VOAL

VOAL

Historia e floririt të Sulë Domit në Elbasan

May 23, 2016
2 Comments
  • author avatar
    Anonymous 5 years ago Reply

    si nxirret ari

Komentet

Gazzetta di Venezia (1931) Përshtypjet veneciane të mbretit të Shqipërisë — Intervista ekskluzive e Giannino Omero Gallo me Ahmet Zogun

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 22 Qershor 2024

“Gazzetta di Venezia” ka botuar, të premten e 20 marsit 1931, në ballinë, intervistën e shkrimtarit dhe gazetarit italian Giannino Omero Gallo me Mbretin Zog në Venezia, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

Përshtypjet veneciane të mbretit të Shqipërisë

(Intervista jonë me Shkëlqesinë e Tij Mbretin Zog)

Në bordin e anijes italiane “Quarto”, e ankoruar në ujërat e San Marcos, midis Riva degli Schiavoni dhe Kishës së San Giorgio Maggiore – shalli i mrekullueshëm i pallateve, kishave, obelisqeve, paramashëve, velave të vonuara, në pasqyrën e lëngshme dhe të kthjellët të kanalit mbi të cilin dielli hedh shtëllunga floriri dhe gurë të çmuar të ylbertë – pak pas shtatë të mëngjesit vjen njoftimi se Madhëria e Tij Mbreti i Shqipërisë do të largohet para mesditës, megjithëse lajmet e motit që vijnë nga Adriatiku i poshtëm nuk janë të mira dhe mbi qytet fryn erë jugperëndimore.

Në orën tetë, Grand Hotel ku Mbreti zbriti pesë ditë më parë është i mbushur me njerëz; Enturazhi i Mbretit, disa diplomatë italianë, disa autoritete.

Konsulli doktor Cortesi dhe Adjutanti i Parë i Mbretit, koloneli Sereggi, më njoftojnë se Madhëria e Tij do të më presë në dhjetë e gjysmë në sallën e madhe të katit të parë.

Midis Grand Hotel dhe Campo della Salute, nga Santa Maria del Giglio në Punta della Dogana, ka një tufë të pandërprerë gondolash, skafesh dhe varkash shpëtimi. Dikush ka ardhur për atë, vetëm për atë; për të parë më nga afër mbretin e ri që erdhi ditën tjetër në San Marco. Disa, megjithatë, janë të kënaqur me më pak; nga trageti Gregorio vendoset me kamerën e tij tre orë më parë. Për të kaluar kohën, ai shkrep Kodakun pa pushim dhe merr në thjerrë atë që i kalon përpara; dy, tre oficerë shqiptarë nga shoqëria, diplomatë italianë që shikonin nga veranda, një shëtitje e vetmuar karabinierësh përgjatë parmakut, një zotëri i vjetër që mban në krahë një tufë me karafila, arka, kuti, valixhe…

Pastaj më shumë valixhe, kuti, arka të kuqe, jeshile, blu…

Lartmadhëria e tij kishte thënë, me të mbërritur në Venecia, se ai do të largohej vetëm me kohë me diell.

Ai largohet nga qyteti i mbështjellë tërësisht në një diademë vezulluese mes melodisë së gëzueshme të këmbanave, nga San Vitale në San Vio, nga Santo Stefano në San Marco, një koncert që duket se është frymëzuar nga qielli, i rënë në ujë, me një mijë jehona të kota të betejave të vogla sekrete brenda një kambane xhami të mrekullueshme.

Madhëria e tij Mbreti i Shqipërisë duket se ende nuk është shëruar nga një sëmundje.

Ndalon për një moment para “verones” së hotelit, më tregon me një dorë horizontin e mrekullueshëm, kishën e Salutes, abacinë e San Gregorio-s, tragetin, serinë e ndërtesave, më tej shtëpinë “që përkulet nën peshën e bizhuterive të saj” në njërën anë, dhe nga ana tjetër profili i ishullit në të cilin uji derdhet nën forcën e rrymës dhe erës. Ai nuk do që unë ta falënderoj për nderin e madh që më bën.

Fol shpejt, me një gjest të shkurtër dhe të qetë.

— Më vjen shumë keq që largohem nga ky qytet i dashur që e dua aq shumë, historinë e tij të lidhur kaq ngushtë me atë të popullit tim dhe të tokës sime, jetën e tij të kaluar, hijeshinë dhe magjinë e rrugëve të tij, kanaleve, urave të tij, thesari i mrekullueshëm dhe misterioz i fuqisë dhe shkëlqimit të tij, kishat e tij – të gjitha kishat – monumentet e përjetshme që janë shenjë e lavdisë së tij, një lavdi e madhe, puro italiane.

Ai ndalon për një çast, mbledh mendimet e tij, ndjen një nga dëshirat e mia, paraprin një kërkesë timen.

— Para se të shkoja në Vjenë, tani, por edhe dhjetë vjet më parë, kam qenë në Venecia; epo, sa herë kam një përshtypje të re, pak, pak të asaj që besoja plotësisht… dhe krejtësisht të papajtueshme, … me imagjinatën time, një lloj ëndrre që befas bëhet realitet; besohej se ishte një kimerë, për zemrat tona dhe nuk ishte e vërtetë; Venecia është më e madhe se vetë imagjinata!

— A po e lë Madhëria Juaj me një keqardhje kaq të madhe ?

— Me pikëllim të sinqertë, sepse, edhe gjatë një qëndrimi të shkurtër, kisha shijuar të gjitha bukuritë e saj delikate, klimën e saj, njerëzit e saj, heshtjen e rrugëve të saj…

— Sigurisht që Vjena…

— Në Vjenë nuk munda, nuk pushova dot. Zhurma e jetës së saj më lodhi shumë, nuk më dha prehje. Venecia është me të vërtetë një dashamirëse e madhe, edhe për këtë arsye, sepse pak nga të mirat e saj, pak nga lumturia e saj – atë që ka është e tëra e saj – u ofron me gëzim njerëzve që pret, njerëzve nga e gjithë bota. Kush nuk do të donte ta shihte këtë sharm hyjnor ?

Madhëria e Tij shikon nga dritaret e mëdha Kanalin e Madh. Ai dëshiron të marrë me vete magjinë që mblidhet në spektaklin që i ofrohet syve.

— Nuk e shihni ? Gjithçka është e ngjashme me një gur të çmuar. Shqipëria e vogël e do Italinë e madhe sinqerisht, me përkushtim, me besnikëri. Unë dua t’ju them se çfarë mendoj; se e dua këtë qytet. Është e vërtetë. Mbaj brenda meje, në sytë dhe në shpirtin tim, vizionin madhështor të asaj që kam parë, pedimentin heroik të Pallatit të Dukës dhe hijen e qetë të S. Markos, me mrekullitë e tij të shquara; Kam admiruar Tintoretton, Veronesen, Tiepolon, Carpaccion, por ka diçka që nuk mund të shprehet me art, ose vetëm me art, e njëjta harmoni përhapet, si një dhuratë qiellore, midis gurëve dhe ujërave, braktisjeve të qeta dhe zgjimeve të rënda të mermerëve mbi të cilët duket e shkruar fitorja e lavdishme e një prejardhjeje që kishte një shkëlqim të jashtëzakonshëm në botë.

Flet pa u lodhur dhe balli i shkëlqen mbi harkun bjond të qerpikëve.

Kur ngrihet e kuptoj që nuk më ka thënë gjithçka që donte.

Më shoqëron dhe më mban. Unë i them Madhërisë së Tij :

— Jam i sigurt se do të ktheheni, ndoshta më shpejt se sa beson Madhëria juaj sot. Kur ky qytet të pushton, nuk të lëshon kurrë. Ai është jashtëzakonisht këmbëngulës…

— Do të kthehem, do të kthehem, për të rishikuar atë pak që pashë me sytë e mi të verbuar nga një pasuri kaq krenare, për të parë gjithçka që nuk arrita të kapja në kaq pak kohë. Duhej të kisha qëndruar mes jush për një muaj, ose më shumë, por atëherë si do të isha larguar, si do të kisha dashur të largohesha? Megjithatë, dua t’ju them se nëse e dua me përkushtim Venecian, i dua edhe njerëzit e saj. U thoni këtyre njerëzve se i falënderoj për demonstratat e simpatisë që kishin ndaj meje. Ndjeva se ata ishin spontan në thjeshtësinë e tyre, ndonjëherë – edhe dje – në përulësinë e tyre. Dhe ju falënderoj veçanërisht që më dhatë mundësinë të bisedoj, edhe sot, para se të largohem nga ky qytet i adhurueshëm.

Ai mbledh disa kartolina dhe ia kalon adjutantit kolonel Sereggi.

Mbreti i Shqipërisë është shumë shtatlartë, i dobët, por i fortë, shumë elegant.

Kur flet të shikon në sy. Sytë e tij janë të ngushtë, të mprehtë, të folurit e tij të lirë, i matur, zëri i tij i qartë, me tone kalimtare të ulëta.

— Do të vini në Shqipëri? Unë e di që ju shkruani romane. Toka ime është shumë interesante për një shkrimtar. Ejani…

Nga poshtë, zhurma e motobarkave që zbarkojnë në breg arrin në katin e parë, duke sjellë autoritetet e qytetit që vijnë për t’i bërë nderimet e tyre Mbretit që po largohej.

Në prag të derës, Lartmadhëria e Tij Mbreti rifillon fjalimin e tij të mëparshëm.

— Do të kthehem…

Giannino Omero Gallo

“Nuk zhvishem para të tjerëve, s’jam i pafytyrë”- Refuzimi kosovarit për t’iu bindur urdhrit të togerit malazez

Do shkruej nga kujtesa ime, sado që kanë kalue gati tri dekada nga koha. Asht ky nji tregim pak a shumë biografik, personal në të cilin, me sinqeritetin dhe respektin ma të madhë, do shkruej edhe për të tjerë persona, që fati na caktojë që t’i takojë, t’i njof dhe të ndajë përditshmërinë me ta. Unë isha i varfën. I vetmi në familje, që isha në marrdhanje pune. Kjo edhe ishte shkak që me vite i bana eskivazhe shkumjes në shërbimin ushtarak jugosllav, sa herë që merrja ftesën. Në mbrendin e shpirtit e dëshiroja që atë shërbim, kurr mos ta bajë, sepse nuk doja t’i shërbejë armatës e cila, për katër dekada më kishte pushtue dhe më sundonte. Disa herë më shkonte mendja edhe ta lëndoja veten, që pastaj të shkaktohet ndonjë handikap, invaliditet i cili, do më lironte nga shkumja në ushtrinë e pushtuesit. Zoti shpesh ndëgjonë mendjet tona.

 

Kështu unë pa dashje, në nji lojë futbolli derisa luaja me miqtë e mi, Xhemajl Osaj, Hamdi Gashi, Xhemë Gashi, Mustafë Krasniqi, Halil Bicaj, Sadik Zekaj, etj., etj., punëtorë dardanas në Lubjanë të Sllovenisë, lëndova shputën e kambës së majtë, me ç’rast u desht edhe nji intervenim kirurgjik. Ishte kjo diku në vjeshtën e vitit 1979.

Halil Bicaj, ishte epror ushtarak në nji kazermë në Lubjanë dhe ai pothuaj tanë kohen e tij të lirë, e kalonte me neve, sepse unë dhe ai, ishim miq nga fëmijëria, duke qenë se jemi edhe nga i njejti fshat. Ma vonë Halili, u ba epror i lartë në Sarajevë, si dhe pas viteve ’90-të, njeriu që zavendsojë Ahmet Krasniqin, në postin e Ministrit të Mbrojtjes së Dardanisë, pasi Ahmeti u vra në Tiranë.

Të këthehem te rasti i lëndimit tim. Mua më vendosen kirurgët në spitalin e njohun “ZALLOSHKA BOLLNICA” në Lubjanë, nji pllakë të platinës, me të cilën kishin lidhë eshtnat e gishtrinjve të kambës, që kishte psue lendim të vështirë e të komplikuem. Unë as që merzitesha, sepse shpresoja se kjo do më shpëtojë nga shërbimi ushtarak. Kalojë nji vit dhe unë me 28 shtator 1980, erdha në vendlindje dhe u martova. Kur papritmas në dhjetor 1980, më vjen thirrja për të shkue në sherbimin ushtarak, pa pas mundësi të shtyhet kjo, si për herat e tjera. Më kishin caktue të shkojë në Bosnje, në qytetin Bihaq.

Nuk kisha se si ti iku kësaj, por më mbante shpresa se do më lirojnë, posa ta shofin handikepin tim të cilin, unë vendosa edhe ta inskenojë dhe të luej rol sakati. Fillova të tapallojë. Disa ditë ushtrova mirë, të eci në thember dhe ashtu me 6 janar 1981, unë u nisa per në Bihaq në Kasermën “7 korriku” (“7 Juli”).

Në tren nga Beogradi, u takova me tre të rinjë nga Presheva  (mund të ken qenë nga rrethi i sajë) dhe më kujtohet se njani quhej Dalip, nji tjetër Skënder dhe edhe njifar Shefketi, nga nji fshat afer Shkupit. Ata ishin të rinjë, posa kishin mbush të 17, 18, 19 vite. Pash se ishin të ndershem, por të paarsimuem, naiv dhe të shkret.

Unë ju tregova se kamë ndërmend të bajë çmos për me u lirue, si i paaftë nga shërbimi në ushtri. Nga udhtimi Beograd – Bihaq, këta të rinjë instiktivisht, krijuen nga unë nji personalitet, nji njeri të cilit, do i mbeshteten dhe do e konsultojnë për gjithçka, gjatë kohës së sherbimit në ushtrinë jugosllave. Asnjani nga ta, nuk e dinte gjuhën serbo-kroate, që ishte gjuhë shtetnore dhe ushtarake në atë ish – kreaturë që quhej Jugosllavi.

Ma në fund, pas udhtmit tanë natën me tren, arritëm në mëngjes në Bihaq. Unë ju thash bashkudhtarve të mijë, se nuk do shkojë menjiherë në kazermë. Do e shetis pak qytetin, ta mësojë, sepse do na nevojitet njohunia me të, pergjatë qëndrimit tonë në atë qytet. Në ato vite, ishte ba praktike që ushtarët dërgoheshin në shërbim, për t’u përgatit së pari në nji qytet dhe pas përgatitjes tremujore, dërgoheshin në vende tjera, ku shërbenin deri në fund.

Shërbimi zgjaste 16 muej, për ata që kishin krye fakultete, 12 muej dhe për njerzit që konsideroheshin si ushqyes – mbajtës të familjes, poashtu 12 muej, ndërsa për studentët, ishte shërbimi 12 + 3 muej. Unë kisha dorzue lutjen, që të më pranohet statusi ushqyes – mbajtës i familjes, sepse sipas ligjit, plotsoja të gjitha kushtet. Lutja duhet të shyrtohej nga komisionet mjeksore ushtarake, në Nish në Serbi. Per këtë, do shkruej ma vonë.

Shetitem së bashku deri në orën 23.00, nëpër qytet. Bihaqi ishte nji qytet i bukur, por kishte nji klimë të ashpër, sa aty kishte mbi 1 metër bore, në atë janar të vitit 1981. Tepmeraturat ishin diku, -25 – 30 gradë celsius.

Shkuem te kaserma dhe unë pash se lartë, në dy shtylla te dera kryesore e hymjes, ishte nji pankard i bardhë, në të cilin shkruente:

“DOBRODOSHLI MLLADI VOJNICI” (MIRË SE ERDHET USHTARET E RINJË).

U futëm ngadal mbrenda dhe aty ishte nji ushtarë, i cili na përshendeti dhe na tha: “Pogledajte shta pishe, sa unutrashnje strane” (shikoni se çka shkruen nga ana e mbrendshme), u ktheva dhe pash se me shkronja ma të vogla, shkruente: “Ah, shto ste najebali”! (Ah, po ç`kan me ju shkerdhye?!).

Nuk u tregova shoqnuesve të mijë. Ata edhe ashtu dridheshin, jo aq nga të ftoftit, sa nga nji frigë e cila paspjegueshëm, kaplonte trupin dhe shpirtin. Atë natë na vendosen në nji dhomë të madhe dhe na treguen se aty, do flejmë deri në mengjes. U shtrina, por gjumi nuk më zinte, se nuk më zinte. Mendja më shkonte te familja, te baba plak, te nana e smuet dhe të vëllaznit e motra, që ndoshta do detyrohen ta ndërpresin shkollimin, sepse nuk do ken para, as për libra.

Mirpo pranojë se zemra me dridhej për nusen time, me të cilën isha martue para tre muajve dhe e cila edhe ishte tani shtatzanë, me fëmiun tonë të parë. Posa më kishte mashtrue gjumi dhe kishte mbyllë sytë, ndëgjojë nji za: “Ustaj vojsko”, hajde berzhe, ustaj jebemti boga tvoga”… (Ngrihu ushtri, hajde ngrihuni, jua shkërdhefsha zotin e juve…!).

