Rezultati të ballafaqon me kërkesa politike. Kjo është kulturë e LDK-së.

Zhvillimet e fundit – edhe para zgjedhjeve natyrisht, por edhe pas zgjedhjeve të 9 shkurtit, por edhe atyre të 28 dhjetorit – e kanë çuar LDK-në në një proces, të cilin unë e kam quajtur bashkim në dallime politike.

Kërkesat politike janë të tilla, por ne duhet të vazhdojmë ta ruajmë dhe ta zhvillojmë kulturën tonë politike të bashkëpunimit. Edhe në dallime. Është vlerë. Dialogu i brendshëm në LDK është i zhvilluar. Kërkesat politike duhet të trajtohen dhe të zgjidhen vetëm me bashkëpunim politik.

Format tjera mund të jenë statutore, mund të jenë ligjore, mund të jenë të çfarëdo natyre, por kërkesat politike zgjidhen vetëm me bashkëpunim politik e jo në forma të tjera.

Në këtë rrafsh, unë kam besim se mekanizmat politikë të LDK-së janë të pjekur, janë të zhvilluar dhe çdo proces politik do të ballafaqohet me durim, me bashkëpunim dhe në fund me rezultat të përbashkët politik.

Për ne është e rëndësishme rikthimi i madh dhe gjetja e rrugës për rikthim të madh nuk është e lehtë. Asnjëherë nuk kemi thënë që është e lehtë, as sot nuk besojmë që është e lehtë, por besojmë në vlerat politike që i kemi trashëguar si LDK.

Radio Evropa e Lirë: A mund të ndikojnë këto zhvillime brenda LDK-së në negociatat me Lëvizjen Vetëvendosje për një marrëveshje të mundshme për formimin e institucioneve?

Lutfi Haziri: Mendoj që çdo proces politik e ka efektin e vet. Por, do të punojmë shumë që t’i mbyllim efektet negative, meqë shumica e madhe e njerëzve në LDK e ruajnë bashkëpunimin si vlerë politike, të cilën ne e shohim si pozicionin tonë të fortë.

Po rikthehem në fillim të asaj që e thashë. Lidershipi i LDK-së dhe kryetari i saj janë përballë dy kërkesave, në dy binarë politikë – dy procese të ndara që kanë ndikim në njëri-tjetrin.

Një është kërkesa e kolegëve tanë për mocion në Kuvend të LDK-së dhe dy është kërkesa për bashkëpunim që ka ardhur nga lideri i LVV-së për ndërtimin e institucioneve, pas zgjedhjeve të 7 qershorit.

Të dyja do të trajtohen, të dyja do të marrin përgjigje dhe unë besoj që efektet negative do të minimizohen.

Radio Evropa e Lirë: Ku kanë arritur bisedimet mes LDK-së dhe Lëvizjes Vetëvendosje për krijimin e institucioneve?

Lutfi Haziri: Takimi i parë u zhvillua me ftesë të zotit [Albin] Kurti [kreut të Vetëvendosjes]. LDK-ja u përfaqësua në këto bisedime nga kryetari i saj, Lumir Abdixhiku. Deri tani është mbajtur vetëm ai takim. Gjithçka tjetër mbetet një proces i hapur.

Radio Evropa e Lirë: Cilat janë kërkesat kryesore të LDK-së në këto bisedime? A janë ato të panegociueshme apo ka hapësirë për kompromis?

Lutfi Haziri: Kërkesat tona janë parimore. Ato nuk kanë të bëjnë me emra të përveçëm apo me pozita të caktuara politike. Ne kemi thënë se çështja e presidentit dhe përgjegjësitë e tjera institucionale duhet të jenë pjesë e një marrëveshjeje të përgjithshme. Pra, ose merremi vesh për të gjitha në një pako, ose nuk merremi vesh për asgjë. Ky është parimi ynë kryesor.

Parimi i dytë lidhet me proceset e rëndësishme politike që e presin Kosovën, si në planin e brendshëm – zhvillimi ekonomik dhe projektet infrastrukturore – ashtu edhe në politikën e jashtme, përfshirë rrugën drejt NATO-s dhe Bashkimit Evropian. Për këto çështje duhet të ketë dakordim paraprak.

Vetëm pas kësaj vjen ndarja e përgjegjësive institucionale. LDK-ja më nuk lidhet as për emra të përvetshëm, as për pozita të caktuara, por për agjendën e Republikës dhe për interesin e përgjithshëm – në parimin e bashkëpunimit institucional.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë nënkuptoni kur thoni se nuk ndërlidheni me emra të përveçëm dhe se duhet të ketë marrëveshje “për të gjitha ose për asgjë”?