Nuk u nervozova pse më trembi ai za i ç`jerrun e banal, sa u nervozova nga teksti i fjalve idiote, të nji njeriu për të cilin ma vonë mësova, se ishte Potporuçnik (toger) Millorad Jokanoviq, nji malazez, nji çetnik i çmëndun dhe nji karrierist i smuet, por mbi të gjitha, ai ishte edhe nji antishqiptar i përbetuem. U ngrita ashtu duke çalue dhe togeri Jokanoviq më shiqojë ashpër dhe më foli: “Hajde berzhe shta çekash, hoqesh da te ja molim” (Hajde shpejt, çka po pret, të të lusë unë a…..?).

“Jo – i thash – por unë jamë i smuet, jamë sakat në kambë…! Mirpo ai ashpër tue piskat, mu afrue drejt para hundve dhe duke folë e duke pshtye, fillojë të më piskat: “Ne priçaj, dok ja priçam ti mashi repom”. (Mos folë, derisa unë flasë, ti lëviz bishtin). Kjo më irritojë. Unë dija se, derisa nuk e kisha ba betimin, ligji ushtarak nuk mund të më kapte, andaj pa ngurrue e shtyva at idiot dhe i thash me nji za kumbues, që u ndëgjue gjithandej ndërteses:

“Nemoj da viçesh, nisam ja tvoja zhena, niti tvoj robijash. Ja sam doshao da slluzhim vojni rok ali niko neçe da me ponizhava, ne jer ja znam da se branim i to dobra tako da oni koji meni provociraju duboko që da zhalle za to”. (Mos piskat, nuk jamë unë grueja e jote, as robi yt, unë kamë ardhë të kryej shërbimin ushtarak, por askush nuk do më poshtëroj jo, sepse unë di të mbrohem, edhe mirë bile, sa që ata që më provokojnë, do bahen pishman.)

Për çudi u qesh, m’i nguli syt e tij, si shigjeta helmi dhe ashtu me nji buzqeshje të akullt më tha: “Dobro ajde sada… nego kako se ti zovesh i od dakle si”! (Mirë tani…por më thuej se si quhesh dhe nga je). Kur unë ja thash emnin dhe i thash se jamë nga Istogu i Kosovës, ai u zverdhë; “Ovo danas qesh da zapamtish i imash da se pokajash”. (Këtë të sodit, do ta mbash mend dhe do të bahesh pishman).

Kishte pas mendue idioti, se unë jamë serb, për shkak të mënyres së rrjedhshme të folmes time, në serbo-kroatishte. Mirpo ai e dinte, se nuk mund të merrte masa kunder meje, përderisa unë ende, nuk kisha ba betimin si ushtarë.

Na rreshtuen në oborr, në nji vend që e thirrnin; “PISTA”. Aty fillonte cirkusi. Eprorët, nga dhetari e tutje, deri te gjenerali, kishin dalë t’i shofin ushtarët e rinjë. Mbanin fjalime të kota, fjalime që ma shumë ishin kërcnime, se sa ligjërata, për të na mësue zejen e ushtarit.

Nuk harruen pa folë edhe për “VËLLAZNIM-BASHKIMIN”, por nuk harruen të na rikujtojnë neve ushtarve të kombit shqiptatë (ata na thirrnin: “nacionalna manjina”, pakicë kombtare), se neve nuk guxojmë të tubohemi mes veti, as të rrim vetëm, neve duhet me u shoqnue me të tjerët, por jo me njani tjetrin.

Jo, sepse, kjo frigon ushtarët e tjerë dhe paraqet rrezik, për sigurin dhe jetën në ushtri. Ndëgjoja dhe zemra më rrifte ashpër, sa frigohesha se do më dal nga krahnori. Ishin diku 200 e ma shumë ushtarë të rinj, të ardhun nga anë dhe kombe e kombsi të ndryshme dhe ne ishim vetm 8 shqiptarë, por koloneli Rade Llukaq, me tanë atë arsenal armësh dhe tanë ata ushtar serbo- jugosllav, frigohej nga neve.

Ky ishte komandant i kasermës. Nji nëntoger boshnjak, me emnin Rasim Deliq, shifej se nuk i pëlqente fjalët e kolegve të vetë epror, mirpo nuk kish se çka ba. Fjalimi që na mbajti Komandanti i kasermës, koloneli Rade Llukaq, nuk ishte fare fjalim, fjalim që zakonisht mbahet para masës të panjoftueme, të cilës i shpjegohen gjanat.

Ai ishte nji fjalim kërcnues, nënçmues dhe poshtrues. Pran këtij, duke aprovue me kokë, qëndronte me duert mas shpine, togeri Jokanoviq. Pranë meje, vërejta se nji ushtarë zeshkan, me hundë shqiponjë, ofshante dhe ndëgjova se shau në heshtje në gjuhën shqipe, ato bisha njerzish. Nuk bëzana. Prita që këtë njeri, ta njoftojë, pasi të perfundon ky cirkus.

Togeri Jokanoviq, më shiqonte me neveri dhe edhe unë ja ngula sytë për t’i dhanë shenjë, se nuk do i frigohem, as nënshtrohem. Ma në fund, na u dhanë dhetë minuta pushim. Unë pasi shiqova se ku janë Dalipi, Skënderi, Shefketi, ai preshevari tjetër (që tani nuk më kujtohet emni) dhe kur u sigurova se i dallova, ngadal ju afrova ati zeshkanit dhe i fola shqip:

“Tungjatjeta, unë jamë Selim Hasanaj, nga Istogu. Po kush jeni juve dhe nga jeni”?!

“Unë jamë Adem Zekaj, jamë nga fshati Lëbushë e Deqanit, por jetojë në Junik”, ma këthej ai burr dhe njikohësishtë ma zgjati paketën me cigare.

E ndeza cigaren dhe i thash se në fshatin e tij, kamë disa tezak e, kur i tregova se cilët, ai më kapi për qafe. “Janë kushërinjët e mi ata”, – më tha. Filluem të flisnim kur papritmas ndegjova; “Hajde zbor… brzhe, berzhe, u stroj po dva. (Hajde tani tubohuni, shpejt, shpejt, në rresht per dy…). Ademi shau prap, derisa shukte cigaren e posandezun. Shamjen e tij, e ndegjojë togeri Jokanoviq.

“Shta ti to psujesh mangupe jedan”, i tha dhe me hapa të shpejt, ju drejtue Ademit, duke i ardh drejt para ftyre:

“Çka po shanë ti o mangup”?!

Ademi pa i ba syni ferrk, lëshojë nji buzqeshje ironike dhe i tha; “Psujem boga shto me rodio pa da sad dollazim ovde”. (Shajë Zotin pse më¨lindi, që tash të jem edhe këtu). Jokanoviqi dridhej nga inati.

“Do mësoni juve, se çka asht komanda e Armatës Popullore e Jugosllavisë, do ju bajë të urtë si qingja, sa edhe nëse dikush do ju shkërdhej, nuk do bëzani. Ku keni ndëgjue e mësue juve të shani, derisa jeni në rresht ushtarak”?!

Adem Zekaj e nderpreu: “Shoku toger, neve shqiptarët kemi kulturë dhe nuk kemi sha kurr, shamjet i mësova nga juve, që mbramë kur erdha, dhe tani e tutje, perderisa do jem me uniformën SMB, do shajë. Këtë kulturë juve na predikuet, që nga dita e djeshme”.

Mbretnoi qetësi varri, por kur togeri Jokanoviq, deshi të thotë diçka, ndërhyni koloneli Llukaq. “Mirë, mir shoku toger, janë ushtar të ri dhe nuk i dinë rregullat, do i mësojnë ma vonë, hajdeni tash ma sillni listën”. Nji ushtar i solli nji listë dhe nga ajo listë, koloneli Rade Llukaq, fillojë të lexojë.

“Ata emna që do i lexojë tani, të dalin në anën e majtë timen këtu dhe tregojë me dorë hapsinën”. Lexojë gjysmën e të pranishmëve. Pashë se ai lexojë emnat e Dalipit, Skënderit, Shefketit dhe ati tjetrit. Juve do jeni njësia e kuzhinjerve. Pra juve do e mësoni zanatin e gjellbamjes.

Juve që jeni mbet aty, jeni njisia e bukpjeksve dhe edhe juve do e mësoni atë zanat. Koha që juve duhet t’i mësoni këto zeje, asht nji muej e gjysëm, juve do qëndroni këtu, gjithsejtë tre muej, por veç zanatit, juve do mësoni edhe profesionet e tjera të armatës, pastaj do mbani roje, do keni alarme, do keni ligjerata marksiste, etj., etj. Tash, para se me e marr komandën togeri Jokanoviq, a ka dikush ndonji pyetje”?

Askush nuk bëzani. “Mirë, toger Jokanoviq, fjalën e ke ti tash e tutje, me këta ushtar”.

“Gaditu”- u ndëgjue komanda e togerit Jokanoviq. Përshendeti kolonelin dhe ai u largue, ndërsa Jokanoviqi na tha se; “tani do shkojmë nëpër depo, për t;u pajisë me uniforma dhe gjanat e mjetet e tjera ushtarake të nevojshme”. Më dukej qesharake komanda ushtarake, me njerz në rroba civile.

Pasi u pajisem me të gjitha, na dërguen te frizeri. Ishin tre ushtar, që pritnin me makina të rojes, per t’i qeth, 200 veta. Dihej se çfar qethje do ishte ajo. Unë nuk e kisha kompleks atë punë, por kishte të tjerë, që donin t’i qethin mirë normal, e jo me shlem.

Kështu thojshin për qethjen ushtarake, që sipas gojdhanës, për ta dënue ushtarin, e kishin pas dërgue te frizeri dhe ai i kishte qit helmetën në kokë dhe e kishte qeth në zero, për rreth saj. Kur i kishin hjek helmetën, qethja ishte e shëmtueme.

Tash ishim të lirë dhe unë ju afrova Adem Zekajt. Bisedë pas bisede dhe mora vesh se ai, ishte dajë i vjehrrit tim. Ai njifte komplet familjen e bashkshortes time dhe më tha se më paska dhandërr.

Pasi na qethën, Ademi edhe aty bani pak poterë sepse, ai kishte flokë të bukura, të zeza korb dhe donte ta qethnin normal. Na dërguen në banjo, për të ba dush e tek pastaj, për t’u vesh me uniforma ushtarake. Ç’ka të shofim! Ishte nji dhomë e madhe dhe në tavanin e saj, ishin të kacavaruna disa dusha.

“Hajde zdeshuni shpejt”, fillojë të zgervallet togeri Jokanoviq. Fillojë zdeshja, njerzit janë sikur shtaza, në disa raste. I nënshtrohen kërkesave të tjerve, pa kundershtim, nuk hezitojnë të jenë të komanduem, e të nepërkambun. Unë qëndrova pa lëvizë.

Kur të gjithë u zdeshën dhe u futen mbrenda asaj dhome, togeri Jokanoviq, pau se unë nuk jamë zdesh dhe se qendrojë te dera.

“Ç’ka dreqin po pret, a mos po don me t’ lutë?! Zdeshu shpejtë dhe futu nën dush”.

“Jo – i thash, – unë këso shtazarakhone, nuk kam pa! Unë nuk zdeshem para të tjerve, para njerzve, që kurr nuk i kamë pa! Nuk jamë njeri i paftyrë unë, çfarë ushtrie qenka kjo, ushtri e homoseksualve, që detyrojnë të tjeret të zdishen, për t’u kënaq epshet e veta, tue shique prapanica të djemve të ri. Turp, turp i botës”!

Për çudi, Jokanoviqi nuk u nevrikos, ai si duket më dha të drejtë, ashtu heshtazi.

“Mirë mirë – më tha. – Ama ti, duhet të pastrohesh. Ke udhtue nga Kosova, ka tri katër ditë, që nuk ke ba dush, asht me randësi kjo për shëndetin tand”.

“Ashtu asht – ja këtheva, – por pse të lahemi si robë lufte, në Aushvic. Pse nuk ban të lahemi nji e nga nji, pa prezencën e të tjerve”?! Memorie.al

KU  I  KENI  VORRET O  BURRA?- Nga Fritz RADOVANI

 

 

Jeni pushkatue të Pafajshem nga katili tradhëtar i Atdheut Enver Hoxha me 11 Mars 1948, ora 5 pranë Rrëmajit e, vazhdoni mos me pasë Vorre!?

 

  1. Imzot Frano Gjini, (Zv/ Nunci Apostolik i Vatikanit),
  2. Imzot Nikoll Deda, Ipeshkëv.
  3. At Mati Prennushi, Provinçial i Françeskanve Shqiptar.
  4. At Çiprian Nika, Rektor i Françeskanve Shqiptar.
  5. Caf Dragusha,
  6. Cin Serreqi,
  7. Guljelm Suma,
  8. Ing. Fahri Rusi,
  9. Abdullah Kazazi,
  10. Pjetër Pali,
  11. Dulo Kali,
  12. Xhelal Hardolli,
  13. Gaspër Simon Gaspri,
  14. Murat Hysen Haxhija dhe
  15. Bilbil Hajmi.

 

ASKUSH NGA VRASËSIT E TYNE DERI SOT

NUK KA KERKUE FALJE…

DERI KUR KËSHTU, O KRIMINELA  E HAJDUT  TË  DROGUEM  DHE  TË PASHPIRT

TË ”RILINDJES  KOMUNISTE” ?

KY  VEPRIM  SJELLË  VETEM  PERÇAMJE E URREJTJE NDER SHQIPTARË! HIQNI DORË NGA  TRADHËTIA  E  ATDHEUT!
KENJA TYNE PA VORRE S’I FALET KURR KRIMINELAVE BARBAR, AS BIJVE TYNE! CILA EUROPË PRANON BISHA ME DREJTUE ATE ?

Melbourne, 22 Qershor 2024.  

Kosovë, sot 25 vjet nga demilitarizimi i UÇK-së, ja marrëveshja

Sot mbushen 25 vjet nga nënshkrimi i marrëveshjes për demilitarizimin e UÇK-së, ku janë përfshirë në detaje fazat e dorëzimit të armëve, mbajtjes së uniformave, kalimin e një pjese të pjesëtarëve të UÇK-së në polici dhe administratë publike, etj.

Në marrëveshje ishte paraparë formimi i Ushtrisë së Kosovës në vijat e Gardës Kombëtare të SHBA-ve, duke marrë parasysh Marrëveshjen në Rambuje.
E gjithë kjo fazë ka pasur një periudhë 90 ditësh pas së cilës është bërë demilitarizimi i plotë i UÇK-së dhe në shtator 1999 është nënshkruar marrëveshja për formimin e TMK-së, jo si forcë ushtarake, siç ishte paraparë në këtë marrëveshje, por si forcë reaguese në rast të katastrofave natyrore.
Nënshkrues të kësaj marrëveshjeje figurojnë: Hashim Thaçi në pozitën e kryekomandantit të UÇK-së, Agim Çeku në pozitën e shefit të shtabit të UÇK-së dhe është pranuar nga gjenerallejtënant, Mike Jackson, komandant i KFOR-it .

Më poshtë po e publikojmë tekstin e plotë të marrëveshjes të arritur më 21 qershor 1999.
Teksti i plotë i dokumentit:
PËR DEMILITARIZI MIN E UÇK-së

Të dielën në mbrëmje është nënshkruar teksti i dokumentit të demilitarizimit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të nënshkruar nga Kryekomandanti i UÇK-së, Hashim Thaçi, shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së Agim Çeku dhe komandanti i KFOR-it, gjenerallejtënanti Mike Jackson. Në vazhdim është teksti i plotë i këtij dokumenti.

a) UÇK-ja përfshin tërë personelin brenda Kosovës, e që është nën kontroll të UÇK-së, me aftësi militare apo paramilitare dhe grupet e tjera apo individët të përcaktuar si të tillë nga Komandanti i KFOR-it.
UÇK-ja, ka në plan që të punojë në përputhshmëri me kushtet e parashikuara në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit dhe në këtë kontekst që komuniteti ndërkombëtar të marrë parasysh kontributin e UÇK-së, gjatë krizës së Kosovës dhe në bazë të kësaj të marrë në konsideratë se:
a) Të pranojë se derisa UÇK-ja dhe strukturat e saj, janë në proces të transformimit, është e zotuar që të propozojë pjesëtarë aktuale individual që të marrin pjesë në forcat policore dhe të administrimit në Kosovë, duke gëzuar konsideratë të posaçme për përvojën që kanë zhvilluar.

b) Formimi i Ushtrisë së Kosovës në vijat e Gardës Kombëtare të SHBA-ve, si pjesë e procesit politik e cila do të duhet të vendosë për statusin e Kosovës në ardhmëri, duke marrë parasysh Marrëveshjen në Rambuje.
Iniciativa e demilitarizimit të UÇK-së

Kjo iniciativë mundëson armëpushim të UÇK-së, mos angazhim të tyre në zonat e konfliktit, demilitarizim subsekuent dhe ri-integrim në shoqërinë civile në përputhje me kushtet e Rezolutës së KS të OKB-së 1244 dhe duke marrë parasysh obligimet e marra në Rambuje dhe zotimet publike të delegacionit shqiptar në Rambuje.
UÇK-ja merr iniciativë, që të heqë dorë nga përdorimi i forcës, që t’i përmbushë direktivat e Komandantit të forcës ndërkombëtare të sigurisë në Kosovë (COMKFOR) dhe që në mënyrë paqësore t’i zgjidhë të gjitha çështjet që kanë të bëjnë me implementimin e kësaj iniciative.
UÇK-ja pajtohet që prania Ndërkombëtare e Sigurisë (KFOR) dhe prania ndërkombëtare civile, të vazhdojnë të vendosen e të operojnë pa pengesë brenda në Kosovë dhe që KFOR-i ka autorizim që të ndërmarrë të gjitha aksionet e domosdoshme, për të vendosur dhe mbajtur ambient të sigurt për të gjithë qytetarët e Kosovës dhe që përndryshe ta kryejë misionin e saj.

UÇK-ja pajtohet, që t’i përmbushë të gjitha obligimet e kësaj iniciative dhe që të sigurojë, që me efekt të menjëhershëm të gjitha forcat e UÇK-së në Kosovë dhe në shtetet fqinje, do t’i vështrojnë provizionet e kësaj iniciative, do të përmbahet nga të gjitha aktet armiqësore dhe provokuese, qëllimet armiqësore dhe do t’i ngrijnë të gjitha lëvizjet ushtarake, qoftë përgjatë kufijve ndërkombëtarë, apo përgjatë atij midis Kosovës dhe pjesëve të tjera të RFJ-së, apo aksione të tjera, që nuk shkojnë në përputhje me rezolutën 1244 të KS të OKB-së.

UÇK-ja në Kosovë, pajtohet që të zotohet publikisht, se do të demilitarizohet në përputhje me paragrafët 22 dhe 23, se do të përmbahet nga aktivitetet që do të mund ta rrezikonin sigurinë e personelit ndërkombëtar qeveritar dhe joqeveritar, përfshirë KFOR-in dhe se do të lehtësojë vendosjen dhe operacionet e KFOR-it.
Për qëllimet e kësaj iniciative, pikat në vazhdim do të kenë këto kuptime:
a) UÇK-ja përfshin tërë personelin brenda Kosovës, e që është nën kontroll të UÇK-së, me aftësi militare apo paramilitare dhe grupet e tjera apo individët të përcaktuar si të tillë nga Komandanti i KFOR-it.
b) “Forcat e RFJ”-së përfshijnë tërë personelin e RFJ-së dhe të Republikës së Serbisë dhe organizatat me mundësi militare. Kjo përfshinë ushtrinë e rregullt dhe forcat detare, grupet e armatosura civile, grupet paramilitare, forcat ajrore, gardat kombëtare, policinë kufitare, rezervistët ushtarakë, policinë ushtarake, shërbimet e inteligjencës, Ministrinë e Punëve të Brendshme, policinë speciale, lokale dhe antiterroriste dhe çdo grup apo individ që konsiderohet i tillë nga Komandanti i KFOR-it.
c) Zona Tokësore e Sigurisë (ZTS) është përcaktuar si një zonë 5 kilometrash që zgjatet jashtë territorit të Kosovës, në vazhdim të territorit të RFJ-së. Kjo përfshin terrenin brenda atyre 5 kilometrave.

d) Armët e ndaluara janë të gjitha armët e kalibrit 12.7 mm e mbi, çdo armë antitank apo antiajrorë, granatat, minat apo eksplozivët dhe armët me flurudhë të gjatë.

Qëllimet e kësaj iniciative janë këto:

a) Vendosja e një ndërprerje të qëndrueshme të armiqësive.
b) Sigurimi për të ndihmuar dhe autorizuar KFOR-in, për të ndërmarrë një aksion të tillë dhe në veçanti për të autorizuar KFOR-in, për të ndërmarrë aksione të tilla, përfshirë edhe përdorimin e forcës së domosdoshme, në përputhje me rregullat e KFOR-it, për të siguruar realizimin e kësaj iniciative dhe mbrojtjen e KFOR-it dhe për t’i kontribuar një ambienti të sigurt për praninë ndërkombëtare, civile, implementuese dhe organizatat e tjera ndërkombëtare, agjencitë si dhe organizatat joqeveritare dhe popullsinë civile.

Aksionet e UÇK-së, do të jenë në përputhje me këtë iniciativë.
Komandanti i KFOR-it në përputhje, në bazë të nevojës, me administratorin civil të përkohshëm, do të jetë autoriteti më i lartë, pavarësisht nga interpretimet e kësaj iniciative dhe aspektet e sigurisë të marrëveshjes paqësore që e përkrah. Përcaktimet e tij do të kenë të bëjnë me të gjitha palët dhe personat.

Ndalja e armiqësive
Menjëherë pas nënshkrimit, UÇK-ja pajtohet që të veprojë në përputhje me këtë iniciativë dhe me direktivat e COMKFOR-it. Të gjitha forcave që nuk bashkëpunojnë në bazë të kësaj iniciative apo me direktivat e COMKFOR-it, do t’u pamundësohet aksioni ushtarak, siç do të përcaktohet nga COMKFOR-i.
Menjëherë pas nënshkrimit të kësaj iniciative, të gjitha aktet armiqësore të UÇK-së do të pushojnë. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së merr përsipër që të japë instruksione të sakta dhe të qarta për të gjitha njësitet dhe personelin që është nën komandën e tij, për të siguruar që kontakti me forcat e RFJ-së të pamundësohet dhe për të përmbushur të gjitha pikat e kësaj marrëveshjeje. Ai do t’i shpall vendimet e tij menjëherë pas nënshkrimit përfundimtar të kësaj iniciative, e cila do të transmetohet përmes të gjitha kanaleve të domosdoshme që d o të ndihmojnë që instruksionet për përmbajtjen e iniciativës t’i arrijnë të gjitha forcat nën komandën e tij dhe të kuptohen nga opinioni në përgjithësi.

UÇK-ja ndërmerr dhe pajtohet në veçanti:

a) t’i ndërpresë qitjet nga të gjitha armët dhe shpërthimet e mjeteve shpërthyese.
b) të mos vendosë barriera apo postëroja, mina, as të mos vendosë karakoll vështruese apo pengesa protektive.
c) shkatërrimi i ndërtesave, mjeteve ndihmëse apo i strukturave nuk është i lejueshëm. Ajo nuk do të angazhohet në asnjë aktivitet që të bëjë me ushtrinë, sigurinë apo aktivitetet stërvitëse, përfshirë operacionet ajrore, ato tokësore në apo mbi Kosovë apo në ZTS, pa miratim paraprak të COMKFOR-it.
d) të mos sulmojë, arrestojë apo marrë në pyetje asnjë civil në Kosovë, as të mos sulmojnë, konfiskojnë apo shkelin pronën e civilëve në Kosovë.
UÇK-ja pajtohet që të mos kryejë kundërsulme, reprezalje apo ndonjë aksion unilateral si përgjigje ndaj RKSOKB 1244 dhe marrëveshjeve të tjera që kanë të bëjnë me Kosovën. Kjo në asnjë mënyrë nuk e mohon të drejtën për vetëmbrojtje.

UÇK-ja pajtohet që të mos ndërhyjë ndaj personelit të RFJ-së, që do të kthehet në Kosovë për të kryer detyra të veçanta, me autorizim dhe nën drejtim të COMKFOR-it.

Përveç me miratim të COMKFOR-it, UÇK-ja pajtohet që personeli i saj të mos mbaj armë të asnjë lloji:
) Dy kilometra nga rajonet ku janë të vendosur UJ-ja apo MPB-ja
b) Dy kilometra nga rrugët kryesore apo në qytetet e shënuara në apendiksin A

c) Dy kilometra nga kufijtë e Kosovës
d) Në asnjë rajon, për të cilin kërkon COMKFOR-i

Brenda katër ditësh të nënshkrimit të kësaj iniciative:
BiznesOfertë super HOT, vetëm me FIBULA!Vera Magjike në Halkidiki me Adria ToursUdhëtime në Barcelonë, super top oferta vetëm me FibulaIntervista“Deri sa t’i përfundojnë skuadrat tjera stadiumin e parë, Llapi do të ketë stadiumin e dytë”, Batatina jep detajeLajmeSot do të zbulohet Obelisku i Bunkerit të Radios “Kosova e lirë”RajoniBegaj takohet me homologun gjerman, zbardhen temat e diskutuara25 vjet nga demilitarizimi i UÇK-së, ja marrëveshjaLajmeLexohet për: 16 min.
34 minuta më parë
Sot mbushen 25 vjet nga nënshkrimi i marrëveshjes për demilitarizimin e UÇK-së, ku janë përfshirë në detaje fazat e dorëzimit të armëve, mbajtjes së uniformave, kalimin e një pjese të pjesëtarëve të UÇK-së në polici dhe administratë publike, etj.

Në marrëveshje ishte paraparë formimi i Ushtrisë së Kosovës në vijat e Gardës Kombëtare të SHBA-ve, duke marrë parasysh Marrëveshjen në Rambuje.
E gjithë kjo fazë ka pasur një periudhë 90 ditësh pas së cilës është bërë demilitarizimi i plotë i UÇK-së dhe në shtator 1999 është nënshkruar marrëveshja për formimin e TMK-së, jo si forcë ushtarake, siç ishte paraparë në këtë marrëveshje, por si forcë reaguese në rast të katastrofave natyrore.
Nënshkrues të kësaj marrëveshjeje figurojnë: Hashim Thaçi në pozitën e kryekomandantit të UÇK-së, Agim Çeku në pozitën e shefit të shtabit të UÇK-së dhe është pranuar nga gjenerallejtënant, Mike Jackson, komandant i KFOR-it .

Lexo po ashtuTahiri pyet Qeverinë: Mbi çfarë baze po ndalohet shfrytëzimi i të hyrave vetanake të komunaveMë poshtë po e publikojmë tekstin e plotë të marrëveshjes të arritur më 21 qershor 1999.
Teksti i plotë i dokumentit:
PËR DEMILITARIZI MIN E UÇK-së

Të dielën në mbrëmje është nënshkruar teksti i dokumentit të demilitarizimit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të nënshkruar nga Kryekomandanti i UÇK-së, Hashim Thaçi, shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së Agim Çeku dhe komandanti i KFOR-it, gjenerallejtënanti Mike Jackson. Në vazhdim është teksti i plotë i këtij dokumenti.

a) UÇK-ja përfshin tërë personelin brenda Kosovës, e që është nën kontroll të UÇK-së, me aftësi militare apo paramilitare dhe grupet e tjera apo individët të përcaktuar si të tillë nga Komandanti i KFOR-it.
Lexo po ashtuOsmani kërkon ndëshkimin e Serbisë: Po fsheh arkivat për gjetjen e të zhdukurveUÇK-ja, ka në plan që të punojë në përputhshmëri me kushtet e parashikuara në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit dhe në këtë kontekst që komuniteti ndërkombëtar të marrë parasysh kontributin e UÇK-së, gjatë krizës së Kosovës dhe në bazë të kësaj të marrë në konsideratë se:
a) Të pranojë se derisa UÇK-ja dhe strukturat e saj, janë në proces të transformimit, është e zotuar që të propozojë pjesëtarë aktuale individual që të marrin pjesë në forcat policore dhe të administrimit në Kosovë, duke gëzuar konsideratë të posaçme për përvojën që kanë zhvilluar.

b) Formimi i Ushtrisë së Kosovës në vijat e Gardës Kombëtare të SHBA-ve, si pjesë e procesit politik e cila do të duhet të vendosë për statusin e Kosovës në ardhmëri, duke marrë parasysh Marrëveshjen në Rambuje.
Iniciativa e demilitarizimit të UÇK-së

Kjo iniciativë mundëson armëpushim të UÇK-së, mos angazhim të tyre në zonat e konfliktit, demilitarizim subsekuent dhe ri-integrim në shoqërinë civile në përputhje me kushtet e Rezolutës së KS të OKB-së 1244 dhe duke marrë parasysh obligimet e marra në Rambuje dhe zotimet publike të delegacionit shqiptar në Rambuje.

Lexo po ashtuArrijnë në Shqipëri dy helikopterët amerikanë Black Hawk
UÇK-ja merr iniciativë, që të heqë dorë nga përdorimi i forcës, që t’i përmbushë direktivat e Komandantit të forcës ndërkombëtare të sigurisë në Kosovë (COMKFOR) dhe që në mënyrë paqësore t’i zgjidhë të gjitha çështjet që kanë të bëjnë me implementimin e kësaj iniciative.
UÇK-ja pajtohet që prania Ndërkombëtare e Sigurisë (KFOR) dhe prania ndërkombëtare civile, të vazhdojnë të vendosen e të operojnë pa pengesë brenda në Kosovë dhe që KFOR-i ka autorizim që të ndërmarrë të gjitha aksionet e domosdoshme, për të vendosur dhe mbajtur ambient të sigurt për të gjithë qytetarët e Kosovës dhe që përndryshe ta kryejë misionin e saj.

UÇK-ja pajtohet, që t’i përmbushë të gjitha obligimet e kësaj iniciative dhe që të sigurojë, që me efekt të menjëhershëm të gjitha forcat e UÇK-së në Kosovë dhe në shtetet fqinje, do t’i vështrojnë provizionet e kësaj iniciative, do të përmbahet nga të gjitha aktet armiqësore dhe provokuese, qëllimet armiqësore dhe do t’i ngrijnë të gjitha lëvizjet ushtarake, qoftë përgjatë kufijve ndërkombëtarë, apo përgjatë atij midis Kosovës dhe pjesëve të tjera të RFJ-së, apo aksione të tjera, që nuk shkojnë në përputhje me rezolutën 1244 të KS të OKB-së.

UÇK-ja në Kosovë, pajtohet që të zotohet publikisht, se do të demilitarizohet në përputhje me paragrafët 22 dhe 23, se do të përmbahet nga aktivitetet që do të mund ta rrezikonin sigurinë e personelit ndërkombëtar qeveritar dhe joqeveritar, përfshirë KFOR-in dhe se do të lehtësojë vendosjen dhe operacionet e KFOR-it.
Për qëllimet e kësaj iniciative, pikat në vazhdim do të kenë këto kuptime:

Lexo po ashtuKapen në flagrancë dy persona për vjedhje në Prizrena) UÇK-ja përfshin tërë personelin brenda Kosovës, e që është nën kontroll të UÇK-së, me aftësi militare apo paramilitare dhe grupet e tjera apo individët të përcaktuar si të tillë nga Komandanti i KFOR-it.
b) “Forcat e RFJ”-së përfshijnë tërë personelin e RFJ-së dhe të Republikës së Serbisë dhe organizatat me mundësi militare. Kjo përfshinë ushtrinë e rregullt dhe forcat detare, grupet e armatosura civile, grupet paramilitare, forcat ajrore, gardat kombëtare, policinë kufitare, rezervistët ushtarakë, policinë ushtarake, shërbimet e inteligjencës, Ministrinë e Punëve të Brendshme, policinë speciale, lokale dhe antiterroriste dhe çdo grup apo individ që konsiderohet i tillë nga Komandanti i KFOR-it.
c) Zona Tokësore e Sigurisë (ZTS) është përcaktuar si një zonë 5 kilometrash që zgjatet jashtë territorit të Kosovës, në vazhdim të territorit të RFJ-së. Kjo përfshin terrenin brenda atyre 5 kilometrave.

d) Armët e ndaluara janë të gjitha armët e kalibrit 12.7 mm e mbi, çdo armë antitank apo antiajrorë, granatat, minat apo eksplozivët dhe armët me flurudhë të gjatë.

Qëllimet e kësaj iniciative janë këto:
Lexo po ashtuIku nga lufta në Siri, emigranti 29-vjeçar zgjidhet kryetar bashkie në Gjermania) Vendosja e një ndërprerje të qëndrueshme të armiqësive.
b) Sigurimi për të ndihmuar dhe autorizuar KFOR-in, për të ndërmarrë një aksion të tillë dhe në veçanti për të autorizuar KFOR-in, për të ndërmarrë aksione të tilla, përfshirë edhe përdorimin e forcës së domosdoshme, në përputhje me rregullat e KFOR-it, për të siguruar realizimin e kësaj iniciative dhe mbrojtjen e KFOR-it dhe për t’i kontribuar një ambienti të sigurt për praninë ndërkombëtare, civile, implementuese dhe organizatat e tjera ndërkombëtare, agjencitë si dhe organizatat joqeveritare dhe popullsinë civile.

Aksionet e UÇK-së, do të jenë në përputhje me këtë iniciativë.
Komandanti i KFOR-it në përputhje, në bazë të nevojës, me administratorin civil të përkohshëm, do të jetë autoriteti më i lartë, pavarësisht nga interpretimet e kësaj iniciative dhe aspektet e sigurisë të marrëveshjes paqësore që e përkrah. Përcaktimet e tij do të kenë të bëjnë me të gjitha palët dhe personat.

Ndalja e armiqësive

Lexo po ashtuKrasniqi në BIK: Urojmë besimtarët dhe miqtë tanë që po mbahen në Hagë
Menjëherë pas nënshkrimit, UÇK-ja pajtohet që të veprojë në përputhje me këtë iniciativë dhe me direktivat e COMKFOR-it. Të gjitha forcave që nuk bashkëpunojnë në bazë të kësaj iniciative apo me direktivat e COMKFOR-it, do t’u pamundësohet aksioni ushtarak, siç do të përcaktohet nga COMKFOR-i.
Menjëherë pas nënshkrimit të kësaj iniciative, të gjitha aktet armiqësore të UÇK-së do të pushojnë. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së merr përsipër që të japë instruksione të sakta dhe të qarta për të gjitha njësitet dhe personelin që është nën komandën e tij, për të siguruar që kontakti me forcat e RFJ-së të pamundësohet dhe për të përmbushur të gjitha pikat e kësaj marrëveshjeje. Ai do t’i shpall vendimet e tij menjëherë pas nënshkrimit përfundimtar të kësaj iniciative, e cila do të transmetohet përmes të gjitha kanaleve të domosdoshme që d o të ndihmojnë që instruksionet për përmbajtjen e iniciativës t’i arrijnë të gjitha forcat nën komandën e tij dhe të kuptohen nga opinioni në përgjithësi.