Lutfi Haziri: Në Kosovë është krijuar perceptimi se gjithçka sillet rreth emrave të përveçëm, pozitave politike apo ndarjes së pushtetit. LDK-ja, përmes mënyrës se si ka vepruar ndër vite – duke bashkëqeverisur me parti të ndryshme, por edhe duke qëndruar për një kohë të gjatë në opozitë – ka dëshmuar se synimi ynë nuk është ndarja e posteve.

Ne jemi të interesuar të ndërtojmë një agjendë për Republikën dhe t’i japim vendit institucione funksionale, kredibile, me integritet, në shërbim të zhvillimit të Kosovës.

Natyrisht, në fund të procesit gjithçka përkthehet në emra. Lista e deputetëve përbëhet nga emra dhe edhe përgjegjësitë institucionale u takojnë njerëzve konkretë. Por, ne besojmë se fillimisht duhet të dakordohemi për interesin e përgjithshëm, pra për agjendën.

Më pas, pikërisht ajo agjendë dhe proceset politike do të përcaktojnë edhe emrat dhe marrëveshjet politike që mund të dalin nga bisedimet mes LDK-së dhe Lëvizjes Vetëvendosje.

Radio Evropa e Lirë: A po synohet bashkëqeverisje apo jo?

Lutfi Haziri: Natyrisht. Bashkëpunimi për t’i dhënë vendit institucione funksionale nënkupton edhe bashkëqeverisje. Pra, bëhet fjalë për një marrëveshje klasike, të ngjashme me ato që LDK-ja ka arritur në të kaluarën me parti të ndryshme politike, me të cilat kemi pasur si përvoja bashkëpunimi, ashtu edhe rivaliteti politik.

Kjo nënkupton se agjenda dhe interesi i Republikës përcaktojnë rolin dhe përgjegjësinë politike që secili merr për një mandat të caktuar.

Ne duhet ta thyejmë këtë rreth vicioz. LDK-ja ka vullnet politik për ta bërë këtë. Prej gati dy vjetësh, Kosova po sillet në vend, pa bërë përparim, ndërsa rajoni dhe bota kanë ndryshuar ndjeshëm. Dy luftëra të mëdha kanë ndikuar në këtë pjesë të botës dhe pasojat e tyre i ndiejmë edhe ne.

Ndërkohë, politika e Kosovës vazhdon të merret me vetveten dhe të bëjë me gisht, të gjejë fajtor brenda nesh, të adresojë fajin brenda nesh… pa ndonjë arsye të madhe.

Shteti duhet të jetë funksional dhe t’u shërbejë qytetarëve dhe Republikës, jo ideologjive apo agjendave partiake.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë duhet të ndodhë që të zgjidhet çështja e konsolidimit të institucioneve? Dhe, sa i dëmshëm është bllokimi institucional, jo vetëm për qytetarët, por edhe për pozitën ndërkombëtare të Kosovës? Cilat janë pasojat?

Lutfi Haziri: Kur flas për agjendë politike, e kam fjalën për një agjendë shtetërore, jo për një agjendë të ngushtë partiake. Agjenda për Republikën duhet t’i bashkojë partitë politike rreth një konsensusi sa më të gjerë.

Kjo do të thotë se edhe partitë që mbesin në opozitë – përfshirë LDK-në nëse mbetet në opozitë – nuk duhet ta përjashtojnë bashkëpunimin për procese me rëndësi shtetërore, si integrimi euroatlantik apo reformat e domosdoshme të brendshme.

Sa i përket pjesës së dytë… Kemi pasur tri palë zgjedhje dhe tri herë kemi dështuar t’i zbatojmë rezultatet e tyre. Kjo krijon pakënaqësi te qytetarët, të cilët kanë votuar për një mandat katërvjeçar, e jo për institucione që zgjasin vetëm tre, katër apo pesë muaj.

Ka edhe një kosto të madhe financiare. Vetëm nga buxheti i shtetit janë shpenzuar mbi 36 milionë euro, pa llogaritur shpenzimet e partive politike. Kosova nuk e ka komoditetin që çdo krizë politike ta zgjidhë me zgjedhje të reja ose duke pritur vendime nga Gjykata Kushtetuese, e cila shpesh nuk ka dhënë një zgjidhje të drejtpërdrejtë për këto situata.