UÇK-ja ndërmerr dhe pajtohet në veçanti:

a) t’i ndërpresë qitjet nga të gjitha armët dhe shpërthimet e mjeteve shpërthyese.
b) të mos vendosë barriera apo postëroja, mina, as të mos vendosë karakoll vështruese apo pengesa protektive.

Lexo po ashtuEdhe një gazetare nga Ukraina strehohet në Kosovëc) shkatërrimi i ndërtesave, mjeteve ndihmëse apo i strukturave nuk është i lejueshëm. Ajo nuk do të angazhohet në asnjë aktivitet që të bëjë me ushtrinë, sigurinë apo aktivitetet stërvitëse, përfshirë operacionet ajrore, ato tokësore në apo mbi Kosovë apo në ZTS, pa miratim paraprak të COMKFOR-it.
d) të mos sulmojë, arrestojë apo marrë në pyetje asnjë civil në Kosovë, as të mos sulmojnë, konfiskojnë apo shkelin pronën e civilëve në Kosovë.
UÇK-ja pajtohet që të mos kryejë kundërsulme, reprezalje apo ndonjë aksion unilateral si përgjigje ndaj RKSOKB 1244 dhe marrëveshjeve të tjera që kanë të bëjnë me Kosovën. Kjo në asnjë mënyrë nuk e mohon të drejtën për vetëmbrojtje.

UÇK-ja pajtohet që të mos ndërhyjë ndaj personelit të RFJ-së, që do të kthehet në Kosovë për të kryer detyra të veçanta, me autorizim dhe nën drejtim të COMKFOR-it.

Përveç me miratim të COMKFOR-it, UÇK-ja pajtohet që personeli i saj të mos mbaj armë të asnjë lloji:
Lexo po ashtuParlamenti Evropian miraton raportet për Kosovën dhe Serbinëa) Dy kilometra nga rajonet ku janë të vendosur UJ-ja apo MPB-ja
b) Dy kilometra nga rrugët kryesore apo në qytetet e shënuara në apendiksin A

c) Dy kilometra nga kufijtë e Kosovës
d) Në asnjë rajon, për të cilin kërkon COMKFOR-i

Brenda katër ditësh të nënshkrimit të kësaj iniciative:

Lexo po ashtuEscobar: Përshkallëzimi i tensioneve në veri ka qenë i shmangshëm
a) UÇK-ja do t’i mbyll të gjitha pozitat luftarake, fortifikimet dhe postërojat nëpër rrugë dhe do të shënojë minat dhe minat e befasisë që i ka vendosur vetë.
b) Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së do të raportojë me shkrim lidhur me kërkesat e sipërpërmendura, te COMKFOR-i dhe do të vazhdojë që çdo javë detajisht të shkruajë raporte deri në përfundim të demilitarizimit.

Aktivitetet e kufirit

Menjëherë UÇK-ja, do t’i ndërpresë lëvizjet e personave të armatosur nëpër shtetet fqinje. Të gjitha lëvizjet e personave të armatosur në Kosovë do të bëhen me miratim paraprak të COMKFOR-it
Monitorimi dhe ndërprerja e armiqësive
Autorizim për t’u marrë me pikat e kësaj iniciative i ka COMKFOR-i. Ai do të monitorojë, mbajë dhe nëse është e domosdoshme edhe të detyrojë me forcë ndërprerjen e armiqësive.
UÇK-ja pajtohet që të bashkëpunojë plotësisht me KFOR-in dhe administratën e përkohshme civile në Kosovë. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së do të sigurojë që të ndërmerren aksione të duhura për t’u marrë me pika të kësaj iniciative, nga ana e forcave të tij me direktiva të COMKFOR-it.
Elementet e KFOR-it, do të zgjedhën për të mbajtur kontakte me UÇK-në dhe do të vendosen në strukturat e saj komanduese dhe bazat.

KFOR-i do të vendosë kontroll të duhur në vendkalimet e caktuara me Shqipërinë dhe IRJM-në.

Komisioni i Përbashkët i Implementimit (KPI)
Një KPI do të vendoset në Prishtinë brenda katër ditësh, pas nënshkrimit të iniciativës. KPI-ja do të udhëhiqet nga COMKFOR-i dhe do të përbëjë edhe komandantë të lartë të KFOR-it dhe UÇK-së si dhe një përfaqësues të administratës civile ndërkombëtare në Kosovë.
KPI-ja do të takohet aq shpesh, sa të jetë e domosdoshme me COMKFOR-in gjatë implementimit të iniciativës. Ajo mund të thirret pa lajmërim paraprak dhe përfaqësimi i UÇK-së pritet në nivel dhe rang të kryesuesit të KFOR-it. Funksionet e saj do të jenë:

a) Sigurimi i bashkëpunimit me aranzhimet për të cilat është arritur pajtimi për siguri dhe aktivitete të të gjitha forcave;
b) Hetimet e pikave aktuale apo të kërcënuara të kësaj iniciative;

c) Detyra të tilla të tjera të cilat do t’i përcaktojë COMKFOR-i, me qëllim të mbajtjes së ndërprerjes së armiqësive.
Demilitarizimi dhe transformimi
UÇK-ja do t’i ndjekë procedurat e vendosura nga COMKFOR-i për demilitarizim fazë-fazë, transformim dhe monitorim të UÇK-së në Kosovë dhe për rregullore të tjera të aktiviteteve të tyre. Ata nuk do të ushtrojnë as organizojnë parakalime pa autorizim të COMKFOR-it.

UÇK-ja pajtohet me orarin e më poshtëm që fillon me nënshkrimin e kësaj iniciative:

a) Brenda shtatë ditësh, UÇK-ja do të vendosë depo të sigurta të armëve, të cilat do të regjistrohen së bashku dhe të verifikohen nga KFOR-i.
b) Brenda shtatë ditësh, UÇK-ja do të pastrojë pozicionet e minave të saj dhe minave të befasisë, do t’i braktisë pozitat luftarake dhe do të transferohet në vende për të cilat pajtohet me COMKFOR-in dhe KPI-në. Pas kësaj, vetëm personel i autorizuar nga COMKFOR-i dhe zyrtarët e lartë të UÇK-së, me personelin e tyre të afërm mbrojtës, numri i të cilëve nuk do ta kalojë treshin, e që mbajnë vetëm armë brezi, do të lejohen që të dalin jashtë këtyre vendeve të caktuara.
c) Shtatë ditë më pas, armë të vogla automatiku që nuk janë vendosur në depot e regjistruara, mund të mbahen vetëm brenda vendeve të autorizuara.
d) Pas 29 ditësh, mbajtja e çfarëdo arme me tytë të gjatë, e që nuk është pushkë automatike, do të jetë çështje e COMKFOR-it.
e) Brenda 30 ditësh, subjekt i aranzhimeve të COMKFOR-it në rast nevoje, i gjithë personeli i UÇK-së me origjinë jo lokale, pavarësisht nga ajo se a janë legalisht në Kosovë, përfshirë këshilltarët, luftëtarët e lirisë, stërvitësit, vullnetarët dhe personeli nga shtetet fqinje dhe shtetet e tjera do të tërhiqen nga Kosova.

f) Këto janë aranzhimet për kontroll armësh:

(1) Brenda 30 ditësh, UÇK-ja do të vendosë në depot e regjistruara të armëve të gjitha armët e ndaluara, me përjashtim të armëve të vogla automatike. 30 për qind të numrit të përgjithshëm të këtyre armëve, po ashtu, do të vendosen në depo. Municioni për armët e tjera do të tërhiqet dhe do të vendoset në vende të caktuara nga COMKFOR-i, veçmas nga vendet e caktuara.
(2) Ditën e 30-të, do të jetë e ndaluar për personelin e UÇK-së, që të mbajë armë të ndaluara, me përjashtim të armëve automatike, në vendet e caktuara dhe do të jetë e ndaluar që të mbahen armë me tytë të gjatë. Armët e tilla do të konfiskohen nga KFOR-i.
(3) Brenda 30 ditësh, edhe 30 për qind të armëve të vogla automatike, duke dhënë kështu numrin prej 60 për qind të asaj që ka UÇK-ja, do të vendoset nëpër depot e regjistruara të armëve.

(4) Brenda 90 ditësh të gjitha armët automatike do të vendosen në depot e regjistruara të armëve. Pas kësaj, mbajtja e tyre nga pjesëtarët e UÇK-së, do të jetë i ndaluar dhe armët e tilla do të konfiskohen nga KFOR-i.
g) Prej 30 deri 90 ditë, depot e armatimit do të jenë nën kontroll të përbashkët të UÇK-së dhe KFOR-it në bazë të procedurave të aprovuara nga COMKFOR në KPI. Pas 90 ditëve KFOR do të marrë kontrollin e plotë të atyre depove.

h) Brenda 90 ditësh të gjitha forcat e UÇK-së, do të kenë kompletuar proceset për demilitarizimin e tyre dhe do të pushojnë së veshuri uniformat e tyre ushtarake dhe shenjat e UÇK-së.
i) Brenda 90 ditësh Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së do të konfirmojë përmbushjen e kërkesave të parashtruara dhe do t‘ia dorëzojë me shkrim atë COMKFOR-IT.
Provizionet e kësaj iniciative do të hyjnë në fuqi me efekt imediat të nënshkrimit të tij, nga ana e përfaqësuesve të shqiptarëve të Kosovës.

UÇK-ja, ka në plan që të punojë në përputhshmëri me kushtet e parashikuara në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit dhe në këtë kontekst që komuniteti ndërkombëtar të marrë parasysh kontributin e UÇK-së, gjatë krizës së Kosovës dhe në bazë të kësaj të marrë në konsideratë se:

a) Të pranojë se derisa UÇK-ja dhe strukturat e saj, janë në proces të transformimit, është e zotuar që të propozojë pjesëtarë aktuale individual që të marrin pjesë në forcat policore dhe të administrimit në Kosovë, duke gëzuar konsideratë të posaçme për përvojën që kanë zhvilluar.
b) Formimi i Ushtrisë së Kosovës në vijat e Gardës Kombëtare të SHBA-ve, si pjesë e procesit politik e cila do të duhet të vendosë për statusin e Kosovës në ardhmëri, duke marrë para sysh Marrëveshjen në Rambuje.
Kjo iniciativë është shkruar në gjuhën angleze dhe shqipe dhe nëse ka dyshime në të kuptuarit drejt të tekstit versioni në gjuhën angleze ka precedencë.
Ofruar nga Hashim Thaçi,
Kryekomandant i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës

Pranuar nga gjenerallejtënant Mike Jackson,

Komandant i KFOR-it

21 qershor 1999/

KosovaPress

Dr. Rexhep Krasniqi Kryetari i komisionit shkollor për gjendjen në Pazar të Ri  (dokument)- Përgatiti: Ismet Azizi

Zona pushtuese gjermane, e cila përfshinte një pjesë të konsiderueshme të viseve shqiptare, si: Mitrovicën, Vushtrrinë, Podujevën, Novi Pazarin, edhe pse formalisht u përfshi brenda kufirit të Qeverisë  së Nediqit, me përkrahjen e autoriteteve  politike e ushtarake gjermane, shqiptarët  fituan një autonomi të kufizuar. Në këto krahina vepronte  Lidhja Popullore Shqiptare, nën udhëheqjen e Ali Dragës e Rexhep Mitrovicës.

Kryetari i komisionit  të Jashtëzakonshëm  Shkollor, Dr. Rexhep Krasniqi, më 2 tetor i raportonte Ministrisë së Arsimit për gjendjen faktike të popullsisë shqiptare në krahinën e Mitrovicës e të Novi Pazarit, ku, siç pohon, “ në pikëpamjen gjuhësore është shkaktuar përçamje mjaft të dukshme” dhe si rrjedhojë “ humbje të dijshme për kombësinë shqiptare’. Gjithnjë sipas tij, gjuha shqipe te elementi qytetar me kohë kishte filluar me u harrua dhe vetëm falë “ nevojës për t’u marrë vesh me katundarrin e rretheve”, e cila  nuk kishte pësuar po thuaj se kurfarë influence të huaj gjuhësore “ të detyrojë qytetarët mos me i qitë krejtësisht në harresë  gjuhën amtare”.  Për të rrezikun më të madh përbënte  Novi Pazari, i cili  shumë herët kishte ra “ nën influencë të rëndë  sllave” dhe prandaj  kishte pësuar  një proces sllavizimi shumë më të dendur, përkundër faktiti se “ pjesa  kryesore e popullsisë  muhamedane të kësaj krahine” lidhej ngushtë me Hotin, “ fisin e fortë shqiptar t’Alpeve Veriore Shqiptare, përsëri nuk kishte mundur t’iu shmangej sllavizimit total”. Nisur nga kjo, Dr. Krasniqi, kërkonte  një organizim të menjëhershëm për hapjen  e shkollave shqipe, me qëllim të zhdukjes se rrezikut të asimilimit  që i kanosej asaj krahine, e cila numronte rreth 100 000 banorë.

Për organizimin e  shkollave fillore në raport thuhet:

Për të parën herë në historinë e këtyre vendeve do të hapen shkolla shqipe për vitin shkolluer 1941-42. Me përjashtim të Novi Pazarit dhe të krahinës së sajë, të gjitha vendet tjera janë, për sa i përket gjuhës, gjakut e traditës krejtsisht shqip

Novi Pazari ka qenë nën influencë të rëndë sllave dhe prandaj ka pésue ni proces sllavizimi shumë ma të dendun. Me gjith qi rrjedhjen e tyne pjesa kryesoree popullsis muhamedane të késaj krahine të Novi Pazarit e lidh me Hot, fisin e fort shqiptar t’Alpeve Veriore Shqiptare, nuk ka mujt me i shpëtue sllavizimit total.

Përgjithësisht me e shikjue brenda popullsisë shqiptare gjinden aty-ketu ka tunde të vogla serbe të vjetra dhe të themelueme rishtas ashtu edhe familje serbe nër katunde të banueme në shumicë prej shqiptarësh. Kjo pakicë popullsije serbe shpërndame midis shqiptarvet, sidomos në rrethet e Vuçiternes e të Podujeves,e cila flet edhe gjuhën shqipe, vjen dita ditës tue u shpërngulë. Popullsija shqiptare e Prefekturës së Mitrovices asht gadi krejtsisht e besimit muhamedan. Fanatizma fetare asht mjaft e gjallë. Prandaj asht e këshillueshme qi për vjetët e para mësuesit e mësueset të jenë të besimit muhamedan dhe mbi këte të kenë taktin e seriozitetin dhe përmbajtjen e duhun. Arsimi femnuer ka me ndeshë në pengesa gadi të pa kapërcyeshme ndër katunde për vjetët e para. Katundet e ngeluna në këtë studim pa shkollë, 29 në numër, janë disa lagje të shkëputu na nga vatra e katundit dhe të vendosuna nër bjeshkë. Janë aq largas, sa nuk  mund te bashkohen për të përhapë një shkolle, dhe janë aq të vegjël, saqi nuk mund të mbushin numrin e fémijve për nji shkollë me vedi. Për vjetët e ardhshem mund të bahen ndryshime.

Rexhep Krasniqi (Gjakovë, 24 prill 1906 – 13 shkurt 1999) ka qenë mësues, nëpunës, ministër i shtetit shqiptar, veprimtar e mbrojtës i të drejtave shqiptare n’arenën ndërkombëtare.

Më 1962, prof. Rexhep Krasniqi, organizoi në New York “Lidhjen e Prizrenit në Mërgim”, të cilën e drejtoi Xhaferr Deva deri sa vdiq. Komitetin “Shqipëria e Lirë” do e udhëhiqte gjer më 1992.

Më 1994 dekorohet nga Presidenti Sali Berisha me titullin “Naim Frashëri” të klasit të parë.

Vdiq më 13 shkurt 1999, duke lënë amanet që biblioteka e tij e pasur t’i dhurohej “Vatrës”. Për varrimin e tij u kujdes miku i tij, publicisti, shkrimtari e studiuesi, z. Idriz Lamaj.

“Që në orën 02:30 njerëzit prisnin për racionin e qumështit…”- Shkrimi i ‘New York Times’ për Shqipërinë në mars ‘91

“New York Times” sjell situatën në prag të zgjedhjeve të 31 marsit 1991.  Lëvizjet e komunisteve dhe shpresat e PD-së, për një fitore të mundshme!  

******

Në orën 02.30 të mëngjesit të sotëm, këtu ishin grumbulluar kapicë gra dhe të moshuara përpara një dyqani që ndodhej në një nga rrugët kryesore të kryeqytetit, duke pritur deri kur të hapej në orën 8, për të blerë racionin e qumështit. Pak kohë më herët, te “Blloku” tutje, presidenti Alia kishte mbledhur në një takim special udhëheqësit e Partisë Komuniste, me një arsye që të hynte në javën finale të fushatës elektorale kombëtare.

Aty ishin drejtuesit më të lartë të saj. Në kishat katolike, që ishin mbyllur 24 vjet më parë nga qeveria komuniste dhe që janë rihapur së fundmi, këtë të diel, kishin shkuar me qindra adhurues për t’u falur.

Gjetkë, 127 të burgosur politikë, u liruan nga burgjet një javë më parë dhe iu bashkuan familjeve dhe shokëve, të cilët u dhanë atyre veshje, para xhepi dhe një strehë të përkohshme, për të futur kokën. Dhe 90 të burgosur politikë të tjerë, vazhdojnë të jenë prapë të mbyllur sot.

Pjesët në një “Kaleidoskop”!

Këto ishin pjesët në një “Kaleidoskop” shqiptar, që është duke krijuar të ardhmen e shpejtë, pothuaj nga momenti në moment. Ky vend 3.5 milionë banorësh, më i varfri në Europë, është në grahmat e vdekjes së trazicionit të dhunshëm komunist 46-vjeçar dhe izolimit të vazhdueshëm.

Një vit më parë, presidenti Alia, 65 vjeç, nisi duke shpresuar drejtimin e reformave të ngadalshme, duke filluar që nga maja. Por kërkesat e njerëzve të tij për demokraci tani dhe nevojat e tyre për përmirësimet themelore në standardet e tyre të jetesës, e kanë nxitur atë që të ndërmarrë një hap më të shpejtë.

Partia Demokratike, optimiste

Zgjedhjet kombëtare do të mbahen të dielën tjetër dhe së fundi koalicioni i partive të opozitës, tani beson se ata do të mund të rrëzojnë komunistët. “Unë jam realisht optimist”, – thotë Dr. Sali Berisha, drejtuesi 46-vjeçar i Partisë Demokratike, grupit më të madh opozitar.

Një nga anëtarët e partisë së tij në qytetin verior të Shkodrës, tha të shtunën se; 1 milion, nga 1.7 milionë votues, janë të rinj dhe ata përkrahin totalisht opozitën.

Ai tha se komunistët janë të fortë vetëm në pjesën jugore të vendit dhe te brezi më i vjetër. Kjo është në angazhimet e zotit Alia, i cili është gjithashtu edhe kryetari i Partisë Komuniste. Në turrin elektoral të tij, ai u përpoq të mbajë besnikët e partisë. “Sigurisht, këtu janë bërë gabime”, – tha ai në një fjalim të publikuar sot te “Zëri i popullit”, gazeta e Partisë Komuniste.

“Madje edhe sot, ne jemi duke bërë gabime. Asnjë forcë politike nuk mund t’i shmangë ato. Asnjë individ, nuk mund të jetë i përsosur”. Zoti Alia dukej i përqendruar në përgatitjen e partisë së tij, për një humbje të mundshme në këto zgjedhje, kur tha se; “Partia e Punës, është për bashkëpunim konstruktiv me të gjitha partitë e tjera”.

Në një qëndrim të mbajtur në fund të konferencës së partisë së tij, Alia tha se komunistët do të bëjnë fushatë mbi platformën e të qenit “forca më progresive dhe partia më me eksperiencë”, në politiken shqiptare. Kjo e fundit, sigurisht që është e vërtetë.

Vota për radhën e qumështit!

Trazira dhe dhuna ka rrethuar qytetet më të mëdha të Shqipërisë për disa muaj, duke u mbyllur me dhjetëra të vdekur në Tirane dhe në Portin e Durrësit. Një eksod masiv nga deti dhe nga toka, ka sjelle largimin e 80.000 shqiptarëve, drejt Italisë, Greqisë dhe Jugosllavisë, që në verën e kaluar.

Pakënaqësia ka ndarë familjet, me të vjetrit që janë me Partinë Komuniste dhe të rinjtë, që janë duke u kthyer tek opozita. Kristina Budina, një studente 21-vjeçare, tha: “Në familjen time, tre anëtarë të saj, janë për Partinë Demokratike dhe vetëm babai im, është me komunistët”.

Dhe ne fund, zgjedhjet mund të vendosen nga njerëzit që janë në radhë duke pritur për të marrë racionin e qumështit. “Ne nuk i duam më bolshevikët”, – tha një e moshuar, teksa ndodhej këtë mëngjes herët në rrugën “Kongresi i Përmetit”, në një nga bulevardet kryesore të kryeqytetit. Ajo kishte pritur në radhë për katër orë, që të merrte 1 litër qumësht. Memorie.al

Ushtari holandez kërkon Samirin: “Ishte roja ime në Srebrenicë”

Meliha Keshmer

Një lodër në formë kitare, një kuti me një copë letër të Kryqit të Kuq me emrin në të dhe fotografinë e Samir Mujanoviqit, ushtari nga Holanda, Ad van Alphen, i ruajti për gati 30 vjet.

Ai i mori ato në Srebrenicë, disa muaj para se forcat e ushtrisë së atëhershme të Republikës Sërpska të kryenin gjenocid ndaj më shumë se 8.000 burrave dhe djemve boshnjakë.

Ky qytet i Bosnje e Hercegovinës ishte atëherë nën mbrojtjen e Kombeve të Bashkuara.

Sot, 80-vjeçari Ad van Alphen, ish-anëtar i ushtrisë holandeze dhe batalionit të Kombeve të Bashkuara, i cili ishte i vendosur në Srebrenicë, kërkon Samirin.

Ai thotë për Radion Evropa e Lirë se, nëse do ta gjente, do t’i bënte një pyetje të thjeshtë: si është jeta e tij?

Samir Mujanoviq në Srebrenicë më 1995.

Samir Mujanoviq në Srebrenicë më 1995.

“Ai vërtet u kujdes për makinën time”

Ad van Alphen arriti në Srebrenicë në janar të vitit 1995, për të vepruar si negociator midis serbëve dhe boshnjakëve.

Bashkë me anëtarë të tjerë të batalionit holandez të OKB-së u vendosën në fabrikën e baterive, ku sot ndodhet Qendra Përkujtimore e Potoçarit.

Çdo ditë shkonte me makinë në zyrat e OKB-së në Srebrenicë dhe Samiri e ruante makinën e tij përpara ndërtesës.

“Ai u kujdes vërtet. Do të rrinte aty për orë të tëra dhe do të sigurohej të mos i ndodhte asgjë. Unë i jepja fruta ose ndonjë ëmbëlsirë kur kisha mundësi”, kujton Ad.

Dokumenti valid i Ada van Alphenit gjatë qëndrimit të tij në Srebrenicë më 1995.

Dokumenti valid i Ada van Alphenit gjatë qëndrimit të tij në Srebrenicë më 1995.

Ai thotë se Samiri ishte i lumtur që e bënte këtë dhe e quan roje të veten.

“Kështu u krijua një lidhje mes nesh. Ai ishte një fëmijë shumë i sjellshëm dhe i mirë”, thotë Ad.

“Më kërkoi ta çoja në Holandë”

Samiri ishte një nga mijëra fëmijët në Srebrenicën e kohës së luftës.

Dhjetëra mijëra njerëz nga zonat përreth kërkuan strehim në Srebrenicë, për të ikur nga sulmet e forcave serbe të Bosnjës.

Ad kujton se Samiri e pyeti disa herë nëse mund ta merrte me vete në Holandë.

“Më duhej t’i thosha jo. Nuk mund ta bëja këtë. Ai donte të largohej nga Srebrenica. Unë isha në pushim për një javë në shkurt dhe ai më kërkoi ta merrja me vete”, thotë Ad.

Ushtari holandez nuk e di saktësisht se nga është Samiri. Gjithçka që di për të dhënat e tij personale, është shkruar në një copë letër nga Kryqi i Kuq.

Bazuar në informacionin për datën e lindjes dhe sendet që Ad ruan, Qendra Përkujtimore u përpoq ta gjente djalin. Drejtues të saj i thanë Radios Evropa e Lirë se deri më tani nuk kanë informacione konkrete.

REL-i, gjithashtu, u përpoq ta gjente Samir Mujanoviqin në disa mënyra, por pa sukses.

“Unë nuk kam asnjë informacion. Nga Qendra Përkujtimore thanë se do të bëjnë gjithçka që munden. Ne nuk dimë asgjë. As nëse është ende gjallë”, thotë Ad gjatë bisedës telefonike me Radion Evropa e Lirë.

Tash e njëzet e nëntë vjet, ai i mban sendet nga Samiri, duke ruajtur kështu kujtimin e një djali gazmor dhe shpirtmirë në një qytet që, sipas tij, dukej i dëshpëruar dhe pa të ardhme.

Dokumenti me të dhënat e Samirit më 1995, atëherë 12 vjeç.

Dokumenti me të dhënat e Samirit më 1995, atëherë 12 vjeç.

Ad nuk ka ndonjë shpjegim të qartë se përse i ka ruajtur sendet, por thotë se për to i ka treguar edhe familjes së tij, duke i thënë se Samiri ka ruajtur makinën e tij në enklavën e mbrojtur nga OKB-ja.

“Më bënte dhurata. Më thoshte që nuk duhet t’i refuzoja, sepse edhe unë i kam dhënë disa gjëra të vogla. I kisha fëmijët e mi dhe i kam akoma dhe gjithçka që ndodhte me ta, më ndikonte shumë”, thotë Ad dhe tregon sesi, një ditë, Samiri shkoi në shkollë dhe një tjetër fëmijë u kujdes për makinën.

“E pyeta: ku është Samiri, roja ime?”, kujton ai.

Sot, thotë Ad, sikur të takohej me Samirin, do ta pyeste: si është, a është i lumtur, a ka familje, punë të mirë…

“Në atë kohë në Srebrenicë ai nuk kishte të ardhme, kështu dukej. Askush nuk mund të shkonte askund, ishte shumë e vështirë, të gjithë ishin në vështirësi. Do ta pyesja për veten dhe fëmijët e tjerë, njerëzit e tjerë që kam takuar atje”, thotë Ad dhe shton se do të trishtohej shumë nëse Samirit i ka ndodhur diçka e keqe.

Ai përmend disa skenarë që mund t’i kenë ndodhur Samirit, duke thënë se refugjatët shkuan në qytetin e Tuzllës, se ai ishte 12 vjeç dhe se kishte mundësi të mbijetonte. “Ndoshta ka shkuar në Simin Han”, thotë veterani 80-vjeçar.

Ad van Alphen në rrethinën e Srebrenicës më 1995.

Ad van Alphen në rrethinën e Srebrenicës më 1995.

“Të gjithë na thanë: është faji juaj”

Misioni negociues në Srebrenicë ishte përvoja e parë e huaj për Ad van Alphenin.

Ai arriti në qytetin e vogël në lindje të Bosnje e Hercegovinës me qindra holandezë të tjerë, për të ndërmjetësuar në bisedimet midis përfaqësuesve të serbëve dhe boshnjakëve.

Ai pranon se po i shkonte shumë keq dhe se e pa që në fillim se nuk do të arrinte asgjë. Madje, thotë se pa se gjërat po bëheshin edhe më keq.

“Më pas na thoshin: ju nuk keni bërë asgjë, ju jeni fajtorë, jeni po aq fajtorë për atë që ka ndodhur sa ata që kanë bërë gjenocidin. Ishte shumë e vështirë”, thotë Ad.

Ai kujton se në udhëzimet e rrepta përpara mbërritjes u është thënë se nuk mund të bëjnë shumë, se mund të qëllojnë vetëm nëse dikush qëllon mbi ta.

Ai, gjithashtu, thotë se armët që kanë marrë, kanë qenë të pakta dhe të dobëta.

Në korrik të vitit 1995, kur filloi gjenocidi, Ad nuk ishte në Srebrenicë, por në Zagreb.

Ai thotë se u përpoq të arrinte me rreth njëqind ushtarë, por ata morën informacione se nuk do të lejoheshin të hynin në Potoçari dhe Srebrenicë.

Lodra që Samiri ia dha Adit në Srebrenicë mb 1995.

Lodra që Samiri ia dha Adit në Srebrenicë mb 1995.

Për herë të parë në Qendrën Përkujtimore

Gati tridhjetë vjet më vonë, në fillim të qershorit të këtij viti, ai dhe disa ish-kolegë hynë për herë të parë në Qendrën Përkujtimore në Potoçari dhe vizituan përsëri Srebrenicën.

Në vendin në Potoçari ku dikur qëndroi, tani ka një muze që ruan kujtimet e të vrarëve dhe të të mbijetuarve.

“Jam 80 vjeç. Erdha për të mbyllur atë kapitull dhe gjithçka që ndodhi. Por, erdha edhe për të sqaruar disa gjëra për veten time dhe për të tjerët. Ka shumë keqkuptime dhe informacione të gabuara. Doja të tregoja se çfarë kam kaluar”, thotë Ad.

Ai thotë se i vjen keq për mohimin e gjenocidit, që bëhet gjithnjë e më shumë nga udhëheqësit e entitetit serb të Bosnje e Hercegovinës, Republika Sërpska.

“Kam shkuar në vendin ku kam fjetur pesë muaj. Kam parë se e kanë rregulluar shumë mirë objektin. Më ka bërë përshtypje ajo që kam parë, të gjitha ato fotografi, video, kujtime”, thotë Ad.

Qendra Përkujtimore e Srebrenicës dhe Instituti Holandez për Veteranët organizojnë vazhdimisht vizita në Potoçari.

Çdo vizitë përfshin qëndrimin te monumenti dhe biseda me anëtaret e Shoqatës së Nënave të Srebrenicës. Ushtarët japin informacione dhe dhurojnë fotografi dhe objekte nga koha e tyre në Srebrenicë dhe të njerëzve që kanë takuar.

Varrezat në Potoçari ku janë varrosur viktimat e gjenocidit në Srebrenicë.

Varrezat në Potoçari ku janë varrosur viktimat e gjenocidit në Srebrenicë.

Barra e gjenocidit në Holandë

“Të gjithë në Holandë mendonin se ne ishim fajtorë në verën e vitit 1995”, përsërit Ad gjatë bisedës.

E gjithë kjo, thotë ai, ishte e tepërt për disa nga kolegët e tij, të cilët, ndryshe nga ai, ishin në Potoçari atë korrik.

Shumë prej tyre sot vuajnë nga stresi post-traumatik dhe disa prej tyre kanë bërë vetëvrasje.

Ad thotë se e ka pasur pak më të lehtë, sepse nuk ka qenë në vendin ku është kryer gjenocidi në korrik.

Shkuarjen në Potoçari thotë se e sheh si shans për ish-kolegët e tij që të përballen me atë që ka ndodhur atje.

“Kishte shumë momente emocionale kur ishim në Potoçari. Një ushtar e njohu një djalë që në atë kohë ishte në Potoçari. U përqafuan me njëri-tjetrin, thjesht u shikuan dhe u njohën”, thotë Ad, tani pensionist.

Ai është disi i zemëruar me ushtrinë holandeze, për shkak të asaj që ai dhe kolegët e tij kaluan në Bosnje e Hercegovinë, por edhe në vende të tjera anembanë botës.

“Ata na dërguan, na premtuan dhe kur gjërat shkojnë keq, thonë: mësime të nxjerra. Asgjë nuk mësuan”, thotë Ad.

Kur pyetet se çfarë do të bënte ndryshe nëse do të mund të kthehej në vitin 1995, ai fillimisht hesht dhe më pas përsërit se cilat ishin detyrat e tij në Srebrenicë dhe për çfarë punonte.

Ai, gjithashtu, përsërit se sa të vështira ishin negociatat dhe se dikush ankohej gjithmonë.

“Nuk mund të bëja asgjë”, thotë Ad.

Dy vjet më parë, Qeveria holandeze u kërkoi falje ushtarëve që u dërguan si pjesë e forcës paqeruajtëse të OKB-së për të mbrojtur Srebrenicën – me armë dhe fuqi të pamjaftueshme për të ruajtur paqen.

Qeveria tha atëkohë se ushtarët e saj po përballeshin me forca shumë më të armatosura të serbëve të Bosnjës, të udhëhequra nga gjenerali Ratko Mlladiq.

Kryeministri holandez, Mark Rutte, më pas iu drejtua qindra veteranëve të batalionit Dutchbat III dhe u kërkoi falje në emër të Qeverisë – atyre dhe familjeve të tyre.

Ai tha se ishte mirënjohës për mënyrën sesi Dutchbat III u përpoq të bënte mirë në rrethana të vështira – edhe kur nuk ishte më e mundur.

Ish-kryeministri holandez, Wim Kok, dha dorëheqje në vitin 2002, kur një raport kritikoi autoritetet holandeze për dërgimin e ushtarëve në zona të rrezikshme pa aftësi ose armë të duhura.

Më 19 korrik të vitit 2019, Gjykata e Lartë e Holandës konstatoi se ky vend kishte përgjegjësi “shumë të kufizuar” për gjenocidin e kryer nga Ushtria e Republikës Sërpska në Srebrenicë në vitin 1995.

Gjykata tha se probabiliteti që njerëzit e likuiduar mund të kishin mbijetuar nëse batalioni holandez do t’i mbronte pas rënies së Srebrenicës, ishte 10 për qind.