Në planin e brendshëm, vendi ka stagnuar. Çdo sektor është në pritje. Administrata publike nuk mund të funksionojë normalisht pa institucione të plota dhe pa një agjendë të qartë shtetërore. Zyrtarët kryejnë vetëm detyrat e përditshme, por nuk kanë hapësirë të marrin vendime apo të çojnë përpara procese të rëndësishme. Administrata nuk funksionon me kapacitet të plotë.

Si pasojë, asnjë proces i madh në Kosovë nuk mund të ndodhë. Aplikimi i Kosovës për statusin e vendit kandidat në Bashkimin Evropian vazhdon të mbetet i pahapur, ndërkohë që vende si Shqipëria, Mali i Zi, madje edhe Ukraina, e cila është në luftë, po bëjnë përparim në procesin e integrimit evropian.

Kosova po perceptohet si një vend që prodhon vazhdimisht lajme të këqija dhe u shkakton shqetësime partnerëve të saj. Nuk mund të vazhdojmë me këtë situatë.

Duhet ta thyejmë këtë rreth vicioz dhe ta ndryshojmë këtë imazh, ku paaftësia e klasës politike për të zbatuar rezultatin e zgjedhjeve, është shndërruar në problemin kryesor të Republikës. E, pastaj, janë edhe shumë probleme të tjera që janë grumbulluar gjatë viteve të fundit.

Radio Evropa e Lirë: E përmendët nevojën për konsensus mes partive. A shihni ndonjë shenjë se një konsensus i tillë mund të arrihet?

Lutfi Haziri: Për momentin, në Kosovë nuk ka konsensus për asnjë proces të rëndësishëm politik. Përjashtim bëjnë rastet kur LDK-ja, në mënyrë të njëanshme, ka mbështetur ratifikimin e marrëveshjeve financiare ndërkombëtare në Kuvend gjatë pesë vjetëve të fundit. Në disa raste është bashkuar edhe PDK-ja, në disa të tjera edhe AAK-ja, por kjo ka qenë një përpjekje e jona për të mos lejuar bllokimin e proceseve të rëndësishme për vendin.

Në çështjen e dialogut me Serbinë nuk ka pasur dialog mes partisë së parë, pra Qeverisë, dhe partive të tjera, përfshirë LDK-në. E njëjta situatë ka qenë edhe në procesin e integrimit evropian. Nuk është ndërtuar dialog me opozitën, nuk ka dialog me sindikatat, ndërsa dialogu social-ekonomik, praktikisht, është lënë mënjanë.

Pra, mungojnë mekanizmat e dialogut të brendshëm – politik, institucional dhe shoqëror – që do të mundësonin ndërtimin e një konsensusi të gjerë për proceset më të rëndësishme të vendit. Ka ardhur koha t’i jepet fund kësaj logjike dhe kësaj mënyre të të vepruarit.

Dialogu është e vetmja rrugë për partitë politike. LDK-ja ka përvojë në këtë drejtim. Kur kemi bashkëpunuar, kemi ndërtuar institucione, kemi çuar përpara procese dhe kemi realizuar objektiva të rëndësishme për vendin. Edhe periudhat më të vështira i kemi përballuar së bashku dhe besoj se edhe sfidat e sotme mund të përballohen në të njëjtën mënyrë.

Por, nuk është vetëm vullnet politik. Unë do të thosha se është frymë kushtetuese. Ne kemi vendosur, e kemi ndërtuar këtë frymë kushtetuese dhe në germën e saj – nëse duan juristët ta shohin – e gjejnë. Bashkëpunimi është kërkesë.

Radio Evropa e Lirë: A nuk ka arsye të mjaftueshme për t’u ngutur me formimin e institucioneve?

Lutfi Haziri: Për dallim nga tri herët e kaluara, kësaj radhe Lëvizja Vetëvendosje i ka nisur takimet para konstituimit të Kuvendit të Republikës. Nuk kemi parë veprime të njëanshme apo përpjekje që rezultati i zgjedhjeve të zbatohet vetëm duke u mbështetur te numrat.

Ky ndryshim, sado i vogël të duket, mund të ketë peshë të madhe në tejkalimin e problemeve që i kemi hasur në tri proceset e kaluara. Besoj se ka mundësi të ndërtohet një marrëveshje më gjithëpërfshirëse, e cila do t’i japë stabilitet procesit të konstituimit të Kuvendit, formimit të Qeverisë dhe zgjedhjes së presidentit.

Një marrëveshje e tillë do t’u jepte siguri qytetarëve dhe institucioneve se kësaj radhe nuk do të përsëritet dështimi.