Disa mijëra boshnjakë nga Srebrenica dhe qytete të tjera kërkuan strehim në bazën e mbrojtur nga OKB-ja në Potoçari, pas hyrjes së Ushtrisë së Republikës Sërpska në Srebrenicë.

Burrat u ndanë nga gratë dhe fëmijët dhe më pas u likuiduan. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë i cilësoi vrasjet masive si gjenocid.

Deri më tani, më shumë se 50 persona janë dënuar me më shumë se 700 vjet burg për gjenocid dhe krime të tjera në Srebrenicë.

Radovan Karaxhiq, ish-president i Republikës Sërpska, dhe Ratko Mlladiq, ish-komandant i Ushtrisë së Republikës Sërpska, u dënuan me dënimin më të lartë – burgim të përjetshëm.

Deri më tani, 6.652 viktima të gjenocidit janë varrosur në Qendrën Përkujtimore Potoçari. Më shumë se 1.000 persona të zhdukur janë ende në kërkim.

Në maj të këtij viti, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara e shpalli 11 korrikun Ditë Ndërkombëtare të Përkujtimit të Gjenocidit në Srebrenicë. Radio Evropa e Lirë

Përgatiti: Valona Tela

 

The Washington Post (1938) Një rrëfim për Faik Konicën nga Gerald G. Gross: “Pasionet, urrejtjet, paraardhësit e tij, reforma agrare, Ahmet Zogu, shqiptarët e Amerikës…”

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 15 Qershor 2024

“The Washington Post” ka botuar, të dielën e 13 shkurtit 1938, në faqen n°4, një rrëfim asokohe për Faik Konicën nga gazetari amerikan Gerald G. Gross, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

Ministri Konica, i Shqipërisë, mbetet beqar; Pasionet e tij janë muzika, teatri dhe filologjia

Nga Gerald G. Gross

Në mesin e shefave të misionit në Uashington, beqarët janë po aq të rrallë sa burrat në mëngjes. Ata mund të numërohen me gishtat e njërës dorë, zbulon një sondazh i shpejtë dhe beqari më i paprekshëm nga të gjithë duket se është ministri shqiptar Faik Konica.

“Gjithmonë e shtyj për vitin e ardhshëm”, thotë ambasadori me zë të butë, të cilit iu desht të bënte një deklaratë zyrtare një muaj më parë për të shuar zërat se ai dhe një balerinë amerikane kishin synime martesore. “E vërteta është se nuk do të martohem kurrë.”

Ai nuk jep arsyet e tij dhe askush nuk e ka pyetur, por mund të supozojmë se ai e kupton se gratë nuk mund t’i durojnë sënduket e librave të stërmbushur me libra, fonografë kolosalë në dhomën e ndenjes dhe dorëshkrime të shpërndara në të gjithë ambientet. Lulet e portokallisë, pranon ai, kanë vendin e tyre, por lërini atij bibliotekën e tij, muzikën e tij, bojë dhe të drejtën e pakundërshtueshme për t’i shijuar kur dhe si të dojë.

Plumbi nga këmbanat e dasmës (varieteti B, nëntipi 2) ishte i pashmangshëm për këtë tip të veçantë, jo vetëm për shkak të zgjedhshmërisë së ministrit Konica dhe romancës së sipërpërmendur të gazetës, por për shkak se Shqipëria, për të cilën pak dëgjohet ndonjëherë, është bërë material në faqen e parë që nga Mbreti Zog I, javën e kaluar njoftoi fejesën e tij me konteshën hungareze Apponyi, nëna e së cilës është e lindur amerikane.

E gjithë kjo na çon në një pikë tjetër, dhe më pas do të trajtojmë një taktikë të re. Ligji i ndalon diplomatët shqiptarë që të martohen me të huaj. Megjithatë, asnjë kufizim i tillë nuk duket se e shqetëson monarkun, edhe pse ai, një mysliman, dhe nusja e ardhshme duket se janë në mes të ndërlikimeve fetare. Kjo nuk duket si kriket, veçanërisht duke pasur parasysh që diplomati në Uashington, i cili është i martuar me një grua fshatare, është përjashtim dhe jo rregull.

***

Faik (shqiptohet Fi-eek) Konica është një njeri që do dhe urren shumë. Në kategorinë e parë mund të përmendim kërkimet filologjike, teatrin, muzikën klasike, ushqimin dhe pijen e mirë, shkrimin krijues dhe vetminë. Aversionet (neveritë) e tij janë turmat, ushtrimet, kafshët, ritmet e xhazit, mashtrimet e shoqërisë dhe bisedat me zë të lartë.

I pyetur për të shkruar një portret të tij për këtë artikull, ai shkroi :

“Edhe pse ka një mospëlqim të fortë ndaj turmave dhe distanca prej tyre është vënë re si karakteristikë e tij kryesore, Faik Konica ka treguar gjithmonë një simpati të vërtetë për masat. Në vitin 1930 ai iu lut mbretit Zog që të shqyrtonte një projekt për rishpërndarjen e tokës në Shqipëri dhe projekti u mishërua shpejt më pas në një reformë gjithëpërfshirëse agrare, e cila, pas një debati të gjatë në parlamentin kombëtar, u bë ligj.

I vetëdijshëm për karakterin e tij të rezervuar, ndonëse nuk është as i turpshëm dhe as i turpëruar, të afërmit e konsiderojnë “asket”. Ai shprehet qartësisht i matur për moshën e tij, por vlen të përmendet se shumë nga kolegët e tij ministra dhe ambasadorë gjithashtu preferojnë të heshtin për këtë temë. Ai nuk është kthyer në shtëpi prej gjashtë vitesh, sepse vizita të tilla “e bëjnë atë të rraskapitet fizikisht”.

Vëllezërit diplomatë le të golfojnë, të kalërojnë, të ecin sipas dëshirës së tyre, por çdo formë e ushtrimit fizik është mallkim për zotin Konica. Kjo neveri, si dhe neveria e tij ndaj kafshëve shtëpiake, ndoshta do të ishte e kuptueshme për një psikanalist, kur mëson se një kal e hodhi në tokë Faikun 15-vjeçar dhe e detyroi të mbante paterica për një vit. Sot, ai i urren kuajt, qentë dhe macet. Qentë, mendon ai, janë shumë servilë dhe macet shumë të pavarura.

“Ndoshta nëse do të kishte një krijesë shtëpiake, prirja e së cilës do të ishte midis asaj të qenit dhe asaj të maces, unë do të kisha një të tillë,” thotë ai.

***

I dërguari nga Tirana në Uashington ka lindur në qytetin e Konicës, nga i cili ka marrë edhe emrin familja, në kufirin e Shqipërisë dhe Epirit grek. Babai i tij ishte një pronar i madh tokash, që i përkiste një prej 30 familjeve feudale, të cilat për disa shekuj me radhë kanë formuar klasën sunduese të këtij rajoni malor që shtrihet në bregun perëndimor të gadishullit Ballkanik. Stërgjyshi i tij ishte mik i ngushtë i Sir Hudson Lowe, në atë kohë Guvernator i Ishujve Jon, dhe i destinuar të bëhej i famshëm si guvernator i Shën Helenës dhe kujdestar i Napoleonit. Ndër veprat që ministri po përgatit për botim është edhe vëllimi i korrespondencës mes paraardhësve të tij të shquar dhe anglezit të titulluar.

Ministri Konica studioi në kolegjin jezuit në Shkodër (Shqipëri), në Liceun Perandorak në Kostandinopojë dhe në Francë. Në vitin 1909 ai erdhi fillimisht në Shtetet e Bashkuara për të propaganduar për autonominë shqiptare brenda Perandorisë Osmane, për të ndihmuar refugjatët atje dhe për të studiuar për Masterin e Arteve në Filologji Romantike në Universitetin e Harvardit.

Njerëzit e tij, mjaft të kënaqur me regjimin e Kostandinopojës, shpresonin se ai do të hynte në l’Ecole des Sciences Politiques në Paris me synimin për të shërbyer në trupin diplomatik të Sulltanit. Por Konica i ri, i shtyrë nga zelli i çlirimtarit, sapo kishte marrë diplomën e tij bachelor në Francë, ai filloi lëvizjen nacionaliste shqiptare të krijuar për të siguruar autonominë nga sulltani. Megjithëse në fillim ishte i moderuar, programi i zemëroi aq shumë autoritetet osmane, saqë tokat e themeluesit të tij u konfiskuan dhe ai u dënua me vdekje — në mungesë.

Disiplina shërbeu vetëm për intensifikimin e lëvizjes, jo vetëm brenda por edhe jashtë saj. Ndërsa Konica po kërkonte mbështetje dhe simpati në këtë vend dhe ithtarët e kauzës po bënin të njëjtën lojë gjë në vende të tjera, rebelimet kundër sundimit osman po shuheshin në shtëpi (atdhe). Pika e kthesës erdhi në vitin 1912, kur u dha autonomia nga turqit dhe, më vonë në të njëjtin vit, pavarësia e Shqipërisë u shpall nga Ismail Qemal Vlora. Konica u emërua një nga delegatët e Konferencës së Ambasadorëve në Londër, e cila, më 20 dhjetor 1912, njohu në parim pavarësinë e Shqipërisë. Shtatë muaj më vonë konferenca e shpalli Shqipërinë një shtet sovran të pavarur.

Në vitin 1925 Konica, si udhëheqës i opozitës Nacionaliste Liberale, këshilloi kundër një kryengritjeje të armatosur për të rrëzuar qeverinë e atëhershme konservatore, ku Ahmed Zogu sapo ishte zgjedhur president për një mandat shtatëvjeçar. Më pas, i diplomuari i Harvard-it me sy të zinj u nderua me emërimin si i dërguari i parë në Shtetet e Bashkuara nga Shqipëria. Ai ia paraqiti letrat kredenciale Presidentit Coolidge në tetor 1926 dhe shërbimi i tij këtu ka qenë i vazhdueshëm.

Në lidhje me mbështetjen e tij për reformën agrare, ministri thotë :

“Pronarët e mëdhenj të tokave ishin të hidhëruar në denoncimin e tyre. Ata fajësuan Faik Konicën për tradhtinë e klasës së tij dhe lanë të kuptohet për hakmarrje të dhunshme. Por ligji nuk ishte i padrejtë, sepse parashikonte kompensim të plotë monetar për pronarët e tokave të rishpërndara, dhe pikërisht për këtë ligji nuk ka arritur ende në fazën e zbatimit, shteti nuk ka arritur ende të lirojë disa miliona të nevojshme për kompensim.”

Ministri shqiptar është ndoshta në fund të të pesëdhjetave, ka flokë të thinjura, të holla dhe me gjatësi mesatare. Beethoven, Mozart dhe Bach janë kompozitorët e tij të preferuar.

“Kur isha i ri, e doja Wagnerin, por tani më duken veprat e tij shumë të gjalla dhe të bollshme”, thotë ai.

Ai i shmang pritjet në radio, për shkak të muhabeteve reklamuese, por ndjek transmetimet javore të Toscanini-t që transmetohen aktualisht. Rezidenca dhe legata e tij janë të kombinuara në një apartament shërbimi të mobiluar thjesht në Hotel Mayflower.

***

Në Amerikë janë 30.000 shtetas dhe 100.000 burra, gra e fëmijë me origjinë shqiptare. Shumica më e madhe e tyre janë të shpërndarë në një vend pak më i madh se Belgjika, me jo më shumë se 1.500.000 banorë.

Ministri Konica ka 2.500 libra në bibliotekën e tij këtu dhe po aq të tjerë në atdhe. Disa vizatime origjinale të Rodin-it zbukurojnë muret e dhomës së tij të gjumit. Ai ka njohuri të leximit të italishtes, spanjishtes, rumanishtes, portugalishtes, turqishtes, gjermanishtes, greqishtes së vjetër dhe moderne, latinishtes, hebraishtes dhe arabishtes, si dhe shqipes, frëngjishtes dhe anglishtes, të cilat i flet me lehtësi.

Ai pi në mënyrë diskrete dhe selektive dhe pi rrallë para darkës sepse nuk i pëlqen të ndërpresë pijen për t’iu përgjigjur telefonit ose për të kënduar (lexuar) një letër. Ai shqetësohet për ndikimin që ka duhani tek ai. Ai pi tre paketa cigare amerikane në ditë.

Filmat që ai i ndjek “vetëm kur nuk ka asgjë tjetër për të shikuar”, por le të përpiqet këdo që të mos e shohë “Borëbardhën!”

MEMORANDUMI  I GERÇËS 10/23 QERSHOR 1911- Pergatiti Fritz RADOVANI

Ishte viti 1911…:

Asht mirë me marrë harten e Shqipnisë dhe shikoni ku bjen Gerça! 

Janë mundue disa deri tashti me fshijë Bratilen, Kelmendin, “Beslidhjen e Veriut”, “Kanunin e Lekë Dukagjinit”, “Kanunin e Skenderbeut”!

E tashti, si per faktet tjera, po punohen me fshij nga faqet e Historisë së Lavdishme të Maleve të Veriut edhe “Memorandumin e Gerçës së 1911”.

Ky Memorandum 113 vjet perpara asht thirrë “Libri i Kuq” vetem nga kopertinat. Ishte data 10 Qershor 1911, pra dy muej mbas 6 Prillit 1911 në Bratilen e Dedë Gjo’ Lulit, kur At Mati Prennushi, hapi në dy kapakë dyertë e çeles së Tij në Gerçë, për miqtë e vet të shtrenjtë e besnikë me të cilët e lidhte përjetsisht Formula “Atdhé e Fé”, per të cilen ishin gati me ba vdekjen si me lé! Nana Drande e At Matisë ishte në kambë me ua gatue buken dhe me ua shtrue sofrat Burrave të Malësisë, që ishin tek Frati si në shtëpinë vet! Armët Ata i kishin të varuna tek Dera e çelës, ashtu ishte rregulli i Kuvendit të Burrave.

Klerikët dhe miqtë ishin në krye të vendit, mandej rreshtoheshin Burrat e Malësisë së Veriut ashtu si kishin rregullat e veta simbas Kanunit. Memorandumi i Gerçës (ose Libri i Kuq) asht nënshkrue me datën 23 Qershor 1911, dhe në Hymje ka këte tekst në dy gjuhë, Shqip e Frengjisht: “MEMORANDUM mbi vendimet e dhanuna prej Kuvendit të pergjithëshem të Krenëvet Shqyptarë në Gerçë me 10/23 të Qershorit 1911, si përgjegje të reklamacjonit të Shekjet Turgut Pashës.”

Këte Memorandum e firmojnë Burrat e Nderuem të Maleve tona:

Sokol Baci (Grudë), Dedë Gjo Luli (Hot), Dedë Nika (Grudë), Dodë Preçi (Kastrat), Tomë Nika (Shkrel), Cal Dedi (Selcë), Lulë Rapuka (Vukel), Llesh Gjergji (Nikç), Gjeto Mark Ujka (Hot), Mehmet Shpendi (Shalë), Avdi Kola (Gimaj), Nikë Mëhilli (Shllak), Tup Çuni (Prekal), Binak Lulashi (Toplanë), Bash Bajrami (Nikaj) dhe Bek Delia (Dukagjin).

Ky dokument Ju asht paraqitë Kuvendit të Krenëve të Kryengritjes i shkruem me një gjuhë të përbashket Gegënisht dhe Toskënisht nga Luigj Gurakuqi, i cili ishte nder të paktit letrarë Shqiptarë që dinte me i shkrue dhe me i folë pa vështirësi të dy dialektet e Gjuhës Shqipe.

Qellimi ishte që këte Memorandum shumë shpejtë ta përkrahte edhe Shqipnia e Jugut, ashtu sikur edhe ngjau. Materiali pasqyrohet edhe në të gjitha dokumentat historike të asaj kohë.

Të pranishem aty ishin edhe Klerikët Katolik Shqiptar të atyne krahinave që perfaqsoheshin aty, tue fillue nga i zoti i shtëpisë At Mati Prennushi, organizator i këtij takimi me Ipeshkvijtë e njohun Imzot Luigj Bumçi e Imzot Lazer Mjedja, që kanë ndihmue edhe në përgatitjen e tekstit.

Aprovimi asht marrë edhe nga Imzot Jakë Serreqi, Argjipeshkëvi i Shkodres. Ishin aty të pranishem edhe Fretnit: At Buon Gjeçaj O.F.M. Famullitar i Grudës; At Luigj Bushati O.F.M. Famullitar i Traboinit; At Karlo Prennushi O.F.M. Famullitar i Vuksanlekaj; At Lorenc Mitroviq O.F.M. Famullitar i Bajzës Kastratit, të njohun si Atdhetarë per Pavarësi.

Memorandumi pat jehonë në të gjitha Trojet tona tue perfshi aty edhe Arbëreshët e Italisë.

Memorandumi ju dorzue perfaqsuesit turk në Cetinë me 25 qershor 1911 nga Këta Perfaqesues të Kuvendit: Ded Gjon Luli (Hot), Sokol Baci (Grudë), Dod  Preçi (Kastrat), Prekë Gjetja (Kelmend) dhe Luigj Gurakuqi (Shkoder).

Nga Kujtimet e Imz. Luigj Bumçit kemi një dokument me randësi që tregon se kur “Perfaqsuesi” turk në Cetinë, Sadredin Beu e pyetë Dedë Gjo’ Lulin se, “a i dueni për vete a për gjithë Shqipninë pikat e “Librit të Kuq”? – I Madhi prijës i Kryengritjes së Malësisë Dedë Gjo’ Luli i ishte pergjegjë: “Ato pika që janë në Librin e kuq  i dona ma parë për vedi, e mandej, për Shqipninë  mbarë!..” E fjala mori dheun.

Gazeta e parë që botoi Memorandumin ishte ajo Austriake  “Neue Freie Presse” e Vjenës, që ka shkrue  12 kerkesat që me 25 qershor 1911, vetëm dy ditë  mbas perfundimit të Kuvendit në Gerçë.

Gazeta e dytë  që i bani jehonë të madhe Memorandumit me 12 kerkesat e Shqiptarëve të Veriut, ishte ajo franceze “Le Moniteur Oriental” me daten 26 qershor 1911.

6 korrik 1911, Gazeta e Shkupit “Vardar” e boton të plotë Memorandumin e Gerçës.

Gazeta “Corriere d’ Italia” njofton per Memorandumin e  Gerçes  me 12 korrik 1911, se: “Memorandumi asht një program politik që kerkon me shkëputë Shqipninë nga Turqia.”

Kuvendi i Gerçës nuk kishte mbetë jashtë vemendjes së komuniteteve Shqiptare në Bullgari, që botojnë “Librin e Kuq” në gazetën e tyne “Liri e Shqipërisë” në Sofje, me datat 7 e 20 korrik 1911.

Gjithashtu Arbëreshët e Italisë e botojnë italisht në Gazeten e tyne “La  Nazione Albanese” Memorandumin e plotë, që plotsohej edhe me komente shumë shpejtë nder shumë gazeta italiane.

Nuk vonojnë Vlona, Gjinokastra e shumë qytete të tjera të Trojeve Shqiptare, me botue dhe me publikue “Memorandumet” e veta per Pavarsinë e plotë të Shtetit Shqiptar.

Krasniqe e Tepelena me Malësitë e Gjakovës edhe Durrësi, rrokin armët e Lirisë. Çohet në kambë Mirdita e Don Nikoll Kaçorrit, e mbas Tij Shqipnia e Mesme. Nuk rri pa u pergatitë as Gjin P. Pervizi e as Isa Boletini, as Hasan Prishtina dhe as Bajram Curri.

Memorandumi i Gerçës i paraprinë Pavarsisë së gjithë Shqipnisë, në Vlonen Heroike të ditës së 28 Nandorit 1912! Shqipnia u shpall Shtet i Pamvarun nga Turqia!

***

Këta Emna Shqiptarësh të Nderuem, shumica nuk janë fare në Historinë e Shqipnisë! Dhe, as nuk dihet as sot deri kur !?

MEMORANDUM

Mbi vêndimét é dhânuna préj

Kuvêndit te pergjitheshem te Krénevét

Shqyptare ne Gerçé me 10/23 te Qershorit 1911

Si pergjigjejé te proklamacjonit te Shefqet Turgut Pashes.

1. – Garantie kundra perseritjés pas sodit [6] te véperimévét é te menyravét antikonstitucjonaré nga ana é Qévéries qéndrore e t’ Auktoritétévét vendoré ne te gjithe Shqyperien. Ndérim per te gjitha féet é per zakonét é vjétra te garantuara nga konstitucjoni é te konshakruara nga kanunét e zakonét.

2. – Te njohunit é plote te kjénejes se kombit shqypetar mé atò te dréjta qe kane kombét é t’jéra te Mbréteries.

3. – Lirie te plote per Shqypetaret te zgjédhin pa ndo-nji pengim a ngushtim députétet é véte, numri i te cilevét do t’i pergjigjét popullsies.

4. – Lirie te plote per Shqypetaret te mesohén é te perparojne ne gjuhe te véte, é te thémélojne shkolla shqypé te véçanta é te boteshmé te cilat te kéne te gjitha ato te drejtat qe kane shkollat é Qévéries. Ndérim per te dréjtat qe u jane njohune Krérevét fétare te kershténe per sa i perkèt mesimit ndé shkollat qe jane nen sundimin e tyné.

5. – Organizim i administrimit te Vilajétévét, ku ndodhén Shqypetare, i cili te kéte per thémél nje systéme déqéntralismi administrator, qe t’u pergjégjét névojevét te vêndit é zakonévét te vêndasvét, é qe t ’afrojne rrégullat é pergjitheshmé t’administrimit te njohuna préj konstitucjonit mé praktikat é konshakruara préj kohes ne disa visé.

6. – Te zgjédhunit é Valinjvét é te tjérevé nepunes te larte te shtétit nde  mést mâ te mirevét é mâ te vjéfshemvet zyrtare te shtetit [7]  tué pelqyé mâ téper atà qe dijne gjuhen é zakonét é véndit. Emnim i te tjerevé nepunes civile é financjére é te gjygjetarevét nde mést t’atyné qe jane shqypetare é qe te kéne cilesiét é njohesiet é lypuna. Xhéndaret é agjéntét é policies ashtu dhè nepunesit t’jér te zgjidhén nde mést mâ te zotevét nga njérezit é véndit.   

7. – Emnim i nje perfaqsonjesi te Sulltani si inspektor i pergjitheshem per nje périudhe vjétesh mé barren qe te shekonje te vuemit bésnikisht n’udhe te nomit organik te mbaruarit é detyres se Valinjvet é te t’jérevét nepunes, é té mbajtunit é qétesies é te harmoniés nde mést t’éléméntévét te ndryshmé éthniké qe ndodhén nde Vilajétét bashkarisht.

8. – Perdorim i gjuhes shqype nde marrevéshjét ne mést te t’administruarvét é t’administratorevét te vêndit, é nde kuvêndét é gjykimét perpara gjygjévét per krah mé turqishtén qe âsht é mbétét gjuha zyrtaré e qévéries qendroré.

9. – Sherbim ushteriak i detyreshem per te gjithe Shqypetaret mé systéme skânjésh (systéme de cantonnement), ne kohe paqe; é nje organizim té veçante per vêndasit é visévét qe ndodhén ne kufî te Shtétévét Balkaniké, tué u dhâne léhtesien qe te munt te bâjne sherbimin ne vênt é te ruajne shegurien e kufinjvét. Ushtaret do t’a kéne te liir sherbimin é besevét te tyné é te mbajtunit é zakonévét te véta.

10. – Te lidhunit per névojet é vèndit te te gjitha t’ardhunavét, pervéç sé atyné te Gjym – [8] rykut, te Postes é te Télégrafes, te Duhanit, te Shpirtravét, é te Pullavét, te cilat jane dhâne per disa sherbimé te véçanta.

Te lânunit per ndertim udhash, é hékurudhash me nderâshtjé vêndoré é per mbajtjén é shkollavet te boteshmé te nje pjésè te téprices t’ardhunavét te permenduna sypri ashtù é dhé te te gjitha pagésavét per udha, te pagéses shtimoré per mesim é te 3 % te se dréjtes se hyrjés.

Tu njihet komunévét é dréjta é te prérit dréjt per se dréjti osé mé anen é t’jérevé, te pyjévet te véndit me detyre per komunét mé marre per barre ruajtjén é tyné, mé rregulluar te prérit, pas urdhnavét téknike, é mé i paguar fiskut nje pagése qe do te shênjohét pas llojit te drunjvét é pas largimit te pyllit nga limani osè nga vêndi i shitjés.

11. – Te dréjta per Keshillat é pergjitheshmé te munt te japin vêndimé mbi budgétin é Vilajétévét é te bâjne kontroll te prishunat.

12. – Kerkim i fundévét te névojeshmé qe te shegurohét mbledhja é te te hollavét qe lypsén per goditjén rishtazi te shtepiavét é te ndertésavét te djéguna; e thémélim i nje komisjoni te perziém (comission mixte) é te mosvarme qe te véshtronje kethimin ne vênt te njéresvét te dâmtuare é goditjén é shtepiavét te djéguna.

 Te kthéhén armet e marruna me detyre per atà qe i mbajne qe t’i shtarohen kanumit te posaçem.

Faqe 9 – 13 të Revistës ”Leka”, Nr. 1 – kallnduer 1937 Nga:  Bep M.Pjetri.

***

Shenim nga F.R.:

 Ajo “Histori” e shkrueme pa ngjarjet e Maleve tona të vitit 1911, nuk pranohet sot në fletët e sakta të Historisë së Shqipnisë. Mbas vitit 1944, disa “dr. prof e akademikë” e kanë fallsifikue Historinë, dhe e kanë shtremnue si ua kanë kerkue “disa…”, e fatkeqsisht ashtu asht edhe sot!

Detyra e sejcilit Atdhetar Shqiptar asht që “Memorandumi i Gerçes 1911”, duhet njoftë sakt nga të gjithë Ata që njohin edhe vedin per Shqiptar!

 

         

                                                                                  Foto Marubi 1911. 

            Melbourne, 17 Qershor 2024.

Kush ishte polici famëkeq i burgut të Burrelit: “Me sytë e shqarthit” dhe i besuari i Ministrit të Brendshëm të diktaturës Nga Bedri Çoku

Arkiva Online e Viktimave të Komunizmit/ Si u bë personazh në një film perëndimor pasi e përshkroi Arshi Pipa në një tregim të tij. “Ali Kurti“, në film, ia kishte kaluar në tortura edhe vetë xhelatëve nazistë, aq sa një oficer gjerman kishte zbrazur koburen në drejtim të ekranit…

Ali Kurti ishte polici më famëzi i burgut të Burrelit. Nuk dihet sa mund të jetë numri i të burgosurve politikë, vdekur dhe torturuar nga duart dhe shpirti i tij i pa mëshirshëm. Madje thonë se ishte aq i besuar e i mbështetur nga Ministri i Brendshëm i diktaturës, sa që, për çfarëdo që kërkonte e thoshte Aliu në atë burg, komandantët ishin të detyruar t’i bindeshin. Madje cilido që vinte dhe ikte si drejtues i burgut gjëmëmadh, rrinte gatitu përpara Aliut, që shërbente aty qysh nga dita e popullimit për herë të parë me kundërshtarët e komunizmit, nacionalistët, klerikët dhe ajkën e inteligjencës shqiptare. Kisha dëgjuar për këtë përbindësh nga të burgosurit e hershëm, kur u gjenda midis maleve të shkretuar të burgut të Spaçit, por vetëm aq. Asnjë detaj, asnjë karakteristikë tjetër për të. Vetëm si njeri me një shpirt katran, të zi në fytyrë, siç është zakonisht përfytyrimi për një katil që vret dhe torturon njerëz të pa fajshëm. Pata dëgjuar, mandej, se ai ishte edhe një nga personazhet kryesorë në LIBRIN e Arshi Pipës, botuar në Perëndim, sapo ky qe arratisur nga Shqipëria. Rrëfenjat e të cilit kishin tërhequr regjisorët më të mirë perëndimor dhe libri ishte xhiruar film, brenda një kohe rekord. Thoshin se ai, filmi, kishte lënë nam, duke revoltuar shumë qytetarë të botës së lirë për masakrat e komunistëve shqiptarë në burgun e Burrelit. “Ali Kurti“, në film, ia kishte kaluar në tortura edhe vetë xhelatëve nazistë, aq sa një oficer gjerman kishte zbrazur koburen në drejtim të ekranit…

 

Ndërsa kur u gjenda vetë në Burgun e Burrelit, menjëherë, sapo mora dënimin e dytë e të rëndë për shkak të kryengritjes që bëmë ne, të burgosurit politikë në burgun e Spaçit, e pashë dhe e njoha nga afër Aliun e tmerrshëm. Krejt ndryshe nga ç’e përfytyroja unë dhe shumë të tjerë si unë, vetëm nga të dëgjuarat. I thatë, biond, me sytë të zbardhur si hirra që sapo del nga napa e djathit, ai të kujtonte shqarthin që kacavirret pas pemës për të kapur gjahun e vet, ose dhelprën e cila, në pamundësi për ta rrëmbyer pulën e ngjitur në pemë, e vështron atë gjatë me sytë e hirrët, deri sa ajo rrëzohet në tokë, në mënyrë tepër të çuditshme. Këtë çudinë e dytë e pashë me sytë e mi në një nga rastet kur i burgosuri, trim i çartur, siç ishte Adem Allçi, gjithmonë i uritur, sa herë zemërohej dhe revoltohej me njerëzit e komandës, hipte në tarracën e banjave në mes të oborrit rrethuar nga muri i lartë 12 m., mbi të cilin rrinin si kurorë gjembaçët e fabrikës së Kavajë, nuk zbriste prej andej pa iu realizuar kërkesat që paraqiste. Përleshej me policët, gjakosej me ta, por tarracën nuk e lëshonte. Ndërsa kur i afrohej Ali Kurti, pasi kishte urdhëruar policët e tjerë të largoheshin nga rrethimi i tarracës çuditërisht, habiteshin të gjithë se si Ademi i llahtarshëm zbriste qetë-qetë shkallët që ia mbarte vetë kapter Aliu deri aty, ecte para këtij që çoç i thoshte me zë të ulët dhe pa kërcënime, deri sa kyçej në dhomën e vet, ndërsa famëziu vazhdonte shërbimin, sikur të mos kishte ndodhur asgjë…

Kisha dëgjuar që sa herë Adem Allçi i çartur, ngjitej mbi tarracë, po të mos ndodhej Ali Kurti në shërbim, dërgonin njerëz për ta marrë atë në shtëpi…

 

Një rast ndodhesha në birucë… Kisha pesëmbëdhjetë ditë që vuaja nga uria dhe të ftohtit, në dimrin e paharruar të vitit 1975. Në birucën përbri meje, nga e djathta, ndodhej Koço Tashkoja, vëllai i Tefta Tashkos, këngëtares së famshme, njeriu më i rëndësishëm i themelimit Partisë Komuniste në Shqipëri, më 1941, i pleqëruar, i cili rënkonte nga dhimbjet dhe të ftohtit, ndërsa në krahun tjetër kisha Gjin Markun, një nga gjeneralët kryesorë të luftës nacional-çlirimtare, siç e quanin komunistët, i cili nuk pushonte së bëri talim, duke kënduar pa u lodhur internacionalen e tyre… Për shkakun e këtyre, të dyve, Aliu më kishte lidhur dy herë në hallkat e hekurave të ngulur në mur, pse bërtisja për Koçon që e linin të vuante në birucë nga të ftohtit dhe uria, ndërsa qortoja gjeneralin e famshëm me zë të lartë për të mos e kënduar më atë dreq kënge, që i frymëzonte torturuesit për të na shtuar vuajtjet më tepër…

Image result for burgu burrelit

Ndonëse nuk isha rraskapitur ende deri në fazën që të flisja me vete, apo të shikoja nëpër muret e birucës figura njerëzish të vdekur e fantazma… siç ndodhte zakonisht me të gjithë të burgosurit politikë që vuanin dënimet ekstra në birucat e akullta të Burrelit, si në rastin tim, Koço Tashkos e Gjin Markut, ngaqë rregullorja për dënime të tilla ishte e pamëshirshme; që jepeshin kastile në palcën e dimrit për t’i torturuar armiqtë sa më shumë në birucat që kishin formën e gjashtëkëndëshit, me beton e mur të akullt…me një dritare të ngushtë mbi kokë, ku natën vegullonte e varur një llambë e nxirë nga tymrat e cigareve dhe pezhishkat e merimangave, ishin gjithçka që mund posedonte një njeri në “Siberinë” e krijuar nga sivëllai për të torturuar vëllanë e racës së vetë…

Çdo vaktë në biruca pritej me padurim për të kollofitur lëtyrën që sillte komanda dhe një copë bukë të përtharë ose të mykur. Pas kësaj përpirje, që s’të ngopte kurrë, sa hap e mbyll sytë, merrje edhe një cigare nga të tuat të cilat i ruante polici para derës së birucës. (Nga përjashta, kuptohet ).

Një ditë që Ali Kurti ishte në shërbim, për vaktin e mëngjesit, më kishte dhënë një letër cigareje dhe duhan, aq sa mendonte ai se ishte mjaftueshëm për kapacitetin e letrës që unë do të dridhja. Më kishte dhënë edhe dy fije shkrepëse, me qëllim që, nëse nuk do të ndizte njëra, të më shërbente tjetra. Për fat, e ndeza duhanin me shkrepësen e parë. Edhe në drekë, sipas rregullit, Aliu më dha prapë një letër cigareje dhe një puqër duhan sa ç’e mendonte ai se duhej. Më dha edhe dy fije shkrepëse, sepse kapakun me zhivë e mbanim brenda në birucë. I thashë sinqerisht, pa prapamendim se nuk më duheshin dy fije shkrepëse, ngaqë më kishte mbetur njëra, e mëngjesit. Ai më vështroi me vëmendje e, kur pa fijen e shkrepëses që e mbaja në dorë, u ul poshtë, mori tufën e letrave që kishin mbetur dhe një grusht duhan dhe m’i dha të gjitha, së bashku me fijet e shkrepëses së zbrazur…

 

Dhe iku.

Mbeta i çuditur nga veprimi i tij, të them të drejtën më futi në mendime, por nuk e vrava shumë mendjen, sepse, në çast m’u kujtua rasti i tij edhe me Adem Allçin…

Thashë me vete :

“Sa do kriminel qenka njeriu, gjithsesi, ardhka një çast dhe u bëka… i besueshëm. E mposhtka, siç duket, edhe atë e vërteta dhe

e ndershmja…”

Kjo që tregova më lartë s’ ka nevojë, mendoj unë, për t’u betuar nëse është e vërtetë apo jo. Ka plotë të jetuar nga ajo kohë dhe ai vend, madje edhe vetë Adem Allçi, që është i gjallë, i tregon këto gjëra po njëlloj siç i tregoj unë…

Nuk është qëllim im, për të çuditur lexuesin pikërisht me historitë e pa treguara. As për të mallëngjyer nostalgjikët e “trimave” të luftës për fitoren e komunizmit në Shqipëri, siç i ka treguar dhe i tregon sot e kësaj dite rrëfimtari i “Heronjve të Heshtur”, Mark Dodani… Mua më ngjall krup sjellja dhe mënyra se si sillen dhe flasin sot, në demokraci, bijtë e nipërit e “Heronjve të Heshtur…” ndaj viktimave të komunizmit, duke e krahasuar sjelljen e tyre, qoftë edhe me një polic të rëndomtë, kriminel, siç ishte në diktaturë, Ali Kurti …

“Është shtëpia ime e dytë”- Dëshmia e ish-ushtares kanadeze që shërbeu më 1998 në Drenas

Sophie Boisvert Levesque, ishte ushtare kanadeze që shërbeu në Kosovë gjatë luftës së fundit, megjithatë, për të Kosova u bë shumë më tepër se një zonë lufte, kurse kosovarët ishin shumë më tepër se refugjatë e të përndjekur.

Ajo tregon në detaje përjetimet e saj gjatë dhe pas mbarimit të misionit të saj në Kosovë dhe për mënyrën se si fëmijët kosovarë, e ndryshuan jetën e saj përgjithmonë…!

Më poshtë gjeni rrëfimin e saj të plotë.

Dëshmia e Sophie Boisvert Levesque:

I jam bashkuar Ushtrisë Kanadeze, në vitin 1990, kur isha 18 vjeçare, me pritshmërinë që një ditë do të dërgohesha diku në botë, për të ndihmuar. Zgjodha të krijoja familje në një moshë të hershme, vajzën e linda kur isha në moshën 20 vjeçare dhe djalin tim të parë, në moshën 23 vjeçare.

Prandaj, nuk pata mundësi të shërbeja diku, para se të bashkohesha në “408 Tactical Helicopter Squadron in Edmonton”, Alberta, Kanada.

Në fillim të vitit 1999, na thanë të bëheshim gati, sepse do të vendoseshim në Kosovë. Kushërira ime erdhi që të kujdesej për fëmijët e mi dhe unë atë kohë, fola me majorin, për t’u siguruar se do të vija. Kjo ishte ëndrra ime dhe me lajmet që na vinin nga Kosova, e dija se ishte koha të ndihmonim.

Supozohej që të niseshim në fund të qershorit të vitit 1999, por për shkak të zgjedhjeve në Greqi (atje do të merrnim kamionin tonë dhe pajisjet tjera), u detyruam të niseshim më herët. Përfundimisht e lamë Greqinë më 8 qershor.

Atë kohë, për mua çdo gjë ishte, aksion, ngazëllim dhe aventurë. Kur vjen nga një vend i qetë dhe nuk ke pasur mundësi ta shohësh asnjëherë luftën në sy, të duket sikur diçka e re.

Kur mbërritëm në Greqi, dëshiruan që ne të largoheshim që nga dita e parë. Nuk na deshën atje gjatë zgjedhjeve, prandaj i shkarkuam pajisjet dhe prisnim anijet, që të arrinin me kamionët tanë.

Posa i morëm të gjitha gjërat, u vendosëm në Maqedoni. Derisa po linim Greqinë, kishte shkrime grafitë kudo, me parulla, në të cilët shkruhej: “Kthehuni në shtëpinë tuaj, vrasës”, “U kthefshi në arkivole”.

Qëndruam në Maqedoni për disa javë, përpara se të vendoseshim në Kosovë. Nuk më kujtohet data e saktë, por nuk do ta harroj kurrë, se çfarë kam parë atë ditë. Të shohësh refugjatët dhe shkatërrimet në lajme, është gjë e keqe, por ta shohësh atë me sytë e tu, është e tmerrshme. U ndamë në grupe.

Të fluturoja mbi tërë ato shkatërrime, ishte zemër-thyese. Burra, gra e fëmijë, që lëviznin nëpër kampet e refugjatëve. Tenda të bardha të vogla, varre masive, shtëpi të djegura….! Më shumë se një tmerr…!Për mua si kanadeze, më mbeti e shkruar në zemër përgjithmonë. E kjo ishte, vetëm dita e parë.

U vendosëm në Kosovë, afër Gllogocit (tashti Drenas), në një kamp 1 kilometër katrorë, që do të bëhej shtëpia jonë, për pesë muajt e ardhshëm, gjatë shërbimit tonë atje. Posa aterruam, fëmijët u afruan afër telave dhe na kërkuan ushqim. Një prej nesh, kishte bonbone dhe çokollata dhe ua dha atyre.

Një nga fëmijët, më pyeti se pse nuk po buzëqeshja. Përgjigja ime ishte e shkurtër dhe e thjeshtë: “Më jep pak kohë, derisa ta përpijë tërë këtë gjendje”. Instinkti i nënës, që ndodhej brenda meje, u lëndua shumë. Atë botë, e ardhmja ime, po ndryshonte.

Gjatë ditëve në vijim, në shtëpinë tonë, që e krijuam larg shtëpisë sonë të vërtetë, erdhën dy policë ushtarakë dhe po kërkonin një udhëheqëse grua, për t’u marrë me fëmijët refugjatë, dhe më pyetën, nëse doja të bëhesha unë lidere e tyre.

Meqë i dua fëmijët, i doja edhe në atë kohë, si dhe dëshiroja të bëja diçka të mirë, pranova menjëherë. Shefi im i ushtrisë më dha leje që të shkoja me ta një herë në javë.

Dita e parë që vizitova fëmijët, ishte pak e çuditshme. E çuditshme sepse ata, kishin sy të mëdhenj dhe të pikëlluar, e nuk dinin çfarë të prisnin, megjithatë ishin gati.

Ne i fotografuam të gjithë fëmijët dhe në to dukeshin si kur të burgosur lufte. Pa buzëqeshje, fytyra të drejta dhe shumë të pasigurt. Kurse, për mua, ishte fillimi i një rrëfimi dashurie, të përjetshme.

Ata 21 fëmijë, u bënë të mitë. Ishin të çiltër dhe inteligjentë. Unë nuk isha trajnuar asnjëherë më parë dhe nuk dija edhe aq nga veprimet, që duhej të bëja me fëmijë, por bënim aktivitete të ndryshme. Një ditë u thashë fëmijëve, të vizatonin se çfarë do të bëheshin kur të rriteshin.

Në Kanada, kjo ishte një pyetje e zakonshme. Kur i pyesje fëmijët kanadezë, ata donin të bëheshin policë, zjarrfikës, mësues. Por, nga fëmijët e mi kosovarë, mora një shikim të trishtë. Dy prej tyre, më dhanë përgjigje, kurse të tjerët, nuk e dinin.

Erdha në përfundimin se; kur nuk e di nëse do të jesh nesër, nëse do të kesh çfarë të hash, kur shtëpia jote, nuk ka çati, ajo se çfarë do të bësh, pas 20 vitesh, është plotësisht e parëndësishme.

Çdo javë më jepnin lule dhe biskota. Sa herë që i mbaja lulet, më vinte një ndjesi çlirimi, sepse edhe një ditë, fëmijët e mi kishin shpëtuar nga minat dhe do të kisha më shumë kohë t’i doja.

Isha e mrekulluar nga fakti, se sa pak kishin ata fëmijë dhe sa shumë donin t’i ndanin gjërat me mua. Nuk munda t’i merrja lulet me vete, por asnjëherë nuk i kam hedhur dhe nuk i kam ngrënë çokollatat e dhuratat tjera, që mora. Madje, i ruaj ende. Po të mos i ruaja, do të më dukej sikur po shkatërroja, lidhjen me fëmijët.

Dy nga vajzat e mia, një ditë më erdhën me dy kukulla. Donin t’ia jepnin vajzës sime. Përmes përkthyesit, u thashë që, me shumë gjasë, vajza ime, kishte më shumë kukulla, kështu që do të ishte më mirë, t’i mbanin.

Nuk do ta harroj asnjëherë, përgjigjen e tyre. Ato po m’i dhuronin ato kukulla, për ta falënderuar vajzën time, që e kishte ndarë nënën e saj me to, për gjashtë muaj.

Ditët e mia u bënë më të lumtura, kur ishim në gjendje të shihnim dritat, që po ktheheshin në fshatrat përreth. Kur shihnim se jetës së tyre, po i kthehej realiteti, ishte një ngushëllim për mua dhe shumë njerëz të tjerë.

Fëmijëve më në fund, po u kthehej buzëqeshja. Më kujtohet se nuk ishim të lejuar për të dhënë ilaçe apo, ndonjë gjë tjetër, për njerëzit rreth nesh, por ne e bëmë.

Një nga fëmijët e mi, erdhi njëherë në tendë dhe më kërkoi. Nëna e tij kishte një dhimbje të fortë dhe nuk mund të shkonte tek dentisti. E takova dentistin tonë dhe i tregova të vërtetën, se kisha nevojë për ndihmë, porse ilaçi, nuk ishte për mua, e ai prapëseprapë më ndihmoi. Ishte mashtrim, por nuk mund të rrinim pa bërë asgjë.

Pastaj, njëra nga vajzat e mia, kishte lytha në duart e saj. Unë e kisha një të tillë, kështu që kisha mundësi, të merrja ilaçe. Ia dhashë asaj. Përkthyesi ynë më ndihmoi, t’ia shpjegoja asaj se si ta përdorte atë. Ne i thamë asaj, që ta përdorte çdo ditë pas dushit.

Për ne, një dush në ditë, ishte normale. Ajo më shikoi dhe më tha që ajo, nuk mund ta bënte dush çdo ditë, kështu që ne i thamë të lante duart me kujdes çdo ditë dhe pastaj ta përdorte ilaçin që i dhamë.

Ishim dy botë plotësisht të ndara, sepse neve kurrë, nuk na u desh t’i mbijetonim asnjë lufte. Po më mungonin shumë fëmijët e mi, por e dija se duke i ndihmuar fëmijët kosovarë, edhe ndarja kishte vlerë.

Takimi i fundit ishte shumë i vështirë. Ne ishim renditur në rresht, për të thënë lamtumirën dhe i shtrënguam duart. Unë isha gruaja e vetme dhe ndodhesha në fund të rreshtit.

Fëmijët filluan të qajnë para meje dhe unë i mora në krahët e mi. Kjo po e ngadalësonte procesin, por isha aq e lënduar, sa nuk kisha zgjidhje tjetër, pos t’u thosha lamtumirë, në atë formë.

Ferri filloi kur u ktheva në shtëpi. Unë nuk dija të bëhesha nënë për fëmijët e mi dhe isha e frikësuar, për ata që lashë prapa. Për mua lufta nuk mbaroi sepse, isha në shtëpi dhe kisha frikë se ata ishin lënduar, ose në rastin më të keq, fëmijët e mi, ishin vrarë.

Para se të largohesha, i dhashë adresën time të gjithë fëmijëve, që të mund të shkruanin. Isha në një periudhë shumë të errët të jetës sime, kur mora një letër, nga Labinoti im i vogël.

Unë kurrë nuk iu përgjigja letrës së tij dhe pendohem për këtë gjë. Të gjitha kontaktet u ndërprenë, për 19 vitet e ardhshme. Doja të dija, por isha shumë e frikësuar, nga përgjigjja që mund të merrja. Kështu m’u shfaq një çrregullim stresi post-traumatik dhe nuk kam qenë kurrë më në gjendje, të jem e njëjtë me fëmijët dhe familjen time.

Çdo ditë, çdo javë, pa i treguar familjen time, po mendoja për 21 fëmijët e mi, fëmijët e mi nga Kosova. Më është dashur një kohë e gjatë, për të mbledhur guximin, për të bërë diçka. Unë isha luftëtare krenare dhe e fortë atje, por u ktheva, u bëra një person i pafuqishëm dhe i mërzitur.

Më 8 qershor 2018, i thashë vetes mjaft! Postova në një grup të cilit, i isha bashkuar disa javë më parë, “Young People of Kosovo” dhe kërkova ndihmë prej tyre, për t’i gjetur fëmijët. Kam ndjenjën sikur i gjithë vendi, më ndihmoi, të gjithë ishin të gatshëm.

Një polic kishte shkuar derë më derë në Drenas, për të gjetur informacion. Disa më thirrën, të tjerët më shkruan, por u deshën vetëm 72 orë, për t’i gjetur të gjithë gjallë dhe mirë.

Kosova është si shtëpia ime e dytë. Kam kontaktuar me fëmijët e mi, përmes internetit, por dua t’i marr në krahë përsëri dhe të mos i lë më kurrë të më ikin.

Ndjehem sikur i kam dhënë ata për adoptim dhe tash i kam gjetur vite më vonë. Unë e di se ata kishin prindër, familje dhe dashuri, por më kishte lënë një plagë të pashërueshme tek unë, fakti nuk e dija se çfarë kishte ndodhur me ta…!

Fëmijët e mi biologjikë, duhet të më falin. Unë nuk isha një nënë e mirë për ta, për shkak të asaj që po ndodhte në kokën dhe zemrën time. Por, tani unë jam e plotë përsëri. Kam familjen time këtu dhe familjen time atje. Po e lë prapë shtëpinë, për t’u kthyer në shtëpinë time të dytë, në Kosovë.

Shumë prej kosovarëve, më falënderojnë për kontributin tim dhe më trajtojnë si heroinë, por heronjtë e vërtetë, jeni ju. Ju përjetuat dhe i mbijetuat një lufte të tmerrshme. Falënderimi më i mirë për ne, është që t’ju shohim juve teksa, përparoni në jetë. Jam krenare me të gjithë ju. Memorie.al

DATA  DHE  FAKTE- Nga Fritz RADOVANI

 

1854 – 1909

 

1858 Kisha Katedrale Shkoder

 

Fakte historike: Në vitin 1856 vijnë në Shkoder pesë austriakë, per me bisedue me sundimtarin turk dhe ikin pa u marrë vesh prej askujt bisedimet e zhvillueme në Shkoder.

Edhe nga Stambolli po atë vit, vjen një i derguem me bisedue me konsullin austriak në Shkoder. Ai u takue me Ipeshkvin e Shkodres dhe Pashen.

Në vitin 1858 hidhet Guri i Parë i Kishës Katedrale të Shkodres (Kisha e Madhe Shkoder, ma e madhja në Ballkan).

Në vitin 1854 Kushë Micja lejohet me hapë shkollë per vajza.

Asht viti 1859, kur themelohet Seminari Papnor i Shkodres. Në Gusht të vitit 1861, Françeskanët ndertojnë Kuvendin e tyne në Shkoder.

Lejohen me u botue librat e Don Ejëll Radojës, të gjithë me karakter kombtar e historik, në gjuhen shqipe.

Në shkurt 1867, Shkodra bahet Seli Argjipeshkvnore.

Me 1 Shtator 1871 zhvillohet Konçili i II Shqiptar.

Në Tetor 1874, hapet shkolla e parë laike në Shirokë, prej Don Zef Ashtës, ku mësohet gjuha shqipe dhe aritmetikë. Shkolla u hap në shtëpinë e Tom Mark Radovanit.

Në Shkurt 1878, Malet e Veriut protestojnë kunder qeverisë Athinës, per çeshtjen e Epirit.

Në 1899, Abati i Mirditës Imz. Preng Doçi krijon në Shkoder Shoqninë Letrare “Bashkimi”.

Në vitin 1902 Shkolla Françeskane e drejtueme nga At Gjergj Fishta, jep mësimet në gjuhen Shqipe.

Në vitin 1903 Shoqnia “Agimi” në Shkoder, fillon botimin e librave me Alfabetin e vet.

Në vitin 1908, Shkodra dergon në Kongresin e Manastirit At Gjergj Fishten, Don Ndre Mjedjen, Luigj Gurakuqin, Mati Logorecin dhe Hilë Mosin, ku aprovojnë Alfabetin e Gjuhës Shqipe të krijuem nga At Gjergj Fishta.

Po në Shkoder, formohet klubi “Gjuha Shqipe”.

Në vitin 1909 në Shkoder dalin gazetat “Koha” e “Bashkimi”, me karakter letrar e Atdhetar.

 

Shenim F.R.: (Datat dhe faktet janë marrë nga studjuesi shkodranë Mësuesi Gjush Sheldija.)

Ndihma e madhe e Austro – Hungarisë nder këto vite edhe sot, asht e pakjartë dhe shumë e errtë e shkrueme nder libra.

Shqiptarët vazhdojnë mos me shkrue Historinë si asht n’ fakt!

          Melbourne, 13 Qershor 2024.


Send this to a friend